યદ્વાવાન પુરુતમં પુરાષાળા વૃત્રહેન્દ્રો નામાન્યપ્રાઃ । અચેતિ પ્રાસહસ્પતિસ્તુવિષ્માન્યદીમુશ્મસિ કર્તવે કરત્તત્
જ્યારે પણ ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારનાર, પ્રાચીનકાળના શ્રેષ્ઠ નામો ધારણ કરે છે, શક્તિશાળી પુરૂપુત્ર, તો આવો, આપણે તેને આ કાર્ય માટે બોલાવીએ.
પ્ર સુ વ આપો મહિમાનમુત્તમં કારુર્વોચાતિ સદને વિવસ્વતઃ । પ્ર સપ્તસપ્ત ત્રેધા હિ ચક્રમુઃ પ્ર સૃત્વરીણામતિ સિન્ધુરોજસા
હવે કવિ સૂર્યના ગૃહમાં જળની મહાન મહિમા ગાય છે; સાત નદીઓ ત્રણ માર્ગે વહે છે, અને ઝડપી સિંધુ બધામાં શક્તિમાં આગળ છે.
પ્ર તેઽરદદ્વરુણો યાતવે પથઃ સિન્ધો યદ્વાજાઁ અભ્યદ્રવસ્ત્વમ્ । ભૂમ્યા અધિ પ્રવતા યાસિ સાનુના યદેષામગ્રં જગતામિરજ્યસિ
વરुणે તારા માટે માર્ગો ખુલ્લા કર્યા છે, હે સિંધુ, જ્યારે તું તરંગો સાથે દોડી આવે છે; પૃથ્વીના ઢોળાવ પર, પર્વતની કાંઠે તું ચાલે છે, જ્યારે તું ચાલનારા સૌમાં પ્રથમ છે.
દિવિ સ્વનો યતતે ભૂમ્યોપર્યનન્તં શુષ્મમુદિયર્તિ ભાનુના । અભ્રાદિવ પ્ર સ્તનયન્તિ વૃષ્ટયઃ સિન્ધુર્યદેતિ વૃષભો ન રોરુવત્
આકાશમાં એક ગાજ ઊઠે છે, પૃથ્વી પર ફેલાય છે; એ પોતાની અપરંપાર તાકાતને પ્રકાશથી વહાવે છે. જેમ વાદળમાંથી વરસાદ ગર્જના કરે છે, તેમ નદી આવે ત્યારે વાછરડાની જેમ ગર્જના કરે છે.
અભિ ત્વા સિન્ધો શિશુમિન્ન માતરો વાશ્રા અર્ષન્તિ પયસેવ ધેનવઃ । રાજેવ યુધ્વા નયસિ ત્વમિત્સિચૌ યદાસામગ્રં પ્રવતામિનક્ષસિ
હે નદી, તારી પાસે માતાઓ વાછરડાને દૂધ આપવા દોડે છે એમ, ગાયોની જેમ દોડે છે. રાજાની જેમ તું બધાને આગળ લઈ જાય છે; જ્યારે તું વહે છે, ત્યારે કોઈને પાછળ છોડતી નથી.
ઇમં મે ગઙ્ગે યમુને સરસ્વતિ શુતુદ્રિ સ્તોમં સચતા પરુષ્ણ્યા । અસિક્ન્યા મરુદ્વૃધે વિતસ્તયાર્જીકીયે શૃણુહ્યા સુષોમયા
ગંગા, યમુના, સરસ્વતી, શતુદ્રિ અને પરુષણીએ મારા આ સ્તુતિમાં જોડાવું, અસિક્ની, મરુદ્વૃધા, વિતસ્તા, અર્જીકીયા અને સુષોમા, તમે પણ સાંભળો.
તૃષ્ટામયા પ્રથમં યાતવે સજૂઃ સુસર્ત્વા રસયા શ્વેત્યા ત્યા । ત્વં સિન્ધો કુભયા ગોમતીં ક્રુમું મેહત્ન્વા સરથં યાભિરીયસે
તૃષ્ટામા સાથે, સૌપ્રથમ મળીને વહેતી, સુસર્તુ, રસા અને શ્વેતા સાથે, હે નદી, તું કુભા, ગોમતી અને ક્રુમુ જેવી શક્તિશાળી નદીઓ સાથે રથમાં આગળ વધે છે.
ઋજીત્યેની રુશતી મહિત્વા પરિ જ્રયાંસિ ભરતે રજાંસિ । અદબ્ધા સિન્ધુરપસામપસ્તમાશ્વા ન ચિત્રા વપુષીવ દર્શતા
ઝળહળતી અને તેજસ્વી, મહાન મહિમાવાળી, એ વૃદ્ધોને પણ વહાવી જાય છે, જગતને હલાવી દે છે. અડગ નદી બધાં અવરોધો દૂર કરે છે, સુંદર ઘોડાઓ જેવી અદભુત રૂપે દેખાય છે.
સ્વશ્વા સિન્ધુઃ સુરથા સુવાસા હિરણ્યયી સુકૃતા વાજિનીવતી । ઊર્ણાવતી યુવતિઃ સીલમાવત્યુતાધિ વસ્તે સુભગા મધુવૃધમ્
નદી ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ છે, સુંદર રથોથી શોભાયમાન છે, સોનાની જેમ તેજસ્વી અને કળાવંત છે, શક્તિથી ભરપૂર છે. એ ઊનવાળી, યુવાન, સદગુણવંતી છે અને સાચે જ મધુર સમૃદ્ધિ વહાવે છે.
સુખં રથં યુયુજે સિન્ધુરશ્વિનં તેન વાજં સનિષદસ્મિન્નાજૌ । મહાન્હ્યસ્ય મહિમા પનસ્યતેઽદબ્ધસ્ય સ્વયશસો વિરપ્શિનઃ
નદીએ અશ્વિનો માટે સુખદાયક રથ જોડ્યું છે; એ રથથી એ આ સ્પર્ધામાં વિજય મેળવે છે. આજે એની મહાનતા ગવાય છે—અડગ, યશસ્વી અને તેજસ્વી.
આ વ ઋઞ્જસ ઊર્જાં વ્યુષ્ટિષ્વિન્દ્રં મરુતો રોદસી અનક્તન । ઉભે યથા નો અહની સચાભુવા સદઃસદો વરિવસ્યાત ઉદ્ભિદા
મરુદો, તાકાતભર્યા પ્રભાતોમાં આવો; ઇન્દ્ર અને મરુદો, તમે આકાશ અને પૃથ્વીને આવરણ આપો. જેમ દિવસ અને રાત અમારી સાથે રહે છે, તેમ તમે અમને વસવાટ અને પ્રકાશમય માર્ગ આપો.
તદુ શ્રેષ્ઠં સવનં સુનોતનાત્યો ન હસ્તયતો અદ્રિઃ સોતરિ । વિદદ્ધ્યર્યો અભિભૂતિ પૌંસ્યં મહો રાયે ચિત્તરુતે યદર્વતઃ
એ શ્રેષ્ઠ સોમરસ તૈયાર કરો; કુશળ રથચાલકની જેમ પથ્થર રસ કાઢે છે. હે મહાનો, અમને વિજય, પરાક્રમ, ધન અને ઝડપી સમજ આપો.
તદિદ્ધ્યસ્ય સવનં વિવેરપો યથા પુરા મનવે ગાતુમશ્રેત્ । ગોઅર્ણસિ ત્વાષ્ટ્રે અશ્વનિર્ણિજિ પ્રેમધ્વરેષ્વધ્વરાઁ અશિશ્રયુઃ
એ જ સોમરસ એ માટે વહાવાયું છે, જેમ પહેલાં મનુ માટે માર્ગ બન્યો હતો. ગૌશાળામાં, ઘોડાના ઘરમા, યજ્ઞસ્થળે, ઉપાસકો એને શોધે છે.
અપ હત રક્ષસો ભઙ્ગુરાવત સ્કભાયત નિરૃતિં સેધતામતિમ્ । આ નો રયિં સર્વવીરં સુનોતન દેવાવ્યં ભરત શ્લોકમદ્રયઃ
રાક્ષસોને દૂર કરો, વિનાશકને તોડો, દુર્ભાગ્ય અટકાવો અને મૂર્ખતા દૂર કરો. અમને સર્વવીર ધન આપો, દેવો; પથ્થરો, ભરતને ગીત આપો.
દિવશ્ચિદા વોઽમવત્તરેભ્યો વિભ્વના ચિદાશ્વપસ્તરેભ્યઃ । વાયોશ્ચિદા સોમરભસ્તરેભ્યોઽગ્નેશ્ચિદર્ચ પિતુકૃત્તરેભ્યઃ
આકાશ કરતાં પણ તમે વધારે શક્તિશાળી છો; તેજસ્વીઓમાં પણ તમે શ્રેષ્ઠ છો. પવન, સોમ, અગ્નિ અને પિતૃઓ કરતાં પણ તમે મહાન છો.
ભુરન્તુ નો યશસઃ સોત્વન્ધસો ગ્રાવાણો વાચા દિવિતા દિવિત્મતા । નરો યત્ર દુહતે કામ્યં મધ્વાઘોષયન્તો અભિતો મિથસ્તુરઃ
યશસ્વી અને શક્તિશાળી પથ્થરો અમારે માટે ગુંજાવો; તેમની ધ્વનિ આકાશમાં ફેલાવો. જ્યાં મનુષ્યો ઇચ્છિત મધ દોહે છે, ત્યાં બધા મળીને ગાન કરે છે.
સુન્વન્તિ સોમં રથિરાસો અદ્રયો નિરસ્ય રસં ગવિષો દુહન્તિ તે । દુહન્ત્યૂધરુપસેચનાય કં નરો હવ્યા ન મર્જયન્ત આસભિઃ
પથ્થરો સોમને દબાવે છે, રથચાલકો રસ કાઢે છે. તેઓ દૂધ દોહે છે, પુરાવા માટે; મનુષ્યો હાથથી હવન તૈયાર કરે છે.
એતે નરઃ સ્વપસો અભૂતન ય ઇન્દ્રાય સુનુથ સોમમદ્રયઃ । વામંવામં વો દિવ્યાય ધામ્ને વસુવસુ વઃ પાર્થિવાય સુન્વતે
આ પુરુષો વિધિમાં કુશળ છે; પથ્થરો, ઇન્દ્ર માટે સોમ દબાવો. દરેકે, દૈવી અને પૃથ્વી લોક માટે, યજમાનને ધન આપો.
અભ્રપ્રુષો ન વાચા પ્રુષા વસુ હવિષ્મન્તો ન યજ્ઞા વિજાનુષઃ । સુમારુતં ન બ્રહ્માણમર્હસે ગણમસ્તોષ્યેષાં ન શોભસે
વાદળમાંથી વરસાદ જેમ વરસે છે તેમ, તેમની વાણી ધન વરસાવે છે; યજ્ઞમાં કુશળ યજમાનોની જેમ. મરુદો માટેના સ્તોત્ર જેવી, તું સ્તુતિને યોગ્ય છે; હું તેમના સમૂહની પ્રશંસા કરું છું, તું તેમાં તેજ આપે છે.
શ્રિયે મર્યાસો અઞ્જીઁરકૃણ્વત સુમારુતં ન પૂર્વીરતિ ક્ષપઃ । દિવસ્પુત્રાસ એતા ન યેતિર આદિત્યાસસ્તે અક્રા ન વાવૃધુઃ
યુવાનો મહિમા માટે પોતાને શોભાવે છે, મરુદોની જેમ, અનેક ઉજળા રાતો માટે. આ સ્વર્ગપુત્રો અવરોધી શકાય એવા નથી; આદિત્યો ક્યારેય થાકતા નથી.
પ્ર યે દિવઃ પૃથિવ્યા ન બર્હણા ત્મના રિરિચ્રે અભ્રાન્ન સૂર્યઃ । પાજસ્વન્તો ન વીરાઃ પનસ્યવો રિશાદસો ન મર્યા અભિદ્યવઃ
જેમ સૂર્ય આકાશ અને પૃથ્વી પર પ્રકાશ ફેલાવે છે, તેમ તેઓ પોતાની શક્તિથી તેજ આપે છે, વાદળોને વિખેરી દે છે. વીર પુરુષોની જેમ, મહાન, નિર્દોષ અને યુવાનોની જેમ, તેઓ હંમેશા આગળ વધે છે.
યુષ્માકં બુધ્ને અપાં ન યામનિ વિથુર્યતિ ન મહી શ્રથર્યતિ । વિશ્વપ્સુર્યજ્ઞો અર્વાગયં સુ વઃ પ્રયસ્વન્તો ન સત્રાચ આ ગત
તમારા અંતરમાં, જેમ પાણીના તળિયે કંઈ તૂટી જતું નથી, તેમ મહાન પણ કદી તૂટતો નથી; સર્વત્ર વ્યાપક યજ્ઞ તમારી પાસે આવે છે, ભેટો લઈને, જેમ મિત્રો સભામાં ભેગા થાય છે.
યૂયં ધૂર્ષુ પ્રયુજો ન રશ્મિભિર્જ્યોતિષ્મન્તો ન ભાસા વ્યુષ્ટિષુ । શ્યેનાસો ન સ્વયશસો રિશાદસઃ પ્રવાસો ન પ્રસિતાસઃ પરિપ્રુષઃ
તમે ગાડાની વાંકડીઓમાં જોડાયેલા reins જેવો, પ્રભા સાથે ઉગતા સૂર્ય જેવી તેજસ્વી છો; શ્યેન જેવી પોતાની મહિમા ધરાવનારી, તીવ્ર, યાત્રિકો જેવી ઝડપી અને સર્વત્ર વ્યાપક છો.
પ્ર યદ્વહધ્વે મરુતઃ પરાકાદ્યૂયં મહઃ સંવરણસ્ય વસ્વઃ । વિદાનાસો વસવો રાધ્યસ્યારાચ્ચિદ્દ્વેષઃ સનુતર્યુયોત
મરુતો, જ્યારે તમે દૂરથી સંવરણનું મહાન ધન લાવો છો, દયાળુના ધનને જાણો છો, ત્યારે તમે દૂરથી પણ દ્વેષને દૂર કરી દો છો.
ય ઉદૃચિ યજ્ઞે અધ્વરેષ્ઠા મરુદ્ભ્યો ન માનુષો દદાશત્ । રેવત્સ વયો દધતે સુવીરં સ દેવાનામપિ ગોપીથે અસ્તુ
જે કોઈ યજ્ઞના ઉગતા અગ્નિ સમયે મરુતોને, માનવની જેમ નહીં, પણ ભક્તિપૂર્વક અર્પણ કરે છે, એ ધનવાન પુત્રપ્રાપ્તિ પામે છે; એ દેવતાઓની રક્ષામાં રહે.
તે હિ યજ્ઞેષુ યજ્ઞિયાસ ઊમા આદિત્યેન નામ્ના શમ્ભવિષ્ઠાઃ । તે નોઽવન્તુ રથતૂર્મનીષાં મહશ્ચ યામન્નધ્વરે ચકાનાઃ
કારણ કે એ યજ્ઞમાં યજ્ઞયોગ્ય શક્તિઓ છે, જે આદિત્ય નામથી સર્વેમાં આનંદ આપનારી છે; એ અમારી રથ જેવી ઇચ્છાઓનું રક્ષણ કરે, જેમ યજ્ઞમાં મહિમા સાથે આનંદથી ચાલે છે.
વિપ્રાસો ન મન્મભિઃ સ્વાધ્યો દેવાવ્યો ન યજ્ઞૈઃ સ્વપ્નસઃ । રાજાનો ન ચિત્રાઃ સુસંદૃશઃ ક્ષિતીનાં ન મર્યા અરેપસઃ
તમે વિદ્વાનોની જેમ પોતાના વિચારોમાં સ્થિર, દેવતાઓ જેવી યજ્ઞમાં જાગૃત; રાજાઓ જેવી તેજસ્વી અને સુંદર, અને મનુષ્યોમાં નિર્દોષ યુવાનો જેવી છો.
અગ્નિર્ન યે ભ્રાજસા રુક્મવક્ષસો વાતાસો ન સ્વયુજઃ સદ્યઊતયઃ । પ્રજ્ઞાતારો ન જ્યેષ્ઠાઃ સુનીતયઃ સુશર્માણો ન સોમા ઋતં યતે
તમે અગ્નિ જેવી તેજસ્વી, સુવર્ણવર્ણ વક્ષ ધરાવનારી; પવન જેવી સ્વયં જોડાયેલી અને સદા સક્રિય; વડીલો જેવી બુદ્ધિશાળી, શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શન આપનારી, અને સોમ જેવી સત્ય માટે પ્રયત્નશીલ છો.
વાતાસો ન યે ધુનયો જિગત્નવોઽગ્નીનાં ન જિહ્વા વિરોકિણઃ । વર્મણ્વન્તો ન યોધાઃ શિમીવન્તઃ પિતૄણાં ન શંસાઃ સુરાતયઃ
તમે પવન જેવી ઝડપી અને હલનચલનવાળી, અગ્નિની જિહ્વા જેવી તેજસ્વી; શસ્ત્રધારી યોદ્ધા જેવી સજ્જ અને શક્તિશાળી, અને પિતૃઓની સ્તુતિ જેવી દાનશીલ છો.
રથાનાં ન યેઽરાઃ સનાભયો જિગીવાંસો ન શૂરા અભિદ્યવઃ । વરેયવો ન મર્યા ઘૃતપ્રુષોઽભિસ્વર્તારો અર્કં ન સુષ્ટુભઃ
તમે રથના પાંસલા અને નાભિ જેવી મજબૂત, યુદ્ધમાં વિજયી વીર જેવી; પસંદ કરેલા યુવાનો જેવી ઘીથી સ્નાન કરાવેલા, અને ગાયક જેવી મધુર સ્તુતિ ગાવનારા છો.