ઊર્જં ગાવો યવસે પીવો અત્તન ઋતસ્ય યાઃ સદને કોશે અઙ્ગ્ધ્વે । તનૂરેવ તન્વો અસ્તુ ભેષજમા સર્વતાતિમદિતિં વૃણીમહે
ગાયોએ પોષક ઘાસ અને દૂધ પીવે, જે ઋતના ઘર અને પાત્રમાં રહે છે. જેમ શરીરને દવા મળે છે, તેમ અમારાં શરીર માટે પણ આરોગ્ય મળે; અમે સર્વેને વટાવનારી અદિતિને પસંદ કરીએ છીએ.
ક્રતુપ્રાવા જરિતા શશ્વતામવ ઇન્દ્ર ઇદ્ભદ્રા પ્રમતિઃ સુતાવતામ્ । પૂર્ણમૂધર્દિવ્યં યસ્ય સિક્તય આ સર્વતાતિમદિતિં વૃણીમહે
ગાયકને સદાય માટે બળ મળે, ઇન્દ્રની કૃપા અને બુદ્ધિ સોમ દબાવનારા માટે મળે. જેનું દૈવી પાત્ર હંમેશાં ભરેલું રહે છે, અમે સર્વેને વટાવનારી અદિતિને પસંદ કરીએ છીએ.
ચિત્રસ્તે ભાનુઃ ક્રતુપ્રા અભિષ્ટિઃ સન્તિ સ્પૃધો જરણિપ્રા અધૃષ્ટાઃ । રજિષ્ઠયા રજ્યા પશ્વ આ ગોસ્તૂતૂર્ષતિ પર્યગ્રં દુવસ્યુઃ
તમારી તેજસ્વિતા અદ્ભુત છે, તમારું બળ પૂર્ણતા આપે છે; સહાયકો ઝડપી અને અપરાજિત છે. શ્રેષ્ઠ રથ અને ગાયોની સ્તુતિ સાથે, ગાયક યજ્ઞને ફરે છે અને કૃપા માગે છે.
ઉદ્બુધ્યધ્વં સમનસઃ સખાયઃ સમગ્નિમિન્ધ્વં બહવઃ સનીળાઃ । દધિક્રામગ્નિમુષસં ચ દેવીમિન્દ્રાવતોઽવસે નિ હ્વયે વઃ
મિત્રો, એક મનથી જાગો; બધા ભેગા થઈને અગ્નિ પ્રગટાવો. દધિક્રા, અગ્નિ, ઉષા દેવી અને ઇન્દ્રને હું સહાય માટે બોલાવું છું.
મન્દ્રા કૃણુધ્વં ધિય આ તનુધ્વં નાવમરિત્રપરણીં કૃણુધ્વમ્ । ઇષ્કૃણુધ્વમાયુધારં કૃણુધ્વં પ્રાઞ્ચં યજ્ઞં પ્ર ણયતા સખાયઃ
તમારા વિચારો આનંદમય બનાવો, તેમને વિસ્તારો; નિર્ભયપણે પાર ઉતારતી નૌકાની તૈયારી કરો. નદીની દિશા તૈયાર કરો, સાધનો તૈયાર કરો; મિત્રો, યજ્ઞને આગળ વધારો.
યુનક્ત સીરા વિ યુગા તનુધ્વં કૃતે યોનૌ વપતેહ બીજમ્ । ગિરા ચ શ્રુષ્ટિઃ સભરા અસન્નો નેદીય ઇત્સૃણ્યઃ પક્વમેયાત્
હળ જોડો, જૂઆ વિસ્તારો; તૈયાર કરેલી વાવણીમાં બીજ વાવો. અવાજ અને મહેનતથી કામદારો તૈયાર રહે, નજીકનું ખેતર પાકથી ભરપૂર થાય.
સીરા યુઞ્જન્તિ કવયો યુગા વિ તન્વતે પૃથક્ । ધીરા દેવેષુ સુમ્નયા
કવિઓ હળ જોડે છે, જુદાં જુદાં જૂઆ વિસ્તારે છે; વિદ્વાનો દેવતાઓ તરફ શુભ ભાવથી વળે છે.
નિરાહાવાન્કૃણોતન સં વરત્રા દધાતન । સિઞ્ચામહા અવતમુદ્રિણં વયં સુષેકમનુપક્ષિતમ્
ખેતરની વાવણી કરો, જૂઆ એકસાથે મૂકો; ચાલો, નદીમાં પાણી વહાવો, સારી રીતે સિંચાયેલું અને અવિરત પ્રવાહ રહે.
ઇષ્કૃતાહાવમવતં સુવરત્રં સુષેચનમ્ । ઉદ્રિણં સિઞ્ચે અક્ષિતમ્
નદીની દિશા તૈયાર કરો, સારી રીતે પાણી આપો, તેને ઉર્વર બનાવો; વાવણીમાં અવિરત પ્રવાહથી પાણી વહાવો.
પ્રીણીતાશ્વાન્હિતં જયાથ સ્વસ્તિવાહં રથમિત્કૃણુધ્વમ્ । દ્રોણાહાવમવતમશ્મચક્રમંસત્રકોશં સિઞ્ચતા નૃપાણમ્
ઘોડાઓને ખવડાવો, વિજય મેળવો; શુભ લાવનારો રથ તૈયાર કરો. ખેતરની વાવણી કરો, પથ્થરનું ચક્ર તૈયાર કરો, પાત્ર ભરો અને નેતાઓ માટે પાણી વહાવો.
વ્રજં કૃણુધ્વં સ હિ વો નૃપાણો વર્મ સીવ્યધ્વં બહુલા પૃથૂનિ । પુરઃ કૃણુધ્વમાયસીરધૃષ્ટા મા વઃ સુસ્રોચ્ચમસો દૃંહતા તમ્
વાડ બનાવો, કારણ કે તે તમારા નેતાઓ માટે છે; જાડું અને પહોળું કવચ સીઓ. લોખંડની મજબૂત કિલ્લા બનાવો, દુશ્મન તમારું સુંદર પાત્ર તોડી ન શકે.
આ વો ધિયં યજ્ઞિયાં વર્ત ઊતયે દેવા દેવીં યજતાં યજ્ઞિયામિહ । સા નો દુહીયદ્યવસેવ ગત્વી સહસ્રધારા પયસા મહી ગૌઃ
હે દેવો, અમે આપની પાસે પવિત્ર વિચારો લઈએ છીએ, આપ અમને સહાય કરો. અહીં આ પૂજનીય દેવીને ભક્તિપૂર્વક પૂજવામાં આવે. એ મહાદાયાળુ ગાયની જેમ, હજારો ધારોમાં દુધ આપતી, અમને જીવન માટે પૂરતું સમૃદ્ધિ આપે.
આ તૂ ષિઞ્ચ હરિમીં દ્રોરુપસ્થે વાશીભિસ્તક્ષતાશ્મન્મયીભિઃ । પરિ ષ્વજધ્વં દશ કક્ષ્યાભિરુભે ધુરૌ પ્રતિ વહ્નિં યુનક્ત
સોનાની જેમ તેજસ્વી હવન સામગ્રી પાત્રમાં રેડો; કાટકામના સાધનો અને પથ્થરના ઉપકરણોથી તેને ઘડો. દસ પટ્ટાઓથી તેને ભળી જાઓ; બંને જૂઓને જોતો અને અગ્નિને યોગ્ય જગ્યાએ સ્થાપિત કરો.
ઉભે ધુરૌ વહ્નિરાપિબ્દમાનોઽન્તર્યોનેવ ચરતિ દ્વિજાનિઃ । વનસ્પતિં વન આસ્થાપયધ્વં નિ ષૂ દધિધ્વમખનન્ત ઉત્સમ્
અગ્નિ બંને જૂઓમાંથી પીધા પછી, ગર્ભમાં રહેલા બાળકની જેમ અંદર ફરતો રહે છે. લાકડાનું થાંભલું લાકડામાં ગાડો; તેને નીચે મૂકો અને કૂવો ખોદો.
કપૃન્નરઃ કપૃથમુદ્દધાતન ચોદયત ખુદત વાજસાતયે । નિષ્ટિગ્ર્યઃ પુત્રમા ચ્યાવયોતય ઇન્દ્રં સબાધ ઇહ સોમપીતયે
હે પુરુષો, પ્રસિદ્ધ અને જાણીતા વ્યક્તિને ઊંચો ઉઠાવો; પ્રેરણા આપો, બળ માટે ખોદો. લાકડી ધરાવનાર બાળકને ગતિ આપે; ઈન્દ્રને અહીં બોલાવો કે એ સભા સાથે સોમપાન કરે.
પ્ર તે રથં મિથૂકૃતમિન્દ્રોઽવતુ ધૃષ્ણુયા । અસ્મિન્નાજૌ પુરુહૂત શ્રવાય્યે ધનભક્ષેષુ નોઽવ
હે ઈન્દ્ર, આપના બળથી આપ અમારા સરખા જોડાયેલા રથની રક્ષા કરો. હે અનેકવાર પૂજાયેલા, આ યુદ્ધમાં, કીર્તિ અને સંપત્તિ માટે, અમારો બચાવ કરો.
ઉત્સ્મ વાતો વહતિ વાસોઽસ્યા અધિરથં યદજયત્સહસ્રમ્ । રથીરભૂન્મુદ્ગલાની ગવિષ્ટૌ ભરે કૃતં વ્યચેદિન્દ્રસેના
પવન વહે છે, તેનો વસ્ત્ર રથ પર છે, જ્યારે તેણે હજાર જીત્યા. મુદગલાની ગાય માટેની સ્પર્ધામાં રથચાલક બની; ઈન્દ્રની સેના યુદ્ધમાં દુશ્મનને વિખેરી નાખે છે.
અન્તર્યચ્છ જિઘાંસતો વજ્રમિન્દ્રાભિદાસતઃ । દાસસ્ય વા મઘવન્નાર્યસ્ય વા સનુતર્યવયા વધમ્
હે ઈન્દ્ર, જે નુકસાન પહોંચાડવા ઈચ્છે છે, તેના શસ્ત્રને રોકો. હે દયાળુ, દુશ્મનનું શસ્ત્ર, એ દાસનું હોય કે આર્યનું, નાશ પામે.
ઉદ્નો હ્રદમપિબજ્જર્હૃષાણઃ કૂટં સ્મ તૃંહદભિમાતિમેતિ । પ્ર મુષ્કભારઃ શ્રવ ઇચ્છમાનોઽજિરં બાહૂ અભરત્સિષાસન્
એ ગર્જના કરતા, ઊંડા તળાવનું પાણી પીધું; મજબૂત કિલ્લો તોડી, દુશ્મનને હરાવ્યો. કીર્તિ માટે, એ ઝડપભરી બાહુઓથી ભારે ભાર ઉઠાવ્યો, વિજય માટે પ્રયત્ન કર્યો.
ન્યક્રન્દયન્નુપયન્ત એનમમેહયન્વૃષભં મધ્ય આજેઃ । તેન સૂભર્વં શતવત્સહસ્રં ગવાં મુદ્ગલઃ પ્રધને જિગાય
તેઓ ગર્જના કરતા, તેને ઘેરીને આવ્યા, અને વાછરડાની વચ્ચે વાછરાની જેમ મૂત્ર છોડ્યું. એ બળથી મુદગલાએ યુદ્ધમાં સો અને હજાર ગાયો જીત્યા.
કકર્દવે વૃષભો યુક્ત આસીદવાવચીત્સારથિરસ્ય કેશી । દુધેર્યુક્તસ્ય દ્રવતઃ સહાનસ ઋચ્છન્તિ ષ્મા નિષ્પદો મુદ્ગલાનીમ્
કાદવમાં વાછરડો જોડાયો હતો, તેનો વાળવાળો રથચાલક નીચે ઊભો હતો. જોડાયેલી ગાયની ઝડપથી દોડતી પગડીઓ મુદગલાની માટે લક્ષ્યે પહોંચી.
ઉત પ્રધિમુદહન્નસ્ય વિદ્વાનુપાયુનગ્વંસગમત્ર શિક્ષન્ । ઇન્દ્ર ઉદાવત્પતિમઘ્ન્યાનામરંહત પદ્યાભિઃ કકુદ્માન્
જાણકાર વ્યક્તિએ સ્પર્ધામાં વિરોધીને હરાવ્યો અને માર્ગ તરફ આગળ વધ્યો. ઈન્દ્ર, ગાયોના સ્વામી, પોતાના પગલાંથી ગાયો હંકારીને આગળ વધાર્યા.
શુનમષ્ટ્રાવ્યચરત્કપર્દી વરત્રાયાં દાર્વાનહ્યમાનઃ । નૃમ્ણાનિ કૃણ્વન્બહવે જનાય ગાઃ પસ્પશાનસ્તવિષીરધત્ત
ચોટીધારી, ઇનામ માટેની સ્પર્ધામાં, લાકડાની લાકડીથી ચલાવવામાં આવ્યો. અનેક લોકો માટે પરાક્રમ દર્શાવ્યો, ગાયો સ્પર્શી, અને બળ પ્રાપ્ત કર્યું.
ઇમં તં પશ્ય વૃષભસ્ય યુઞ્જં કાષ્ઠાયા મધ્યે દ્રુઘણં શયાનમ્ । યેન જિગાય શતવત્સહસ્રં ગવાં મુદ્ગલઃ પૃતનાજ્યેષુ
આને જુઓ, વાછરડા સાથે જોડાયેલો, લાકડાની વચ્ચે પડ્યો છે, ચાલક આરામ કરે છે. એના દ્વારા મુદગલાએ યુદ્ધની સ્પર્ધાઓમાં સો અને હજાર ગાયો જીત્યા.
આરે અઘા કો ન્વિત્થા દદર્શ યં યુઞ્જન્તિ તમ્વા સ્થાપયન્તિ । નાસ્મૈ તૃણં નોદકમા ભરન્ત્યુત્તરો ધુરો વહતિ પ્રદેદિશત્
દૂર, કોણે તેને જોયો છે? જેને તેઓ જોડે છે કે સ્થિર કરે છે? તેના માટે તેઓ ઘાસ કે પાણી લાવતાં નથી; ઉપરનું જૂં ભાર વહે છે, આગળ દિશા આપે છે.
પરિવૃક્તેવ પતિવિદ્યમાનટ્ પીપ્યાના કૂચક્રેણેવ સિઞ્ચન્ । એષૈષ્યા ચિદ્રથ્યા જયેમ સુમઙ્ગલં સિનવદસ્તુ સાતમ્
જેમ પત્ની એકાંતમાં પતિને શોધે છે, તેમ વધતી નદીની જેમ વહે છે. આ રથથી, એ જૂનું હોય તો પણ, આપણે જીતીએ, શુભતા અને વિજય આપણા થાય.
ત્વં વિશ્વસ્ય જગતશ્ચક્ષુરિન્દ્રાસિ ચક્ષુષઃ । વૃષા યદાજિં વૃષણા સિષાસસિ ચોદયન્વધ્રિણા યુજા
હે ઈન્દ્ર, તમે સમગ્ર જગતના અને દ્રષ્ટિના નેત્ર છો. વાછરડા જેવો, તમે બળવાનોની સ્પર્ધા આગળ વધારો છો, અને અજોડ સાથી સાથે પ્રેરણા આપો છો.
આશુઃ શિશાનો વૃષભો ન ભીમો ઘનાઘનઃ ક્ષોભણશ્ચર્ષણીનામ્ । સંક્રન્દનોઽનિમિષ એકવીરઃ શતં સેના અજયત્સાકમિન્દ્રઃ
ઝડપદાર, ભયાનક, વાછરડા જેવો શક્તિશાળી, સેના તોડી નાખનાર, લોકોમાં ઉત્સાહ જગાવનાર, ગર્જના કરનાર, અડગ, એકમાત્ર વીર — ઈન્દ્રે સો સેના સાથે મળીને વિજય મેળવ્યો.
સંક્રન્દનેનાનિમિષેણ જિષ્ણુના યુત્કારેણ દુશ્ચ્યવનેન ધૃષ્ણુના । તદિન્દ્રેણ જયત તત્સહધ્વં યુધો નર ઇષુહસ્તેન વૃષ્ણા
ગર્જના કરનાર, અડગ, વિજયી, યુદ્ધના નાદથી, ઉત્સાહી અને ધીરજવાળા — એવા ઈન્દ્ર સાથે, તમે જીતો; હે પુરુષો, યુદ્ધમાં એકસાથે મજબૂત રહો, અને બળવાન ધનુષ્યધારી સાથે લડો.
સ ઇષુહસ્તૈઃ સ નિષઙ્ગિભિર્વશી સંસ્રષ્ટા સ યુધ ઇન્દ્રો ગણેન । સંસૃષ્ટજિત્સોમપા બાહુશર્ધ્યુગ્રધન્વા પ્રતિહિતાભિરસ્તા
એ ઇન્દ્ર તીક્ષ્ણ બાણો અને તૂણા ધારણ કરનાર વીર યોદ્ધાઓ સાથે, યુદ્ધમાં અગ્રણી બનીને પોતાની સેના સાથે વિજય પ્રાપ્ત કરે છે. સંઘર્ષમાં વિજયી, સોમપાન કરનાર, મજબૂત ભુજાવાળો અને કઠોર ધનુષ્યવાળો એ ઇન્દ્ર હથિયારો સંભાળી અડગ ઊભો રહે છે.