ઉત નો રુદ્રા ચિન્મૃળતામશ્વિના વિશ્વે દેવાસો રથસ્પતિર્ભગઃ । ઋભુર્વાજ ઋભુક્ષણઃ પરિજ્મા વિશ્વવેદસઃ
રુદ્ર પણ અમારે પર કૃપાળુ રહે, અશ્વિનકુમાર, બધા દેવતાઓ, રથના સ્વામી, ભાગ, ઋભુ, વાજ, ઋભુક્ષણ, પરિજ્મન અને સર્વજ્ઞ પણ.
ઋભુરૃભુક્ષા ઋભુર્વિધતો મદ આ તે હરી જૂજુવાનસ્ય વાજિના । દુષ્ટરં યસ્ય સામ ચિદૃધગ્યજ્ઞો ન માનુષઃ
ઋભુ, ઋભુક્ષણ, કુશળ ઋભુ, તમારો આનંદ તમારા માટે છે, હે ઉત્સુકના ઘોડાઓ; જેમનું ગીત પાર પાડવું મુશ્કેલ છે, જેમનો યજ્ઞ માનવનો નથી.
કૃધી નો અહ્રયો દેવ સવિતઃ સ ચ સ્તુષે મઘોનામ્ । સહો ન ઇન્દ્રો વહ્નિભિર્ન્યેષાં ચર્ષણીનાં ચક્રં રશ્મિં ન યોયુવે
હે દેવ સવિતા, અમને થાક ન લાગતી શક્તિ આપ; અને આ માટે હું દયાળુઓની સ્તુતિ કરું છું. ઇન્દ્ર, પોતાની અગ્નિથી, આ લોકો માટે રથનું ચક્ર અને કાંડો જોડે.
ઐષુ દ્યાવાપૃથિવી ધાતં મહદસ્મે વીરેષુ વિશ્વચર્ષણિ શ્રવઃ । પૃક્ષં વાજસ્ય સાતયે પૃક્ષં રાયોત તુર્વણે
હે આકાશ અને ધરતી, અમને બધા લોકોમાં મહાન પ્રતિષ્ઠા આપો; શક્તિ મેળવવા માટે પૂરતું ધન, અને ઝડપથી મળતી સંપત્તિ આપો.
એતં શંસમિન્દ્રાસ્મયુષ્ટ્વં કૂચિત્સન્તં સહસાવન્નભિષ્ટયે । સદા પાહ્યભિષ્ટયે મેદતાં વેદતા વસો
હે ઇન્દ્ર, અમે તારી માટે આ સ્તુતિ ગાઈ છે, ભલે તે નમ્ર હોય, હે બલવાન, તારી કૃપા માટે; હંમેશા અમારો રક્ષણ કર, અમને કલ્યાણ, બુદ્ધિ અને જ્ઞાન આપ, હે દયાળુ.
એતં મે સ્તોમં તના ન સૂર્યે દ્યુતદ્યામાનં વાવૃધન્ત નૃણામ્ । સંવનનં નાશ્વ્યં તષ્ટેવાનપચ્યુતમ્
મારી આ સ્તુતિ, જેમ પુત્રો સૂર્ય માટે તેજસ્વી બને છે, તેમ લોકોમાં વધતી જાય છે; એકતામાં, કદી છૂટે નહીં, સુંદર રીતે ઘડાયેલી રથ જેવી.
વાવર્ત યેષાં રાયા યુક્તૈષાં હિરણ્યયી । નેમધિતા ન પૌંસ્યા વૃથેવ વિષ્ટાન્તા
જેઓનું ધન જોડાયેલું છે, તે સોનાની જેમ ચમકે છે; તેમના પુરુષાર્થ રથના ચક્ર જેવી વ્યર્થ નથી, પણ પોતાના લક્ષ્ય સુધી પહોંચે છે.
પ્ર તદ્દુઃશીમે પૃથવાને વેને પ્ર રામે વોચમસુરે મઘવત્સુ । યે યુક્ત્વાય પઞ્ચ શતાસ્મયુ પથા વિશ્રાવ્યેષામ્
હું આ મહાન, વિશાળભુજ અને દાનશીલ સ્વામીઓ માટે જાહેર કરું છું; જેમણે પાંચસો જોડ્યા છે, તેમની પંથો ગૂંજાવે છે, સાંભળવા યોગ્ય છે.
અધીન્ન્વત્ર સપ્તતિં ચ સપ્ત ચ । સદ્યો દિદિષ્ટ તાન્વઃ સદ્યો દિદિષ્ટ પાર્થ્યઃ સદ્યો દિદિષ્ટ માયવઃ
અહીં સિત્તેર અને સાત જોડાયા છે; તરત જ તેઓ ચાલવા લાગ્યા, તરત જ ધરતીવાળા, તરત જ માયાવાળા પણ.
પ્રૈતે વદન્તુ પ્ર વયં વદામ ગ્રાવભ્યો વાચં વદતા વદદ્ભ્યઃ । યદદ્રયઃ પર્વતાઃ સાકમાશવઃ શ્લોકં ઘોષં ભરથેન્દ્રાય સોમિનઃ
આ બોલે, અમે પણ બોલીએ; તમારો સંદેશ પથ્થરો સુધી પહોંચે, બોલનારાઓ સુધી પહોંચે. જ્યારે પથ્થર, પર્વતો સાથે મળીને, ઝડપથી ઇન્દ્ર માટે ગીત અને ધ્વનિ કરે છે, જે સોમપાન કરે છે.
એતે વદન્તિ શતવત્સહસ્રવદભિ ક્રન્દન્તિ હરિતેભિરાસભિઃ । વિષ્ટ્વી ગ્રાવાણઃ સુકૃતઃ સુકૃત્યયા હોતુશ્ચિત્પૂર્વે હવિરદ્યમાશત
આ પથ્થરો બોલે છે, જાણે સો વર્ષ, હજાર વર્ષથી બોલે છે; તેઓ લીલા પીઠ સાથે એકસાથે ગુંજે છે. સારી રીતે ઘડાયેલા પથ્થરો, પોતાની કળાથી, પ્રથમ હોતાએ પણ તાજું હવન દબાવ્યું છે.
એતે વદન્ત્યવિદન્નના મધુ ન્યૂઙ્ખયન્તે અધિ પક્વ આમિષિ । વૃક્ષસ્ય શાખામરુણસ્ય બપ્સતસ્તે સૂભર્વા વૃષભાઃ પ્રેમરાવિષુઃ
આ બોલે છે, ભલે તેમને મધનું જ્ઞાન નથી; તેઓ પાકેલા માંસ પર દબાવે છે. લાલચટક વૃક્ષની ડાળ પર આરામ કરે છે, આ બળવાન વાછરડા સોમ માટે તરસે છે અને ગર્જના કરે છે.
બૃહદ્વદન્તિ મદિરેણ મન્દિનેન્દ્રં ક્રોશન્તોઽવિદન્નના મધુ । સંરભ્યા ધીરાઃ સ્વસૃભિરનર્તિષુરાઘોષયન્તઃ પૃથિવીમુપબ્દિભિઃ
મધુરા રસથી મસ્ત થઈને, તેઓ ઉંચે અવાજે બોલે છે, ઇન્દ્રને બોલાવે છે, ભલે તેમને મધનું જ્ઞાન નથી. જાગૃત, બુદ્ધિશાળી લોકો બહેનો સાથે, પૃથ્વી પર ગુંજતા ગતિ કરે છે.
સુપર્ણા વાચમક્રતોપ દ્યવ્યાખરે કૃષ્ણા ઇષિરા અનર્તિષુઃ । ન્યઙ્નિ યન્ત્યુપરસ્ય નિષ્કૃતં પુરૂ રેતો દધિરે સૂર્યશ્વિતઃ
સુંદર પાંખો ધરાવનારીઓએ મીઠી વાણી ઉચ્ચારી છે; ઉપર કાળી, જોરદાર વળગેલીઓએ પોતાના માર્ગે ગુંજારું કર્યું છે. એ નીચેની જગ્યાએ જાય છે; અનેક ધારા, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, બીજને વહન કરે છે.
ઉગ્રા ઇવ પ્રવહન્તઃ સમાયમુઃ સાકં યુક્તા વૃષણો બિભ્રતો ધુરઃ । યચ્છ્વસન્તો જગ્રસાના અરાવિષુઃ શૃણ્વ એષાં પ્રોથથો અર્વતામિવ
મજબૂત પથ્થરો જેમ દોડે છે, તેમ એકસાથે જોડાય છે, અને બળવાન પથ્થરો જૂઆ ઉપાડે છે. શ્વાસ લેતાં, કામમાં ઉત્સુક રહીને, એ ગર્જના કરે છે; એમની ધ્વનિ ઘોડાની હણફાળ જેવી સાંભળાય છે.
દશાવનિભ્યો દશકક્ષ્યેભ્યો દશયોક્ત્રેભ્યો દશયોજનેભ્યઃ । દશાભીશુભ્યો અર્ચતાજરેભ્યો દશ ધુરો દશ યુક્તા વહદ્ભ્યઃ
દસ પથ્થરો તળિયે, દસ બાજુઓએ, દસ જૂઆઓ પર, દસ અંતર પર છે; દસ ચાબુકો, કદી ન જૂના થતા, ગુંજી ઉઠે, દસ જૂઆઓ અને દસ જોડાયેલા પથ્થરો ભાર વહે છે.
તે અદ્રયો દશયન્ત્રાસ આશવસ્તેષામાધાનં પર્યેતિ હર્યતમ્ । ત ઊ સુતસ્ય સોમ્યસ્યાન્ધસોઽંશોઃ પીયૂષં પ્રથમસ્ય ભેજિરે
આ પથ્થરો દસ પટ્ટાવાળા અને ઝડપી છે; એમનું ગોઠવણ આનંદદાયક છે. એ સૌ પ્રથમ સુવાસિત સોમરસનો રસ પી જાય છે, દ્રવનું સાર ગ્રહણ કરે છે.
તે સોમાદો હરી ઇન્દ્રસ્ય નિંસતેઽંશું દુહન્તો અધ્યાસતે ગવિ । તેભિર્દુગ્ધં પપિવાન્સોમ્યં મધ્વિન્દ્રો વર્ધતે પ્રથતે વૃષાયતે
સોમમાંથી, ઇન્દ્રના બે વાઘા નજીક આવે છે, રસ કાઢે છે અને ગાય પર બેસે છે. એ પથ્થરો દ્વારા ઇન્દ્રે મધુર સોમપાન કર્યું છે અને એથી તે વધે છે, ફેલાય છે અને બળવાન બને છે.
વૃષા વો અંશુર્ન કિલા રિષાથનેળાવન્તઃ સદમિત્સ્થનાશિતાઃ । રૈવત્યેવ મહસા ચારવ સ્થન યસ્ય ગ્રાવાણો અજુષધ્વમધ્વરમ્
તમારો ભાગ બળવાન છે, કદી ઓછો પડતો નથી, હંમેશા હાજર રહે છે. રૈવતની તેજસ્વી મહિમા જેવી મજબૂતીથી ઊભા રહો, હે પથ્થરો, જેમણે યજ્ઞમાં આનંદ અનુભવ્યો છે.
તૃદિલા અતૃદિલાસો અદ્રયોઽશ્રમણા અશૃથિતા અમૃત્યવઃ । અનાતુરા અજરા સ્થામવિષ્ણવઃ સુપીવસો અતૃષિતા અતૃષ્ણજઃ
આ પથ્થરો અડગ, અશ્રમિત, અડોલ અને અમર છે; એ કદી દુઃખી થાતા નથી, કદી વૃદ્ધ થતા નથી, મજબૂત, વિશાળ, પોષિત, અતૃપ્ત અને તૃષ્ણા વિના જન્મેલા છે.
ધ્રુવા એવ વઃ પિતરો યુગેયુગે ક્ષેમકામાસઃ સદસો ન યુઞ્જતે । અજુર્યાસો હરિષાચો હરિદ્રવ આ દ્યાં રવેણ પૃથિવીમશુશ્રવુઃ
તમારા પિતાઓ, સુખની ઈચ્છાથી, દરેક યુગમાં તમને જોડે છે, જેમ બેઠક પર બેસાડે છે. એ કદી ન બગડતા, સુવર્ણવર્ણી, સુવર્ણગતિ ધરાવતા પિતાઓએ આકાશ અને ધરતીને પોતાની ધ્વનિથી ગુંજાવી છે.
તદિદ્વદન્ત્યદ્રયો વિમોચને યામન્નઞ્જસ્પા ઇવ ઘેદુપબ્દિભિઃ । વપન્તો બીજમિવ ધાન્યાકૃતઃ પૃઞ્ચન્તિ સોમં ન મિનન્તિ બપ્સતઃ
પથ્થરો છૂટતા સમયે એમ બોલે છે, જેમ ઘોડા જૂથ સાથે હણફાળે છે. એ બીજ વાવતાં ધાન્યની જેમ સોમરસ વહાવે છે, કદી ઓછા પડતા નથી, હંમેશા ઉત્સુક રહે છે.
સુતે અધ્વરે અધિ વાચમક્રતા ક્રીળયો ન માતરં તુદન્તઃ । વિ ષૂ મુઞ્ચા સુષુવુષો મનીષાં વિ વર્તન્તામદ્રયશ્ચાયમાનાઃ
પિછાણ સમયે, યજ્ઞમાં, પથ્થરો વાણી ઉચ્ચારે છે, જેમ રમતાં દીકરા માતાને વાગે છે. હે પથ્થરો, રસ કાઢનારા જ્ઞાનીને મુક્ત કરો; ઉત્સુક થઈને આગળ વધો.
હયે જાયે મનસા તિષ્ઠ ઘોરે વચાંસિ મિશ્રા કૃણવાવહૈ નુ । ન નૌ મન્ત્રા અનુદિતાસ એતે મયસ્કરન્પરતરે ચનાહન્
હે પત્ની, મનથી સ્થિર રહો; ચાલો, આપણે ભયમાં પણ સાથે મળીને વચન રચીએ. આપણા મંત્રો વ્યર્થ ગયા નથી; એ આપણને સુખ આપે છે, ભલે દૂર સુધી જવું પડે.
કિમેતા વાચા કૃણવા તવાહં પ્રાક્રમિષમુષસામગ્રિયેવ । પુરૂરવઃ પુનરસ્તં પરેહિ દુરાપના વાત ઇવાહમસ્મિ
આપણે બોલેલા શબ્દોનો હું શું કરું? હું ઉષાની પહેલી કિરણ જેવી વિદાય લઈશ. હે પુરૂરવ, ફરીથી તારા ઘેર જા; હું પવન જેવી અપ્રાપ્ય છું.
ઇષુર્ન શ્રિય ઇષુધેરસના ગોષાઃ શતસા ન રંહિઃ । અવીરે ક્રતૌ વિ દવિદ્યુતન્નોરા ન માયું ચિતયન્ત ધુનયઃ
મારી દોડ તૂણામાંથી નીકળેલા તીરમાં જેવી છે, કે સો ગાયોની દોડ જેવી છે. બળહીન મનુષ્યમાં નિશ્ચય છુટી જાય છે, જેમ ધારા પાણી વહાવે છે, અને જ્ઞાની પણ એનું માપ પકડે નહીં.
સા વસુ દધતી શ્વશુરાય વય ઉષો યદિ વષ્ટ્યન્તિગૃહાત્ । અસ્તં નનક્ષે યસ્મિઞ્ચાકન્દિવા નક્તં શ્નથિતા વૈતસેન
જે સ્ત્રી ધન લઈને શ્વશુરના ઘેર જાય છે, જો ઉષા નજીકના ઘરથી આવવાની ઈચ્છે. હું એ સ્થાન પર પહોંચી ગઈ છું, જ્યાં રસ્તો વળે છે, અને રાત્રે વૈતસ દોરથી બંધાઈ છું.
ત્રિઃ સ્મ માહ્નઃ શ્નથયો વૈતસેનોત સ્મ મેઽવ્યત્યૈ પૃણાસિ । પુરૂરવોઽનુ તે કેતમાયં રાજા મે વીર તન્વસ્તદાસીઃ
દિવસમાં ત્રણ વાર વૈતસ દોરે મને બાંધ્યું છે, અને તું, અવિચલ, મને તરસથી ભર્યું છે. હે પુરૂરવ, તારા સંકેત પછી, આ રાજા, મારો વીર, એ જ મારું શરીર હતું.
યા સુજૂર્ણિઃ શ્રેણિઃ સુમ્નઆપિર્હ્રદેચક્ષુર્ન ગ્રન્થિની ચરણ્યુઃ । તા અઞ્જયોઽરુણયો ન સસ્રુઃ શ્રિયે ગાવો ન ધેનવોઽનવન્ત
જે સારી રીતે જોડાયેલી, શુભેચ્છાથી ભરેલી, હૃદયની નજર જેવી, ગાંઠ વગર, ઝડપી રેખા છે—એ તેજસ્વી, લાલ રંગનીઓ મહિમા માટે દોડી છે, ગાયોની જેમ, દૂધ આપતી ગાયોની જેમ.
સમસ્મિઞ્જાયમાન આસત ગ્ના ઉતેમવર્ધન્નદ્યઃ સ્વગૂર્તાઃ । મહે યત્ત્વા પુરૂરવો રણાયાવર્ધયન્દસ્યુહત્યાય દેવાઃ
મારા જન્મ સમયે દેવીઓ એકસાથે બેઠી હતી, અને સ્તુતિ પામેલી નદીઓ વધતી ગઈ. જ્યારે દેવોએ તને, હે પુરૂરવ, મહાન યુદ્ધ માટે, દુશ્મનના વિનાશ માટે તૈયાર કર્યો.