અશ્વાવતીં સોમાવતીમૂર્જયન્તીમુદોજસમ્ । આવિત્સિ સર્વા ઓષધીરસ્મા અરિષ્ટતાતયે
ઘોડાવાળી, સોમવાળી, બળ અને તાકાત આપતી બધી ઔષધિઓ અમને સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપવા આવે.
ઉચ્છુષ્મા ઓષધીનાં ગાવો ગોષ્ઠાદિવેરતે । ધનં સનિષ્યન્તીનામાત્માનં તવ પૂરુષ
ઔષધિઓની શક્તિ, ગાયોની જેમ ગૌશાળામાં રાખવામાં આવે છે; એ ધન ઇચ્છનારને ધન આપે છે અને તારો આત્મા આપે છે, હે મનુષ્ય.
ઇષ્કૃતિર્નામ વો માતાથો યૂયં સ્થ નિષ્કૃતીઃ । સીરાઃ પતત્રિણી સ્થન યદામયતિ નિષ્કૃથ
ઈષ્કૃતિર તમારું માતાનું નામ છે અને તમે ઈષ્કૃતિઓ છો; તમે શિરાઓ અને પાંખવાળી છો, જ્યારે રોગ દૂર કરો છો.
અતિ વિશ્વાઃ પરિષ્ઠા સ્તેન ઇવ વ્રજમક્રમુઃ । ઓષધીઃ પ્રાચુચ્યવુર્યત્કિં ચ તન્વો રપઃ
તમે બધા અવરોધોને પાર કરી લીધા, જેમ ચોર વાડ ફાંદી જાય છે; ઔષધિઓએ શરીર પર જે અશુદ્ધિ હતી તે દૂર કરી નાખી છે.
યદિમા વાજયન્નહમોષધીર્હસ્ત આદધે । આત્મા યક્ષ્મસ્ય નશ્યતિ પુરા જીવગૃભો યથા
જ્યારે હું બળ માટે આ ઔષધિઓ હાથમાં લઉં છું, ત્યારે રોગનો આત્મા દૂર થઈ જાય છે, જેમ જીવનું બંધન છૂટી જાય છે.
યસ્યૌષધીઃ પ્રસર્પથાઙ્ગમઙ્ગં પરુષ્પરુઃ । તતો યક્ષ્મં વિ બાધધ્વ ઉગ્રો મધ્યમશીરિવ
જ્યાં જ્યાં તમે ઔષધિઓ અંગે અંગે, સાંધે સાંધે ફેલાવ છો, ત્યાંથી રોગને દૂર કરો, જેમ કઠોર મધ્યમ આંગળીવાળો દૂર કરે છે.
સાકં યક્ષ્મ પ્ર પત ચાષેણ કિકિદીવિના । સાકં વાતસ્ય ધ્રાજ્યા સાકં નશ્ય નિહાકયા
રોગ સાથે જ તું પણ દૂર થા, ચીસ પાડતી ઘુવડ સાથે જ જા; પવનની ઝટકાથી અને અંધકારના વિસર્જન સાથે જ તું નાશ પામ.
અન્યા વો અન્યામવત્વન્યાન્યસ્યા ઉપાવત । તાઃ સર્વાઃ સંવિદાના ઇદં મે પ્રાવતા વચઃ
તમામાંથી એક બીજાને અનુસરે અને બીજો ત્રીજાને અનુસરે; તમે બધા એકજ મનથી મળીને, મારી આ પ્રાર્થનાને પૂર્ણ કરો.
યાઃ ફલિનીર્યા અફલા અપુષ્પા યાશ્ચ પુષ્પિણીઃ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતાસ્તા નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
જે ઔષધિઓ ફળ આપે છે, જે ફળ આપતી નથી, જે ફૂલ વગરની છે અને જે ફૂલોવાળી છે—બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન થયેલી—એ બધા આપણને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદથો વરુણ્યાદુત । અથો યમસ્ય પડ્બીશાત્સર્વસ્માદ્દેવકિલ્બિષાત્
એ ઔષધિઓ મને શાપથી, વરુણના ક્રોધથી અને યમના બંધનથી, તેમજ દરેક દૈવી પાપથી મુક્ત કરે.
અવપતન્તીરવદન્દિવ ઓષધયસ્પરિ । યં જીવમશ્નવામહૈ ન સ રિષ્યાતિ પૂરુષઃ
એ ઔષધિઓ, જે જમીન પર પડે છે કે જે નથી પડતી, અને જે આકાશમાં છે—જેનાંથી અમે જીવિત રહીએ છીએ—એના ઉપયોગથી જે કોઈને પણ ખવડાવીએ, એ માણસ કદી નાશ પામતો નથી.
યા ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્બહ્વીઃ શતવિચક્ષણાઃ । તાસાં ત્વમસ્યુત્તમારં કામાય શં હૃદે
સોમરાજના વશમાં રહેલી, અનેક અને શતગણે બુદ્ધિશાળી એવી ઔષધિઓમાં, તું સર્વોચ્ચ છે; તું અમને શુભ ઇચ્છા અને હૃદયમાં આનંદ આપ.
યા ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતા અસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
સોમરાજના વશમાં રહેલી, પૃથ્વી પર સ્થિર થયેલી અને બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન થયેલી એ ઔષધિઓ, એનું બળ આ વ્યક્તિને આપો.
મા વો રિષત્ખનિતા યસ્મૈ ચાહં ખનામિ વઃ । દ્વિપચ્ચતુષ્પદસ્માકં સર્વમસ્ત્વનાતુરમ્
જેનાં માટે હું તમને ખોદું છું, એમાં કોઈને પણ ખોદવાથી નુકસાન ન થાય; આપણા બધા બે પગવાળા અને ચાર પગવાળા જીવમાં કોઈને પણ રોગ ન લાગે.
યાશ્ચેદમુપશૃણ્વન્તિ યાશ્ચ દૂરં પરાગતાઃ । સર્વાઃ સંગત્ય વીરુધોઽસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
જે ઔષધિઓ આ પ્રાર્થના નજીકથી સાંભળે છે અને જે દૂર છે—બધી ઔષધિઓ એકજ થઈને, એ વ્યક્તિને પોતાનું બળ આપે.
ઓષધયઃ સં વદન્તે સોમેન સહ રાજ્ઞા । યસ્મૈ કૃણોતિ બ્રાહ્મણસ્તં રાજન્પારયામસિ
ઔષધિઓ સોમરાજ સાથે મળીને વાત કરે છે; બ્રાહ્મણ જે માટે આ કરે છે, હે રાજા, અમે એ વ્યક્તિને સુરક્ષિત કરીએ છીએ.
(તુ. બ્રહ્મપુરાણમ્ [[બ્રહ્મપુરાણમ્/અધ્યાયઃ ૧૨૦|૨.૫૦.૧૪]]) ત્વમુત્તમાસ્યોષધે તવ વૃક્ષા ઉપસ્તયઃ । ઉપસ્તિરસ્તુ સોઽસ્માકં યો અસ્માઁ અભિદાસતિ
હે ઔષધિ, તું સર્વ શ્રેષ્ઠ છે; તારા વૃક્ષો અને મૂળ અમારી આધાર છે. એ આધાર અમારો રહે, જે અમને દુઃખ આપે છે તેના સામે.
બૃહસ્પતે પ્રતિ મે દેવતામિહિ મિત્રો વા યદ્વરુણો વાસિ પૂષા । આદિત્યૈર્વા યદ્વસુભિર્મરુત્વાન્સ પર્જન્યં શંતનવે વૃષાય
હે બૃહસ્પતિ, તું દૈવી શક્તિ સાથે મારા પાસે આવ—તું મિત્ર હોય કે વરુણ કે પૂષા, કે આદિત્ય, વસુ, મરુત સાથે; પર્જન્ય આપણા સંતાન માટે કલ્યાણ લાવે.
આ દેવો દૂતો અજિરશ્ચિકિત્વાન્ત્વદ્દેવાપે અભિ મામગચ્છત્ । પ્રતીચીનઃ પ્રતિ મામા વવૃત્સ્વ દધામિ તે દ્યુમતીં વાચમાસન્
દેવો તરફથી ઝડપી અને બુદ્ધિશાળી દૂત મારા પાસે આવે; તું મારી તરફ વળ અને મને પ્રસન્ન થા, હું તને તેજસ્વી વાણી અર્પણ કરું છું.
અસ્મે ધેહિ દ્યુમતીં વાચમાસન્બૃહસ્પતે અનમીવામિષિરામ્ । યયા વૃષ્ટિં શંતનવે વનાવ દિવો દ્રપ્સો મધુમાઁ આ વિવેશ
હે બૃહસ્પતિ, અમામાં તેજસ્વી, રોગરહિત અને પોષક વાણી સ્થાપિત કર; જેના દ્વારા આપણે સંતાન માટે વરસાદ મેળવી શકીએ, જેમ આકાશમાંથી મધુર બિંદુઓ આવે છે.
આ નો દ્રપ્સા મધુમન્તો વિશન્ત્વિન્દ્ર દેહ્યધિરથં સહસ્રમ્ । નિ ષીદ હોત્રમૃતુથા યજસ્વ દેવાન્દેવાપે હવિષા સપર્ય
મધુર બિંદુઓ અમામાં પ્રવેશે, હે ઇન્દ્ર, તું અમને ઘણું ધન આપ; યજમાન તરીકે બેસ, યોગ્ય રીતે દેવતાઓનું પૂજન કર અને હવનથી તેમનું સન્માન કર.
આર્ષ્ટિષેણો હોત્રમૃષિર્નિષીદન્દેવાપિર્દેવસુમતિં ચિકિત્વાન્ । સ ઉત્તરસ્માદધરં સમુદ્રમપો દિવ્યા અસૃજદ્વર્ષ્યા અભિ
આર્ષ્ટિષેણ ઋષિ યજમાન બનીને બેઠા, દેવકૃપા અને જ્ઞાનથી યુક્ત; તેમણે ઉપરના અને નીચેના સમુદ્ર સુધી, આકાશના વરસાદી જળોને વહાવ્યા.
અસ્મિન્સમુદ્રે અધ્યુત્તરસ્મિન્નાપો દેવેભિર્નિવૃતા અતિષ્ઠન્ । તા અદ્રવન્નાર્ષ્ટિષેણેન સૃષ્ટા દેવાપિના પ્રેષિતા મૃક્ષિણીષુ
આ સમુદ્રમાં અને ઉપરના સમુદ્રમાં, દેવો દ્વારા રોકાયેલા જળો સ્થિર રહ્યા; એ જળો આર્ષ્ટિષેણે મુક્ત કર્યા અને દેવદૂત દ્વારા પોષક ભૂમિમાં વહાવ્યા.
યદ્દેવાપિઃ શંતનવે પુરોહિતો હોત્રાય વૃતઃ કૃપયન્નદીધેત્ । દેવશ્રુતં વૃષ્ટિવનિં રરાણો બૃહસ્પતિર્વાચમસ્મા અયચ્છત્
જ્યારે દેવાપિ, શંતનુ માટે યજમાન તરીકે પસંદ થયા અને દયા સાથે વિધિ કરી, ત્યારે દેવોમાં પ્રસિદ્ધ બૃહસ્પતિએ તેમને વરસાદ લાવતી વાણી આપી.
યં ત્વા દેવાપિઃ શુશુચાનો અગ્ન આર્ષ્ટિષેણો મનુષ્યઃ સમીધે । વિશ્વેભિર્દેવૈરનુમદ્યમાનઃ પ્ર પર્જન્યમીરયા વૃષ્ટિમન્તમ્
હે અગ્નિ, દેવાપિ અને માનવ યજમાન આર્ષ્ટિષેણે, જેમને બધા દેવોએ માન આપ્યો છે—પર્જન્યને પ્રેરણા આપ કે તે વરસાદ વરસાવે.
ત્વાં પૂર્વ ઋષયો ગીર્ભિરાયન્ત્વામધ્વરેષુ પુરુહૂત વિશ્વે । સહસ્રાણ્યધિરથાન્યસ્મે આ નો યજ્ઞં રોહિદશ્વોપ યાહિ
પહેલા જે ઋષિઓએ સ્તુતિઓથી તારી આરાધના કરી હતી, જે તને દરેક યજ્ઞમાં બોલાવે છે, હે અનેકવાર પુકારવામાં આવનારા રોહિદશ્વ, તું અમારે માટે હજારો હવન સામગ્રી લાવજે અને અમારા યજ્ઞમાં પધારજે.
એતાન્યગ્ને નવતિર્નવ ત્વે આહુતાન્યધિરથા સહસ્રા । તેભિર્વર્ધસ્વ તન્વઃ શૂર પૂર્વીર્દિવો નો વૃષ્ટિમિષિતો રિરીહિ
હે અગ્નિ, આ નવાણું નવ અને નવ વધુ, એમ મળી ને હજારો આહુતિઓ તારી માટે અર્પણ કરવામાં આવી છે. એ બધાથી તું તારી શક્તિમાં વૃદ્ધિ કર અને અમને આકાશમાંથી ભરપૂર વરસાદ આપ.
એતાન્યગ્ને નવતિં સહસ્રા સં પ્ર યચ્છ વૃષ્ણ ઇન્દ્રાય ભાગમ્ । વિદ્વાન્પથ ઋતુશો દેવયાનાનપ્યૌલાનં દિવિ દેવેષુ ધેહિ
હે અગ્નિ, આ નવ હજાર આહુતિઓ તું શક્તિશાળી ઇન્દ્રને ભાગરૂપે પહોંચાડજે. તું યોગ્ય માર્ગ જાણે છે, એ દિવ્ય ભાગ દેવતાઓ વચ્ચે સ્વર્ગમાં સ્થિર કરજે.
અગ્ને બાધસ્વ વિ મૃધો વિ દુર્ગહાપામીવામપ રક્ષાંસિ સેધ । અસ્માત્સમુદ્રાદ્બૃહતો દિવો નોઽપાં ભૂમાનમુપ નઃ સૃજેહ
હે અગ્નિ, દુશ્મનાઈ દૂર કર, અવરોધો દૂર કર, દુષ્ટતા અને રાક્ષસો દૂર હટાવ. આ વિશાળ આકાશ સમુદ્રમાંથી અમને પાણી અને જમીનનું સમૃદ્ધિ આપ.
કં નશ્ચિત્રમિષણ્યસિ ચિકિત્વાન્પૃથુગ્માનં વાશ્રં વાવૃધધ્યૈ । કત્તસ્ય દાતુ શવસો વ્યુષ્ટૌ તક્ષદ્વજ્રં વૃત્રતુરમપિન્વત્
કોણ, જ્ઞાની બની, અમારી અર્પણને વિશિષ્ટ બનાવશે? કોણ વિશાળ પીઠવાળું ઝડપી ઘોડો વૃદ્ધિ માટે મજબૂત કરશે? કોણ, વહેલી સવારમાં, દાનકર્તાની શક્તિથી વજ્ર બનાવશે, જે વૃત્રને મારે છે?