ઉત સ્મ સદ્મ હર્યતસ્ય પસ્ત્યોરત્યો ન વાજં હરિવાઁ અચિક્રદત્ । મહી ચિદ્ધિ ધિષણાહર્યદોજસા બૃહદ્વયો દધિષે હર્યતશ્ચિદા
અને ખરેખર, આનંદદાયક ઈન્દ્રના ઘરમાં, ઘોડો ઇનામ માટે દોડનાર જેવો હણકારો કરે છે. એ મહાન, પોષક અને આનંદદાયક ઈન્દ્રે પોતાના બળથી મહાન શક્તિ સ્થાપી છે, અને આનંદદાયક ઈન્દ્રોમાં પણ પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું છે.
આ રોદસી હર્યમાણો મહિત્વા નવ્યંનવ્યં હર્યસિ મન્મ નુ પ્રિયમ્ । પ્ર પસ્ત્યમસુર હર્યતં ગોરાવિષ્કૃધિ હરયે સૂર્યાય
આકાશ અને ધરતીમાં તું મહાનતાથી વધતો જાય છે; તું વારંવાર મારા આ પ્રિય સ્તોત્રમાં આનંદ પામે છે. હે સ્વામી, ઉપાસક માટે, ગૌમાતા માટે અને સૂર્ય માટે એ આનંદદાયક નિવાસને પ્રગટ કર.
આ ત્વા હર્યન્તં પ્રયુજો જનાનાં રથે વહન્તુ હરિશિપ્રમિન્દ્ર । પિબા યથા પ્રતિભૃતસ્ય મધ્વો હર્યન્યજ્ઞં સધમાદે દશોણિમ્
લોકોના ઘોડાઓ, તને રથ પર બેસાડીને અહીં લાવે, હે પીળા વાળાવાળા ઈન્દ્ર! તું ઇચ્છા મુજબ અર્પિત મધુર સોમપાન કર, હે આનંદદાયક ઈન્દ્ર, દસ યજ્ઞકર્તાઓ સાથે સભામાં આ યજ્ઞ સ્વીકાર.
અપાઃ પૂર્વેષાં હરિવઃ સુતાનામથો ઇદં સવનં કેવલં તે । મમદ્ધિ સોમં મધુમન્તમિન્દ્ર સત્રા વૃષઞ્જઠર આ વૃષસ્વ
પહેલા દબાયેલા સોમ તો તારા હતા, અને હવે આ સવના પણ ફક્ત તારા માટે છે. હે ઈન્દ્ર, તું મધુર સોમને બળથી પી, અને એ બધું તારા પેટમાં એકસાથે ભરી લે.
યા ઓષધીઃ પૂર્વા જાતા દેવેભ્યસ્ત્રિયુગં પુરા । મનૈ નુ બભ્રૂણામહં શતં ધામાનિ સપ્ત ચ
જે ઔષધિઓ બહુ જૂની, દેવોથી પણ ત્રણ યુગ પહેલાં જન્મેલી છે, આજે હું એના સો અને સાત નિવાસસ્થાનોનું વર્ણન કરું છું.
શતં વો અમ્બ ધામાનિ સહસ્રમુત વો રુહઃ । અધા શતક્રત્વો યૂયમિમં મે અગદં કૃત
હે માતાઓ, તમારાં સો નિવાસ છે અને હજારો રૂપ છે. તેથી, હે શક્તિશાળી ઔષધિઓ, તમે આ મારા મનુષ્યને રોગમુક્ત કરો.
ઓષધીઃ પ્રતિ મોદધ્વં પુષ્પવતીઃ પ્રસૂવરીઃ । અશ્વા ઇવ સજિત્વરીર્વીરુધઃ પારયિષ્ણ્વઃ
હે ફૂલોથી ભરપૂર અને ફળ આપતી ઔષધિઓ, તમે આનંદ માણો; ઝડપી ઘોડાઓ જેવી, તમે અમને આરોગ્ય તરફ લઈ જાઓ.
ઓષધીરિતિ માતરસ્તદ્વો દેવીરુપ બ્રુવે । સનેયમશ્વં ગાં વાસ આત્માનં તવ પૂરુષ
હે ઔષધિઓ, હું તમને માતા અને દેવીઓ તરીકે સંબોધું છું; મને ઘોડો, ગાય, વસ્ત્ર અને તારો આત્મા મળે, હે મનુષ્ય.
અશ્વત્થે વો નિષદનં પર્ણે વો વસતિષ્કૃતા । ગોભાજ ઇત્કિલાસથ યત્સનવથ પૂરુષમ્
તમારું નિવાસ અશ્વત્થ વૃક્ષ નીચે છે, અને પર્ણમાં તમારું ઘર બનાવાયું છે. કહે છે કે જ્યારે તમે મનુષ્યને જન્મ આપો છો ત્યારે તમે ગાયમાંથી ઉત્પન્ન થાઓ છો.
યત્રૌષધીઃ સમગ્મત રાજાનઃ સમિતાવિવ । વિપ્રઃ સ ઉચ્યતે ભિષગ્રક્ષોહામીવચાતનઃ
જ્યાં ઔષધિઓ એકઠી થાય છે, રાજાઓની સભા જેવી, ત્યાં વિદ્વાનને વૈદ્ય કહેવાય છે, જે રોગ દૂર કરે છે અને રક્ષા કરે છે.
અશ્વાવતીં સોમાવતીમૂર્જયન્તીમુદોજસમ્ । આવિત્સિ સર્વા ઓષધીરસ્મા અરિષ્ટતાતયે
ઘોડાવાળી, સોમવાળી, બળ અને તાકાત આપતી બધી ઔષધિઓ અમને સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપવા આવે.
ઉચ્છુષ્મા ઓષધીનાં ગાવો ગોષ્ઠાદિવેરતે । ધનં સનિષ્યન્તીનામાત્માનં તવ પૂરુષ
ઔષધિઓની શક્તિ, ગાયોની જેમ ગૌશાળામાં રાખવામાં આવે છે; એ ધન ઇચ્છનારને ધન આપે છે અને તારો આત્મા આપે છે, હે મનુષ્ય.
ઇષ્કૃતિર્નામ વો માતાથો યૂયં સ્થ નિષ્કૃતીઃ । સીરાઃ પતત્રિણી સ્થન યદામયતિ નિષ્કૃથ
ઈષ્કૃતિર તમારું માતાનું નામ છે અને તમે ઈષ્કૃતિઓ છો; તમે શિરાઓ અને પાંખવાળી છો, જ્યારે રોગ દૂર કરો છો.
અતિ વિશ્વાઃ પરિષ્ઠા સ્તેન ઇવ વ્રજમક્રમુઃ । ઓષધીઃ પ્રાચુચ્યવુર્યત્કિં ચ તન્વો રપઃ
તમે બધા અવરોધોને પાર કરી લીધા, જેમ ચોર વાડ ફાંદી જાય છે; ઔષધિઓએ શરીર પર જે અશુદ્ધિ હતી તે દૂર કરી નાખી છે.
યદિમા વાજયન્નહમોષધીર્હસ્ત આદધે । આત્મા યક્ષ્મસ્ય નશ્યતિ પુરા જીવગૃભો યથા
જ્યારે હું બળ માટે આ ઔષધિઓ હાથમાં લઉં છું, ત્યારે રોગનો આત્મા દૂર થઈ જાય છે, જેમ જીવનું બંધન છૂટી જાય છે.
યસ્યૌષધીઃ પ્રસર્પથાઙ્ગમઙ્ગં પરુષ્પરુઃ । તતો યક્ષ્મં વિ બાધધ્વ ઉગ્રો મધ્યમશીરિવ
જ્યાં જ્યાં તમે ઔષધિઓ અંગે અંગે, સાંધે સાંધે ફેલાવ છો, ત્યાંથી રોગને દૂર કરો, જેમ કઠોર મધ્યમ આંગળીવાળો દૂર કરે છે.
સાકં યક્ષ્મ પ્ર પત ચાષેણ કિકિદીવિના । સાકં વાતસ્ય ધ્રાજ્યા સાકં નશ્ય નિહાકયા
રોગ સાથે જ તું પણ દૂર થા, ચીસ પાડતી ઘુવડ સાથે જ જા; પવનની ઝટકાથી અને અંધકારના વિસર્જન સાથે જ તું નાશ પામ.
અન્યા વો અન્યામવત્વન્યાન્યસ્યા ઉપાવત । તાઃ સર્વાઃ સંવિદાના ઇદં મે પ્રાવતા વચઃ
તમામાંથી એક બીજાને અનુસરે અને બીજો ત્રીજાને અનુસરે; તમે બધા એકજ મનથી મળીને, મારી આ પ્રાર્થનાને પૂર્ણ કરો.
યાઃ ફલિનીર્યા અફલા અપુષ્પા યાશ્ચ પુષ્પિણીઃ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતાસ્તા નો મુઞ્ચન્ત્વંહસઃ
જે ઔષધિઓ ફળ આપે છે, જે ફળ આપતી નથી, જે ફૂલ વગરની છે અને જે ફૂલોવાળી છે—બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન થયેલી—એ બધા આપણને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે.
મુઞ્ચન્તુ મા શપથ્યાદથો વરુણ્યાદુત । અથો યમસ્ય પડ્બીશાત્સર્વસ્માદ્દેવકિલ્બિષાત્
એ ઔષધિઓ મને શાપથી, વરુણના ક્રોધથી અને યમના બંધનથી, તેમજ દરેક દૈવી પાપથી મુક્ત કરે.
અવપતન્તીરવદન્દિવ ઓષધયસ્પરિ । યં જીવમશ્નવામહૈ ન સ રિષ્યાતિ પૂરુષઃ
એ ઔષધિઓ, જે જમીન પર પડે છે કે જે નથી પડતી, અને જે આકાશમાં છે—જેનાંથી અમે જીવિત રહીએ છીએ—એના ઉપયોગથી જે કોઈને પણ ખવડાવીએ, એ માણસ કદી નાશ પામતો નથી.
યા ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્બહ્વીઃ શતવિચક્ષણાઃ । તાસાં ત્વમસ્યુત્તમારં કામાય શં હૃદે
સોમરાજના વશમાં રહેલી, અનેક અને શતગણે બુદ્ધિશાળી એવી ઔષધિઓમાં, તું સર્વોચ્ચ છે; તું અમને શુભ ઇચ્છા અને હૃદયમાં આનંદ આપ.
યા ઓષધીઃ સોમરાજ્ઞીર્વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ । બૃહસ્પતિપ્રસૂતા અસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
સોમરાજના વશમાં રહેલી, પૃથ્વી પર સ્થિર થયેલી અને બૃહસ્પતિથી ઉત્પન્ન થયેલી એ ઔષધિઓ, એનું બળ આ વ્યક્તિને આપો.
મા વો રિષત્ખનિતા યસ્મૈ ચાહં ખનામિ વઃ । દ્વિપચ્ચતુષ્પદસ્માકં સર્વમસ્ત્વનાતુરમ્
જેનાં માટે હું તમને ખોદું છું, એમાં કોઈને પણ ખોદવાથી નુકસાન ન થાય; આપણા બધા બે પગવાળા અને ચાર પગવાળા જીવમાં કોઈને પણ રોગ ન લાગે.
યાશ્ચેદમુપશૃણ્વન્તિ યાશ્ચ દૂરં પરાગતાઃ । સર્વાઃ સંગત્ય વીરુધોઽસ્યૈ સં દત્ત વીર્યમ્
જે ઔષધિઓ આ પ્રાર્થના નજીકથી સાંભળે છે અને જે દૂર છે—બધી ઔષધિઓ એકજ થઈને, એ વ્યક્તિને પોતાનું બળ આપે.
ઓષધયઃ સં વદન્તે સોમેન સહ રાજ્ઞા । યસ્મૈ કૃણોતિ બ્રાહ્મણસ્તં રાજન્પારયામસિ
ઔષધિઓ સોમરાજ સાથે મળીને વાત કરે છે; બ્રાહ્મણ જે માટે આ કરે છે, હે રાજા, અમે એ વ્યક્તિને સુરક્ષિત કરીએ છીએ.
(તુ. બ્રહ્મપુરાણમ્ [[બ્રહ્મપુરાણમ્/અધ્યાયઃ ૧૨૦|૨.૫૦.૧૪]]) ત્વમુત્તમાસ્યોષધે તવ વૃક્ષા ઉપસ્તયઃ । ઉપસ્તિરસ્તુ સોઽસ્માકં યો અસ્માઁ અભિદાસતિ
હે ઔષધિ, તું સર્વ શ્રેષ્ઠ છે; તારા વૃક્ષો અને મૂળ અમારી આધાર છે. એ આધાર અમારો રહે, જે અમને દુઃખ આપે છે તેના સામે.
બૃહસ્પતે પ્રતિ મે દેવતામિહિ મિત્રો વા યદ્વરુણો વાસિ પૂષા । આદિત્યૈર્વા યદ્વસુભિર્મરુત્વાન્સ પર્જન્યં શંતનવે વૃષાય
હે બૃહસ્પતિ, તું દૈવી શક્તિ સાથે મારા પાસે આવ—તું મિત્ર હોય કે વરુણ કે પૂષા, કે આદિત્ય, વસુ, મરુત સાથે; પર્જન્ય આપણા સંતાન માટે કલ્યાણ લાવે.
આ દેવો દૂતો અજિરશ્ચિકિત્વાન્ત્વદ્દેવાપે અભિ મામગચ્છત્ । પ્રતીચીનઃ પ્રતિ મામા વવૃત્સ્વ દધામિ તે દ્યુમતીં વાચમાસન્
દેવો તરફથી ઝડપી અને બુદ્ધિશાળી દૂત મારા પાસે આવે; તું મારી તરફ વળ અને મને પ્રસન્ન થા, હું તને તેજસ્વી વાણી અર્પણ કરું છું.
અસ્મે ધેહિ દ્યુમતીં વાચમાસન્બૃહસ્પતે અનમીવામિષિરામ્ । યયા વૃષ્ટિં શંતનવે વનાવ દિવો દ્રપ્સો મધુમાઁ આ વિવેશ
હે બૃહસ્પતિ, અમામાં તેજસ્વી, રોગરહિત અને પોષક વાણી સ્થાપિત કર; જેના દ્વારા આપણે સંતાન માટે વરસાદ મેળવી શકીએ, જેમ આકાશમાંથી મધુર બિંદુઓ આવે છે.