ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಸೋಮವು ತನ್ನ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಸೋಮ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲ ದೈವಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಈ ಸೋಮ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸೋಮದ ಹನಿ, ತನ್ನ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಬಲದೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿದು, ಸಿಹಿಯಾದ ಅವನು ನಮ್ಮ ಆಸನವಾದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಸೋಮದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹನಿಗಳು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದವು; ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದರು. ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾದ ಸೋಮದ ಹನಿಗಳು ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಘಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಬೆಳಕು ಕಂಡು ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಬರಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಲಾಯಿತು. ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸೋಮವು ಅಲೆಗಳಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಿದು, ವಾಗ್ಮಯದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಯಜ್ಞಕಾರರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವನು ಮರದೊಳಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಎಂದಿಗೂ ವಿಫಲವಾಗದೆ, ತ್ರಿಪದ ಆಸನದ ಸುತ್ತ ಹಾರೈಸುವ ಗಾಯನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ಪಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಸುರಿದು, ಬಹುಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದಿರುವ ರಥಸಾರಥಿಯಂತೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ವಾಕ್ಗುಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸೋಮ, ಬಯ್ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಸುಂದರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ಗಾಯಕರ ಬಳಿ ವೀರ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ದೇವಮಾನ್ಯನಾದ ಸೋಮ, ಸಿಹಿಯ ನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿದು, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಪಾವಕದೊಳಗೆ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಈ pressed ಸೋಮವನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಇದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅರ್ಪಣೆ. ಅವನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟನಾಗಿ, ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕುಟಿದು, ಜಲದೊಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಈಗ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾದ ಸೋಮವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಅತ್ಯಂತ ಸುಗಂಧವಂತಾಗಿ, ನಾವು ಅವನ ಪೀಡನೆಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ, ದೇವರನ್ನು ಆನಂದಿಸುವ, ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ ಸೋಮವು ದೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ನೀರಿನಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸೋಮವು ಅಮೃತದ ಮೂಲವಾದ ಚಿನ್ನದ ಸ್ರೋತಸ್ಸಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕಾಶದ ಹಾಲಿನ ಉಡರಿನಿಂದ ಹಾಲು ಹಿಂಡಿದಂತೆ, ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಸಿಹಿ ಸೋಮವು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು; ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಅವನು ಪುರುಷರಿಂದ ಕುಟಿದು, ಆಹ್ವಾನಿತ ಆಸರೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ. ಎಂದಿಗೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಸೋಮವು ಋಷಿಯಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಅಂಗಿರಸನಂತೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಸಿಹಿಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ದಯಾಮಯ ಸೋಮ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಋಷಿಯಾದ, ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಆಕಾಶದ ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞಕರ್ತರು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಸೋಮನನ್ನು ಕುಟಿದು ಹರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿರುವ ಕುದುರೆಯಂತೆ ಅವನು ಆನಂದದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಾಲು ನೀಡುವ ಗೋಪಾಲಕರಿಂದ ಸೋಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ನದಿಗಳು ಸಾಗರವನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ, ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ನೀಡುವ ಸೋಮಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಓಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸೋಮವು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕುಟಿದು, ದುರ್ಗಮವಾದ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಿತ್ತು; ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನರು ನೆಲೆಸಿದಂತೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೋಮವು ವಿಶಾಲವಾದ ಆಸನವನ್ನು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವನು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಕುರಿಯು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚುರುಕುತನದಿಂದ ಬಹುಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಓಡುವಂತೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಪ್ರೇರಿತ ಗಾಯಕರು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಸೋಮವು ನದಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ; ಚುರುಕುತನದಿಂದ, ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಹನಿಯು ಸಿಹಿಯಾದ ಹನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಶ್ವೇತ ಪಾವಕವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದ, ಮಗನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚರಿಯುವ ರಥವನ್ನು ನೀರು ಹೇಗೆ ಚಲಿಸುವುದೋ ಹಾಗೆ ಅವನನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸೋಮಗಳು ಮದಕ್ಕಾಗಿ ತವಕದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸಾಗರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜನಾದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸೋಮ, ಅಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ; ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರಣನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಮಹಾಸತ್ಯವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗೊಂಡು, ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ವಿವೇಕಶಾಲಿಯಾದ ದೇವರಾಜನು ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮದ ಉಲ್ಲಾಸ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮರುತ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಕುಟಿದು, ಸಾವಿರ ನದಿಗಳಂತೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ; ಅವನನ್ನು ಹರಿಯುವವರು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಋಷಿ ಸೋಮ, ನೀರಿನಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಗವುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಸೋಮ, ನೀನನ್ನು ನಾನು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಓ ಕಪಿಲ ಇಂದು; ಓ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ನನಗೆ ಅನೇಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಬಂದಿವೆ—ನನ್ನನ್ನು ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಬಾ. ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ಓ ಕಪಿಲ ಸೋಮ, ನಾನು ಹಾಲಿನ ಉಡರಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ; ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ನಾನು ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ ಹೊಗುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮೀರಿ ಹಾರುತ್ತೇನೆ. ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು, ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸುತ್ತೀಯ; ನೀನು, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವವನಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ, ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೀಯ. ಸ್ಥಿರವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು, ಎಮ್ಮೆಯಂತೆ ಮರದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೀಯ; ಹಾಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ ಸೋಮ, ದೇವತೆಗಳ ಆಸನದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೀನು ಹರಿಯು, ಎಲ್ಲ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ; ಸಾಗರವನ್ನು ಮೊದಲು ಹಿಡಿದ ಸೋಮ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕುಟಿದು, ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಭೂಮಿಯೂ ದೇವಲೋಕವನ್ನೂ ದಾಟುತ್ತಾ ಹರಿಯುತ್ತೀಯ; ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ ಯಜ್ಞಕರ್ತರು ನಿನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಓ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ಹರಿಯುವ ಸೋಮಗಳು ಪಾವಕದೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಹರಿದು ಹೋಗಿವೆ; ಮರುತ್ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಲಶಾಲಿ ಕುದುರೆಗಳು ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ತರುತ್ತವೆ. ನೀರಿನಿಂದ ಆವರಿತ ಹನಿ ಪಾತ್ರೆಯ ಸುತ್ತ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಓಡುತ್ತಾ, ಕುಟಿದವರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಬೆಳಕನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಗವುಗಳನ್ನು ಆನಂದಪಡಿಸಿ, ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದಂತೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಸೋಮ, ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಅತ್ಯಂತ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಎಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಕುಡಿಯುವವರು ಬೆಳಕು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅವನು, ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು, ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ, ಕುದುರೆಯಂತೆ. ನೀನು, ಓ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವವನೆ, ದೈವಿಕ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವನು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ನೀನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತೀಯ. ನಿನ್ನಿಂದ ನವಗ್ವರು ಮತ್ತು ದಧ್ಯಙ್ಚು ತೃಪ್ತರಾದರು; ನಿನ್ನಿಂದ ಋಷಿಗಳು ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು; ನಿನ್ನಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹವೂ ಸುಂದರ ಅಮೃತತ್ವವೂ ದೊರಕಿತು, ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಖ್ಯಾತಿ ದೊರಕಿತು. ಇದೀಗ, ಸೋಮದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರವಾಹವು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ, ಮಾನವರಿಗೂ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೂ ಆನಂದ, ಶಕ್ತಿ, ಬೆಳಕು, ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.