કકર્દવે વૃષભો યુક્ત આસીદવાવચીત્સારથિરસ્ય કેશી । દુધેર્યુક્તસ્ય દ્રવતઃ સહાનસ ઋચ્છન્તિ ષ્મા નિષ્પદો મુદ્ગલાનીમ્
કાદવમાં વાછરડો જોડાયો હતો, તેનો વાળવાળો રથચાલક નીચે ઊભો હતો. જોડાયેલી ગાયની ઝડપથી દોડતી પગડીઓ મુદગલાની માટે લક્ષ્યે પહોંચી.
ઉત પ્રધિમુદહન્નસ્ય વિદ્વાનુપાયુનગ્વંસગમત્ર શિક્ષન્ । ઇન્દ્ર ઉદાવત્પતિમઘ્ન્યાનામરંહત પદ્યાભિઃ કકુદ્માન્
જાણકાર વ્યક્તિએ સ્પર્ધામાં વિરોધીને હરાવ્યો અને માર્ગ તરફ આગળ વધ્યો. ઈન્દ્ર, ગાયોના સ્વામી, પોતાના પગલાંથી ગાયો હંકારીને આગળ વધાર્યા.
શુનમષ્ટ્રાવ્યચરત્કપર્દી વરત્રાયાં દાર્વાનહ્યમાનઃ । નૃમ્ણાનિ કૃણ્વન્બહવે જનાય ગાઃ પસ્પશાનસ્તવિષીરધત્ત
ચોટીધારી, ઇનામ માટેની સ્પર્ધામાં, લાકડાની લાકડીથી ચલાવવામાં આવ્યો. અનેક લોકો માટે પરાક્રમ દર્શાવ્યો, ગાયો સ્પર્શી, અને બળ પ્રાપ્ત કર્યું.
ઇમં તં પશ્ય વૃષભસ્ય યુઞ્જં કાષ્ઠાયા મધ્યે દ્રુઘણં શયાનમ્ । યેન જિગાય શતવત્સહસ્રં ગવાં મુદ્ગલઃ પૃતનાજ્યેષુ
આને જુઓ, વાછરડા સાથે જોડાયેલો, લાકડાની વચ્ચે પડ્યો છે, ચાલક આરામ કરે છે. એના દ્વારા મુદગલાએ યુદ્ધની સ્પર્ધાઓમાં સો અને હજાર ગાયો જીત્યા.
આરે અઘા કો ન્વિત્થા દદર્શ યં યુઞ્જન્તિ તમ્વા સ્થાપયન્તિ । નાસ્મૈ તૃણં નોદકમા ભરન્ત્યુત્તરો ધુરો વહતિ પ્રદેદિશત્
દૂર, કોણે તેને જોયો છે? જેને તેઓ જોડે છે કે સ્થિર કરે છે? તેના માટે તેઓ ઘાસ કે પાણી લાવતાં નથી; ઉપરનું જૂં ભાર વહે છે, આગળ દિશા આપે છે.
પરિવૃક્તેવ પતિવિદ્યમાનટ્ પીપ્યાના કૂચક્રેણેવ સિઞ્ચન્ । એષૈષ્યા ચિદ્રથ્યા જયેમ સુમઙ્ગલં સિનવદસ્તુ સાતમ્
જેમ પત્ની એકાંતમાં પતિને શોધે છે, તેમ વધતી નદીની જેમ વહે છે. આ રથથી, એ જૂનું હોય તો પણ, આપણે જીતીએ, શુભતા અને વિજય આપણા થાય.
ત્વં વિશ્વસ્ય જગતશ્ચક્ષુરિન્દ્રાસિ ચક્ષુષઃ । વૃષા યદાજિં વૃષણા સિષાસસિ ચોદયન્વધ્રિણા યુજા
હે ઈન્દ્ર, તમે સમગ્ર જગતના અને દ્રષ્ટિના નેત્ર છો. વાછરડા જેવો, તમે બળવાનોની સ્પર્ધા આગળ વધારો છો, અને અજોડ સાથી સાથે પ્રેરણા આપો છો.
આશુઃ શિશાનો વૃષભો ન ભીમો ઘનાઘનઃ ક્ષોભણશ્ચર્ષણીનામ્ । સંક્રન્દનોઽનિમિષ એકવીરઃ શતં સેના અજયત્સાકમિન્દ્રઃ
ઝડપદાર, ભયાનક, વાછરડા જેવો શક્તિશાળી, સેના તોડી નાખનાર, લોકોમાં ઉત્સાહ જગાવનાર, ગર્જના કરનાર, અડગ, એકમાત્ર વીર — ઈન્દ્રે સો સેના સાથે મળીને વિજય મેળવ્યો.
સંક્રન્દનેનાનિમિષેણ જિષ્ણુના યુત્કારેણ દુશ્ચ્યવનેન ધૃષ્ણુના । તદિન્દ્રેણ જયત તત્સહધ્વં યુધો નર ઇષુહસ્તેન વૃષ્ણા
ગર્જના કરનાર, અડગ, વિજયી, યુદ્ધના નાદથી, ઉત્સાહી અને ધીરજવાળા — એવા ઈન્દ્ર સાથે, તમે જીતો; હે પુરુષો, યુદ્ધમાં એકસાથે મજબૂત રહો, અને બળવાન ધનુષ્યધારી સાથે લડો.
સ ઇષુહસ્તૈઃ સ નિષઙ્ગિભિર્વશી સંસ્રષ્ટા સ યુધ ઇન્દ્રો ગણેન । સંસૃષ્ટજિત્સોમપા બાહુશર્ધ્યુગ્રધન્વા પ્રતિહિતાભિરસ્તા
એ ઇન્દ્ર તીક્ષ્ણ બાણો અને તૂણા ધારણ કરનાર વીર યોદ્ધાઓ સાથે, યુદ્ધમાં અગ્રણી બનીને પોતાની સેના સાથે વિજય પ્રાપ્ત કરે છે. સંઘર્ષમાં વિજયી, સોમપાન કરનાર, મજબૂત ભુજાવાળો અને કઠોર ધનુષ્યવાળો એ ઇન્દ્ર હથિયારો સંભાળી અડગ ઊભો રહે છે.
બૃહસ્પતે પરિ દીયા રથેન રક્ષોહામિત્રાઁ અપબાધમાનઃ । પ્રભઞ્જન્ત્સેનાઃ પ્રમૃણો યુધા જયન્નસ્માકમેધ્યવિતા રથાનામ્
બૃહસ્પતિ, તમે તમારી રથ સાથે ચક્કર લગાવો, દુષ્ટો અને શત્રુઓને દૂર કરો; શત્રુઓની સેના તોડો, યુદ્ધમાં વિજય મેળવો અને અમારો માર્ગદર્શક તથા રથોનો રક્ષક બનો.
બલવિજ્ઞાય સ્થવિરઃ પ્રવીરઃ સહસ્વાન્વાજી સહમાન ઉગ્રઃ । અભિવીરો અભિસત્વા સહોજા જૈત્રમિન્દ્ર રથમા તિષ્ઠ ગોવિત્
મજબૂતી જાણનાર, સ્થિર, પરાક્રમી, અપરાજિત, સહનશીલ અને ભયંકર એવા ઇન્દ્ર, તમે ગૌ-પ્રદાતા વિજયી રથ પર ઊભા રહો.
ગોત્રભિદં ગોવિદં વજ્રબાહું જયન્તમજ્મ પ્રમૃણન્તમોજસા । ઇમં સજાતા અનુ વીરયધ્વમિન્દ્રં સખાયો અનુ સં રભધ્વમ્
ગૌશાળાઓ તોડનાર, ગાયો જાણનાર, વજ્ર સમાન ભુજાવાળો, શક્તિથી વિજય મેળવનાર એવા ઇન્દ્ર જેવા બનેલો, હે મિત્રો, તમે સૌ મળી શક્તિશાળી બનીને એકતા દાખવો.
અભિ ગોત્રાણિ સહસા ગાહમાનોઽદયો વીરઃ શતમન્યુરિન્દ્રઃ । દુશ્ચ્યવનઃ પૃતનાષાળયુધ્યોઽસ્માકં સેના અવતુ પ્ર યુત્સુ
ઇન્દ્ર, શતશક્તિવાન વીર, પુરો તોડી શક્તિશાળી બનીને, દુષ્ટોને નાશક, યુદ્ધમાં અપરાજિત, અમારું સેના યુદ્ધમાં વિજયી થાઓ.
ઇન્દ્ર આસાં નેતા બૃહસ્પતિર્દક્ષિણા યજ્ઞઃ પુર એતુ સોમઃ । દેવસેનાનામભિભઞ્જતીનાં જયન્તીનાં મરુતો યન્ત્વગ્રમ્
ઇન્દ્ર અમારો નેતા બને, બૃહસ્પતિ અને દક્ષિણ પણ આગળ વધે, યજ્ઞ અને સોમ પણ આગળ ચાલે; દેવસેનાઓમાં વિજયી અને અવરોધ તોડનાર મરૂતો આગળ વધે.
ઇન્દ્રસ્ય વૃષ્ણો વરુણસ્ય રાજ્ઞ આદિત્યાનાં મરુતાં શર્ધ ઉગ્રમ્ । મહામનસાં ભુવનચ્યવાનાં ઘોષો દેવાનાં જયતામુદસ્થાત્
ઇન્દ્ર, વરુણ રાજા, આદિત્યો, ભયંકર મરૂતો અને મહાન મનવાળા, જગતને હલાવી દેનારા દેવતાઓનો વિજયી નાદ ઊઠ્યો છે.
ઉદ્ધર્ષય મઘવન્નાયુધાન્યુત્સત્વનાં મામકાનાં મનાંસિ । ઉદ્વૃત્રહન્વાજિનાં વાજિનાન્યુદ્રથાનાં જયતાં યન્તુ ઘોષાઃ
હે દયાળુ, અમારા યુદ્ધાસક્ત વીરોનાં હથિયારો અને મનને ઉદ્ગ્રહિત કરો; વિજયી રથયોદ્ધાઓ, ઘોડેસવાર અને વૃત્રનાશક વીરોનાં જયઘોષો ઊંચા થાય.
અસ્માકમિન્દ્રઃ સમૃતેષુ ધ્વજેષ્વસ્માકં યા ઇષવસ્તા જયન્તુ । અસ્માકં વીરા ઉત્તરે ભવન્ત્વસ્માઁ ઉ દેવા અવતા હવેષુ
અમારા ધ્વજવાળી સભામાં ઇન્દ્ર અમારો સાથી બને; અમારા બાણો વિજયી થાય; અમારા વીર શ્રેષ્ઠ બને; હે દેવતાઓ, અમારી પ્રાર્થનામાં અમને રક્ષો.
અમીષાં ચિત્તં પ્રતિલોભયન્તી ગૃહાણાઙ્ગાન્યપ્વે પરેહિ । અભિ પ્રેહિ નિર્દહ હૃત્સુ શોકૈરન્ધેનામિત્રાસ્તમસા સચન્તામ્
શત્રુઓના મનને ભટકાવી દો, તેમના અંગો પકડીને દૂર હાંકો; આગળ વધો, તેમના હૃદયમાં અગ્નિથી દહન કરો, અમારા શત્રુઓ અંધકારમાં ફસાઈ જાય.
પ્રેતા જયતા નર ઇન્દ્રો વઃ શર્મ યચ્છતુ । ઉગ્રા વઃ સન્તુ બાહવોઽનાધૃષ્યા યથાસથ
હે પુરુષો, આગળ વધો અને વિજય મેળવો; ઇન્દ્ર તમને રક્ષણ આપે; તમારી ભુજાઓ બલવાન અને અપરાજિત બને, જેમ તમે ઇચ્છો તેમ.
અસાવિ સોમઃ પુરુહૂત તુભ્યં હરિભ્યાં યજ્ઞમુપ યાહિ તૂયમ્ । તુભ્યં ગિરો વિપ્રવીરા ઇયાના દધન્વિર ઇન્દ્ર પિબા સુતસ્ય
હે પુરૂહૂત, તમારા માટે સોમ રસ પિછડાયો છે; તમારા ઘોડાઓ સાથે યજ્ઞમાં પધારો; તમારા માટે જ્ઞાનીઓએ સ્તુતિઓ ગાઈ છે, હે ઇન્દ્ર, પિછડેલા સોમ પીઓ.
અપ્સુ ધૂતસ્ય હરિવઃ પિબેહ નૃભિઃ સુતસ્ય જઠરં પૃણસ્વ । મિમિક્ષુર્યમદ્રય ઇન્દ્ર તુભ્યં તેભિર્વર્ધસ્વ મદમુક્થવાહઃ
હે ઇન્દ્ર, અહીં જ પાણીમાં શુદ્ધ થયેલા સોમ પીઓ અને મનુષ્યો સાથે તમારા પેટને પિછડેલા રસથી ભરો; પથ્થરોએ તમારા માટે પિછડ્યું છે—તેમની સાથે મદ અને સ્તુતિથી વધુ શક્તિશાળી બનો.
પ્રોગ્રાં પીતિં વૃષ્ણ ઇયર્મિ સત્યાં પ્રયૈ સુતસ્ય હર્યશ્વ તુભ્યમ્ । ઇન્દ્ર ધેનાભિરિહ માદયસ્વ ધીભિર્વિશ્વાભિઃ શચ્યા ગૃણાનઃ
હે વજ્રધારી, હું તમારા માટે શ્રેષ્ઠ અને સાચો પિછડેલો સોમ અર્પણ કરું છું; હે ઇન્દ્ર, ગાયો સાથે અહીં આનંદ માણો, સર્વ સ્તુતિઓથી ગવાતા રહો.
ઊતી શચીવસ્તવ વીર્યેણ વયો દધાના ઉશિજ ઋતજ્ઞાઃ । પ્રજાવદિન્દ્ર મનુષો દુરોણે તસ્થુર્ગૃણન્તઃ સધમાદ્યાસઃ
તમારી કૃપાથી અને શક્તિથી, સત્યને જાણનારા જ્ઞાની યજ્ઞકર્તાઓ, બલ ધરાવી, મનુષ્યોના ઘરોમાં સ્થિર રહીને સભામાં તમારી સ્તુતિ કરે છે.
પ્રણીતિભિષ્ટે હર્યશ્વ સુષ્ટોઃ સુષુમ્નસ્ય પુરુરુચો જનાસઃ । મંહિષ્ઠામૂતિં વિતિરે દધાના સ્તોતાર ઇન્દ્ર તવ સૂનૃતાભિઃ
તમારી માર્ગદર્શનથી, હે ઇન્દ્ર, મધુર વાણીવાળા અને આનંદથી ભરેલા લોકોએ મહાન સહાય આપી છે, અને સ્તુતિ સાથે દાન આપ્યું છે.
ઉપ બ્રહ્માણિ હરિવો હરિભ્યાં સોમસ્ય યાહિ પીતયે સુતસ્ય । ઇન્દ્ર ત્વા યજ્ઞઃ ક્ષમમાણમાનડ્ દાશ્વાઁ અસ્યધ્વરસ્ય પ્રકેતઃ
હે ઇન્દ્ર, તમારા ઘોડાઓ સાથે સ્તુતિઓ પાસે પધારો, પિછડેલા સોમ પીઓ; યજ્ઞ તમને બોલાવે છે, તમે દાતા અને આ યજ્ઞના જ્ઞાનવંત છો.
સહસ્રવાજમભિમાતિષાહં સુતેરણં મઘવાનં સુવૃક્તિમ્ । ઉપ ભૂષન્તિ ગિરો અપ્રતીતમિન્દ્રં નમસ્યા જરિતુઃ પનન્ત
સહસ્ર બલવાળો, દુશ્મનોને હરાવનાર, સોમ પાન કરનાર, દયાળુ અને સુંદર સ્તુતિઓથી ગવાતા એવા અપરાજિત ઇન્દ્રને ભક્તોની ગાનોથી શોભા મળે છે.
સપ્તાપો દેવીઃ સુરણા અમૃક્તા યાભિઃ સિન્ધુમતર ઇન્દ્ર પૂર્ભિત્ । નવતિં સ્રોત્યા નવ ચ સ્રવન્તીર્દેવેભ્યો ગાતું મનુષે ચ વિન્દઃ
હે ઇન્દ્ર, તે સાત દિવ્ય, શુદ્ધ નદીઓ, જેમણે સૌપ્રથમ સિંધુને ભર્યું, અને સાથે મળીને વહેતી નવવું અને નવ વધુ નદીઓ, એ તું દેવતાઓ અને મનુષ્યો માટે માર્ગ શોધે છે.
અપો મહીરભિશસ્તેરમુઞ્ચોઽજાગરાસ્વધિ દેવ એકઃ । ઇન્દ્ર યાસ્ત્વં વૃત્રતૂર્યે ચકર્થ તાભિર્વિશ્વાયુસ્તન્વં પુપુષ્યાઃ
હે મહાન નદીઓ, અમને મોટા શાપમાંથી મુક્ત કરો; હે દેવ, તું એકલોજ જાગી ઉઠ. હે ઇન્દ્ર, જેમ નદીઓથી તું દુશ્મનને હરાવ્યો, એ જળથી તું તારી આખી શક્તિ પોષ.
વીરેણ્યઃ ક્રતુરિન્દ્રઃ સુશસ્તિરુતાપિ ધેના પુરુહૂતમીટ્ટે । આર્દયદ્વૃત્રમકૃણોદુ લોકં સસાહે શક્રઃ પૃતના અભિષ્ટિઃ
ઇન્દ્ર પરાક્રમી, બુદ્ધિશાળી અને સર્વેના વખાણપાત્ર છે; દૂધ આપતી ગાય પણ તેને ઇચ્છે છે. તેણે દુશ્મનને હરાવ્યો, જગતમાં જગ્યા ઊભી કરી અને યુદ્ધમાં વિજય મેળવ્યો.