ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳ ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗಳ ಕಥೆ ಈ ರೀತಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ತುಗ್ರನ ಪುತ್ರ ಭುಜ್ಯೂ ಸಮುದ್ರದ ಭಯಾನಕ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾಗ, ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ವೇಗವಾದ, ಬಲಿಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳ ರಥದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿ, ತುಗ್ರನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಅಜನು ಕೂಡಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಅವರು ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಯೋಚನೆಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆದರು. ಒಮ್ಮೆ, ಅಜನು, ಬಟೇರಿಯನ್ನು ಕಾಳಗದ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಬಟೇರಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಅವರು ವೃಕ್ಯನಿಗೆ ನೂರು ಕುರಿಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದಯಾಳು ಪಿತೃಭಾವದಿಂದ ಭಾರೀ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರಗೊಳಿಸಿದರು. ಅಂಧನಾದ ಋಜ್ರಾಶ್ವನಿಗೆ ಅವರು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವನಿಗೆ ಬೆಳಕು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು. ಋಜ್ರಾಶ್ವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಒಬ್ಬ ಯೋಧಿನಿ ಅವನಿಗೆ “ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳೇ!” ಎಂದು ಕರೆದಳು. ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನು, ಯುವಕನಂತೆ, ಮತ್ತೆ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅವನಿಗೆ ನೂರೊಂದು ಕುರಿಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು. ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳ ಸಹಾಯವು ಅಪಾರವಾದದು; ಅವರು ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವರು. ಮನೆಯ ಹೆಂಗಸು ಕೂಡಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಳು, ಅವರು ಅವಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. ಒಮ್ಮೆ, ತಪ್ಪಿಹೋದ ಹಸುವನ್ನು ಅವರು ಹುಡುಕಿ, ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದವನಿಗೆ ಹಾಲು ಕೊಡಿಸಿದರು. ಪುರುಮಿತ್ರನ ವಧುವನ್ನು ವಿಮದನಿಗೆ ಮರಳಿ ಒದಗಿಸಿದರು. ಅವರು ನರಿ ಜೊತೆಗಿದ್ದು, ಜೋಳವನ್ನು ಕುಟಿದರು; ಪುರುಷನಿಗಾಗಿ ಹಸುವನ್ನು ಹಾಲು ಕೊಡಿಸಿದರು. ಬಕುರಾದವರ ಜೊತೆ ದಸ್ಯುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಆರ್ಯರಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅಥರ್ವಣ ದಧೀಚಿಗೆ, ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಜೋಡಿಸಿದರು. ದಧೀಚಿ ಸತ್ಯವಾದ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡನು. ಜ್ಞಾನಿಯು ಸದಾ ಅವರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬಯಸಿದನು; ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರು ನಸತ್ಯರು, ಅಪಾರ ಸಂತಾನಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಧನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ವಧ್ರಿಮತಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಕೈಗಳಿರುವ ಮಗನನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮೂವರು ಮರುಳು, ಕಪ್ಪು, ವಿಕಲರಾದವರನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪುರಾತನ ಶೌರ್ಯಕೃತ್ಯಗಳು ಪುರಾತನ ಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಾವು ಕೂಡಾ, ಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳ ರಥವು ಹೆಗ್ಗಣದಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ ಚಲಿಸುವ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಮನುಷ್ಯರ ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮೂರು ಜೋಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸುಂದರ ಚಕ್ರಗಳಿರುವ ರಥವು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಸುಗಳು ಹಾಲು ಕೊಡಲಿ, ಕುದುರೆಗಳು ವೃದ್ಧಿಸಲಿ, ನಮ್ಮ ವೀರನು ಬೆಳೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ರಥವು, ಗಾಯಕರ ಹಾಡಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪವಾಡಮಯ ಪಥ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿಗಳು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ರಥಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಪಿಂಚುಗಳು, ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ವೇಗವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸೂರ್ಯಪುತ್ರಿಯಾದ ಕನ್ಯೆ ಅವರ ರಥವನ್ನು ಹತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ಅವರ ಸುತ್ತಲೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರು ವಂದನನನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುನರುತ್ಥಾನಗೊಳಿಸಿದರು. ತುಗ್ರನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಪಾರೆಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು; ಚ್ಯವನನನ್ನು ಪುನಃ ಯುವಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಆತ್ರಯಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಕಣ್ವನಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಿದರು. ಶಯು ಎಂಬವನಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ಹಾಲು ಕೊಡಿಸಿದರು; ವೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಕಟದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು; ವಿಷ್ಪಾಳೆಗೆ ಕಾಲನ್ನು ಪುನಃ ಜೋಡಿಸಿದರು. ಪೇಡು ಎಂಬವನಿಗೆ ಶ್ವೇತ, ಇಂದ್ರನಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗೊಂಡ, ವೇಗದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಜೋಹುತ್ರ ಎಂಬ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು. ಅವರನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಧನದಾಯಕ ರಥದೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಬರುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳ ರಥವು ಸಾವಿರ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಅದು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ನೂರಾರು ಧನಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರೇರಿತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದೆ; ಹವಿಸುಗಳು ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಸಿಹಿಯಾಗಿವೆ; ಅವರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಥವು ಪೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು, ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅವರ ರಥವು ದಾನಶೀಲನನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಫಲಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭುಜ್ಯೂನನ್ನು ಪಿತೃಭೂಮಿಯಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ತಂಡದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು; ದಿವೋದಾಸನಿಗೆ ದಾರಿ ತೆರೆದು, ಅವರ ಮಹಾ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರು ರೇಭನನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು; ಹಿಮದಿಂದ ಶೀತಗೊಂಡವನಿಗೆ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಹಸುವಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿದರು; ಭಕ್ತನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ವಂದನನನ್ನು ಹಾಳಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಋಷಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಅವರ ಅನುಗ್ರಹವು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ದೂರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು; ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು; ಅವರ ಸಹಾಯಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು. ಸೋಮಪಾನ ಮಧುರ ಮಧುಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದರು; ದಧೀಚಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆಯಿದರು; ನಂತರ ಅವನ ತಲೆಯು ಕುದುರೆಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿತು. ಪೇಡುಗೆ ಅಪಾರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಠಿಣವಾದುದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದರು; ಜನರನ್ನು ಇಂದ್ರನಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಯಾರು ಅವರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು? ಯಾರು ಅವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬಹುದು? ಯಾರು ಅವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿತು. ಜ್ಞಾನಿಯು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಜ್ಞಾನಿಯು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ; ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಶಯ ಇದೆ. ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವರು ಕೂಡಾ ನಮ್ಮ ಹಾಡನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಕೇಳಲಿ; ಯುವಕನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವರು ದೇವತೆಗಳಾದಂತೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಯಜ್ಞದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಭೃಗುಗಳ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವದು, ಗಾಯಕರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಸಂದೇಶವಾಹಕನು ತಿಳಿಯದೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಟಕವಾನನ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ; ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸುಂದರತೆಯ ಸ್ವಾಮಿ. ಅವರು ಮಹಾಸಂಪತ್ತಿನ ರಕ್ಷಕರು; ಸದಾ ಹಾಜರಾಗಿರುವವರು; ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಒಳಿತಿನಿಂದ, ಕಪಿಯಿಂದ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಈ ರೀತಿ, ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಅನುಗ್ರಹಗಳನ್ನು, ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು, ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು, ಸಂತಾನವನ್ನು, ಧನವನ್ನು, ಮತ್ತು ಬೆಳಕನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಲೀಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸದಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.