તિસ્રો દેવીર્બર્હિરિદં વરીય આ સીદત ચકૃમા વઃ સ્યોનમ્ । મનુષ્વદ્યજ્ઞં સુધિતા હવીંષીળા દેવી ઘૃતપદી જુષન્ત
ત્રણ દેવીઓ આ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકુશ પર બેસે, અમે તે તમારા માટે આરામદાયક બનાવ્યું છે. ઘૃતથી યુક્ત, દેવીઓ માનવોના સારી રીતે તૈયાર કરેલા હવન સ્વીકારો.
દેવ ત્વષ્ટર્યદ્ધ ચારુત્વમાનડ્યદઙ્ગિરસામભવઃ સચાભૂઃ । સ દેવાનાં પાથ ઉપ પ્ર વિદ્વાઁ ઉશન્યક્ષિ દ્રવિણોદઃ સુરત્નઃ
હે દેવ ત્વષ્ટા, જ્યારે તું સૌંદર્ય ધારણ કર્યુ, ત્યારે તું અંગિરસો સાથે જોડાયો. દેવોના માર્ગો જાણનારો, ધન આપનારો, હે ઉદાર, અમને સંપત્તિ આપ.
વનસ્પતે રશનયા નિયૂયા દેવાનાં પાથ ઉપ વક્ષિ વિદ્વાન્ । સ્વદાતિ દેવઃ કૃણવદ્ધવીંષ્યવતાં દ્યાવાપૃથિવી હવં મે
હે વનસ્પતિ, તારી વાઘા વડે દેવોને અહીં લાવ, માર્ગો જાણનારો. દેવ offerings મીઠા બનાવે અને દ્યાવા-પૃથ્વી મારું આહ્વાન સ્વીકારે.
આગ્ને વહ વરુણમિષ્ટયે ન ઇન્દ્રં દિવો મરુતો અન્તરિક્ષાત્ । સીદન્તુ બર્હિર્વિશ્વ આ યજત્રાઃ સ્વાહા દેવા અમૃતા માદયન્તામ્
હે અગ્નિ, વરુણને હવન માટે લાવ, ઇન્દ્રને સ્વર્ગમાંથી, મરુતોને અંતરિક્ષમાંથી. સર્વ યજ્ઞયોગ્ય અમર દેવો યજ્ઞકુશ પર બેસે અને સ્વાહા સાથે આનંદ માણે.
બૃહસ્પતે પ્રથમં વાચો અગ્રં યત્પ્રૈરત નામધેયં દધાનાઃ । યદેષાં શ્રેષ્ઠં યદરિપ્રમાસીત્પ્રેણા તદેષાં નિહિતં ગુહાવિઃ
હે બૃહસ્પતિ, જ્યારે પ્રથમ વાણી પ્રગટાઈ અને નામ અપાયા, ત્યારે જે શ્રેષ્ઠ અને પ્રકાશમાન હતું, તે પ્રેમથી અંદર છુપાવાયું હતું.
સક્તુમિવ તિતઉના પુનન્તો યત્ર ધીરા મનસા વાચમક્રત । અત્રા સખાયઃ સખ્યાનિ જાનતે ભદ્રૈષાં લક્ષ્મીર્નિહિતાધિ વાચિ
જેમ છાણથી અન પલાળે છે તેમ, જ્ઞાનીઓએ મનથી વાણી રચી. અહીં મિત્રો મિત્રતાના બંધ જાણે છે અને તેમની શુભતા વાણીમાં વસે છે.
યજ્ઞેન વાચઃ પદવીયમાયન્તામન્વવિન્દન્નૃષિષુ પ્રવિષ્ટામ્ । તામાભૃત્યા વ્યદધુઃ પુરુત્રા તાં સપ્ત રેભા અભિ સં નવન્તે
યજ્ઞ દ્વારા તેમણે વાણીનો માર્ગ અનુસરી, તે ઋષિઓમાં પ્રવેશી મળી. તેને લઈ, અનેક સ્થળે વહેંચી અને સાત ગાયકોએ તેમાં સંગાથ કર્યો.
ઉત ત્વઃ પશ્યન્ન દદર્શ વાચમુત ત્વઃ શૃણ્વન્ન શૃણોત્યેનામ્ । ઉતો ત્વસ્મૈ તન્વં વિ સસ્રે જાયેવ પત્ય ઉશતી સુવાસાઃ
કેટલાંક લોકો જોતા હોવા છતાં વાણીને જોઈ શકતા નથી, અને સાંભળતા હોવા છતાં તેને સાચે સાંભળી શકતા નથી. પણ વાણી એ માણસને એ રીતે દેખાય છે જેમ સુંદર વસ્ત્ર પહેરેલી પત્ની પતિને પ્રસન્ન થઈને દેખાય છે.
ઉત ત્વં સખ્યે સ્થિરપીતમાહુર્નૈનં હિન્વન્ત્યપિ વાજિનેષુ । અધેન્વા ચરતિ માયયૈષ વાચં શુશ્રુવાઁ અફલામપુષ્પામ્
લોકો કહે છે કે તું મિત્રતામાં અડગ છે, અને સ્પર્ધામાં પણ તને કોઈ નુકસાન પહોંચાડતું નથી. પણ આ ગાય માયાથી ફરતી રહે છે; એણે એવી વાણી સાંભળી છે કે જેમાં ફળ કે ફૂલ નથી.
યસ્તિત્યાજ સચિવિદં સખાયં ન તસ્ય વાચ્યપિ ભાગો અસ્તિ । યદીં શૃણોત્યલકં શૃણોતિ નહિ પ્રવેદ સુકૃતસ્ય પન્થામ્
જે માણસ પોતાના મિત્રને છોડે છે, તેને વાણીમાં કોઈ હિસ્સો મળતો નથી. એ સાંભળે તો પણ એનું સાંભળવું વ્યર્થ જાય છે; એ સારા માણસોની સાચી દિશા ઓળખતો નથી.
અક્ષણ્વન્તઃ કર્ણવન્તઃ સખાયો મનોજવેષ્વસમા બભૂવુઃ । આદઘ્નાસ ઉપકક્ષાસ ઉ ત્વે હ્રદા ઇવ સ્નાત્વા ઉ ત્વે દદૃશ્રે
મિત્રો પાસે આંખો અને કાન હોવા છતાં મનની ઝડપમાં એકસમાન રહેતા નથી. કેટલાક, જેમ કે તળાવમાં સ્નાન કર્યા પછી નજીક હોય છે, તો કેટલાક કિનારે ઊભેલા હોય એમ દૂર દેખાય છે.
હૃદા તષ્ટેષુ મનસો જવેષુ યદ્બ્રાહ્મણાઃ સંયજન્તે સખાયઃ । અત્રાહ ત્વં વિ જહુર્વેદ્યાભિરોહબ્રહ્માણો વિ ચરન્ત્યુ ત્વે
જ્યારે મિત્રો હૃદયથી, મનની ઝડપમાં જોડાય છે, ત્યારે બ્રાહ્મણો અહીં જ્ઞાનથી અલગ પડે છે; બ્રાહ્મણો તારા વચ્ચે ફરતા રહે છે.
ઇમે યે નાર્વાઙ્ન પરશ્ચરન્તિ ન બ્રાહ્મણાસો ન સુતેકરાસઃ । ત એતે વાચમભિપદ્ય પાપયા સિરીસ્તન્ત્રં તન્વતે અપ્રજજ્ઞયઃ
જે લોકો નજીક પણ નથી આવતા અને દૂર પણ નથી જતા, ન તો બ્રાહ્મણ છે ન તો સોમ બનાવનાર છે, એ લોકો વાણી પાસે આવીને દુષ્ટતાથી અજ્ઞાનતાનું જાળ વણે છે.
સર્વે નન્દન્તિ યશસાગતેન સભાસાહેન સખ્યા સખાયઃ । કિલ્બિષસ્પૃત્પિતુષણિર્હ્યેષામરં હિતો ભવતિ વાજિનાય
બધા મિત્રો સભામાં મળેલી પ્રસિદ્ધિથી આનંદિત થાય છે. જે પાપ દૂર કરે છે અને પોષણ આપે છે, તેમને અમર લાભ મળે છે.
ઋચાં ત્વઃ પોષમાસ્તે પુપુષ્વાન્ગાયત્રં ત્વો ગાયતિ શક્વરીષુ । બ્રહ્મા ત્વો વદતિ જાતવિદ્યાં યજ્ઞસ્ય માત્રાં વિ મિમીત ઉ ત્વઃ
તમે ઋચાઓનું પોષણ કર્યું છે; તમે શક્વરી છંદોમાં ગાયત્રી ગાય છે. બ્રાહ્મણ જન્મનું જ્ઞાન કહે છે; તમે યજ્ઞના છંદને માપો છો.
દેવાનાં નુ વયં જાના પ્ર વોચામ વિપન્યયા । ઉક્થેષુ શસ્યમાનેષુ યઃ પશ્યાદુત્તરે યુગે
ચાલો, હવે આપણે દેવતાઓની ઉત્પત્તિ સમજદારીથી કહીયે. જે કોઈ સ્તુતિઓમાં, પછીના સમયમાં, એને જોઈ શકે છે.
બ્રહ્મણસ્પતિરેતા સં કર્માર ઇવાધમત્ । દેવાનાં પૂર્વ્યે યુગેઽસતઃ સદજાયત
બૃહસ્પતિએ આ બધું કારીગરની જેમ ઘડ્યું. દેવતાઓના પહેલા યુગમાં, અસ્તિત્વ ન હતું, ત્યાંથી અસ્તિત્વ પેદા થયું.
દેવાનાં યુગે પ્રથમેઽસતઃ સદજાયત । તદાશા અન્વજાયન્ત તદુત્તાનપદસ્પરિ
દેવતાઓના પ્રથમ યુગમાં, અસ્તિત્વ ન હતું, ત્યાંથી અસ્તિત્વ પેદા થયું. પછી દિશાઓ જન્મી અને પછી ઊંચું આકાશ ફેલાયું.
ભૂર્જજ્ઞ ઉત્તાનપદો ભુવ આશા અજાયન્ત । અદિતેર્દક્ષો અજાયત દક્ષાદ્વદિતિઃ પરિ
પૃથ્વી ઊંચા આકાશમાંથી જન્મી; દિશાઓ પણ પેદા થઈ. અદિતીમાંથી દક્ષ જન્મ્યો, અને દક્ષમાંથી અદિતી ફરી ફેલાઈ.
અદિતિર્હ્યજનિષ્ટ દક્ષ યા દુહિતા તવ । તાં દેવા અન્વજાયન્ત ભદ્રા અમૃતબન્ધવઃ
અદિતી ખરેખર જન્મી; દક્ષ, જે તારી દીકરી છે. દેવતાઓ એમાંથી જન્મ્યા, શુભ અને અમરતાના સંબંધીઓ.
યદ્દેવા અદઃ સલિલે સુસંરબ્ધા અતિષ્ઠત । અત્રા વો નૃત્યતામિવ તીવ્રો રેણુરપાયત
જ્યારે દેવતાઓ જળમાં ઊંડા ઊતરી ઊભા રહ્યા, ત્યારે, નૃત્ય કરતા હોય એમ, તીવ્ર ધૂળ દૂર થઈ ગઈ.
યદ્દેવા યતયો યથા ભુવનાન્યપિન્વત । અત્રા સમુદ્ર આ ગૂળ્હમા સૂર્યમજભર્તન
જ્યારે દેવતાઓ, યતિઓ, જગતને ભર્યું, ત્યારે, સમુદ્રમાં છુપાયેલું, તમે સૂર્યને વહન કર્યો.
અષ્ટૌ પુત્રાસો અદિતેર્યે જાતાસ્તન્વસ્પરિ । દેવાઁ ઉપ પ્રૈત્સપ્તભિઃ પરા માર્તાણ્ડમાસ્યત્
અદિતીના આઠ પુત્રો તેના શરીરમાંથી જન્મ્યા. દેવતાઓ સાતને લઈને ગયા અને માટાંડને છોડી દીધો.
સપ્તભિઃ પુત્રૈરદિતિરુપ પ્રૈત્પૂર્વ્યં યુગમ્ । પ્રજાયૈ મૃત્યવે ત્વત્પુનર્માર્તાણ્ડમાભરત્
સાત પુત્રો સાથે અદિતી પહેલા યુગમાં ગઈ. સંતાન અને મૃત્યુ માટે, એણે માટાંડને ફરી લાવ્યો.
જનિષ્ઠા ઉગ્રઃ સહસે તુરાય મન્દ્ર ઓજિષ્ઠો બહુલાભિમાનઃ । અવર્ધન્નિન્દ્રં મરુતશ્ચિદત્ર માતા યદ્વીરં દધનદ્ધનિષ્ઠા
મહાન, શક્તિ માટે, તાકાત માટે, આનંદદાયક અને સૌથી વીર્યવાન જન્મ્યો. અહીં મરૂતોએ ઇન્દ્રને વધાર્યો, જ્યારે માતાએ વીરને પોતાના ગર્ભમાં ધારણ કર્યો.
દ્રુહો નિષત્તા પૃશની ચિદેવૈઃ પુરૂ શંસેન વાવૃધુષ્ટ ઇન્દ્રમ્ । અભીવૃતેવ તા મહાપદેન ધ્વાન્તાત્પ્રપિત્વાદુદરન્ત ગર્ભાઃ
છુપાઈ બેઠેલા દુશ્મનો, તેમની ચાલાક યુક્તિઓ સાથે, અનેકવાર ઇન્દ્રની પ્રશંસા કરીને શક્તિશાળી બન્યા છે; પણ જેમ સ્ત્રી પ્રસૂતિ સમયે અંધકારમાંથી બહાર આવે છે, તેમ ઇન્દ્રના મહાન પગલાથી તેઓ પણ બહાર આવે છે અને તેમના સંતાન જન્મે છે.
ઋષ્વા તે પાદા પ્ર યજ્જિગાસ્યવર્ધન્વાજા ઉત યે ચિદત્ર । ત્વમિન્દ્ર સાલાવૃકાન્સહસ્રમાસન્દધિષે અશ્વિના વવૃત્યાઃ
જ્યારે તું જીતવા માટે આગળ વધે છે ત્યારે તારા પગ ઊંચા થાય છે, અને અહીંના શક્તિશાળી લોકો પણ વધે છે; હે ઇન્દ્ર, તું હજારો સાળાવૃકને હરાવ્યો છે અને અશ્વિનીકુમારો સાથે તારી શક્તિ વધારી છે.
સમના તૂર્ણિરુપ યાસિ યજ્ઞમા નાસત્યા સખ્યાય વક્ષિ । વસાવ્યામિન્દ્ર ધારયઃ સહસ્રાશ્વિના શૂર દદતુર્મઘાનિ
એક મનથી તું યજ્ઞમાં દોડી આવે છે અને અશ્વિનીકુમારોને મિત્ર તરીકે સાથે લાવે છે; હે ઇન્દ્ર, બે પાત્રોમાં તું હજારો ધન રાખે છે અને શૂર અશ્વિનીકુમારોએ ઉદાર દાન આપ્યાં છે.
મન્દમાન ઋતાદધિ પ્રજાયૈ સખિભિરિન્દ્ર ઇષિરેભિરર્થમ્ । આભિર્હિ માયા ઉપ દસ્યુમાગાન્મિહઃ પ્ર તમ્રા અવપત્તમાંસિ
સત્યમાં આનંદ પામી, સંતાન માટે, તારા મિત્રો સાથે, હે ઇન્દ્ર, તું ઇચ્છિત ફળ મેળવવા પ્રયત્ન કરે છે; આ શક્તિઓથી તું દાસ્યુ પાસે તારી માયા સાથે ગયો અને લાલ ધૂંધળપટ અવરોધમાંથી દૂર થઈ ગઈ.
સનામાના ચિદ્ધ્વસયો ન્યસ્મા અવાહન્નિન્દ્ર ઉષસો યથાનઃ । ઋષ્વૈરગચ્છઃ સખિભિર્નિકામૈઃ સાકં પ્રતિષ્ઠા હૃદ્યા જઘન્થ
પ્રાચીન નામ ધરાવનારા રહેવાસીઓને પણ, હે ઇન્દ્ર, તું એમ જ નીચે ઉતારી દીધા જેમ તું ઉષા દૂર કરે છે; ઋષિઓ અને મિત્રો સાથે, ઉત્સાહપૂર્વક તું આગળ વધ્યો અને દુશ્મનને હરાવ્યો.