ઇદમકર્મ નમો અભ્રિયાય યઃ પૂર્વીરન્વાનોનવીતિ । બૃહસ્પતિઃ સ હિ ગોભિઃ સો અશ્વૈઃ સ વીરેભિઃ સ નૃભિર્નો વયો ધાત્
આ કાર્ય મહાન બળવાન માટે નમનરૂપ છે, જે પર્વત જેવા પૂર્વજોને અનુસરે છે. બૃહસ્પતિ, તું ગાયો, ઘોડાઓ, વીર અને પુરુષો સાથે અમને દીર્ઘ આયુષ્ય આપ.
ભદ્રા અગ્નેર્વધ્ર્યશ્વસ્ય સંદૃશો વામી પ્રણીતિઃ સુરણા ઉપેતયઃ । યદીં સુમિત્રા વિશો અગ્ર ઇન્ધતે ઘૃતેનાહુતો જરતે દવિદ્યુતત્
અગ્નિ અને વધ્ર્યશ્વની માર્ગદર્શન શુભ છે, કલ્યાણદાયી અને આનંદ આપનારી છે. જ્યારે સુમિત્રા કુળો આગળથી તેને ઘીથી પ્રજ્વલિત કરે છે, ત્યારે એ કદી ન મટે એવી તેજસ્વી જ્યોતિથી દહકે છે.
ઘૃતમગ્નેર્વધ્ર્યશ્વસ્ય વર્ધનં ઘૃતમન્નં ઘૃતમ્વસ્ય મેદનમ્ । ઘૃતેનાહુત ઉર્વિયા વિ પપ્રથે સૂર્ય ઇવ રોચતે સર્પિરાસુતિઃ
ઘી અગ્નિ અને વધ્ર્યશ્વનું પોષણ છે, ઘી એનું આહાર છે, ઘી એનું બળ અને આનંદ છે. ઘીથી પ્રજ્વલિત થઈ એ વ્યાપી જાય છે, અને એના ઘીધારાની કિરણો સૂર્ય જેવી ચમકે છે.
યત્તે મનુર્યદનીકં સુમિત્રઃ સમીધે અગ્ને તદિદં નવીયઃ । સ રેવચ્છોચ સ ગિરો જુષસ્વ સ વાજં દર્ષિ સ ઇહ શ્રવો ધાઃ
મનુએ, અનીકાએ, સુમિત્રાએ તને અગ્નિ પ્રજ્વલન સમયે જે અર્પણ કર્યું, એ હવે ફરીથી સ્વીકાર. તું ધનથી તેજ આપ, અમારી સ્તુતિઓ સ્વીકાર, અમને બળ અને યશ અહીં આપ.
યં ત્વા પૂર્વમીળિતો વધ્ર્યશ્વઃ સમીધે અગ્ને સ ઇદં જુષસ્વ । સ ન સ્તિપા ઉત ભવા તનૂપા દાત્રં રક્ષસ્વ યદિદં તે અસ્મે
જે વધ્ર્યશ્વે પહેલાં તને પ્રજ્વલન સમયે આમંત્રણ આપ્યું હતું, એ અગ્નિ, તું આ અર્પણ સ્વીકાર. તું અમારો રક્ષક અને સંરક્ષક બન, અને તારી પાસેનું દાન અમારી વચ્ચે સુરક્ષિત રાખ.
ભવા દ્યુમ્ની વાધ્ર્યશ્વોત ગોપા મા ત્વા તારીદભિમાતિર્જનાનામ્ । શૂર ઇવ ધૃષ્ણુશ્ચ્યવનઃ સુમિત્રઃ પ્ર નુ વોચં વાધ્ર્યશ્વસ્ય નામ
વધ્ર્યશ્વ, તું તેજસ્વી અને રક્ષક બન, લોકોની દુશ્મનાવટ તને કદી હરાવી ન શકે. સુમિત્રા, તું શૂરવીર અને હંમેશા આગળ વધતો રહેજે. હવે હું વધ્ર્યશ્વનું નામ પ્રગટ કરું છું.
સમજ્ર્યા પર્વત્યા વસૂનિ દાસા વૃત્રાણ્યાર્યા જિગેથ । શૂર ઇવ ધૃષ્ણુશ્ચ્યવનો જનાનાં ત્વમગ્ને પૃતનાયૂઁરભિ ષ્યાઃ
પવિત્ર પર્વત સાથે તું ધન જીત્યું છે, દાસ અને આર્ય શત્રુઓને તું હરાવ્યો છે. શૂરવીર અને હંમેશા આગળ વધતો, અગ્નિ, તું યુદ્ધમાં નેતા છે.
દીર્ઘતન્તુર્બૃહદુક્ષાયમગ્નિઃ સહસ્રસ્તરીઃ શતનીથ ઋભ્વા । દ્યુમાન્દ્યુમત્સુ નૃભિર્મૃજ્યમાનઃ સુમિત્રેષુ દીદયો દેવયત્સુ
અગ્નિ લાંબી જ્યોતવાળો, વિશાળ સંપત્તિવાળો, હજારો માર્ગો અને સો માર્ગદર્શક ધરાવતો, કુશળ છે. તેજસ્વીઓમાં તેજસ્વી, પુરુષો દ્વારા શુદ્ધ થયેલો, સુમિત્રાઓ અને દેવપૂજકોમાં તેજ આપે છે.
ત્વે ધેનુઃ સુદુઘા જાતવેદોઽસશ્ચતેવ સમના સબર્ધુક્ । ત્વં નૃભિર્દક્ષિણાવદ્ભિરગ્ને સુમિત્રેભિરિધ્યસે દેવયદ્ભિઃ
હે જાતવેદસ, તારી અંદર ગાય મીઠું દૂધ આપે છે, જાણે વાછરડા સાથે જોડાયેલી હોય. તું દક્ષિણાવાન પુરુષો, સુમિત્રા અને દેવપૂજકો દ્વારા પ્રજ્વલિત થાય છે.
દેવાશ્ચિત્તે અમૃતા જાતવેદો મહિમાનં વાધ્ર્યશ્વ પ્ર વોચન્ । યત્સમ્પૃચ્છં માનુષીર્વિશ આયન્ત્વં નૃભિરજયસ્ત્વાવૃધેભિઃ
જયતવેદા, અમર દેવોએ તારી મહિમા વધ્ર્યશ્વને કહી છે. જ્યારે તું પૂછે છે, ત્યારે માનવ જાતિઓ આવી જાય છે, કેમ કે તું પોતાના બળવાન સાથીઓ સાથે વિજય મેળવ્યો છે.
પિતેવ પુત્રમબિભરુપસ્થે ત્વામગ્ને વધ્ર્યશ્વઃ સપર્યન્ । જુષાણો અસ્ય સમિધં યવિષ્ઠોત પૂર્વાઁ અવનોર્વ્રાધતશ્ચિત્
અગ્નિ, વધ્ર્યશ્વે તને પિતાએ પુત્રને ગોદમાં રાખે તેમ પૂજ્યો છે. તે તારી સમિધાને આનંદથી સ્વીકારી, હે યુવાન, તું તેને અને પૂર્વજોને પણ મહાન દુશ્મનોમાંથી બચાવ્યો છે.
શશ્વદગ્નિર્વધ્ર્યશ્વસ્ય શત્રૂન્નૃભિર્જિગાય સુતસોમવદ્ભિઃ । સમનં ચિદદહશ્ચિત્રભાનોઽવ વ્રાધન્તમભિનદ્વૃધશ્ચિત્
અગ્નિ, તું હંમેશા વધ્ર્યશ્વ માટે પોતાના સોમપાન કરનાર પુરુષો સાથે દુશ્મનોને જીતે છે. તું તેજસ્વી પ્રકાશથી વિપક્ષીને દહાવી નાખે છે અને ગર્વીલા શત્રુને પણ પરાજિત કરે છે.
અયમગ્નિર્વધ્ર્યશ્વસ્ય વૃત્રહા સનકાત્પ્રેદ્ધો નમસોપવાક્યઃ । સ નો અજામીઁરુત વા વિજામીનભિ તિષ્ઠ શર્ધતો વાધ્ર્યશ્વ
આ વધ્ર્યશ્વનો અગ્નિ, જે પ્રાચીન સમયથી વિત્રને સંહારનાર છે, તે સન્માન અને સ્તુતિથી પ્રજ્વલિત થાય છે. હે વધ્ર્યશ્વ, તું અમારા સંતાન હોય કે બીજાના, દુશ્મનો સામે અમારી સાથે ઊભો રહેજે.
ઇમાં મે અગ્ને સમિધં જુષસ્વેળસ્પદે પ્રતિ હર્યા ઘૃતાચીમ્ । વર્ષ્મન્પૃથિવ્યાઃ સુદિનત્વે અહ્નામૂર્ધ્વો ભવ સુક્રતો દેવયજ્યા
હે અગ્નિ, મારી આ સમિધાને સ્વીકાર અને ઘૃતથી ભોજન કર. પૃથ્વીના વિશાળપણે અને શુભ દિવસોમાં, હે બુદ્ધિશાળી, દેવપાત્ર બની ઊભો રહેજે.
આ દેવાનામગ્રયાવેહ યાતુ નરાશંસો વિશ્વરૂપેભિરશ્વૈઃ । ઋતસ્ય પથા નમસા મિયેધો દેવેભ્યો દેવતમઃ સુષૂદત્
દેવોના દૂત પ્રથમ અહીં આવે, નરાશંસ અને વિવિધ ઘોડાઓ સાથે. સત્યના માર્ગે, નમ્રતાથી, જ્ઞાની અને સર્વશ્રેષ્ઠ દેવ, તું હવન માટે ઉત્સુક બની આવ.
શશ્વત્તમમીળતે દૂત્યાય હવિષ્મન્તો મનુષ્યાસો અગ્નિમ્ । વહિષ્ઠૈરશ્વૈઃ સુવૃતા રથેના દેવાન્વક્ષિ નિ ષદેહ હોતા
માનવો હંમેશા શ્રેષ્ઠ દૂત માટે અગ્નિને હવન અર્પે છે. શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ અને સારી રીતે જોડાયેલા રથ સાથે દેવોને અહીં લાવ અને હોતાર બની બેસ.
વિ પ્રથતાં દેવજુષ્ટં તિરશ્ચા દીર્ઘં દ્રાઘ્મા સુરભિ ભૂત્વસ્મે । અહેળતા મનસા દેવ બર્હિરિન્દ્રજ્યેષ્ઠાઁ ઉશતો યક્ષિ દેવાન્
દેવપ્રિય આ યજ્ઞવિષયક ઘાસ વ્યાપક ફેલાય અને સુગંધિત બને. હે દેવ, નિરાંતિથી મનથી, ઇન્દ્રથી શ્રેષ્ઠ, યજ્ઞકુશ પર બેસી ઉત્સાહથી દેવોને બોલાવ.
દિવો વા સાનુ સ્પૃશતા વરીયઃ પૃથિવ્યા વા માત્રયા વિ શ્રયધ્વમ્ । ઉશતીર્દ્વારો મહિના મહદ્ભિર્દેવં રથં રથયુર્ધારયધ્વમ્
આકાશની ચોટી સુધી સ્પર્શો અથવા પૃથ્વી પર વિસ્તારો. તેજસ્વી દ્વારો પોતાની મહાનતાથી દેવોના રથને, મહાન રથવાનના રથને આધાર આપો.
દેવી દિવો દુહિતરા સુશિલ્પે ઉષાસાનક્તા સદતાં નિ યોનૌ । આ વાં દેવાસ ઉશતી ઉશન્ત ઉરૌ સીદન્તુ સુભગે ઉપસ્થે
દિવ્ય સ્વર્ગકન્યાઓ, કુશળ ઉષા અને રાત્રિ, પોતાના સ્થાન પર બેસે. હે તેજસ્વી દેવો, તમે સૌ સાથે આવી વિશાળ ગોદમાં સુખથી બેસો.
ઊર્ધ્વો ગ્રાવા બૃહદગ્નિઃ સમિદ્ધઃ પ્રિયા ધામાન્યદિતેરુપસ્થે । પુરોહિતાવૃત્વિજા યજ્ઞે અસ્મિન્વિદુષ્ટરા દ્રવિણમા યજેથામ્
ઊંચો પથ્થર અને તેજસ્વી અગ્નિ, આદિતીની ગોદમાં પ્રિય નિવાસ છે. હે પુરોહિતો અને યજ્ઞજાત, આ યજ્ઞમાં સર્વશ્રેષ્ઠ જ્ઞાની બની અમને ધન આપો.
તિસ્રો દેવીર્બર્હિરિદં વરીય આ સીદત ચકૃમા વઃ સ્યોનમ્ । મનુષ્વદ્યજ્ઞં સુધિતા હવીંષીળા દેવી ઘૃતપદી જુષન્ત
ત્રણ દેવીઓ આ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકુશ પર બેસે, અમે તે તમારા માટે આરામદાયક બનાવ્યું છે. ઘૃતથી યુક્ત, દેવીઓ માનવોના સારી રીતે તૈયાર કરેલા હવન સ્વીકારો.
દેવ ત્વષ્ટર્યદ્ધ ચારુત્વમાનડ્યદઙ્ગિરસામભવઃ સચાભૂઃ । સ દેવાનાં પાથ ઉપ પ્ર વિદ્વાઁ ઉશન્યક્ષિ દ્રવિણોદઃ સુરત્નઃ
હે દેવ ત્વષ્ટા, જ્યારે તું સૌંદર્ય ધારણ કર્યુ, ત્યારે તું અંગિરસો સાથે જોડાયો. દેવોના માર્ગો જાણનારો, ધન આપનારો, હે ઉદાર, અમને સંપત્તિ આપ.
વનસ્પતે રશનયા નિયૂયા દેવાનાં પાથ ઉપ વક્ષિ વિદ્વાન્ । સ્વદાતિ દેવઃ કૃણવદ્ધવીંષ્યવતાં દ્યાવાપૃથિવી હવં મે
હે વનસ્પતિ, તારી વાઘા વડે દેવોને અહીં લાવ, માર્ગો જાણનારો. દેવ offerings મીઠા બનાવે અને દ્યાવા-પૃથ્વી મારું આહ્વાન સ્વીકારે.
આગ્ને વહ વરુણમિષ્ટયે ન ઇન્દ્રં દિવો મરુતો અન્તરિક્ષાત્ । સીદન્તુ બર્હિર્વિશ્વ આ યજત્રાઃ સ્વાહા દેવા અમૃતા માદયન્તામ્
હે અગ્નિ, વરુણને હવન માટે લાવ, ઇન્દ્રને સ્વર્ગમાંથી, મરુતોને અંતરિક્ષમાંથી. સર્વ યજ્ઞયોગ્ય અમર દેવો યજ્ઞકુશ પર બેસે અને સ્વાહા સાથે આનંદ માણે.
બૃહસ્પતે પ્રથમં વાચો અગ્રં યત્પ્રૈરત નામધેયં દધાનાઃ । યદેષાં શ્રેષ્ઠં યદરિપ્રમાસીત્પ્રેણા તદેષાં નિહિતં ગુહાવિઃ
હે બૃહસ્પતિ, જ્યારે પ્રથમ વાણી પ્રગટાઈ અને નામ અપાયા, ત્યારે જે શ્રેષ્ઠ અને પ્રકાશમાન હતું, તે પ્રેમથી અંદર છુપાવાયું હતું.
સક્તુમિવ તિતઉના પુનન્તો યત્ર ધીરા મનસા વાચમક્રત । અત્રા સખાયઃ સખ્યાનિ જાનતે ભદ્રૈષાં લક્ષ્મીર્નિહિતાધિ વાચિ
જેમ છાણથી અન પલાળે છે તેમ, જ્ઞાનીઓએ મનથી વાણી રચી. અહીં મિત્રો મિત્રતાના બંધ જાણે છે અને તેમની શુભતા વાણીમાં વસે છે.
યજ્ઞેન વાચઃ પદવીયમાયન્તામન્વવિન્દન્નૃષિષુ પ્રવિષ્ટામ્ । તામાભૃત્યા વ્યદધુઃ પુરુત્રા તાં સપ્ત રેભા અભિ સં નવન્તે
યજ્ઞ દ્વારા તેમણે વાણીનો માર્ગ અનુસરી, તે ઋષિઓમાં પ્રવેશી મળી. તેને લઈ, અનેક સ્થળે વહેંચી અને સાત ગાયકોએ તેમાં સંગાથ કર્યો.
ઉત ત્વઃ પશ્યન્ન દદર્શ વાચમુત ત્વઃ શૃણ્વન્ન શૃણોત્યેનામ્ । ઉતો ત્વસ્મૈ તન્વં વિ સસ્રે જાયેવ પત્ય ઉશતી સુવાસાઃ
કેટલાંક લોકો જોતા હોવા છતાં વાણીને જોઈ શકતા નથી, અને સાંભળતા હોવા છતાં તેને સાચે સાંભળી શકતા નથી. પણ વાણી એ માણસને એ રીતે દેખાય છે જેમ સુંદર વસ્ત્ર પહેરેલી પત્ની પતિને પ્રસન્ન થઈને દેખાય છે.
ઉત ત્વં સખ્યે સ્થિરપીતમાહુર્નૈનં હિન્વન્ત્યપિ વાજિનેષુ । અધેન્વા ચરતિ માયયૈષ વાચં શુશ્રુવાઁ અફલામપુષ્પામ્
લોકો કહે છે કે તું મિત્રતામાં અડગ છે, અને સ્પર્ધામાં પણ તને કોઈ નુકસાન પહોંચાડતું નથી. પણ આ ગાય માયાથી ફરતી રહે છે; એણે એવી વાણી સાંભળી છે કે જેમાં ફળ કે ફૂલ નથી.
યસ્તિત્યાજ સચિવિદં સખાયં ન તસ્ય વાચ્યપિ ભાગો અસ્તિ । યદીં શૃણોત્યલકં શૃણોતિ નહિ પ્રવેદ સુકૃતસ્ય પન્થામ્
જે માણસ પોતાના મિત્રને છોડે છે, તેને વાણીમાં કોઈ હિસ્સો મળતો નથી. એ સાંભળે તો પણ એનું સાંભળવું વ્યર્થ જાય છે; એ સારા માણસોની સાચી દિશા ઓળખતો નથી.