યદ્દેવા અદઃ સલિલે સુસંરબ્ધા અતિષ્ઠત । અત્રા વો નૃત્યતામિવ તીવ્રો રેણુરપાયત
જ્યારે દેવતાઓ જળમાં ઊંડા ઊતરી ઊભા રહ્યા, ત્યારે, નૃત્ય કરતા હોય એમ, તીવ્ર ધૂળ દૂર થઈ ગઈ.
યદ્દેવા યતયો યથા ભુવનાન્યપિન્વત । અત્રા સમુદ્ર આ ગૂળ્હમા સૂર્યમજભર્તન
જ્યારે દેવતાઓ, યતિઓ, જગતને ભર્યું, ત્યારે, સમુદ્રમાં છુપાયેલું, તમે સૂર્યને વહન કર્યો.
અષ્ટૌ પુત્રાસો અદિતેર્યે જાતાસ્તન્વસ્પરિ । દેવાઁ ઉપ પ્રૈત્સપ્તભિઃ પરા માર્તાણ્ડમાસ્યત્
અદિતીના આઠ પુત્રો તેના શરીરમાંથી જન્મ્યા. દેવતાઓ સાતને લઈને ગયા અને માટાંડને છોડી દીધો.
સપ્તભિઃ પુત્રૈરદિતિરુપ પ્રૈત્પૂર્વ્યં યુગમ્ । પ્રજાયૈ મૃત્યવે ત્વત્પુનર્માર્તાણ્ડમાભરત્
સાત પુત્રો સાથે અદિતી પહેલા યુગમાં ગઈ. સંતાન અને મૃત્યુ માટે, એણે માટાંડને ફરી લાવ્યો.
જનિષ્ઠા ઉગ્રઃ સહસે તુરાય મન્દ્ર ઓજિષ્ઠો બહુલાભિમાનઃ । અવર્ધન્નિન્દ્રં મરુતશ્ચિદત્ર માતા યદ્વીરં દધનદ્ધનિષ્ઠા
મહાન, શક્તિ માટે, તાકાત માટે, આનંદદાયક અને સૌથી વીર્યવાન જન્મ્યો. અહીં મરૂતોએ ઇન્દ્રને વધાર્યો, જ્યારે માતાએ વીરને પોતાના ગર્ભમાં ધારણ કર્યો.
દ્રુહો નિષત્તા પૃશની ચિદેવૈઃ પુરૂ શંસેન વાવૃધુષ્ટ ઇન્દ્રમ્ । અભીવૃતેવ તા મહાપદેન ધ્વાન્તાત્પ્રપિત્વાદુદરન્ત ગર્ભાઃ
છુપાઈ બેઠેલા દુશ્મનો, તેમની ચાલાક યુક્તિઓ સાથે, અનેકવાર ઇન્દ્રની પ્રશંસા કરીને શક્તિશાળી બન્યા છે; પણ જેમ સ્ત્રી પ્રસૂતિ સમયે અંધકારમાંથી બહાર આવે છે, તેમ ઇન્દ્રના મહાન પગલાથી તેઓ પણ બહાર આવે છે અને તેમના સંતાન જન્મે છે.
ઋષ્વા તે પાદા પ્ર યજ્જિગાસ્યવર્ધન્વાજા ઉત યે ચિદત્ર । ત્વમિન્દ્ર સાલાવૃકાન્સહસ્રમાસન્દધિષે અશ્વિના વવૃત્યાઃ
જ્યારે તું જીતવા માટે આગળ વધે છે ત્યારે તારા પગ ઊંચા થાય છે, અને અહીંના શક્તિશાળી લોકો પણ વધે છે; હે ઇન્દ્ર, તું હજારો સાળાવૃકને હરાવ્યો છે અને અશ્વિનીકુમારો સાથે તારી શક્તિ વધારી છે.
સમના તૂર્ણિરુપ યાસિ યજ્ઞમા નાસત્યા સખ્યાય વક્ષિ । વસાવ્યામિન્દ્ર ધારયઃ સહસ્રાશ્વિના શૂર દદતુર્મઘાનિ
એક મનથી તું યજ્ઞમાં દોડી આવે છે અને અશ્વિનીકુમારોને મિત્ર તરીકે સાથે લાવે છે; હે ઇન્દ્ર, બે પાત્રોમાં તું હજારો ધન રાખે છે અને શૂર અશ્વિનીકુમારોએ ઉદાર દાન આપ્યાં છે.
મન્દમાન ઋતાદધિ પ્રજાયૈ સખિભિરિન્દ્ર ઇષિરેભિરર્થમ્ । આભિર્હિ માયા ઉપ દસ્યુમાગાન્મિહઃ પ્ર તમ્રા અવપત્તમાંસિ
સત્યમાં આનંદ પામી, સંતાન માટે, તારા મિત્રો સાથે, હે ઇન્દ્ર, તું ઇચ્છિત ફળ મેળવવા પ્રયત્ન કરે છે; આ શક્તિઓથી તું દાસ્યુ પાસે તારી માયા સાથે ગયો અને લાલ ધૂંધળપટ અવરોધમાંથી દૂર થઈ ગઈ.
સનામાના ચિદ્ધ્વસયો ન્યસ્મા અવાહન્નિન્દ્ર ઉષસો યથાનઃ । ઋષ્વૈરગચ્છઃ સખિભિર્નિકામૈઃ સાકં પ્રતિષ્ઠા હૃદ્યા જઘન્થ
પ્રાચીન નામ ધરાવનારા રહેવાસીઓને પણ, હે ઇન્દ્ર, તું એમ જ નીચે ઉતારી દીધા જેમ તું ઉષા દૂર કરે છે; ઋષિઓ અને મિત્રો સાથે, ઉત્સાહપૂર્વક તું આગળ વધ્યો અને દુશ્મનને હરાવ્યો.
ત્વં જઘન્થ નમુચિં મખસ્યું દાસં કૃણ્વાન ઋષયે વિમાયમ્ । ત્વં ચકર્થ મનવે સ્યોનાન્પથો દેવત્રાઞ્જસેવ યાનાન્
તુજએ નમુચિ અને મખસ્યુ નામના દાસને, જેણે ઋષિ સામે છેતરપિંડી કરી, હરાવ્યો; હે દેવ, તું મનુ માટે સુખદ માર્ગો બનાવ્યા, જાણે રથ માટે રસ્તો સરળ કર્યો હોય.
ત્વમેતાનિ પપ્રિષે વિ નામેશાન ઇન્દ્ર દધિષે ગભસ્તૌ । અનુ ત્વા દેવાઃ શવસા મદન્ત્યુપરિબુધ્નાન્વનિનશ્ચકર્થ
હે ઇન્દ્ર, તું નામ અને શક્તિમાં બધાને પાછળ પાડી દીધા છે અને રાજત્વ તારા હાથમાં રાખ્યું છે; દેવતાઓ તારી શક્તિમાં આનંદ પામે છે અને તું ઘનઘોર જંગલને પણ વશ કરી લીધાં છે.
ચક્રં યદસ્યાપ્સ્વા નિષત્તમુતો તદસ્મૈ મધ્વિચ્ચચ્છદ્યાત્ । પૃથિવ્યામતિષિતં યદૂધઃ પયો ગોષ્વદધા ઓષધીષુ
જ્યારે તેનું ચક્ર જળમાં મૂકાયું, ત્યારે તેના માટે મધુર આવરણ ફેલાયું; પૃથ્વી પર જે-કંઈ સ્થિર છે, ગાયોમાં જે દૂધ છે, તે બધું તું ઔષધિઓમાં મૂકી દીધું છે.
અશ્વાદિયાયેતિ યદ્વદન્ત્યોજસો જાતમુત મન્ય એનમ્ । મન્યોરિયાય હર્મ્યેષુ તસ્થૌ યતઃ પ્રજજ્ઞ ઇન્દ્રો અસ્ય વેદ
જ્યારે લોકો કહે છે કે 'એ ઘોડાથી આવ્યો' અથવા 'એ શક્તિથી જન્મ્યો', કેટલાક એમ કલ્પના કરે છે; ક્રોધ બહાર આવ્યો અને ઘરઘરમાં ઊભો રહ્યો, એમાંથી ઇન્દ્ર જન્મ્યો અને પોતાનો મૂળ જાણે છે.
વયઃ સુપર્ણા ઉપ સેદુરિન્દ્રં પ્રિયમેધા ઋષયો નાધમાનાઃ । અપ ધ્વાન્તમૂર્ણુહિ પૂર્ધિ ચક્ષુર્મુમુગ્ધ્યસ્માન્નિધયેવ બદ્ધાન્
પાંખવાળા પક્ષીઓ અને શ્રેષ્ઠ મનવાળા ઋષિઓ ઇન્દ્રની પાસે ભક્તિપૂર્વક આવ્યા; અંધકાર દૂર કર, અમને દ્રષ્ટિ આપ, અને અમને બંધાયેલા ખજાનાથી મુક્ત કરાવ્યા હોય તેમ મુક્ત કર.
વસૂનાં વા ચર્કૃષ ઇયક્ષન્ધિયા વા યજ્ઞૈર્વા રોદસ્યોઃ । અર્વન્તો વા યે રયિમન્તઃ સાતૌ વનું વા યે સુશ્રુણં સુશ્રુતો ધુઃ
હું ધનનો સ્તુતિ કરું, વિચારથી શોધું, કે યજ્ઞથી આ બંને લોકને પામું; કે હું યુદ્ધમાં ધનવાન ઝડપી દોડનારાઓને બોલાવું, કે જે દયાળુ અને પ્રસિદ્ધ છે તેમને બોલાવું.
હવ એષામસુરો નક્ષત દ્યાં શ્રવસ્યતા મનસા નિંસત ક્ષામ્ । ચક્ષાણા યત્ર સુવિતાય દેવા દ્યૌર્ન વારેભિઃ કૃણવન્ત સ્વૈઃ
એમના પૈકી શક્તિશાળી આકાશને બોલાવે છે, તેજસ્વી મનથી પૃથ્વી પાસે જાય છે; જ્યાં દેવતાઓ સુખ માટે કાર્ય કરે છે, જ્યાં આકાશ પોતાની શક્તિથી જગ્યા આપે છે.
ઇયમેષામમૃતાનાં ગીઃ સર્વતાતા યે કૃપણન્ત રત્નમ્ । ધિયં ચ યજ્ઞં ચ સાધન્તસ્તે નો ધાન્તુ વસવ્યમસામિ
આ ગાન અમર દેવતાઓ માટે છે, જે નમ્રને ધન આપે છે; જે વિચાર અને યજ્ઞ બંને સિદ્ધ કરે છે, તેઓ અમને વિલંબ વિના વસુઓનું ધન આપે.
આ તત્ત ઇન્દ્રાયવઃ પનન્તાભિ ય ઊર્વં ગોમન્તં તિતૃત્સાન્ । સકૃત્સ્વં યે પુરુપુત્રાં મહીં સહસ્રધારાં બૃહતીં દુદુક્ષન્
એ દૂર પ્રદેશે, ઇન્દ્રના પુત્રો પ્રયત્ન કરે છે, જે વિશાળ, ગાયોથી ભરેલી જમીન પાર કરવા ઈચ્છે છે; એ અનેક પુત્રો એકસાથે મહાન, હજારો ધારોવાળી, વિશાળ ગાયનું દૂધ દોહવા માંગે છે.
શચીવ ઇન્દ્રમવસે કૃણુધ્વમનાનતં દમયન્તં પૃતન્યૂન્ । ઋભુક્ષણં મઘવાનં સુવૃક્તિં ભર્તા યો વજ્રં નર્યં પુરુક્ષુઃ
શચી જેવી, ઇન્દ્રને તારો સહાયક બનાવો, જે અપરાજિત છે અને યુદ્ધમાં દુશ્મનને દમાવે છે; ઉદાર, ધનવાન, સારી રીતે પ્રશંસિત મઘવાન, જે પુરુષાર્થવાળી વજ્રધારી છે.
યદ્વાવાન પુરુતમં પુરાષાળા વૃત્રહેન્દ્રો નામાન્યપ્રાઃ । અચેતિ પ્રાસહસ્પતિસ્તુવિષ્માન્યદીમુશ્મસિ કર્તવે કરત્તત્
જ્યારે પણ ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારનાર, પ્રાચીનકાળના શ્રેષ્ઠ નામો ધારણ કરે છે, શક્તિશાળી પુરૂપુત્ર, તો આવો, આપણે તેને આ કાર્ય માટે બોલાવીએ.
પ્ર સુ વ આપો મહિમાનમુત્તમં કારુર્વોચાતિ સદને વિવસ્વતઃ । પ્ર સપ્તસપ્ત ત્રેધા હિ ચક્રમુઃ પ્ર સૃત્વરીણામતિ સિન્ધુરોજસા
હવે કવિ સૂર્યના ગૃહમાં જળની મહાન મહિમા ગાય છે; સાત નદીઓ ત્રણ માર્ગે વહે છે, અને ઝડપી સિંધુ બધામાં શક્તિમાં આગળ છે.
પ્ર તેઽરદદ્વરુણો યાતવે પથઃ સિન્ધો યદ્વાજાઁ અભ્યદ્રવસ્ત્વમ્ । ભૂમ્યા અધિ પ્રવતા યાસિ સાનુના યદેષામગ્રં જગતામિરજ્યસિ
વરुणે તારા માટે માર્ગો ખુલ્લા કર્યા છે, હે સિંધુ, જ્યારે તું તરંગો સાથે દોડી આવે છે; પૃથ્વીના ઢોળાવ પર, પર્વતની કાંઠે તું ચાલે છે, જ્યારે તું ચાલનારા સૌમાં પ્રથમ છે.
દિવિ સ્વનો યતતે ભૂમ્યોપર્યનન્તં શુષ્મમુદિયર્તિ ભાનુના । અભ્રાદિવ પ્ર સ્તનયન્તિ વૃષ્ટયઃ સિન્ધુર્યદેતિ વૃષભો ન રોરુવત્
આકાશમાં એક ગાજ ઊઠે છે, પૃથ્વી પર ફેલાય છે; એ પોતાની અપરંપાર તાકાતને પ્રકાશથી વહાવે છે. જેમ વાદળમાંથી વરસાદ ગર્જના કરે છે, તેમ નદી આવે ત્યારે વાછરડાની જેમ ગર્જના કરે છે.
અભિ ત્વા સિન્ધો શિશુમિન્ન માતરો વાશ્રા અર્ષન્તિ પયસેવ ધેનવઃ । રાજેવ યુધ્વા નયસિ ત્વમિત્સિચૌ યદાસામગ્રં પ્રવતામિનક્ષસિ
હે નદી, તારી પાસે માતાઓ વાછરડાને દૂધ આપવા દોડે છે એમ, ગાયોની જેમ દોડે છે. રાજાની જેમ તું બધાને આગળ લઈ જાય છે; જ્યારે તું વહે છે, ત્યારે કોઈને પાછળ છોડતી નથી.
ઇમં મે ગઙ્ગે યમુને સરસ્વતિ શુતુદ્રિ સ્તોમં સચતા પરુષ્ણ્યા । અસિક્ન્યા મરુદ્વૃધે વિતસ્તયાર્જીકીયે શૃણુહ્યા સુષોમયા
ગંગા, યમુના, સરસ્વતી, શતુદ્રિ અને પરુષણીએ મારા આ સ્તુતિમાં જોડાવું, અસિક્ની, મરુદ્વૃધા, વિતસ્તા, અર્જીકીયા અને સુષોમા, તમે પણ સાંભળો.
તૃષ્ટામયા પ્રથમં યાતવે સજૂઃ સુસર્ત્વા રસયા શ્વેત્યા ત્યા । ત્વં સિન્ધો કુભયા ગોમતીં ક્રુમું મેહત્ન્વા સરથં યાભિરીયસે
તૃષ્ટામા સાથે, સૌપ્રથમ મળીને વહેતી, સુસર્તુ, રસા અને શ્વેતા સાથે, હે નદી, તું કુભા, ગોમતી અને ક્રુમુ જેવી શક્તિશાળી નદીઓ સાથે રથમાં આગળ વધે છે.
ઋજીત્યેની રુશતી મહિત્વા પરિ જ્રયાંસિ ભરતે રજાંસિ । અદબ્ધા સિન્ધુરપસામપસ્તમાશ્વા ન ચિત્રા વપુષીવ દર્શતા
ઝળહળતી અને તેજસ્વી, મહાન મહિમાવાળી, એ વૃદ્ધોને પણ વહાવી જાય છે, જગતને હલાવી દે છે. અડગ નદી બધાં અવરોધો દૂર કરે છે, સુંદર ઘોડાઓ જેવી અદભુત રૂપે દેખાય છે.
સ્વશ્વા સિન્ધુઃ સુરથા સુવાસા હિરણ્યયી સુકૃતા વાજિનીવતી । ઊર્ણાવતી યુવતિઃ સીલમાવત્યુતાધિ વસ્તે સુભગા મધુવૃધમ્
નદી ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ છે, સુંદર રથોથી શોભાયમાન છે, સોનાની જેમ તેજસ્વી અને કળાવંત છે, શક્તિથી ભરપૂર છે. એ ઊનવાળી, યુવાન, સદગુણવંતી છે અને સાચે જ મધુર સમૃદ્ધિ વહાવે છે.
સુખં રથં યુયુજે સિન્ધુરશ્વિનં તેન વાજં સનિષદસ્મિન્નાજૌ । મહાન્હ્યસ્ય મહિમા પનસ્યતેઽદબ્ધસ્ય સ્વયશસો વિરપ્શિનઃ
નદીએ અશ્વિનો માટે સુખદાયક રથ જોડ્યું છે; એ રથથી એ આ સ્પર્ધામાં વિજય મેળવે છે. આજે એની મહાનતા ગવાય છે—અડગ, યશસ્વી અને તેજસ્વી.