પિતેવ પુત્રમબિભરુપસ્થે ત્વામગ્ને વધ્ર્યશ્વઃ સપર્યન્ । જુષાણો અસ્ય સમિધં યવિષ્ઠોત પૂર્વાઁ અવનોર્વ્રાધતશ્ચિત્
અગ્નિ, વધ્ર્યશ્વે તને પિતાએ પુત્રને ગોદમાં રાખે તેમ પૂજ્યો છે. તે તારી સમિધાને આનંદથી સ્વીકારી, હે યુવાન, તું તેને અને પૂર્વજોને પણ મહાન દુશ્મનોમાંથી બચાવ્યો છે.
શશ્વદગ્નિર્વધ્ર્યશ્વસ્ય શત્રૂન્નૃભિર્જિગાય સુતસોમવદ્ભિઃ । સમનં ચિદદહશ્ચિત્રભાનોઽવ વ્રાધન્તમભિનદ્વૃધશ્ચિત્
અગ્નિ, તું હંમેશા વધ્ર્યશ્વ માટે પોતાના સોમપાન કરનાર પુરુષો સાથે દુશ્મનોને જીતે છે. તું તેજસ્વી પ્રકાશથી વિપક્ષીને દહાવી નાખે છે અને ગર્વીલા શત્રુને પણ પરાજિત કરે છે.
અયમગ્નિર્વધ્ર્યશ્વસ્ય વૃત્રહા સનકાત્પ્રેદ્ધો નમસોપવાક્યઃ । સ નો અજામીઁરુત વા વિજામીનભિ તિષ્ઠ શર્ધતો વાધ્ર્યશ્વ
આ વધ્ર્યશ્વનો અગ્નિ, જે પ્રાચીન સમયથી વિત્રને સંહારનાર છે, તે સન્માન અને સ્તુતિથી પ્રજ્વલિત થાય છે. હે વધ્ર્યશ્વ, તું અમારા સંતાન હોય કે બીજાના, દુશ્મનો સામે અમારી સાથે ઊભો રહેજે.
ઇમાં મે અગ્ને સમિધં જુષસ્વેળસ્પદે પ્રતિ હર્યા ઘૃતાચીમ્ । વર્ષ્મન્પૃથિવ્યાઃ સુદિનત્વે અહ્નામૂર્ધ્વો ભવ સુક્રતો દેવયજ્યા
હે અગ્નિ, મારી આ સમિધાને સ્વીકાર અને ઘૃતથી ભોજન કર. પૃથ્વીના વિશાળપણે અને શુભ દિવસોમાં, હે બુદ્ધિશાળી, દેવપાત્ર બની ઊભો રહેજે.
આ દેવાનામગ્રયાવેહ યાતુ નરાશંસો વિશ્વરૂપેભિરશ્વૈઃ । ઋતસ્ય પથા નમસા મિયેધો દેવેભ્યો દેવતમઃ સુષૂદત્
દેવોના દૂત પ્રથમ અહીં આવે, નરાશંસ અને વિવિધ ઘોડાઓ સાથે. સત્યના માર્ગે, નમ્રતાથી, જ્ઞાની અને સર્વશ્રેષ્ઠ દેવ, તું હવન માટે ઉત્સુક બની આવ.
શશ્વત્તમમીળતે દૂત્યાય હવિષ્મન્તો મનુષ્યાસો અગ્નિમ્ । વહિષ્ઠૈરશ્વૈઃ સુવૃતા રથેના દેવાન્વક્ષિ નિ ષદેહ હોતા
માનવો હંમેશા શ્રેષ્ઠ દૂત માટે અગ્નિને હવન અર્પે છે. શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ અને સારી રીતે જોડાયેલા રથ સાથે દેવોને અહીં લાવ અને હોતાર બની બેસ.
વિ પ્રથતાં દેવજુષ્ટં તિરશ્ચા દીર્ઘં દ્રાઘ્મા સુરભિ ભૂત્વસ્મે । અહેળતા મનસા દેવ બર્હિરિન્દ્રજ્યેષ્ઠાઁ ઉશતો યક્ષિ દેવાન્
દેવપ્રિય આ યજ્ઞવિષયક ઘાસ વ્યાપક ફેલાય અને સુગંધિત બને. હે દેવ, નિરાંતિથી મનથી, ઇન્દ્રથી શ્રેષ્ઠ, યજ્ઞકુશ પર બેસી ઉત્સાહથી દેવોને બોલાવ.
દિવો વા સાનુ સ્પૃશતા વરીયઃ પૃથિવ્યા વા માત્રયા વિ શ્રયધ્વમ્ । ઉશતીર્દ્વારો મહિના મહદ્ભિર્દેવં રથં રથયુર્ધારયધ્વમ્
આકાશની ચોટી સુધી સ્પર્શો અથવા પૃથ્વી પર વિસ્તારો. તેજસ્વી દ્વારો પોતાની મહાનતાથી દેવોના રથને, મહાન રથવાનના રથને આધાર આપો.
દેવી દિવો દુહિતરા સુશિલ્પે ઉષાસાનક્તા સદતાં નિ યોનૌ । આ વાં દેવાસ ઉશતી ઉશન્ત ઉરૌ સીદન્તુ સુભગે ઉપસ્થે
દિવ્ય સ્વર્ગકન્યાઓ, કુશળ ઉષા અને રાત્રિ, પોતાના સ્થાન પર બેસે. હે તેજસ્વી દેવો, તમે સૌ સાથે આવી વિશાળ ગોદમાં સુખથી બેસો.
ઊર્ધ્વો ગ્રાવા બૃહદગ્નિઃ સમિદ્ધઃ પ્રિયા ધામાન્યદિતેરુપસ્થે । પુરોહિતાવૃત્વિજા યજ્ઞે અસ્મિન્વિદુષ્ટરા દ્રવિણમા યજેથામ્
ઊંચો પથ્થર અને તેજસ્વી અગ્નિ, આદિતીની ગોદમાં પ્રિય નિવાસ છે. હે પુરોહિતો અને યજ્ઞજાત, આ યજ્ઞમાં સર્વશ્રેષ્ઠ જ્ઞાની બની અમને ધન આપો.
તિસ્રો દેવીર્બર્હિરિદં વરીય આ સીદત ચકૃમા વઃ સ્યોનમ્ । મનુષ્વદ્યજ્ઞં સુધિતા હવીંષીળા દેવી ઘૃતપદી જુષન્ત
ત્રણ દેવીઓ આ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકુશ પર બેસે, અમે તે તમારા માટે આરામદાયક બનાવ્યું છે. ઘૃતથી યુક્ત, દેવીઓ માનવોના સારી રીતે તૈયાર કરેલા હવન સ્વીકારો.
દેવ ત્વષ્ટર્યદ્ધ ચારુત્વમાનડ્યદઙ્ગિરસામભવઃ સચાભૂઃ । સ દેવાનાં પાથ ઉપ પ્ર વિદ્વાઁ ઉશન્યક્ષિ દ્રવિણોદઃ સુરત્નઃ
હે દેવ ત્વષ્ટા, જ્યારે તું સૌંદર્ય ધારણ કર્યુ, ત્યારે તું અંગિરસો સાથે જોડાયો. દેવોના માર્ગો જાણનારો, ધન આપનારો, હે ઉદાર, અમને સંપત્તિ આપ.
વનસ્પતે રશનયા નિયૂયા દેવાનાં પાથ ઉપ વક્ષિ વિદ્વાન્ । સ્વદાતિ દેવઃ કૃણવદ્ધવીંષ્યવતાં દ્યાવાપૃથિવી હવં મે
હે વનસ્પતિ, તારી વાઘા વડે દેવોને અહીં લાવ, માર્ગો જાણનારો. દેવ offerings મીઠા બનાવે અને દ્યાવા-પૃથ્વી મારું આહ્વાન સ્વીકારે.
આગ્ને વહ વરુણમિષ્ટયે ન ઇન્દ્રં દિવો મરુતો અન્તરિક્ષાત્ । સીદન્તુ બર્હિર્વિશ્વ આ યજત્રાઃ સ્વાહા દેવા અમૃતા માદયન્તામ્
હે અગ્નિ, વરુણને હવન માટે લાવ, ઇન્દ્રને સ્વર્ગમાંથી, મરુતોને અંતરિક્ષમાંથી. સર્વ યજ્ઞયોગ્ય અમર દેવો યજ્ઞકુશ પર બેસે અને સ્વાહા સાથે આનંદ માણે.
બૃહસ્પતે પ્રથમં વાચો અગ્રં યત્પ્રૈરત નામધેયં દધાનાઃ । યદેષાં શ્રેષ્ઠં યદરિપ્રમાસીત્પ્રેણા તદેષાં નિહિતં ગુહાવિઃ
હે બૃહસ્પતિ, જ્યારે પ્રથમ વાણી પ્રગટાઈ અને નામ અપાયા, ત્યારે જે શ્રેષ્ઠ અને પ્રકાશમાન હતું, તે પ્રેમથી અંદર છુપાવાયું હતું.
સક્તુમિવ તિતઉના પુનન્તો યત્ર ધીરા મનસા વાચમક્રત । અત્રા સખાયઃ સખ્યાનિ જાનતે ભદ્રૈષાં લક્ષ્મીર્નિહિતાધિ વાચિ
જેમ છાણથી અન પલાળે છે તેમ, જ્ઞાનીઓએ મનથી વાણી રચી. અહીં મિત્રો મિત્રતાના બંધ જાણે છે અને તેમની શુભતા વાણીમાં વસે છે.
યજ્ઞેન વાચઃ પદવીયમાયન્તામન્વવિન્દન્નૃષિષુ પ્રવિષ્ટામ્ । તામાભૃત્યા વ્યદધુઃ પુરુત્રા તાં સપ્ત રેભા અભિ સં નવન્તે
યજ્ઞ દ્વારા તેમણે વાણીનો માર્ગ અનુસરી, તે ઋષિઓમાં પ્રવેશી મળી. તેને લઈ, અનેક સ્થળે વહેંચી અને સાત ગાયકોએ તેમાં સંગાથ કર્યો.
ઉત ત્વઃ પશ્યન્ન દદર્શ વાચમુત ત્વઃ શૃણ્વન્ન શૃણોત્યેનામ્ । ઉતો ત્વસ્મૈ તન્વં વિ સસ્રે જાયેવ પત્ય ઉશતી સુવાસાઃ
કેટલાંક લોકો જોતા હોવા છતાં વાણીને જોઈ શકતા નથી, અને સાંભળતા હોવા છતાં તેને સાચે સાંભળી શકતા નથી. પણ વાણી એ માણસને એ રીતે દેખાય છે જેમ સુંદર વસ્ત્ર પહેરેલી પત્ની પતિને પ્રસન્ન થઈને દેખાય છે.
ઉત ત્વં સખ્યે સ્થિરપીતમાહુર્નૈનં હિન્વન્ત્યપિ વાજિનેષુ । અધેન્વા ચરતિ માયયૈષ વાચં શુશ્રુવાઁ અફલામપુષ્પામ્
લોકો કહે છે કે તું મિત્રતામાં અડગ છે, અને સ્પર્ધામાં પણ તને કોઈ નુકસાન પહોંચાડતું નથી. પણ આ ગાય માયાથી ફરતી રહે છે; એણે એવી વાણી સાંભળી છે કે જેમાં ફળ કે ફૂલ નથી.
યસ્તિત્યાજ સચિવિદં સખાયં ન તસ્ય વાચ્યપિ ભાગો અસ્તિ । યદીં શૃણોત્યલકં શૃણોતિ નહિ પ્રવેદ સુકૃતસ્ય પન્થામ્
જે માણસ પોતાના મિત્રને છોડે છે, તેને વાણીમાં કોઈ હિસ્સો મળતો નથી. એ સાંભળે તો પણ એનું સાંભળવું વ્યર્થ જાય છે; એ સારા માણસોની સાચી દિશા ઓળખતો નથી.
અક્ષણ્વન્તઃ કર્ણવન્તઃ સખાયો મનોજવેષ્વસમા બભૂવુઃ । આદઘ્નાસ ઉપકક્ષાસ ઉ ત્વે હ્રદા ઇવ સ્નાત્વા ઉ ત્વે દદૃશ્રે
મિત્રો પાસે આંખો અને કાન હોવા છતાં મનની ઝડપમાં એકસમાન રહેતા નથી. કેટલાક, જેમ કે તળાવમાં સ્નાન કર્યા પછી નજીક હોય છે, તો કેટલાક કિનારે ઊભેલા હોય એમ દૂર દેખાય છે.
હૃદા તષ્ટેષુ મનસો જવેષુ યદ્બ્રાહ્મણાઃ સંયજન્તે સખાયઃ । અત્રાહ ત્વં વિ જહુર્વેદ્યાભિરોહબ્રહ્માણો વિ ચરન્ત્યુ ત્વે
જ્યારે મિત્રો હૃદયથી, મનની ઝડપમાં જોડાય છે, ત્યારે બ્રાહ્મણો અહીં જ્ઞાનથી અલગ પડે છે; બ્રાહ્મણો તારા વચ્ચે ફરતા રહે છે.
ઇમે યે નાર્વાઙ્ન પરશ્ચરન્તિ ન બ્રાહ્મણાસો ન સુતેકરાસઃ । ત એતે વાચમભિપદ્ય પાપયા સિરીસ્તન્ત્રં તન્વતે અપ્રજજ્ઞયઃ
જે લોકો નજીક પણ નથી આવતા અને દૂર પણ નથી જતા, ન તો બ્રાહ્મણ છે ન તો સોમ બનાવનાર છે, એ લોકો વાણી પાસે આવીને દુષ્ટતાથી અજ્ઞાનતાનું જાળ વણે છે.
સર્વે નન્દન્તિ યશસાગતેન સભાસાહેન સખ્યા સખાયઃ । કિલ્બિષસ્પૃત્પિતુષણિર્હ્યેષામરં હિતો ભવતિ વાજિનાય
બધા મિત્રો સભામાં મળેલી પ્રસિદ્ધિથી આનંદિત થાય છે. જે પાપ દૂર કરે છે અને પોષણ આપે છે, તેમને અમર લાભ મળે છે.
ઋચાં ત્વઃ પોષમાસ્તે પુપુષ્વાન્ગાયત્રં ત્વો ગાયતિ શક્વરીષુ । બ્રહ્મા ત્વો વદતિ જાતવિદ્યાં યજ્ઞસ્ય માત્રાં વિ મિમીત ઉ ત્વઃ
તમે ઋચાઓનું પોષણ કર્યું છે; તમે શક્વરી છંદોમાં ગાયત્રી ગાય છે. બ્રાહ્મણ જન્મનું જ્ઞાન કહે છે; તમે યજ્ઞના છંદને માપો છો.
દેવાનાં નુ વયં જાના પ્ર વોચામ વિપન્યયા । ઉક્થેષુ શસ્યમાનેષુ યઃ પશ્યાદુત્તરે યુગે
ચાલો, હવે આપણે દેવતાઓની ઉત્પત્તિ સમજદારીથી કહીયે. જે કોઈ સ્તુતિઓમાં, પછીના સમયમાં, એને જોઈ શકે છે.
બ્રહ્મણસ્પતિરેતા સં કર્માર ઇવાધમત્ । દેવાનાં પૂર્વ્યે યુગેઽસતઃ સદજાયત
બૃહસ્પતિએ આ બધું કારીગરની જેમ ઘડ્યું. દેવતાઓના પહેલા યુગમાં, અસ્તિત્વ ન હતું, ત્યાંથી અસ્તિત્વ પેદા થયું.
દેવાનાં યુગે પ્રથમેઽસતઃ સદજાયત । તદાશા અન્વજાયન્ત તદુત્તાનપદસ્પરિ
દેવતાઓના પ્રથમ યુગમાં, અસ્તિત્વ ન હતું, ત્યાંથી અસ્તિત્વ પેદા થયું. પછી દિશાઓ જન્મી અને પછી ઊંચું આકાશ ફેલાયું.
ભૂર્જજ્ઞ ઉત્તાનપદો ભુવ આશા અજાયન્ત । અદિતેર્દક્ષો અજાયત દક્ષાદ્વદિતિઃ પરિ
પૃથ્વી ઊંચા આકાશમાંથી જન્મી; દિશાઓ પણ પેદા થઈ. અદિતીમાંથી દક્ષ જન્મ્યો, અને દક્ષમાંથી અદિતી ફરી ફેલાઈ.
અદિતિર્હ્યજનિષ્ટ દક્ષ યા દુહિતા તવ । તાં દેવા અન્વજાયન્ત ભદ્રા અમૃતબન્ધવઃ
અદિતી ખરેખર જન્મી; દક્ષ, જે તારી દીકરી છે. દેવતાઓ એમાંથી જન્મ્યા, શુભ અને અમરતાના સંબંધીઓ.