સ્વર્ણરમન્તરિક્ષાણિ રોચના દ્યાવાભૂમી પૃથિવીં સ્કમ્ભુરોજસા । પૃક્ષા ઇવ મહયન્તઃ સુરાતયો દેવા સ્તવન્તે મનુષાય સૂરયઃ
તેજસ્વી દેવોએ અંતરિક્ષ, પ્રકાશમય લોક, આકાશ અને વિશાળ પૃથ્વીને પોતાની શક્તિથી આધાર આપ્યો છે; વહેતા નદીઓ જેવી મહાનતા ધરાવતા દયાળુ દેવો મનુષ્યોના કલ્યાણ માટે સ્તુતિ કરે છે.
મિત્રાય શિક્ષ વરુણાય દાશુષે યા સમ્રાજા મનસા ન પ્રયુચ્છતઃ । યયોર્ધામ ધર્મણા રોચતે બૃહદ્યયોરુભે રોદસી નાધસી વૃતૌ
મિત્રની સેવા કરો, વરુણનું સન્માન કરો, દયાળુ અને મનથી ક્યારેય ન ડગતા એ બે રાજાઓનું; જેમનું નિવાસ સ્થાન ધર્મથી તેજે છે, જેમની મહાનતા આકાશ અને પૃથ્વી બંનેમાં વ્યાપી છે અને અડગ છે.
યા ગૌર્વર્તનિં પર્યેતિ નિષ્કૃતં પયો દુહાના વ્રતનીરવારતઃ । સા પ્રબ્રુવાણા વરુણાય દાશુષે દેવેભ્યો દાશદ્ધવિષા વિવસ્વતે
ગાય પોતાના માર્ગે ચાલે છે, ફરી વળે છે, નિયમિત રીતે દૂધ આપે છે અને ક્યારેય પોતાના વ્રતથી વિમુખ થતી નથી; એ બોલતી ગાય વરુણને, દયાળુ દેવોને અને વિવસ્વાનને હવન અર્પણ કરે છે.
દિવક્ષસો અગ્નિજિહ્વા ઋતાવૃધ ઋતસ્ય યોનિં વિમૃશન્ત આસતે । દ્યાં સ્કભિત્વ્યપ આ ચક્રુરોજસા યજ્ઞં જનિત્વી તન્વી નિ મામૃજુઃ
આકાશવાસી, અગ્નિ જેવી જીભ ધરાવતા, સત્યને વધારનારા, સત્યના ગર્ભનું ધ્યાન કરે છે; પોતાની શક્તિથી આકાશને આધાર આપીને, યજ્ઞ રચી, પોતાની દેહને સીધું કરે છે.
પરિક્ષિતા પિતરા પૂર્વજાવરી ઋતસ્ય યોના ક્ષયતઃ સમોકસા । દ્યાવાપૃથિવી વરુણાય સવ્રતે ઘૃતવત્પયો મહિષાય પિન્વતઃ
પહેલા અને પછીના બંને પિતા, સત્યના ગર્ભમાં સાથે રહે છે; દિવ અને પૃથ્વી, વરુણ માટે, નિયમમાં સ્થિર રહી, મહાનને ઘીથી ભરપૂર દૂધ આપે છે.
પર્જન્યાવાતા વૃષભા પુરીષિણેન્દ્રવાયૂ વરુણો મિત્રો અર્યમા । દેવાઁ આદિત્યાઁ અદિતિં હવામહે યે પાર્થિવાસો દિવ્યાસો અપ્સુ યે
અમે પર્જન્ય, પવન, વરસાદ વરસાવનારા શક્તિશાળી દેવો, ઇન્દ્ર અને વાયુ, વરુણ, મિત્ર, અર્યમા, બધા દેવતાઓ, આદિત્યો અને અદિતિ, પૃથ્વી પર વસતા, આકાશમાં રહેલા અને જળમાં રહેલા દેવોને બોલાવીએ છીએ.
ત્વષ્ટારં વાયુમૃભવો ય ઓહતે દૈવ્યા હોતારા ઉષસં સ્વસ્તયે । બૃહસ્પતિં વૃત્રખાદં સુમેધસમિન્દ્રિયં સોમં ધનસા ઉ ઈમહે
અમે ત્વષ્ટા, વાયુ, ઋભુઓ, જે કોઈ બોલાવા યોગ્ય હોય, દૈવી હોતૃઓ અને શુભ માટે ઉષા, તેમજ વિદ્વાન અને શક્તિશાળી બૃહસ્પતિ, વૃત્રને હરાવનાર, સોમ અને ધન આપનારા દેવોને પોકારીએ છીએ.
બ્રહ્મ ગામશ્વં જનયન્ત ઓષધીર્વનસ્પતીન્પૃથિવીં પર્વતાઁ અપઃ । સૂર્યં દિવિ રોહયન્તઃ સુદાનવ આર્યા વ્રતા વિસૃજન્તો અધિ ક્ષમિ
દેવોએ પ્રાર્થના, ગાય, ઘોડા, ઔષધિઓ, વનસ્પતિઓ, પૃથ્વી, પર્વતો અને જળો ઉત્પન્ન કર્યા; તેમણે સૂર્યને આકાશમાં ઊગાડ્યો, દયાળુ દેવોએ પૃથ્વી પર શ્રેષ્ઠ નિયમો વહાવી દીધા.
ભુજ્યુમંહસઃ પિપૃથો નિરશ્વિના શ્યાવં પુત્રં વધ્રિમત્યા અજિન્વતમ્ । કમદ્યુવં વિમદાયોહથુર્યુવં વિષ્ણાપ્વં વિશ્વકાયાવ સૃજથઃ
અશ્વિનીકુમારો, તમે ભુજ્યુને મુશ્કેલીમાંથી બચાવ્યા, વધ્રિમતીના કાળા પુત્રને લાવ્યા; તમે યુવાનોએ કામદ્યુના ઇચ્છામાં આનંદ માણ્યો અને સર્વરૂપ માટે વિષ્ણાપ્વને મુક્ત કર્યા.
પાવીરવી તન્યતુરેકપાદજો દિવો ધર્તા સિન્ધુરાપઃ સમુદ્રિયઃ । વિશ્વે દેવાસઃ શૃણવન્વચાંસિ મે સરસ્વતી સહ ધીભિઃ પુરંધ્યા
પાવીરવી, વીજળીના એક પગવાળા પુત્ર, આકાશના આધાર, નદી અને સમુદ્રમાં જન્મેલા; સર્વે દેવતાઓ, સરસ્વતી અને વિદ્વાન તથા દયાળુ પુરંદિ સાથે, મારી વાણી સાંભળો.
વિશ્વે દેવાઃ સહ ધીભિઃ પુરંધ્યા મનોર્યજત્રા અમૃતા ઋતજ્ઞાઃ । રાતિષાચો અભિષાચઃ સ્વર્વિદઃ સ્વર્ગિરો બ્રહ્મ સૂક્તં જુષેરત
બધા દેવતાઓ, વિદ્વતા અને પુરંદિ સાથે, મનથી પૂજનીય, અમર, સત્યને જાણનારા, દાન આપનારા, સહાયરૂપ, પ્રકાશને જાણનારા, સ્વર્ગના ગાયક—તેઓ આ સ્તુતિ અને પવિત્ર વાણી સ્વીકારે.
દેવાન્વસિષ્ઠો અમૃતાન્વવન્દે યે વિશ્વા ભુવનાભિ પ્રતસ્થુઃ । તે નો રાસન્તામુરુગાયમદ્ય યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
વસિષ્ઠે અમર દેવતાઓનું સન્માન કર્યું છે, જેમણે બધા લોકોએ વ્યાપી લીધા છે; તેઓ આજે અમને વિશાળ આશ્રય આપે; તમે હંમેશા અમને કલ્યાણથી રક્ષો.
દેવાન્હુવે બૃહચ્છ્રવસઃ સ્વસ્તયે જ્યોતિષ્કૃતો અધ્વરસ્ય પ્રચેતસઃ । યે વાવૃધુઃ પ્રતરં વિશ્વવેદસ ઇન્દ્રજ્યેષ્ઠાસો અમૃતા ઋતાવૃધઃ
અમે સુખ માટે મહાન કીર્તિવાળા દેવોને બોલાવું છું, જેમણે પ્રકાશ પેદા કર્યો, યજ્ઞના જ્ઞાની; જેમણે પાર ઉતારવાની શક્તિ આપી, બધું જાણનારા, ઇન્દ્ર મુખ્ય, અમર અને સત્યને પાળનારા.
ઇન્દ્રપ્રસૂતા વરુણપ્રશિષ્ટા યે સૂર્યસ્ય જ્યોતિષો ભાગમાનશુઃ । મરુદ્ગણે વૃજને મન્મ ધીમહિ માઘોને યજ્ઞં જનયન્ત સૂરયઃ
જેઓ ઇન્દ્રથી જન્મેલા, વરુણે આદેશ આપેલા, અને સૂર્યના પ્રકાશનો ભાગ મેળવ્યો છે; અમે મરુતોના સમૂહ અને સભામાં વિચાર અર્પણ કરીએ; મહાન લોકો શક્તિશાળી માટે યજ્ઞ પેદા કરે છે.
ઇન્દ્રો વસુભિઃ પરિ પાતુ નો ગયમાદિત્યૈર્નો અદિતિઃ શર્મ યચ્છતુ । રુદ્રો રુદ્રેભિર્દેવો મૃળયાતિ નસ્ત્વષ્ટા નો ગ્નાભિઃ સુવિતાય જિન્વતુ
ઇન્દ્ર વસુઓ સાથે અમારી આયુષ્યની રક્ષા કરે; અદિતિ આદિત્યો સાથે અમને આશ્રય આપે; રુદ્ર, રુદ્રો સાથે, દયાળુ બને; ત્વષ્ટા દેવીઓ સાથે અમને શુભતામાં પ્રેરણા આપે.
અદિતિર્દ્યાવાપૃથિવી ઋતં મહદિન્દ્રાવિષ્ણૂ મરુતઃ સ્વર્બૃહત્ । દેવાઁ આદિત્યાઁ અવસે હવામહે વસૂન્રુદ્રાન્સવિતારં સુદંસસમ્
અદિતિ, આકાશ અને પૃથ્વી, મહાન સત્ય, ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ, મરુતો, મહાન પ્રકાશ; દેવતાઓ, આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો અને શુભ સલાહ આપનારા સવિતાને મદદ માટે બોલાવીએ છીએ.
સરસ્વાન્ધીભિર્વરુણો ધૃતવ્રતઃ પૂષા વિષ્ણુર્મહિમા વાયુરશ્વિના । બ્રહ્મકૃતો અમૃતા વિશ્વવેદસઃ શર્મ નો યંસન્ત્રિવરૂથમંહસઃ
વિદ્યા સાથે સરસ્વતી, દૃઢ નિયમવાળા વરુણ, પૂષા, મહાન વિષ્ણુ, વાયુ, અશ્વિનીકુમારો; પ્રાર્થના કરનાર, અમર, સર્વજ્ઞ દેવતાઓ—તેઓ અમને આશ્રય અને ત્રણ પ્રકારની દુઃખોથી રક્ષા આપે.
વૃષા યજ્ઞો વૃષણઃ સન્તુ યજ્ઞિયા વૃષણો દેવા વૃષણો હવિષ્કૃતઃ । વૃષણા દ્યાવાપૃથિવી ઋતાવરી વૃષા પર્જન્યો વૃષણો વૃષસ્તુભઃ
યજ્ઞ શક્તિશાળી હોય, યજ્ઞ માટે યોગ્ય લોકો શક્તિશાળી હોય, દેવો શક્તિશાળી હોય, હવન પણ શક્તિશાળી રીતે થાય; આકાશ અને પૃથ્વી સત્યને પાળનારી શક્તિશાળી છે, પર્જન્ય શક્તિશાળી છે, મહાન ગાયક પણ શક્તિશાળી છે.
અગ્નીષોમા વૃષણા વાજસાતયે પુરુપ્રશસ્તા વૃષણા ઉપ બ્રુવે । યાવીજિરે વૃષણો દેવયજ્યયા તા નઃ શર્મ ત્રિવરૂથં વિ યંસતઃ
અગ્નિ અને સોમ, શક્તિ મેળવવા માટે શક્તિશાળી અને બહુ વખાણાયેલા, તેમને હું બોલાવું છું; દેવો દ્વારા પૂજાતા પણ શક્તિશાળી છે; તેઓ અમને આશ્રય, ત્રણ પ્રકારની રક્ષા અને સુરક્ષા આપે.
ધૃતવ્રતાઃ ક્ષત્રિયા યજ્ઞનિષ્કૃતો બૃહદ્દિવા અધ્વરાણામભિશ્રિયઃ । અગ્નિહોતાર ઋતસાપો અદ્રુહોઽપો અસૃજન્નનુ વૃત્રતૂર્યે
દૃઢ પ્રતિજ્ઞાવાળા, રાજા, યજ્ઞ કરનાર, મહાન આકાશમાં તેજથી યુક્ત; અગ્નિ, હોતૃ, સત્યને પાળનારા, નિર્દોષ, વૃત્રના વિનાશ સમયે જળોને મુક્ત કર્યા.
દ્યાવાપૃથિવી જનયન્નભિ વ્રતાપ ઓષધીર્વનિનાનિ યજ્ઞિયા । અન્તરિક્ષં સ્વરા પપ્રુરૂતયે વશં દેવાસસ્તન્વી નિ મામૃજુઃ
આકાશ અને પૃથ્વીએ નિયમ અનુસાર જળો, ઔષધિઓ અને વનસ્પતિઓ ઉત્પન્ન કરી; દેવોએ સહારો માટે તેજસ્વી અંતરિક્ષ ફેલાવ્યું અને પોતાના શરીરના સ્વરૂપો ઘડ્યા.
ધર્તારો દિવ ઋભવઃ સુહસ્તા વાતાપર્જન્યા મહિષસ્ય તન્યતોઃ । આપ ઓષધીઃ પ્ર તિરન્તુ નો ગિરો ભગો રાતિર્વાજિનો યન્તુ મે હવમ્
આકાશના આધાર, સુકર્મવાળા ઋભુઓ, પવન, પર્જન્ય, મહાન ગર્જનારા; જળ અને ઔષધિઓ અમારી સ્તુતિઓ આગળ લઈ જાય, ભાગ અને બળવાન મારા આહ્વાન પર આવે.
સમુદ્રઃ સિન્ધૂ રજો અન્તરિક્ષમજ એકપાત્તનયિત્નુરર્ણવઃ । અહિર્બુધ્ન્યઃ શૃણવદ્વચાંસિ મે વિશ્વે દેવાસ ઉત સૂરયો મમ
સમુદ્ર, નદીઓ, પ્રદેશ, અંતરિક્ષ, એક પગવાળો પુત્ર, વીજળી, મહા પ્રવાહ; અહિ બુધ્ન્યે મારી વાણી સાંભળે, બધા દેવો અને મહાન લોકો પણ સાંભળે.
સ્યામ વો મનવો દેવવીતયે પ્રાઞ્ચં નો યજ્ઞં પ્ર ણયત સાધુયા । આદિત્યા રુદ્રા વસવઃ સુદાનવ ઇમા બ્રહ્મ શસ્યમાનાનિ જિન્વત
મનુના વંશજો, આપણે આપના દૈવી અનુગ્રહ માટે પ્રયત્નશીલ રહીએ. આપ અમારી યજ્ઞને સારા માર્ગે આગળ વધારજો. આદિત્ય, રુદ્ર અને વસુઓ, આપ સૌ દયાળુ દાતા છો—આપ આ સ્તુતિઓને પ્રેરણા આપો.
દૈવ્યા હોતારા પ્રથમા પુરોહિત ઋતસ્ય પન્થામન્વેમિ સાધુયા । ક્ષેત્રસ્ય પતિં પ્રતિવેશમીમહે વિશ્વાન્દેવાઁ અમૃતાઁ અપ્રયુચ્છતઃ
દૈવી હોતારો, પ્રથમ પુરોહિતો, હું સારા મનથી સત્યના માર્ગે ચાલું છું. આપણે ખેતરના માલિકને, નજીકવાળા દેવને શોધીએ છીએ; સર્વ અમર દેવતાઓ અમને આપના આશીર્વાદ આપો.
વસિષ્ઠાસઃ પિતૃવદ્વાચમક્રત દેવાઁ ઈળાના ઋષિવત્સ્વસ્તયે । પ્રીતા ઇવ જ્ઞાતયઃ કામમેત્યાસ્મે દેવાસોઽવ ધૂનુતા વસુ
વશિષ્ઠોએ પિતાજી જેવા વચન રચ્યા છે; દેવતાઓએ, સ્તુતિ ઇચ્છતા, ઋષિઓની જેમ કલ્યાણ માટે કામ કર્યું છે. જેમ સંતોષી સગાંઓ ઈચ્છા પૂર્ણ કરે છે, એ રીતે, હે દેવતાઓ, આપ અમારું દુઃખ દૂર કરો.
દેવાન્વસિષ્ઠો અમૃતાન્વવન્દે યે વિશ્વા ભુવનાભિ પ્રતસ્થુઃ । તે નો રાસન્તામુરુગાયમદ્ય યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
વશિષ્ઠએ અમર દેવતાઓનું સન્માન કર્યું છે, જેમણે સર્વ લોકોમાં પોતાનું પ્રભુત્વ વિસ્તૃત કર્યું છે. તેઓ આજે અમને વિશાળ રક્ષા આપે; આપ હંમેશા અમને શુભાશીર્વાદથી બચાવો.
ઇમાં ધિયં સપ્તશીર્ષ્ણીં પિતા ન ઋતપ્રજાતાં બૃહતીમવિન્દત્ । તુરીયં સ્વિજ્જનયદ્વિશ્વજન્યોઽયાસ્ય ઉક્થમિન્દ્રાય શંસન્
પિતાએ આ ઊંચી, સાત મસ્તકવાળી, સત્યથી જન્મેલી બુદ્ધિને શોધી કાઢી. તેણે ચોથું સર્વવ્યાપી સંતાન ઉત્પન્ન કર્યું; એમાંથી ઇન્દ્ર માટેની સ્તુતિ ઉપજી.
ઋતં શંસન્ત ઋજુ દીધ્યાના દિવસ્પુત્રાસો અસુરસ્ય વીરાઃ । વિપ્રં પદમઙ્ગિરસો દધાના યજ્ઞસ્ય ધામ પ્રથમં મનન્ત
સત્યનું ગાન કરતા, સીધા પ્રકાશતા, સ્વર્ગના પુત્રો, અસુરના વીરોએ, અંગિરસોએ વિદ્વાનનું માર્ગ પાળ્યું અને યજ્ઞનું પ્રથમ સ્થાન મનમાં રાખ્યું.
હંસૈરિવ સખિભિર્વાવદદ્ભિરશ્મન્મયાનિ નહના વ્યસ્યન્ । બૃહસ્પતિરભિકનિક્રદદ્ગા ઉત પ્રાસ્તૌદુચ્ચ વિદ્વાઁ અગાયત્
હંસો જેવી સંગાથે બોલતી મિત્રમંડળી, પથ્થરની દીવાલો તોડી નાખે છે; બૃહસ્પતિએ જોરથી ગર્જના કરી, વિદ્વાને ઊંચે ગીત ગાયું.