અવપતન્તીરવદન્દિવ ઓષધયસ્પરિ । યં જીવમશ્નવામહૈ ન સ રિષ્યાતિ પૂરુષઃ
એ ઔષધિઓ, જે જમીન પર પડે છે કે જે નથી પડતી, અને જે આકાશમાં છે—જેનાંથી અમે જીવિત રહીએ છીએ—એના ઉપયોગથી જે કોઈને પણ ખવડાવીએ, એ માણસ કદી નાશ પામતો નથી.
યા ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્બહ્વીઃ શતવિચક્ષણાઃ । તાસાં ત્વમસ્યુત્તમારં કામાય શં હૃદે
સોમરાજના વશમાં રહેલી, અનેક અને શતગણે બુદ્ધિશાળી એવી ઔષધિઓમાં, તું સર્વોચ્ચ છે; તું અમને શુભ ઇચ્છા અને હૃદયમાં આનંદ આપ.
યા ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતા અસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
સોમરાજના વશમાં રહેલી, પૃથ્વી પર સ્થિર થયેલી અને બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન થયેલી એ ઔષધિઓ, એનું બળ આ વ્યક્તિને આપો.
મા વો રિષત્ખનિતા યસ્મૈ ચાહં ખનામિ વઃ । દ્વિપચ્ચતુષ્પદસ્માકં સર્વમસ્ત્વનાતુરમ્
જેનાં માટે હું તમને ખોદું છું, એમાં કોઈને પણ ખોદવાથી નુકસાન ન થાય; આપણા બધા બે પગવાળા અને ચાર પગવાળા જીવમાં કોઈને પણ રોગ ન લાગે.
યાશ્ચેદમુપશૃણ્વન્તિ યાશ્ચ દૂરં પરાગતાઃ । સર્વાઃ સંગત્ય વીરુધોઽસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
જે ઔષધિઓ આ પ્રાર્થના નજીકથી સાંભળે છે અને જે દૂર છે—બધી ઔષધિઓ એકજ થઈને, એ વ્યક્તિને પોતાનું બળ આપે.
ઓષધયઃ સં વદન્તે સોમેન સહ રાજ્ઞા । યસ્મૈ કૃણોતિ બ્રાહ્મણસ્તં રાજન્પારયામસિ
ઔષધિઓ સોમરાજ સાથે મળીને વાત કરે છે; બ્રાહ્મણ જે માટે આ કરે છે, હે રાજા, અમે એ વ્યક્તિને સુરક્ષિત કરીએ છીએ.
(તુ. બ્રહ્મપુરાણમ્ [[બ્રહ્મપુરાણમ્/અધ્યાયઃ ૧૨૦|૨.૫૦.૧૪]]) ત્વમુત્તમાસ્યોષધે તવ વૃક્ષા ઉપસ્તયઃ । ઉપસ્તિરસ્તુ સોઽસ્માકં યો અસ્માઁ અભિદાસતિ
હે ઔષધિ, તું સર્વ શ્રેષ્ઠ છે; તારા વૃક્ષો અને મૂળ અમારી આધાર છે. એ આધાર અમારો રહે, જે અમને દુઃખ આપે છે તેના સામે.
બૃહસ્પતે પ્રતિ મે દેવતામિહિ મિત્રો વા યદ્વરુણો વાસિ પૂષા । આદિત્યૈર્વા યદ્વસુભિર્મરુત્વાન્સ પર્જન્યં શંતનવે વૃષાય
હે બૃહસ્પતિ, તું દૈવી શક્તિ સાથે મારા પાસે આવ—તું મિત્ર હોય કે વરુણ કે પૂષા, કે આદિત્ય, વસુ, મરુત સાથે; પર્જન્ય આપણા સંતાન માટે કલ્યાણ લાવે.
આ દેવો દૂતો અજિરશ્ચિકિત્વાન્ત્વદ્દેવાપે અભિ મામગચ્છત્ । પ્રતીચીનઃ પ્રતિ મામા વવૃત્સ્વ દધામિ તે દ્યુમતીં વાચમાસન્
દેવો તરફથી ઝડપી અને બુદ્ધિશાળી દૂત મારા પાસે આવે; તું મારી તરફ વળ અને મને પ્રસન્ન થા, હું તને તેજસ્વી વાણી અર્પણ કરું છું.
અસ્મે ધેહિ દ્યુમતીં વાચમાસન્બૃહસ્પતે અનમીવામિષિરામ્ । યયા વૃષ્ટિં શંતનવે વનાવ દિવો દ્રપ્સો મધુમાઁ આ વિવેશ
હે બૃહસ્પતિ, અમામાં તેજસ્વી, રોગરહિત અને પોષક વાણી સ્થાપિત કર; જેના દ્વારા આપણે સંતાન માટે વરસાદ મેળવી શકીએ, જેમ આકાશમાંથી મધુર બિંદુઓ આવે છે.
આ નો દ્રપ્સા મધુમન્તો વિશન્ત્વિન્દ્ર દેહ્યધિરથં સહસ્રમ્ । નિ ષીદ હોત્રમૃતુથા યજસ્વ દેવાન્દેવાપે હવિષા સપર્ય
મધુર બિંદુઓ અમામાં પ્રવેશે, હે ઇન્દ્ર, તું અમને ઘણું ધન આપ; યજમાન તરીકે બેસ, યોગ્ય રીતે દેવતાઓનું પૂજન કર અને હવનથી તેમનું સન્માન કર.
આર્ષ્ટિષેણો હોત્રમૃષિર્નિષીદન્દેવાપિર્દેવસુમતિં ચિકિત્વાન્ । સ ઉત્તરસ્માદધરં સમુદ્રમપો દિવ્યા અસૃજદ્વર્ષ્યા અભિ
આર્ષ્ટિષેણ ઋષિ યજમાન બનીને બેઠા, દેવકૃપા અને જ્ઞાનથી યુક્ત; તેમણે ઉપરના અને નીચેના સમુદ્ર સુધી, આકાશના વરસાદી જળોને વહાવ્યા.
અસ્મિન્સમુદ્રે અધ્યુત્તરસ્મિન્નાપો દેવેભિર્નિવૃતા અતિષ્ઠન્ । તા અદ્રવન્નાર્ષ્ટિષેણેન સૃષ્ટા દેવાપિના પ્રેષિતા મૃક્ષિણીષુ
આ સમુદ્રમાં અને ઉપરના સમુદ્રમાં, દેવો દ્વારા રોકાયેલા જળો સ્થિર રહ્યા; એ જળો આર્ષ્ટિષેણે મુક્ત કર્યા અને દેવદૂત દ્વારા પોષક ભૂમિમાં વહાવ્યા.
યદ્દેવાપિઃ શંતનવે પુરોહિતો હોત્રાય વૃતઃ કૃપયન્નદીધેત્ । દેવશ્રુતં વૃષ્ટિવનિં રરાણો બૃહસ્પતિર્વાચમસ્મા અયચ્છત્
જ્યારે દેવાપિ, શંતનુ માટે યજમાન તરીકે પસંદ થયા અને દયા સાથે વિધિ કરી, ત્યારે દેવોમાં પ્રસિદ્ધ બૃહસ્પતિએ તેમને વરસાદ લાવતી વાણી આપી.
યં ત્વા દેવાપિઃ શુશુચાનો અગ્ન આર્ષ્ટિષેણો મનુષ્યઃ સમીધે । વિશ્વેભિર્દેવૈરનુમદ્યમાનઃ પ્ર પર્જન્યમીરયા વૃષ્ટિમન્તમ્
હે અગ્નિ, દેવાપિ અને માનવ યજમાન આર્ષ્ટિષેણે, જેમને બધા દેવોએ માન આપ્યો છે—પર્જન્યને પ્રેરણા આપ કે તે વરસાદ વરસાવે.
ત્વાં પૂર્વ ઋષયો ગીર્ભિરાયન્ત્વામધ્વરેષુ પુરુહૂત વિશ્વે । સહસ્રાણ્યધિરથાન્યસ્મે આ નો યજ્ઞં રોહિદશ્વોપ યાહિ
પહેલા જે ઋષિઓએ સ્તુતિઓથી તારી આરાધના કરી હતી, જે તને દરેક યજ્ઞમાં બોલાવે છે, હે અનેકવાર પુકારવામાં આવનારા રોહિદશ્વ, તું અમારે માટે હજારો હવન સામગ્રી લાવજે અને અમારા યજ્ઞમાં પધારજે.
એતાન્યગ્ને નવતિર્નવ ત્વે આહુતાન્યધિરથા સહસ્રા । તેભિર્વર્ધસ્વ તન્વઃ શૂર પૂર્વીર્દિવો નો વૃષ્ટિમિષિતો રિરીહિ
હે અગ્નિ, આ નવાણું નવ અને નવ વધુ, એમ મળી ને હજારો આહુતિઓ તારી માટે અર્પણ કરવામાં આવી છે. એ બધાથી તું તારી શક્તિમાં વૃદ્ધિ કર અને અમને આકાશમાંથી ભરપૂર વરસાદ આપ.
એતાન્યગ્ને નવતિં સહસ્રા સં પ્ર યચ્છ વૃષ્ણ ઇન્દ્રાય ભાગમ્ । વિદ્વાન્પથ ઋતુશો દેવયાનાનપ્યૌલાનં દિવિ દેવેષુ ધેહિ
હે અગ્નિ, આ નવ હજાર આહુતિઓ તું શક્તિશાળી ઇન્દ્રને ભાગરૂપે પહોંચાડજે. તું યોગ્ય માર્ગ જાણે છે, એ દિવ્ય ભાગ દેવતાઓ વચ્ચે સ્વર્ગમાં સ્થિર કરજે.
અગ્ને બાધસ્વ વિ મૃધો વિ દુર્ગહાપામીવામપ રક્ષાંસિ સેધ । અસ્માત્સમુદ્રાદ્બૃહતો દિવો નોઽપાં ભૂમાનમુપ નઃ સૃજેહ
હે અગ્નિ, દુશ્મનાઈ દૂર કર, અવરોધો દૂર કર, દુષ્ટતા અને રાક્ષસો દૂર હટાવ. આ વિશાળ આકાશ સમુદ્રમાંથી અમને પાણી અને જમીનનું સમૃદ્ધિ આપ.
કં નશ્ચિત્રમિષણ્યસિ ચિકિત્વાન્પૃથુગ્માનં વાશ્રં વાવૃધધ્યૈ । કત્તસ્ય દાતુ શવસો વ્યુષ્ટૌ તક્ષદ્વજ્રં વૃત્રતુરમપિન્વત્
કોણ, જ્ઞાની બની, અમારી અર્પણને વિશિષ્ટ બનાવશે? કોણ વિશાળ પીઠવાળું ઝડપી ઘોડો વૃદ્ધિ માટે મજબૂત કરશે? કોણ, વહેલી સવારમાં, દાનકર્તાની શક્તિથી વજ્ર બનાવશે, જે વૃત્રને મારે છે?
સ હિ દ્યુતા વિદ્યુતા વેતિ સામ પૃથું યોનિમસુરત્વા સસાદ । સ સનીળેભિઃ પ્રસહાનો અસ્ય ભ્રાતુર્ન ઋતે સપ્તથસ્ય માયાઃ
તે, તેજ અને વીજળી સાથે, સામગાન જાણે છે; તે દેવત્વના વિશાળ આસન પર સ્થિર થયો છે. પોતાના સાથીઓ સાથે, તે પોતાના ભાઈની માયાને જીતે છે.
સ વાજં યાતાપદુષ્પદા યન્સ્વર્ષાતા પરિ ષદત્સનિષ્યન્ । અનર્વા યચ્છતદુરસ્ય વેદો ઘ્નઞ્છિશ્નદેવાઁ અભિ વર્પસા ભૂત્
તે, અવરોધો પાર કરી, જય મેળવતો છે, જ્યારે તે સૂર્યની આસપાસ ફરતો હોય છે; તે દૂર અને નજીકની વસ્તુ આપે છે, રહસ્યો જાણે છે અને પોતાની શક્તિથી બાંઝપન લાવનારા દેવતાઓને નાશ કરે છે.
સ યહ્વ્યોઽવનીર્ગોષ્વર્વા જુહોતિ પ્રધન્યાસુ સસ્રિઃ । અપાદો યત્ર યુજ્યાસોઽરથા દ્રોણ્યશ્વાસ ઈરતે ઘૃતં વાઃ
તે યુવાન, ધરતી અને ગાયોની અર્પણ કરે છે, સ્પર્ધામાં આગળ રહે છે; જ્યાં બાંધેલા, પગ વગર અને ઘોડા વગર છે, ત્યાં તળાવમાં જન્મેલા ઘોડાઓ ઘી ખેંચે છે.
સ રુદ્રેભિરશસ્તવાર ઋભ્વા હિત્વી ગયમારેઅવદ્ય આગાત્ । વમ્રસ્ય મન્યે મિથુના વિવવ્રી અન્નમભીત્યારોદયન્મુષાયન્
તે, રુદ્રો સાથે મળીને, અશુભ દૂર કરે છે, ઋભુઓ સાથે, મૃત્યુના ઘર છોડીને આવ્યો છે; હું માનું છું કે તેણે નાજુકનું જોડી સ્વરૂપ દર્શાવ્યું, ખોરાક આપ્યું અને છુપાયેલું બહાર લાવ્યું.
સ ઇદ્દાસં તુવીરવં પતિર્દન્ષળક્ષં ત્રિશીર્ષાણં દમન્યત્ । અસ્ય ત્રિતો ન્વોજસા વૃધાનો વિપા વરાહમયોઅગ્રયા હન્
તે શક્તિશાળી દાસ, તીખા દાંત અને ત્રણ માથાવાળા સ્વામી ને વશમાં કર્યો; ત્રિતએ તેની શક્તિથી પાણીમાં વરાળને શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રથી માર્યો.
સ દ્રુહ્વણે મનુષ ઊર્ધ્વસાન આ સાવિષદર્શસાનાય શરુમ્ । સ નૃતમો નહુષોઽસ્મત્સુજાતઃ પુરોઽભિનદર્હન્દસ્યુહત્યે
તે, મનુષ્યોમાં સીધો, સ્પષ્ટ દ્રષ્ટાવાળા માટે શસ્ત્ર ઉંચું કરે છે; તે સૌથી વીર, નાહુષ, અમારામાં જન્મેલો, દુશ્મનને માર્યો અને દુશ્મન પક્ષનો નાશ કર્યો.
સો અભ્રિયો ન યવસ ઉદન્યન્ક્ષયાય ગાતું વિદન્નો અસ્મે । ઉપ યત્સીદદિન્દું શરીરૈઃ શ્યેનોઽયોપાષ્ટિર્હન્તિ દસ્યૂન્
તે, વાદળ જેવો, અમારે નિવાસ માટે ચારો લાવે છે, માર્ગ જાણે છે; જ્યારે તે પોતાના શરીરથી ચંદ્રની નજીક બેઠો હોય છે, ત્યારે ગતિશીલ ગરૂડ દુશ્મનોને મારે છે.
સ વ્રાધતઃ શવસાનેભિરસ્ય કુત્સાય શુષ્ણં કૃપણે પરાદાત્ । અયં કવિમનયચ્છસ્યમાનમત્કં યો અસ્ય સનિતોત નૃણામ્
તે, પોતાની શક્તિથી, કુત્સા માટે શુષ્નને હાંકી કાઢે છે, કંજુષને હરાવે છે; આ જ એક, કવિને, પ્રશંસનીયને અને તેના માટે દાન લાવનારને તથા મનુષ્યોને માર્ગ બતાવે છે.
અયં દશસ્યન્નર્યેભિરસ્ય દસ્મો દેવેભિર્વરુણો ન માયી । અયં કનીન ઋતુપા અવેદ્યમિમીતારરું યશ્ચતુષ્પાત્
આ, ઉત્તમ લોકો સાથે આનંદ આપનાર, કૃપાળુ છે; દેવોમાં શક્તિશાળી, વરુણ જેવો માયાવાન છે; આ યુવાન, નિયમનો રક્ષક, અજાણ્યાને માપે છે અને ચાર પગવાળાનું પણ જાણે છે.
અસ્ય સ્તોમેભિરૌશિજ ઋજિશ્વા વ્રજં દરયદ્વૃષભેણ પિપ્રોઃ । સુત્વા યદ્યજતો દીદયદ્ગીઃ પુર ઇયાનો અભિ વર્પસા ભૂત્
આના સ્તુતિઓથી, ઔશિજપુત્ર ઋજિશ્વાએ પિપ્રુનું વલય વાછરડાથી તોડી નાખ્યું; જ્યારે તેણે સોમ પીધો, ત્યારે તે ગીતથી તેજસ્વી થયો અને પોતાના રૂપથી આગળ વધ્યો.