ત્વં જઘન્થ નમુચિં મખસ્યું દાસં કૃણ્વાન ઋષયે વિમાયમ્ । ત્વં ચકર્થ મનવે સ્યોનાન્પથો દેવત્રાઞ્જસેવ યાનાન્
તુજએ નમુચિ અને મખસ્યુ નામના દાસને, જેણે ઋષિ સામે છેતરપિંડી કરી, હરાવ્યો; હે દેવ, તું મનુ માટે સુખદ માર્ગો બનાવ્યા, જાણે રથ માટે રસ્તો સરળ કર્યો હોય.
ત્વમેતાનિ પપ્રિષે વિ નામેશાન ઇન્દ્ર દધિષે ગભસ્તૌ । અનુ ત્વા દેવાઃ શવસા મદન્ત્યુપરિબુધ્નાન્વનિનશ્ચકર્થ
હે ઇન્દ્ર, તું નામ અને શક્તિમાં બધાને પાછળ પાડી દીધા છે અને રાજત્વ તારા હાથમાં રાખ્યું છે; દેવતાઓ તારી શક્તિમાં આનંદ પામે છે અને તું ઘનઘોર જંગલને પણ વશ કરી લીધાં છે.
ચક્રં યદસ્યાપ્સ્વા નિષત્તમુતો તદસ્મૈ મધ્વિચ્ચચ્છદ્યાત્ । પૃથિવ્યામતિષિતં યદૂધઃ પયો ગોષ્વદધા ઓષધીષુ
જ્યારે તેનું ચક્ર જળમાં મૂકાયું, ત્યારે તેના માટે મધુર આવરણ ફેલાયું; પૃથ્વી પર જે-કંઈ સ્થિર છે, ગાયોમાં જે દૂધ છે, તે બધું તું ઔષધિઓમાં મૂકી દીધું છે.
અશ્વાદિયાયેતિ યદ્વદન્ત્યોજસો જાતમુત મન્ય એનમ્ । મન્યોરિયાય હર્મ્યેષુ તસ્થૌ યતઃ પ્રજજ્ઞ ઇન્દ્રો અસ્ય વેદ
જ્યારે લોકો કહે છે કે 'એ ઘોડાથી આવ્યો' અથવા 'એ શક્તિથી જન્મ્યો', કેટલાક એમ કલ્પના કરે છે; ક્રોધ બહાર આવ્યો અને ઘરઘરમાં ઊભો રહ્યો, એમાંથી ઇન્દ્ર જન્મ્યો અને પોતાનો મૂળ જાણે છે.
વયઃ સુપર્ણા ઉપ સેદુરિન્દ્રં પ્રિયમેધા ઋષયો નાધમાનાઃ । અપ ધ્વાન્તમૂર્ણુહિ પૂર્ધિ ચક્ષુર્મુમુગ્ધ્યસ્માન્નિધયેવ બદ્ધાન્
પાંખવાળા પક્ષીઓ અને શ્રેષ્ઠ મનવાળા ઋષિઓ ઇન્દ્રની પાસે ભક્તિપૂર્વક આવ્યા; અંધકાર દૂર કર, અમને દ્રષ્ટિ આપ, અને અમને બંધાયેલા ખજાનાથી મુક્ત કરાવ્યા હોય તેમ મુક્ત કર.
વસૂનાં વા ચર્કૃષ ઇયક્ષન્ધિયા વા યજ્ઞૈર્વા રોદસ્યોઃ । અર્વન્તો વા યે રયિમન્તઃ સાતૌ વનું વા યે સુશ્રુણં સુશ્રુતો ધુઃ
હું ધનનો સ્તુતિ કરું, વિચારથી શોધું, કે યજ્ઞથી આ બંને લોકને પામું; કે હું યુદ્ધમાં ધનવાન ઝડપી દોડનારાઓને બોલાવું, કે જે દયાળુ અને પ્રસિદ્ધ છે તેમને બોલાવું.
હવ એષામસુરો નક્ષત દ્યાં શ્રવસ્યતા મનસા નિંસત ક્ષામ્ । ચક્ષાણા યત્ર સુવિતાય દેવા દ્યૌર્ન વારેભિઃ કૃણવન્ત સ્વૈઃ
એમના પૈકી શક્તિશાળી આકાશને બોલાવે છે, તેજસ્વી મનથી પૃથ્વી પાસે જાય છે; જ્યાં દેવતાઓ સુખ માટે કાર્ય કરે છે, જ્યાં આકાશ પોતાની શક્તિથી જગ્યા આપે છે.
ઇયમેષામમૃતાનાં ગીઃ સર્વતાતા યે કૃપણન્ત રત્નમ્ । ધિયં ચ યજ્ઞં ચ સાધન્તસ્તે નો ધાન્તુ વસવ્યમસામિ
આ ગાન અમર દેવતાઓ માટે છે, જે નમ્રને ધન આપે છે; જે વિચાર અને યજ્ઞ બંને સિદ્ધ કરે છે, તેઓ અમને વિલંબ વિના વસુઓનું ધન આપે.
આ તત્ત ઇન્દ્રાયવઃ પનન્તાભિ ય ઊર્વં ગોમન્તં તિતૃત્સાન્ । સકૃત્સ્વં યે પુરુપુત્રાં મહીં સહસ્રધારાં બૃહતીં દુદુક્ષન્
એ દૂર પ્રદેશે, ઇન્દ્રના પુત્રો પ્રયત્ન કરે છે, જે વિશાળ, ગાયોથી ભરેલી જમીન પાર કરવા ઈચ્છે છે; એ અનેક પુત્રો એકસાથે મહાન, હજારો ધારોવાળી, વિશાળ ગાયનું દૂધ દોહવા માંગે છે.
શચીવ ઇન્દ્રમવસે કૃણુધ્વમનાનતં દમયન્તં પૃતન્યૂન્ । ઋભુક્ષણં મઘવાનં સુવૃક્તિં ભર્તા યો વજ્રં નર્યં પુરુક્ષુઃ
શચી જેવી, ઇન્દ્રને તારો સહાયક બનાવો, જે અપરાજિત છે અને યુદ્ધમાં દુશ્મનને દમાવે છે; ઉદાર, ધનવાન, સારી રીતે પ્રશંસિત મઘવાન, જે પુરુષાર્થવાળી વજ્રધારી છે.
યદ્વાવાન પુરુતમં પુરાષાળા વૃત્રહેન્દ્રો નામાન્યપ્રાઃ । અચેતિ પ્રાસહસ્પતિસ્તુવિષ્માન્યદીમુશ્મસિ કર્તવે કરત્તત્
જ્યારે પણ ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારનાર, પ્રાચીનકાળના શ્રેષ્ઠ નામો ધારણ કરે છે, શક્તિશાળી પુરૂપુત્ર, તો આવો, આપણે તેને આ કાર્ય માટે બોલાવીએ.
પ્ર સુ વ આપો મહિમાનમુત્તમં કારુર્વોચાતિ સદને વિવસ્વતઃ । પ્ર સપ્તસપ્ત ત્રેધા હિ ચક્રમુઃ પ્ર સૃત્વરીણામતિ સિન્ધુરોજસા
હવે કવિ સૂર્યના ગૃહમાં જળની મહાન મહિમા ગાય છે; સાત નદીઓ ત્રણ માર્ગે વહે છે, અને ઝડપી સિંધુ બધામાં શક્તિમાં આગળ છે.
પ્ર તેઽરદદ્વરુણો યાતવે પથઃ સિન્ધો યદ્વાજાઁ અભ્યદ્રવસ્ત્વમ્ । ભૂમ્યા અધિ પ્રવતા યાસિ સાનુના યદેષામગ્રં જગતામિરજ્યસિ
વરुणે તારા માટે માર્ગો ખુલ્લા કર્યા છે, હે સિંધુ, જ્યારે તું તરંગો સાથે દોડી આવે છે; પૃથ્વીના ઢોળાવ પર, પર્વતની કાંઠે તું ચાલે છે, જ્યારે તું ચાલનારા સૌમાં પ્રથમ છે.
દિવિ સ્વનો યતતે ભૂમ્યોપર્યનન્તં શુષ્મમુદિયર્તિ ભાનુના । અભ્રાદિવ પ્ર સ્તનયન્તિ વૃષ્ટયઃ સિન્ધુર્યદેતિ વૃષભો ન રોરુવત્
આકાશમાં એક ગાજ ઊઠે છે, પૃથ્વી પર ફેલાય છે; એ પોતાની અપરંપાર તાકાતને પ્રકાશથી વહાવે છે. જેમ વાદળમાંથી વરસાદ ગર્જના કરે છે, તેમ નદી આવે ત્યારે વાછરડાની જેમ ગર્જના કરે છે.
અભિ ત્વા સિન્ધો શિશુમિન્ન માતરો વાશ્રા અર્ષન્તિ પયસેવ ધેનવઃ । રાજેવ યુધ્વા નયસિ ત્વમિત્સિચૌ યદાસામગ્રં પ્રવતામિનક્ષસિ
હે નદી, તારી પાસે માતાઓ વાછરડાને દૂધ આપવા દોડે છે એમ, ગાયોની જેમ દોડે છે. રાજાની જેમ તું બધાને આગળ લઈ જાય છે; જ્યારે તું વહે છે, ત્યારે કોઈને પાછળ છોડતી નથી.
ઇમં મે ગઙ્ગે યમુને સરસ્વતિ શુતુદ્રિ સ્તોમં સચતા પરુષ્ણ્યા । અસિક્ન્યા મરુદ્વૃધે વિતસ્તયાર્જીકીયે શૃણુહ્યા સુષોમયા
ગંગા, યમુના, સરસ્વતી, શતુદ્રિ અને પરુષણીએ મારા આ સ્તુતિમાં જોડાવું, અસિક્ની, મરુદ્વૃધા, વિતસ્તા, અર્જીકીયા અને સુષોમા, તમે પણ સાંભળો.
તૃષ્ટામયા પ્રથમં યાતવે સજૂઃ સુસર્ત્વા રસયા શ્વેત્યા ત્યા । ત્વં સિન્ધો કુભયા ગોમતીં ક્રુમું મેહત્ન્વા સરથં યાભિરીયસે
તૃષ્ટામા સાથે, સૌપ્રથમ મળીને વહેતી, સુસર્તુ, રસા અને શ્વેતા સાથે, હે નદી, તું કુભા, ગોમતી અને ક્રુમુ જેવી શક્તિશાળી નદીઓ સાથે રથમાં આગળ વધે છે.
ઋજીત્યેની રુશતી મહિત્વા પરિ જ્રયાંસિ ભરતે રજાંસિ । અદબ્ધા સિન્ધુરપસામપસ્તમાશ્વા ન ચિત્રા વપુષીવ દર્શતા
ઝળહળતી અને તેજસ્વી, મહાન મહિમાવાળી, એ વૃદ્ધોને પણ વહાવી જાય છે, જગતને હલાવી દે છે. અડગ નદી બધાં અવરોધો દૂર કરે છે, સુંદર ઘોડાઓ જેવી અદભુત રૂપે દેખાય છે.
સ્વશ્વા સિન્ધુઃ સુરથા સુવાસા હિરણ્યયી સુકૃતા વાજિનીવતી । ઊર્ણાવતી યુવતિઃ સીલમાવત્યુતાધિ વસ્તે સુભગા મધુવૃધમ્
નદી ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ છે, સુંદર રથોથી શોભાયમાન છે, સોનાની જેમ તેજસ્વી અને કળાવંત છે, શક્તિથી ભરપૂર છે. એ ઊનવાળી, યુવાન, સદગુણવંતી છે અને સાચે જ મધુર સમૃદ્ધિ વહાવે છે.
સુખં રથં યુયુજે સિન્ધુરશ્વિનં તેન વાજં સનિષદસ્મિન્નાજૌ । મહાન્હ્યસ્ય મહિમા પનસ્યતેઽદબ્ધસ્ય સ્વયશસો વિરપ્શિનઃ
નદીએ અશ્વિનો માટે સુખદાયક રથ જોડ્યું છે; એ રથથી એ આ સ્પર્ધામાં વિજય મેળવે છે. આજે એની મહાનતા ગવાય છે—અડગ, યશસ્વી અને તેજસ્વી.
આ વ ઋઞ્જસ ઊર્જાં વ્યુષ્ટિષ્વિન્દ્રં મરુતો રોદસી અનક્તન । ઉભે યથા નો અહની સચાભુવા સદઃસદો વરિવસ્યાત ઉદ્ભિદા
મરુદો, તાકાતભર્યા પ્રભાતોમાં આવો; ઇન્દ્ર અને મરુદો, તમે આકાશ અને પૃથ્વીને આવરણ આપો. જેમ દિવસ અને રાત અમારી સાથે રહે છે, તેમ તમે અમને વસવાટ અને પ્રકાશમય માર્ગ આપો.
તદુ શ્રેષ્ઠં સવનં સુનોતનાત્યો ન હસ્તયતો અદ્રિઃ સોતરિ । વિદદ્ધ્યર્યો અભિભૂતિ પૌંસ્યં મહો રાયે ચિત્તરુતે યદર્વતઃ
એ શ્રેષ્ઠ સોમરસ તૈયાર કરો; કુશળ રથચાલકની જેમ પથ્થર રસ કાઢે છે. હે મહાનો, અમને વિજય, પરાક્રમ, ધન અને ઝડપી સમજ આપો.
તદિદ્ધ્યસ્ય સવનં વિવેરપો યથા પુરા મનવે ગાતુમશ્રેત્ । ગોઅર્ણસિ ત્વાષ્ટ્રે અશ્વનિર્ણિજિ પ્રેમધ્વરેષ્વધ્વરાઁ અશિશ્રયુઃ
એ જ સોમરસ એ માટે વહાવાયું છે, જેમ પહેલાં મનુ માટે માર્ગ બન્યો હતો. ગૌશાળામાં, ઘોડાના ઘરમા, યજ્ઞસ્થળે, ઉપાસકો એને શોધે છે.
અપ હત રક્ષસો ભઙ્ગુરાવત સ્કભાયત નિરૃતિં સેધતામતિમ્ । આ નો રયિં સર્વવીરં સુનોતન દેવાવ્યં ભરત શ્લોકમદ્રયઃ
રાક્ષસોને દૂર કરો, વિનાશકને તોડો, દુર્ભાગ્ય અટકાવો અને મૂર્ખતા દૂર કરો. અમને સર્વવીર ધન આપો, દેવો; પથ્થરો, ભરતને ગીત આપો.
દિવશ્ચિદા વોઽમવત્તરેભ્યો વિભ્વના ચિદાશ્વપસ્તરેભ્યઃ । વાયોશ્ચિદા સોમરભસ્તરેભ્યોઽગ્નેશ્ચિદર્ચ પિતુકૃત્તરેભ્યઃ
આકાશ કરતાં પણ તમે વધારે શક્તિશાળી છો; તેજસ્વીઓમાં પણ તમે શ્રેષ્ઠ છો. પવન, સોમ, અગ્નિ અને પિતૃઓ કરતાં પણ તમે મહાન છો.
ભુરન્તુ નો યશસઃ સોત્વન્ધસો ગ્રાવાણો વાચા દિવિતા દિવિત્મતા । નરો યત્ર દુહતે કામ્યં મધ્વાઘોષયન્તો અભિતો મિથસ્તુરઃ
યશસ્વી અને શક્તિશાળી પથ્થરો અમારે માટે ગુંજાવો; તેમની ધ્વનિ આકાશમાં ફેલાવો. જ્યાં મનુષ્યો ઇચ્છિત મધ દોહે છે, ત્યાં બધા મળીને ગાન કરે છે.
સુન્વન્તિ સોમં રથિરાસો અદ્રયો નિરસ્ય રસં ગવિષો દુહન્તિ તે । દુહન્ત્યૂધરુપસેચનાય કં નરો હવ્યા ન મર્જયન્ત આસભિઃ
પથ્થરો સોમને દબાવે છે, રથચાલકો રસ કાઢે છે. તેઓ દૂધ દોહે છે, પુરાવા માટે; મનુષ્યો હાથથી હવન તૈયાર કરે છે.
એતે નરઃ સ્વપસો અભૂતન ય ઇન્દ્રાય સુનુથ સોમમદ્રયઃ । વામંવામં વો દિવ્યાય ધામ્ને વસુવસુ વઃ પાર્થિવાય સુન્વતે
આ પુરુષો વિધિમાં કુશળ છે; પથ્થરો, ઇન્દ્ર માટે સોમ દબાવો. દરેકે, દૈવી અને પૃથ્વી લોક માટે, યજમાનને ધન આપો.
અભ્રપ્રુષો ન વાચા પ્રુષા વસુ હવિષ્મન્તો ન યજ્ઞા વિજાનુષઃ । સુમારુતં ન બ્રહ્માણમર્હસે ગણમસ્તોષ્યેષાં ન શોભસે
વાદળમાંથી વરસાદ જેમ વરસે છે તેમ, તેમની વાણી ધન વરસાવે છે; યજ્ઞમાં કુશળ યજમાનોની જેમ. મરુદો માટેના સ્તોત્ર જેવી, તું સ્તુતિને યોગ્ય છે; હું તેમના સમૂહની પ્રશંસા કરું છું, તું તેમાં તેજ આપે છે.
શ્રિયે મર્યાસો અઞ્જીઁરકૃણ્વત સુમારુતં ન પૂર્વીરતિ ક્ષપઃ । દિવસ્પુત્રાસ એતા ન યેતિર આદિત્યાસસ્તે અક્રા ન વાવૃધુઃ
યુવાનો મહિમા માટે પોતાને શોભાવે છે, મરુદોની જેમ, અનેક ઉજળા રાતો માટે. આ સ્વર્ગપુત્રો અવરોધી શકાય એવા નથી; આદિત્યો ક્યારેય થાકતા નથી.