તમિદ્ગર્ભં પ્રથમં દધ્ર આપો યત્ર દેવાઃ સમગચ્છન્ત વિશ્વે । અજસ્ય નાભાવધ્યેકમર્પિતં યસ્મિન્વિશ્વાનિ ભુવનાનિ તસ્થુઃ
પાણીયે એ પ્રથમ બીજને ધારણ કર્યું, જ્યાં સર્વે દેવતાઓ ભેગા થયા હતા; એ બીજ જન્મરહિતના નાભિમાં સ્થિર છે, જેમાં સર્વે લોક સ્થિત છે.
ન તં વિદાથ ય ઇમા જજાનાન્યદ્યુષ્માકમન્તરં બભૂવ । નીહારેણ પ્રાવૃતા જલ્પ્યા ચાસુતૃપ ઉક્થશાસશ્ચરન્તિ
તમે જેને સર્જનારો છો, તેને તમે ઓળખતા નથી; તમારામાં કંઈક જુદું ઊભું થયું છે. ધૂંધ અને ગૂંચવણભરી વાણીથી ઢંકાયેલા, જીવનથી અસંતૃપ્ત લોકો ભટકતા રહે છે અને સ્તુતિઓ ઉચ્ચારે છે.
યસ્તે મન્યોઽવિધદ્વજ્ર સાયક સહ ઓજઃ પુષ્યતિ વિશ્વમાનુષક્ । સાહ્યામ દાસમાર્યં ત્વયા યુજા સહસ્કૃતેન સહસા સહસ્વતા
હે ક્રોધ! તારો શસ્ત્ર વજ્ર અને બાણ છે, તારી શક્તિ અને બળ સમગ્ર માનવતાને વટાવે છે—તારી સાથે, તારી વિજયી શક્તિથી, અમે દુશ્મન અને મિત્રો બંનેને જીતવા સક્ષમ થીએ.
મન્યુરિન્દ્રો મન્યુરેવાસ દેવો મન્યુર્હોતા વરુણો જાતવેદાઃ । મન્યું વિશ ઈળતે માનુષીર્યાઃ પાહિ નો મન્યો તપસા સજોષાઃ
ક્રોધ એ ઇન્દ્ર છે, ક્રોધ સાચો દેવ છે; ક્રોધ યજ્ઞકર્તા, વરુણ અને સર્વજ્ઞ અગ્નિ છે. લોકો ક્રોધની આરાધના કરે છે; હે ક્રોધ, તારી તપશ્ચર્યાથી અમને રક્ષે.
અભીહિ મન્યો તવસસ્તવીયાન્તપસા યુજા વિ જહિ શત્રૂન્ ।* અમિત્રહા વૃત્રહા દસ્યુહા ચ વિશ્વા વસૂન્યા ભરા ત્વં નઃ
હે ક્રોધ! તું મહાન શક્તિશાળી છે, તારી તપશ્ચર્યાની સાથે, અમારા શત્રુઓને સંહાર; દુશ્મનોનો નાશક, વિઘ્નો અને દૈત્યોનો વિનાશક, અમને સર્વે ધન-સંપત્તિ આપ.
ત્વં હિ મન્યો અભિભૂત્યોજાઃ સ્વયમ્ભૂર્ભામો અભિમાતિષાહઃ । વિશ્વચર્ષણિઃ સહુરિઃ સહાવાનસ્માસ્વોજઃ પૃતનાસુ ધેહિ
હે ક્રોધ! તું અજેય બળવંત, સ્વયંભૂ, તેજસ્વી અને વિરોધનો વિધ્વંસક છે; તું સર્વ લોકોનો રક્ષક અને વિજયી છે—યુદ્ધમાં તું અમને તારી શક્તિ આપ.
અભાગઃ સન્નપ પરેતો અસ્મિ તવ ક્રત્વા તવિષસ્ય પ્રચેતઃ । તં ત્વા મન્યો અક્રતુર્જિહીળાહં સ્વા તનૂર્બલદેયાય મેહિ
હું અશક્ત અને દુર્ભાગ્યગ્રસ્ત છું; હે વિદ્વાન અને બળવાન ક્રોધ, તારી ઇચ્છાથી હું તને શોધું છું. હું નિર્ધારરહિત છું, તને વિનંતી કરું છું—મારી પાસે આવો અને મારા શરીરમાં બળ આપ.
અયં તે અસ્મ્યુપ મેહ્યર્વાઙ્પ્રતીચીનઃ સહુરે વિશ્વધાયઃ । મન્યો વજ્રિન્નભિ મામા વવૃત્સ્વ હનાવ દસ્યૂઁરુત બોધ્યાપેઃ
હું અહીં છું, મારા નજીક આવો, હે સર્વજ્ઞ ચેમ્પિયન; હે વજ્રધારી ક્રોધ, મારી તરફ વળો. ચાલો દુશ્મનોને હરાવીએ—જાગો, આહવાન સાંભળો.
અભિ પ્રેહિ દક્ષિણતો ભવા મેઽધા વૃત્રાણિ જઙ્ઘનાવ ભૂરિ । જુહોમિ તે ધરુણં મધ્વો અગ્રમુભા ઉપાંશુ પ્રથમા પિબાવ
જમણી બાજુથી આગળ વધો, મારા સહાયક બનો; ચાલો અનેક વિઘ્નોનો નાશ કરીએ. હું તને મધુર પાનનો શ્રેષ્ઠ ભાગ અર્પણ કરું છું—ચાલો બંને મળીને પ્રથમ ગુપ્ત રીતે પીશું.
ત્વયા મન્યો સરથમારુજન્તો હર્ષમાણાસો ધૃષિતા મરુત્વઃ । તિગ્મેષવ આયુધા સંશિશાના અભિ પ્ર યન્તુ નરો અગ્નિરૂપાઃ
હે ક્રોધ! તારી સાથે રથ પર આરૂઢ થઈ, આનંદિત અને નિર્ભય બની, મારુતોની સાથે, તીક્ષ્ણ બાણો અને શસ્ત્રોથી સજ્જ પુરુષો અગ્નિ સમાન તેજથી આગળ વધે.
અગ્નિરિવ મન્યો ત્વિષિતઃ સહસ્વ સેનાનીર્નઃ સહુરે હૂત એધિ । હત્વાય શત્રૂન્વિ ભજસ્વ વેદ ઓજો મિમાનો વિ મૃધો નુદસ્વ
અગ્નિ જેવી જ્વલંત શક્તિથી, હે ક્રોધ, તું બળવાન બન; હે ચેમ્પિયન, અમારો સેનાપતિ બનીને આવો. દુશ્મનોને સંહાર્યા પછી, ધન વહેંચો, તારી શક્તિ માપો અને વિગ્રહ દૂર કરો.
સહસ્વ મન્યો અભિમાતિમસ્મે રુજન્મૃણન્પ્રમૃણન્પ્રેહિ શત્રૂન્ । ઉગ્રં તે પાજો નન્વા રુરુધ્રે વશી વશં નયસ એકજ ત્વમ્
હે ક્રોધ! શત્રુઓ સામે તું બળવાન બન; દુશ્મનોને તોડી, કચડી અને સંપૂર્ણ નાશ કરી નાખ. તારી ભયાનક શક્તિ જાગી છે; તું સ્વામી તરીકે, આજ્ઞાકારીને માર્ગદર્શન આપે છે.
એકો બહૂનામસિ મન્યવીળિતો વિશંવિશં યુધયે સં શિશાધિ । અકૃત્તરુક્ત્વયા યુજા વયં દ્યુમન્તં ઘોષં વિજયાય કૃણ્મહે
હે ક્રોધ! તું એકલા અનેક પર વિજય મેળવે છે; દરેક સેના ને યુદ્ધમાં દોરી જા. તારી સાથે, અમે નિખાલસ વચન બોલીએ છીએ અને તારી મદદથી વિજય માટે અમારી ખ્યાતિ ફેલાવીએ છીએ.
વિજેષકૃદિન્દ્ર ઇવાનવબ્રવોઽસ્માકં મન્યો અધિપા ભવેહ । પ્રિયં તે નામ સહુરે ગૃણીમસિ વિદ્મા તમુત્સં યત આબભૂથ
હે ક્રોધ! તું ઇન્દ્ર જેવો વિજયદાતા અને અડગ અમારો અધિપતિ બન; તું અમને પ્રિય છે, અમે તારું નામ ગાઈએ છીએ, અને જાણીએ છીએ કે તું કયાંથી પ્રગટ્યો છે.
આભૂત્યા સહજા વજ્ર સાયક સહો બિભર્ષ્યભિભૂત ઉત્તરમ્ । ક્રત્વા નો મન્યો સહ મેદ્યેધિ મહાધનસ્ય પુરુહૂત સંસૃજિ
હે સહજ, વજ્ર અને બાણ ધારણ કરનાર! તું તારી મહાન શક્તિથી અપરાજિત છે. હે ક્રોધ, તારી ઇચ્છાથી અમને મદદરૂપ થા; હે બહુવાર પુકારવામાં આવનાર, અમને મહાન ધન આપ.
સંસૃષ્ટં ધનમુભયં સમાકૃતમસ્મભ્યં દત્તાં વરુણશ્ચ મન્યુઃ । ભિયં દધાના હૃદયેષુ શત્રવઃ પરાજિતાસો અપ નિ લયન્તામ્
અમને એકઠું અને પૂરું ધન મળ્યું છે—વરુણ અને મન્યુએ આપ્યું છે. અમારા દુશ્મનોના દિલમાં ડર રહે અને તેઓ હાર ખાઈને દૂર થઈ જાય.
સત્યેનોત્તભિતા ભૂમિઃ સૂર્યેણોત્તભિતા દ્યૌઃ । ઋતેનાદિત્યાસ્તિષ્ઠન્તિ દિવિ સોમો અધિ શ્રિતઃ
સત્યના આધાર પર ધરતી ઊભી છે, અને સૂર્યના આધાર પર આકાશ ટકી રહ્યું છે. ઋતના બળે આદિત્ય દેવો ઊભા છે અને સોમ સ્વર્ગમાં સ્થિર છે.
સોમેનાદિત્યા બલિનઃ સોમેન પૃથિવી મહી । અથો નક્ષત્રાણામેષામુપસ્થે સોમ આહિતઃ
સોમના બળે આદિત્ય દેવો શક્તિશાળી છે, સોમના બળે ધરતી મજબૂત છે. અને આ તારાઓની વચ્ચે સોમ વસે છે.
સોમં મન્યતે પપિવાન્યત્સમ્પિંષન્ત્યોષધિમ્ । સોમં યં બ્રહ્માણો વિદુર્ન તસ્યાશ્નાતિ કશ્ચન
જે પીવે છે તેને લાગે છે કે તેણે સોમ પીધો, જ્યારે ઔષધિ દબાય છે. પણ જે સોમ બ્રાહ્મણો જાણે છે, એ કોઈ ખાઈ શકતો નથી.
આચ્છદ્વિધાનૈર્ગુપિતો બાર્હતૈઃ સોમ રક્ષિતઃ । ગ્રાવ્ણામિચ્છૃણ્વન્તિષ્ઠસિ ન તે અશ્નાતિ પાર્થિવઃ
પડદાઓથી ઢંકાયેલો, બર્હિષથી રક્ષાયેલો સોમ સુરક્ષિત છે. તું પથ્થરોના અવાજ સાંભળે છે, પણ કોઈ મનુષ્ય તને પી શકતો નથી.
યત્ત્વા દેવ પ્રપિબન્તિ તત આ પ્યાયસે પુનઃ । વાયુઃ સોમસ્ય રક્ષિતા સમાનાં માસ આકૃતિઃ
દેવતાઓ તને પીવે ત્યારે, હે સોમ, તું ફરીથી ભરાઈ જાય છે. વાયુ તારો રક્ષક છે અને માસો તારી સમાન રચના છે.
રૈભ્યાસીદનુદેયી નારાશંસી ન્યોચની । સૂર્યાયા ભદ્રમિદ્વાસો ગાથયૈતિ પરિષ્કૃતમ્
રૈભ્યા વરરાજાની સાથી હતી, નારાશંસી સહાય હતી. સૂર્યાનું શુભ વસ્ત્ર ગાનથી શોભાયમાન છે.
ચિત્તિરા ઉપબર્હણં ચક્ષુરા અભ્યઞ્જનમ્ । દ્યૌર્ભૂમિઃ કોશ આસીદ્યદયાત્સૂર્યા પતિમ્
ચિત્તિરા બેઠવાની જગ્યા હતી, ચક્ષુરા સુગંધિત તેલ હતી. જ્યારે સૂર્યા પતિને અપાઈ, ત્યારે આકાશ અને ધરતી પાત્ર બની.
સ્તોમા આસન્પ્રતિધયઃ કુરીરં છન્દ ઓપશઃ । સૂર્યાયા અશ્વિના વરાગ્નિરાસીત્પુરોગવઃ
સ્તોત્રો પ્રતિઉત્તર હતા, કુરીરા આવરણ હતું, છંદો બંધન હતા. સૂર્યાના લગ્નમાં અશ્વિનીકુમારો વરરાજા અને અગ્નિ આગેવાન હતા.
સોમો વધૂયુરભવદશ્વિનાસ્તામુભા વરા । સૂર્યાં યત્પત્યે શંસન્તીં મનસા સવિતાદદાત્
સોમ વરરાજા હતો, અશ્વિનીકુમારો બંને સાથી હતા. જ્યારે સૂર્યા પતિને અપાઈ, ત્યારે સવિતા આશીર્વાદ આપી.
મનો અસ્યા અન આસીદ્દ્યૌરાસીદુત ચ્છદિઃ । શુક્રાવનડ્વાહાવાસ્તાં યદયાત્સૂર્યા ગૃહમ્
સૂર્યાનું મન ધુરા હતું, આકાશ છાપરું હતું. તેજસ્વી બળદો વાઘા હતા, જ્યારે સૂર્યા પોતાના ઘરમાં પ્રવેશી.
ઋક્સામાભ્યામભિહિતૌ ગાવૌ તે સામનાવિતઃ । શ્રોત્રં તે ચક્રે આસ્તાં દિવિ પન્થાશ્ચરાચારઃ
ઋચા અને સામના ગાન સાથે બે ગાય જોડાઈ, ગીત સાથે. તારા શ્રવણ બનાવાયું અને આકાશમાં ચાલવા માટે માર્ગ તૈયાર થયો.
શુચી તે ચક્રે યાત્યા વ્યાનો અક્ષ આહતઃ । અનો મનસ્મયં સૂર્યારોહત્પ્રયતી પતિમ્
તારા માટે તેજસ્વી ચક્ર બનાવાયું, શ્વાસે ધુરા ફેરવ્યા. સૂર્યા મનથી બનેલા રથ પર બેસી, પતિ તરફ પ્રયાણ કરે છે.
સૂર્યાયા વહતુઃ પ્રાગાત્સવિતા યમવાસૃજત્ । અઘાસુ હન્યન્તે ગાવોઽર્જુન્યોઃ પર્યુહ્યતે
સૂર્યાના રથ માટે સવિતાએ યોક મોકલ્યો. ગાયો અનયુક્તોમાં મારાઈ જાય છે, સફેદ ગાયોમાં ઘેરી લેવામાં આવે છે.
યદશ્વિના પૃચ્છમાનાવયાતં ત્રિચક્રેણ વહતું સૂર્યાયાઃ । વિશ્વે દેવા અનુ તદ્વામજાનન્પુત્રઃ પિતરાવવૃણીત પૂષા
જ્યારે અશ્વિનીકુમારો પૂછતા-પછતા ત્રણ ચક્રવાળા સૂર્યાના રથ પર આવ્યા, ત્યારે બધા દેવોએ જાણ્યું; પુષા પુત્રે પોતાના માતા-પિતાને પસંદ કર્યા.