વાતોપધૂત ઇષિતો વશાઁ અનુ તૃષુ યદન્ના વેવિષદ્વિતિષ્ઠસે । આ તે યતન્તે રથ્યો યથા પૃથક્છર્ધાંસ્યગ્ને અજરાણિ ધક્ષતઃ
પવનથી ઉડાડવામાં આવતો, ઇચ્છાથી ચલિત, તું ત્રણ પ્રકારના ખોરાકમાં ફરતો, હે અગ્નિ, ચેતન રહે છે; રથચાલકો તારી માટે પ્રયત્ન કરે છે, તારી અજર જ્યોતિઓ અલગ-અલગ દહન કરે છે.
મેધાકારં વિદથસ્ય પ્રસાધનમગ્નિં હોતારં પરિભૂતમં મતિમ્ । તમિદર્ભે હવિષ્યા સમાનમિત્તમિન્મહે વૃણતે નાન્યં ત્વત્
અગ્નિ જ બુદ્ધિનો સર્જક છે, સભાનો શોભા છે, યજ્ઞકર્તા છે, વિચારને પ્રેરણા આપનાર છે; એ જ એકને, લોકો હવનથી પસંદ કરે છે, મહાનતાની ઇચ્છાથી, તારા સિવાય બીજું કોઈ નથી.
ત્વામિદત્ર વૃણતે ત્વાયવો હોતારમગ્ને વિદથેષુ વેધસઃ । યદ્દેવયન્તો દધતિ પ્રયાંસિ તે હવિષ્મન્તો મનવો વૃક્તબર્હિષઃ
હે અગ્નિ, અહીં વિદ્વાનો તને સભામાં યજ્ઞકર્તા તરીકે પસંદ કરે છે; જ્યારે ઉપાસકો તારા માટે હવન ધરાવે છે, દેવોને સમર્પિત મનુષ્યો, કુશાસન સાથે, તારા માટે.
તવાગ્ને હોત્રં તવ પોત્રમૃત્વિયં તવ નેષ્ટ્રં ત્વમગ્નિદૃતાયતઃ । તવ પ્રશાસ્ત્રં ત્વમધ્વરીયસિ બ્રહ્મા ચાસિ ગૃહપતિશ્ચ નો દમે
હે અગ્નિ, તારો યજ્ઞકર્મ, તારો સહાયકપદ, તારો યજ્ઞકાર્ય, તું આમંત્રક છે, તું જ અગ્નિપ્રગટાવનાર છે; તારી દેખરેખ, તું યજ્ઞપતિ છે, તું બ્રાહ્મણ છે અને ઘરમાં ગૃહપતિ છે.
યસ્તુભ્યમગ્ને અમૃતાય મર્ત્યઃ સમિધા દાશદુત વા હવિષ્કૃતિ । તસ્ય હોતા ભવસિ યાસિ દૂત્યમુપ બ્રૂષે યજસ્યધ્વરીયસિ
જે મનુષ્ય, હે અગ્નિ, અમર તને સમિદ્ધ અથવા હવનથી સેવા આપે છે, તું તેનો યજ્ઞકર્તા બને છે, દૂત બની જાય છે અને યજમાન માટે યજ્ઞમાં બોલી આપે છે.
ઇમા અસ્મૈ મતયો વાચો અસ્મદાઁ ઋચો ગિરઃ સુષ્ટુતયઃ સમગ્મત । વસૂયવો વસવે જાતવેદસે વૃદ્ધાસુ ચિદ્વર્ધનો યાસુ ચાકનત્
આ વિચારો, આ વાણી, આ ઋચાઓ, આ સ્તુતિઓ, બધું તારા માટે એકઠું થયું છે; સંપત્તિની ઇચ્છાથી, સર્વજ્ઞ અગ્નિને, જે વૃદ્ધને પણ વધારતો અને આનંદ આપતો છે.
ઇમાં પ્રત્નાય સુષ્ટુતિં નવીયસીં વોચેયમસ્મા ઉશતે શૃણોતુ નઃ । ભૂયા અન્તરા હૃદ્યસ્ય નિસ્પૃશે જાયેવ પત્ય ઉશતી સુવાસાઃ
આ પ્રાચીન, શ્રેષ્ઠ અને નવીન સ્તુતિ, આપણે એ દયાળુ માટે ગાઈએ; એ અમારું સાંભળે, હંમેશા હૃદયમાં વસે, જેમ પતિના ઘરમાં સજ્જન પત્ની રહે છે.
યસ્મિન્નશ્વાસ ઋષભાસ ઉક્ષણો વશા મેષા અવસૃષ્ટાસ આહુતાઃ । કીલાલપે સોમપૃષ્ઠાય વેધસે હૃદા મતિં જનયે ચારુમગ્નયે
જેમાં ઘોડા, બળદ, વાછરડા, ગાય અને ધેંસ, બધાં મુક્ત કરીને અર્પણ કરવામાં આવે છે— એવા સોમપ્રિય વિદ્વાન અગ્નિ માટે, હું મારા હૃદયથી સુંદર ભાવના ઉત્પન્ન કરું છું.
અહાવ્યગ્ને હવિરાસ્યે તે સ્રુચીવ ઘૃતં ચમ્વીવ સોમઃ । વાજસનિં રયિમસ્મે સુવીરં પ્રશસ્તં ધેહિ યશસં બૃહન્તમ્
હે અગ્નિ, આ હવન તારી માટે છે; ઘી તારી માટે ચમચી જેવું અને સોમ રસ પાત્ર જેવું હોય. અમને બળથી ભરપૂર, વીરોથી સમૃદ્ધ, પ્રસિદ્ધ અને મહાન યશ આપ.
યજ્ઞસ્ય વો રથ્યં વિશ્પતિં વિશાં હોતારમક્તોરતિથિં વિભાવસુમ્ । શોચઞ્છુષ્કાસુ હરિણીષુ જર્ભુરદ્વૃષા કેતુર્યજતો દ્યામશાયત
યજ્ઞના સ્વામી, રથચાલક, પ્રજાના મુખ્ય, હોતૃ, ઉપાસકના અતિથિ, તેજસ્વી અગ્નિ— જે સુકા લાકડાંમાં જ્વલંતો છે, શક્તિશાળી છે, ઉપાસકનો ચિહ્ન છે અને આકાશ સુધી ફેલાય છે— તને અમે પ્રણામ કરીએ છીએ.
ઇમમઞ્જસ્પામુભયે અકૃણ્વત ધર્માણમગ્નિં વિદથસ્ય સાધનમ્ । અક્તું ન યહ્વમુષસઃ પુરોહિતં તનૂનપાતમરુષસ્ય નિંસતે
બન્ને જાતિઓએ ધર્મમાં સ્થિર, સભાના કાર્યસાધક એવા અગ્નિને બનાવ્યો છે; જે દૃઢ બળદ જેવો છે, ઉષાનો પુરોહિત છે, શક્તિનો પુત્ર છે અને ઘરમાં બેઠેલો લાલ રંગનો છે.
બળસ્ય નીથા વિ પણેશ્ચ મન્મહે વયા અસ્ય પ્રહુતા આસુરત્તવે । યદા ઘોરાસો અમૃતત્વમાશતાદિજ્જનસ્ય દૈવ્યસ્ય ચર્કિરન્
અમે બળવાનની માર્ગદર્શન અને ખજાનાના રક્ષકનો માર્ગ ઇચ્છીએ છીએ; તેની પ્રેરણાથી અમે તેની પ્રભુતાની કામના કરીએ છીએ. જ્યારે ભયાનક દેવતાઓ અમરતાને પામ્યા, ત્યારે તેમણે દેવજનને પોતાની સ્તુતિથી વિખેરી દીધા.
ઋતસ્ય હિ પ્રસિતિર્દ્યૌરુરુ વ્યચો નમો મહ્યરમતિઃ પનીયસી । ઇન્દ્રો મિત્રો વરુણઃ સં ચિકિત્રિરેઽથો ભગઃ સવિતા પૂતદક્ષસઃ
કારણ કે સત્યનો માર્ગ વિશાળ છે, આકાશ વ્યાપક છે અને મહાન ભક્તિ પ્રાપ્ત કરવાની છે. ઇન્દ્ર, મિત્ર, વરુણએ તેને વિચાર્યું છે; તેમજ ભાગ અને શુદ્ધ બુદ્ધિવાળા સવિતાએ પણ.
પ્ર રુદ્રેણ યયિના યન્તિ સિન્ધવસ્તિરો મહીમરમતિં દધન્વિરે । યેભિઃ પરિજ્મા પરિયન્નુરુ જ્રયો વિ રોરુવજ્જઠરે વિશ્વમુક્ષતે
રુદ્રના નેતૃત્વમાં નદીઓ વહે છે, વિશાળપણે ફેલાયેલી અને ભરપૂર પાણી ધરાવતી. એ સાથે, દૂર જતાં અને ફરતાં દેવ, બધાં સંતાનને જન્મ આપે છે; તેના ગર્ભમાં બધું મુક્ત થાય છે.
ક્રાણા રુદ્રા મરુતો વિશ્વકૃષ્ટયો દિવઃ શ્યેનાસો અસુરસ્ય નીળયઃ । તેભિશ્ચષ્ટે વરુણો મિત્રો અર્યમેન્દ્રો દેવેભિરર્વશેભિરર્વશઃ
રુદ્ર, મારુત, સર્વ લોકો, આકાશના ગરુડ અને શક્તિશાળી રક્ષકો— એ બધાં સાથે વરુણ, મિત્ર, અર્યમન, ઇન્દ્ર અને દેવતાઓ, ઝડપી ચાલવાળા, બધું જુએ છે.
ઇન્દ્રે ભુજં શશમાનાસ આશત સૂરો દૃશીકે વૃષણશ્ચ પૌંસ્યે । પ્ર યે ન્વસ્યાર્હણા તતક્ષિરે યુજં વજ્રં નૃષદનેષુ કારવઃ
ઇન્દ્રના હાથ પર ઉત્સાહી લોકો આધાર રાખે છે; સૂર્ય દ્રષ્ટિમાં, બળવાન પુરુષત્વમાં. જેમના માટે કુશળ કારગરોએ યોગ્ય વજ્ર બનાવ્યો છે, જે મનુષ્યોની સભામાં જોડાયેલો છે.
સૂરશ્ચિદા હરિતો અસ્ય રીરમદિન્દ્રાદા કશ્ચિદ્ભયતે તવીયસઃ । ભીમસ્ય વૃષ્ણો જઠરાદભિશ્વસો દિવેદિવે સહુરિ સ્તન્નબાધિતઃ
અગ્નિના બળમાં સૂર્ય પણ આનંદ પામે છે; ઇન્દ્ર કરતાં વધારે કોઈનો ડર નથી. ભયાનક બળદના પેટમાંથી, મહાન બળવાનનો ગર્જન રોજ રોજ દુશ્મનને દૂર કરે છે.
સ્તોમં વો અદ્ય રુદ્રાય શિક્વસે ક્ષયદ્વીરાય નમસા દિદિષ્ટન । યેભિઃ શિવઃ સ્વવાઁ એવયાવભિર્દિવઃ સિષક્તિ સ્વયશા નિકામભિઃ
આજે તમે રુદ્રને, શક્તિશાળી અને વીર રક્ષકને, ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ અર્પણ કરો. જેમના દ્વારા કલ્યાણકારી સ્વયં પ્રસિદ્ધ દેવ, પોતાની જ ટોળીઓથી, પોતાના યશથી આકાશમાં રાજ કરે છે.
તે હિ પ્રજાયા અભરન્ત વિ શ્રવો બૃહસ્પતિર્વૃષભઃ સોમજામયઃ । યજ્ઞૈરથર્વા પ્રથમો વિ ધારયદ્દેવા દક્ષૈર્ભૃગવઃ સં ચિકિત્રિરે
એમણે પોતાની સંતાન માટે વિશાળ યશ પેદા કર્યું— બૃહસ્પતિ, સોમથી જન્મેલો બળવાન. યજ્ઞોથી અથર્વાએ સૌપ્રથમ દેવોને સ્થિર કર્યા; ભૃગુઓએ પોતાની કળાથી વિચાર્યું.
તે હિ દ્યાવાપૃથિવી ભૂરિરેતસા નરાશંસશ્ચતુરઙ્ગો યમોઽદિતિઃ । દેવસ્ત્વષ્ટા દ્રવિણોદા ઋભુક્ષણઃ પ્ર રોદસી મરુતો વિષ્ણુરર્હિરે
કારણ કે એ જ આકાશ અને પૃથ્વી, બીજથી સમૃદ્ધ, નરાશંસ, ચતુર યમ, અદિતિ, દેવત્વષ્ટા, ધન આપનાર, કુશળ ઋભુ— બંને લોક, મારુત અને વિષ્ણુ, આહ્વાન પામે છે.
ઉત સ્ય ન ઉશિજામુર્વિયા કવિરહિઃ શૃણોતુ બુધ્ન્યો હવીમનિ । સૂર્યામાસા વિચરન્તા દિવિક્ષિતા ધિયા શમીનહુષી અસ્ય બોધતમ્
અને દુરંદેશી, જ્ઞાનવાન, ઊંડા રહેવાવાળા અહિ દેવ, અમારી પ્રાર્થના સાંભળે. સૂર્ય અને ઉષા, સ્વર્ગના ગૃહોમાં ફરતા, શમી અને નાહુષ નામના બંને પુરોહિત આ પ્રાર્થનામાં જાગે.
પ્ર નઃ પૂષા ચરથં વિશ્વદેવ્યોઽપાં નપાદવતુ વાયુરિષ્ટયે । આત્માનં વસ્યો અભિ વાતમર્ચત તદશ્વિના સુહવા યામનિ શ્રુતમ્
પૂષા અમારા માર્ગની રક્ષા કરે, બધા દેવતાઓ, પાણીના પુત્ર અને વાયુ અમારે કલ્યાણ માટે રક્ષે. ધનવાનના શ્વાસનું ગાન કરો; બંને સહજ આવનારા અશ્વિનીકુમાર, યાત્રામાં અમારી પ્રાર્થના સાંભળે.
વિશામાસામભયાનામધિક્ષિતં ગીર્ભિરુ સ્વયશસં ગૃણીમસિ । ગ્નાભિર્વિશ્વાભિરદિતિમનર્વણમક્તોર્યુવાનં નૃમણા અધા પતિમ્
અમે સર્વ લોકોના નિર્ભય, સ્વયં પ્રસિદ્ધ સ્વામીની સ્તુતિ કરીએ છીએ. સર્વ દેવીઓ, અદિતિ, નિર્દોષ, યુવાન અને વિદ્વાન, ઘરનાં સ્વામી સાથે, અમે સ્તુતિ કરીએ છીએ.
રેભદત્ર જનુષા પૂર્વો અઙ્ગિરા ગ્રાવાણ ઊર્ધ્વા અભિ ચક્ષુરધ્વરમ્ । યેભિર્વિહાયા અભવદ્વિચક્ષણઃ પાથઃ સુમેકં સ્વધિતિર્વનન્વતિ
અહીં પ્રાચીન અંંગિરસોએ, જન્મથી, પથ્થરોને ઊંચા કરીને યજ્ઞ તરફ દૃષ્ટિ કરી. એના દ્વારા વિદ્વાન બાંધીલાં બંધન છોડીને દુરંદેશી બન્યો; દાનથી ભરપૂર દૃઢ ઇચ્છાએ વનને આનંદિત કર્યું.
મહિ દ્યાવાપૃથિવી ભૂતમુર્વી નારી યહ્વી ન રોદસી સદં નઃ । તેભિર્નઃ પાતં સહ્યસ એભિર્નઃ પાતં શૂષણિ
મહાન આકાશ અને પૃથ્વી, તમે વિશાળ અને વિસ્તૃત રહો, બે સ્ત્રીઓ જેવી, બે શક્તિશાળી જેવી, અમારી શરણ બનો. એ બંનેથી અમને દુશ્મનથી બચાવો; એ બંનેથી અમને અપરાધથી રક્ષો.
યજ્ઞેયજ્ઞે સ મર્ત્યો દેવાન્સપર્યતિ । યઃ સુમ્નૈર્દીર્ઘશ્રુત્તમ આવિવાસત્યેનાન્
દરેક યજ્ઞમાં મનુષ્ય દેવતાઓની પૂજા કરે છે; જે મનુષ્ય શુભ વિચારો સાથે, સૌથી વધુ પ્રસિદ્ધિ મેળવે છે, તે આ અર્પણોથી દેવતાઓને બોલાવે છે.
વિશ્વેષામિરજ્યવો દેવાનાં વાર્મહઃ । વિશ્વે હિ વિશ્વમહસો વિશ્વે યજ્ઞેષુ યજ્ઞિયાઃ
બધા તેજસ્વી અને શક્તિશાળી દેવતાઓ પૂજનીય છે; કારણ કે બધા મહાન શક્તિ ધરાવે છે, બધા યજ્ઞોમાં પૂજવા યોગ્ય છે.
તે ઘા રાજાનો અમૃતસ્ય મન્દ્રા અર્યમા મિત્રો વરુણઃ પરિજ્મા । કદ્રુદ્રો નૃણાં સ્તુતો મરુતઃ પૂષણો ભગઃ
આ બધા અમૃતસ્વરૂપ રાજાઓ આનંદદાયક છે: અર્યમા, મિત્ર, વરુણ, પરિજ્મન, ઝડપી રુદ્ર, માનવોમાં પ્રસિદ્ધ, મરુત, પુષણ અને ભાગ.
ઉત નો નક્તમપાં વૃષણ્વસૂ સૂર્યામાસા સદનાય સધન્યા । સચા યત્સાદ્યેષામહિર્બુધ્નેષુ બુધ્ન્યઃ
રાત અને જળના મહાન અને દયાળુ સ્વામી, સૂર્ય, ઉષા, તેમના સમૃદ્ધ નિવાસ સાથે અમારે સાથ રહે; અને જે ભૂમિની ઊંડાઈમાં વસે છે તે બુધ્ન્ય પણ તેમને જોડાય.
ઉત નો દેવાવશ્વિના શુભસ્પતી ધામભિર્મિત્રાવરુણા ઉરુષ્યતામ્ । મહઃ સ રાય એષતેઽતિ ધન્વેવ દુરિતા
દિવ્ય અશ્વિનકુમાર, સૌંદર્યના સ્વામી, અને મિત્ર-વરુણ તેમના શક્તિથી અમને વિશાળ રક્ષા આપે; જે મહાન ધન ઇચ્છે છે તે દુઃખોને રણની જેમ પાર કરી જાય.