ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಅವರ ತೇಜಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಚಿತ್ತದ ಚಿತ್ತರಂಗಿಯನ್ನೂ, ಹೊಳೆಯುವ ಹೋಮಪಾತ್ರೆಯನ್ನೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸುಮಿತ್ರನು ಅಥವಾ ದುರ್ಮಿತ್ರನು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರೆ, ದೇವರು ಕುತ್ಸನ ಮಗನಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ಸನಿಗೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರೂ ದೇವತೆಗಳು—ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಯುವವರಂತೆ ಹರಡುವರು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹಾರುವಂತೆ, ಹಸುವುಗಳು ಶುಭದಿನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಾಗಿ ಒಬ್ಬರತ್ತ ಒಬ್ಬರು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಣಗಿದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟೆಯಂತೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮರಿಯಂತೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ದೂತರಂತೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ನೀರಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಎಮ್ಮೆ ಯಂತೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳದೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹಕ್ಕಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡು, ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ಚುರುಕಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ರಥಸಾರಥಿಯಂತೆ ಹಲವು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆಯನ್ನೇ ಹುಡುಕುವ ಮಗನಂತೆ, ವಿಜಯವನ್ನು ಆಶಿಸುವ ಶೂರನಂತೆ, ಪುಷ್ಠಿಗೆ ಬರುವ ವೀರನಂತೆ, ಕರೆಯುವ ಧ್ವನಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವವರಂತೆ, ನಮ್ಮ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೋಷಕರಿಗೆ ಶಾಖೆಯಂತೆ, ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಕಾಯಿಯಂತೆ, ಧರ್ಮಪಾಲಕರಿಗೆ ನೂರು ಪಠ್ಯದ ಪ್ರತಿಫಲದಂತೆ, ವೇಗವಂತರಿಗೆ ಬಹುಮಾನದಂತೆ, ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ, ಹೋಮದ ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಭಕ್ತನಂತೆ, ಅವರು ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಹಾಲುಗೋಡಿನಂತೆ, ಓಟದಲ್ಲಿ ಓಡುವವನಂತೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠನಂತೆ, ಪಾತ್ರೆಗೆ ನೀರಿನಂತೆ, ಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪಾನೀಯದಂತೆ, ಅಜರಾಮರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ, ಅಮರ ಜೀವಿತವನ್ನೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರಿಯತಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯೆಯಂತೆ, ಗುರಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠನಂತೆ, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕುಶಲನಂತೆ, ರಥಕ್ಕೆ ಕುದುರೆಯಂತೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಮಕ್ಕಳಂತೆ, ಅವರು ಧನಸಂಪತ್ತಿನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ದಣಿಯದೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಲಾಯಿತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನುಹನಿಯಂತೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಧನದಂತೆ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗೆ ಪಾಲಿನಂತೆ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಆವರಣದಂತೆ, ಹಕ್ಕಿಗೆ ಗೂಡಿನಂತೆ, ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಕಾಂತಿಯಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಗುರಿಯಂತೆ, ಅವರು ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಮೆಯಂತೆ, ಕಾಲಿಗೆ ಸ್ಥೈರ್ಯದಂತೆ, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದಾಟುವ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ, ಕೇಳುವವನಿಗೆ ಕಿವಿಯಂತೆ, ನಾವು ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಭಾಗ್ಯವಾಗಿ ನಮಗೆ ಉಜ್ವಲ ಪಾಲು ದೊರಕಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯಿತು. ಜೇನುಪಾತ್ರೆಯಂತೆ ತುಂಬಿದವರು, ಕೆಳಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳಂತೆ, ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿತದಿಂದ ನೆನೆಸಿದವರು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬರುವ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಪೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಲಿ, ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಲಿ; ನಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರದೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಬರುವಂತೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿ ಹಸುಗಳ ನಡುವೆ ಜೇನುಹನಿಯಂತೆ ಪಾಕವಾಗಲಿ; ಅಶ್ವಿನಿಗಳ ಆಶಯವನ್ನು ನಾವು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಆಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ ದಾನಶೀಲರ ಮಹಾಪ್ರಭಾವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿತು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. ಪಿತೃಗಳ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸು, ದಾನಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೆರೆದಿತು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ಸೂರ್ಯಬಲವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವವರು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುವವರು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದಾನ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ರಿಯೆ, ಅರ್ಹರಿಗೆ ತಡೆಯದೆ ನೀಡಬೇಕಾದದು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದಾನಮಾಡುವವರು, ಅನೇಕರಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾರೆ. ಶತಸ್ರೋತಸ್ನ ವಾಯುವಿಗೆ, ಪ್ರಕಾಶದ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ, ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಪುರುಷರಿಗೆ ದಾನದಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ದಾನಿಯಾದವನೇ. ಅವನನ್ನು ಪುರುಷಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾನದಿಂದ ಕುದುರೆ, ಹಸು, ಚಂದ್ರ, ಚಿನ್ನ ಎಲ್ಲವೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ದಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ರಕ್ಷಾ ಕವಚವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದಾನಶೀಲರು ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ದುಃಖವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶವು ದಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಅವರು ಶುಭಯುತ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಒಳಗಿನ ಪಾನೀಯವನ್ನು, ಅಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ ಬರುವವರನ್ನು, ಸುಗಂಧಯುತ ಗರ್ಭವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಾನಿಗಳಿಗಾಗಿ ವೇಗವಂತ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯುವತಿಯರು ಸೊಬಗನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಮನೆ ಕಮಲದ ಹೊಂಡದಂತೆ, ದೇವಾಲಯದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭೋಜನ ಕುದುರೆಗಳು ಆತನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಅವರ ರಥವು ದಾನದೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಭೋಜನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈಗ, ಸರಮೆಯ ಕಥೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸರಮೆ, ನೀನು ದೂರದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲೆದಾಗ, ನೀನು ಏನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೆ? ಯಾವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ನೀನು ರಸಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ? ಸರಮೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: "ಇಂದ್ರನು ನನ್ನನ್ನು ದೂತರಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಪಣಿಗಳು ಅಡಗಿಟ್ಟಿರುವ ಮಹಾಧನವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ನಾನು ಹೋದೆ. ಭಯದಿಂದ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ." ಪಣಿಗಳು ಸರಮೆಯೊಡನೆ ಕೇಳಿದರು: "ಇಂದ್ರನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ? ಅವನ ರೂಪವೇನು? ನೀನು ಅವನ ದೂತರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ನಾವು ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡೋಣ, ಅವನು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಹಸುಗಳ ಒಡೆಯನಾಗಲಿ." ಸರಮೆ ಹೇಳಿದಳು: "ನಾನು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನು ಭಯಾನಕನು. ನದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾರವು. ಇಂದ್ರನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು." ಪಣಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: "ನೀನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಹಸುಗಳು ಆಕಾಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ? ನಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣ." ಸರಮೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: "ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ದೇಹಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಹಾದಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಲಿ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ನಮಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಿ." ಪಣಿಗಳು ಅಡಗಿಟ್ಟಿರುವ ಧನ, ಹಸುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಸಂಪತ್ತು—all ಪರ್ವತದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿವೆ. ಪಣಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸರಮೆ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೋಮಪಾನದಿಂದ ಪೋಷಿತರಾದ ಋಷಿಗಳು—ಆಯಸ್ಯರು, ಅಂಗಿರಸರು, ನವಗ್ವರು—ಬಂದರು. ಅವರು ಆ ವಿಶಾಲ ಹಸುಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಪಣಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಪಣಿಗಳು ಸರಮೆಯೊಡನೆ ಹೇಳಿದರು: "ನೀನು ದೈವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹಸುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ." ಸರಮೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: "ನಾನು ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನು ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಂಗಿರಸರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಪಣಿಗಳು ಹಸುಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದಾಗ, ಇಂದ್ರನು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು." ಪಣಿಗಳು ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡರು, ತಾವು ಮೇಲುಗೈ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಹಸುಗಳು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೊರಬಂದವು. ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸೋಮ, ಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಿತ ಋಷಿಗಳು ಆ ಅಡಗಿದವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ಪಾಪ ಮಾಡಿದವರು—ಸಲಿಲ, ಮಾತರಿಶ್ವಾನ್, ಬಾವಿಗೋಡು—ಮಾತಾಡಿದರು. ನೀರು ತುಂಬುವವರು, ಜ್ವಲಿಸುವವರು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು—all ದೇವಜಲಗಳು ಸತ್ಯದಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಸೋಮರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದ ಮೊದಲನೇವನು. ಅವಳನ್ನು ವರುಣ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ಅಗ್ನಿ, ಹೋಮದ ಪುರೋಹಿತನು, ಅವಳ ಕೈಹಿಡಿದು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪತ್ನಿಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; ಅವಳನ್ನು ದೂತರಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು, ಇದರಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ರಾಜ್ಯ ರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಅವಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪತ್ನಿ, ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಭಯಾನಕಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ಪರಮಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ನಡೆದು ದೇವತೆಗಳ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಂದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸೋಮನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ದೇವತೆಗಳು ಹೋಮಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಂತೆ, ಮರಳಿ ಪಡೆದನು. ಈ ರೀತಿ, ದೇವತೆಗಳ ಮಹಿಮೆಯು, ದಾನಶೀಲರ ಪವಿತ್ರತೆ, ಹಸುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಡೆದ ಶಕ್ತಿಯ ಯುದ್ಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪತ್ನಿಯ ಗೌರವ—all ರುಗ್ವೇದದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.