મધ્યા યત્કર્ત્વમભવદભીકે કામં કૃણ્વાને પિતરિ યુવત્યામ્ । મનાનગ્રેતો જહતુર્વિયન્તા સાનૌ નિષિક્તં સુકૃતસ્ય યોનૌ
જ્યારે મધ્યમાં રહેલું કાર્ય ગુપ્ત રીતે થયું, યુવાન સ્ત્રીમાં પિતાને ઇચ્છતા; શરૂઆતમાં બંને મન અલગ થયા, અને સુનિયોજિત બીજ ગર્ભમાં મૂકાયું.
પિતા યત્સ્વાં દુહિતરમધિષ્કન્ક્ષ્મયા રેતઃ સંજગ્માનો નિ ષિઞ્ચત્ । સ્વાધ્યોઽજનયન્બ્રહ્મ દેવા વાસ્તોષ્પતિં વ્રતપાં નિરતક્ષન્
જ્યારે પિતાએ પોતાની જ દીકરીમાં ઇચ્છાથી બીજ મૂક્યું, ત્યારે દેવતાઓએ, સ્વયંભૂએ, બ્રહ્મવાણી અને ઘરનાં રક્ષક, વ્રતના પાલકને સર્જ્યા.
સ ઈં વૃષા ન ફેનમસ્યદાજૌ સ્મદા પરૈદપ દભ્રચેતાઃ । સરત્પદા ન દક્ષિણા પરાવૃઙ્ન તા નુ મે પૃશન્યો જગૃભ્રે
તે વાછરડા જેવો યુદ્ધમાં ફેન ફેંકે છે, બીજા ઓછા સમજદાર દૂર ચાલ્યા જાય છે; દક્ષિણ હાથ દાનની જેમ વળી જાય છે, પણ ચિતરેલી એ મને પકડી લે છે.
મક્ષૂ ન વહ્નિઃ પ્રજાયા ઉપબ્દિરગ્નિં ન નગ્ન ઉપ સીદદૂધઃ । સનિતેધ્મં સનિતોત વાજં સ ધર્તા જજ્ઞે સહસા યવીયુત્
જેમ અગ્નિ ઝડપથી પ્રગટે છે, તેમ ઉપબ્દિ પણ ઉત્સાહથી આવે છે; જેમ નગ્ન માણસ અગ્નિ પાસે બેસે છે, તેમ એ પણ નજીક આવે છે. એ સતત ઇંધણ અને શક્તિ શોધે છે; એ સહારો આપનાર છે અને હંમેશા નવી તાજગીથી જન્મે છે.
મક્ષૂ કનાયાઃ સખ્યં નવગ્વા ઋતં વદન્ત ઋતયુક્તિમગ્મન્ । દ્વિબર્હસો ય ઉપ ગોપમાગુરદક્ષિણાસો અચ્યુતા દુદુક્ષન્
નવગ્વાઓ ઝડપથી કનાયા સાથે મિત્રતા માટે આવ્યા, તેઓ સત્ય બોલતા અને સત્ય સાથે જોડાયેલા હતા. બે આશ્રય ધરાવતા generous અને અડગ મનવાળા, ગોપાળ પાસે દૂધ મેળવવા ઇચ્છતા આવ્યા.
મક્ષૂ કનાયાઃ સખ્યં નવીયો રાધો ન રેત ઋતમિત્તુરણ્યન્ । શુચિ યત્તે રેક્ણ આયજન્ત સબર્દુઘાયાઃ પય ઉસ્રિયાયાઃ
ઝડપથી કનાયાની નવી મિત્રતા તરફ, અગાઉ કરતાં નવી, ભેટ જેવી, સત્ય વહે છે અને પાર જાય છે. શુદ્ધ માર્ગે તેઓ તારી પાસે આવ્યા, કારણ કે સતત દૂધ આપતી તેજસ્વી ગાયે દૂધ આપ્યું.
પશ્વા યત્પશ્ચા વિયુતા બુધન્તેતિ બ્રવીતિ વક્તરી રરાણઃ । વસોર્વસુત્વા કારવોઽનેહા વિશ્વં વિવેષ્ટિ દ્રવિણમુપ ક્ષુ
જ્યારે પશુઓ પાછળથી અલગ પડ્યા પછી ઓળખાય છે, ત્યારે ગાયક આનંદથી એવું કહે છે. વસુઓના પુત્રો ધન મેળવવા સતત પ્રયત્નશીલ છે, બધા ખજાનાઓ ઓળખી નજીક લાવે છે.
તદિન્ન્વસ્ય પરિષદ્વાનો અગ્મન્પુરૂ સદન્તો નાર્ષદં બિભિત્સન્ । વિ શુષ્ણસ્ય સંગ્રથિતમનર્વા વિદત્પુરુપ્રજાતસ્ય ગુહા યત્
પછી, જે લોકો તેની આસપાસ બેઠા હતા, તેઓ ઘણા ભેગા થઈને, કદી ન વયск થતી પ્રાપ્તિ ઈચ્છતા આવ્યા. તેમણે અનેક જન્મેલા રહસ્ય શોધી કાઢ્યું, શુષ્ણાનું ગુપ્ત બંધન, જે તૂટતું નથી.
ભર્ગો હ નામોત યસ્ય દેવાઃ સ્વર્ણ યે ત્રિષધસ્થે નિષેદુઃ । અગ્નિર્હ નામોત જાતવેદાઃ શ્રુધી નો હોતરૃતસ્ય હોતાધ્રુક્
એ જ તેજ છે, જેને દેવતાઓએ નામ આપ્યું છે, અને એ જ પ્રકાશ છે, જે ત્રિ-લોકમાં બેઠો છે. અગ્નિ એનું નામ છે, જાતવેદા; હે સત્યના યજમાન, અમારું વચન સાંભળો.
ઉત ત્યા મે રૌદ્રાવર્ચિમન્તા નાસત્યાવિન્દ્ર ગૂર્તયે યજધ્યૈ । મનુષ્વદ્વૃક્તબર્હિષે રરાણા મન્દૂ હિતપ્રયસા વિક્ષુ યજ્યૂ
અને એ બંને, પ્રખર તેજવાળા, હે અશ્વિનીકુમારો, હે ઇન્દ્ર, સ્તુતિ માટે યજ્ઞમાં આવો. મનુષ્યો વચ્ચે પ્રસન્ન થઈ, સુંદર રીતે અર્પિત સોમથી આનંદ મેળવો, અને જાતિમાં યજ્ઞ માટે યોગ્ય રહો.
અયં સ્તુતો રાજા વન્દિ વેધા અપશ્ચ વિપ્રસ્તરતિ સ્વસેતુઃ । સ કક્ષીવન્તં રેજયત્સો અગ્નિં નેમિં ન ચક્રમર્વતો રઘુદ્રુ
આ પ્રશંસિત રાજા, વિદ્વાન અને ગાયક, પોતાનું સરહદ પાર કરે છે. એ ડાળીઓથી અગ્નિને હલાવે છે, જેમ ચક્રની કિનારી હલાવે છે, અને ઝડપી ગતિશીલ અગ્નિને ઉશ્કેરે છે.
સ દ્વિબન્ધુર્વૈતરણો યષ્ટા સબર્ધું ધેનુમસ્વં દુહધ્યૈ । સં યન્મિત્રાવરુણા વૃઞ્જ ઉક્થૈર્જ્યેષ્ઠેભિરર્યમણં વરૂથૈઃ
એ દ્વિ-સીમાવાળો વૈતરણી, યજમાન, સતત દૂધ આપતી ગાય અને ઘોડાને દૂધ આપવા ઈચ્છે છે. જ્યારે મીત્ર અને વરુણ સ્તુતિ સાથે જોડાય છે, ત્યારે આર્યમણ વડીલ રક્ષકો સાથે જોડાય છે.
તદ્બન્ધુઃ સૂરિર્દિવિ તે ધિયંધા નાભાનેદિષ્ઠો રપતિ પ્ર વેનન્ । સા નો નાભિઃ પરમાસ્ય વા ઘાહં તત્પશ્ચા કતિથશ્ચિદાસ
એ સગા ઋષિએ તારી બુદ્ધિને સ્વર્ગમાં, સૌથી નજીકના નાભિમાં સ્થાપી છે, અને ગાયક એનું ગાન કરે છે. એ નાભિ અમારી બને, દૂર હોય કે નજીક—હું પણ પછી કોઈ રીતે એમાં પહોંચી શકું.
ઇયં મે નાભિરિહ મે સધસ્થમિમે મે દેવા અયમસ્મિ સર્વઃ । દ્વિજા અહ પ્રથમજા ઋતસ્યેદં ધેનુરદુહજ્જાયમાના
આ મારી નાભિ છે, અહીં મારું સ્થાન છે; આ મારા દેવતાઓ છે, હું આ બધું છું. દ્વિજ અને સત્યના પ્રથમ જન્મેલા, આ ગાયે, નવી જન્મેલી, દૂધ આપ્યું છે.
અધાસુ મન્દ્રો અરતિર્વિભાવાવ સ્યતિ દ્વિવર્તનિર્વનેષાટ્ । ઊર્ધ્વા યચ્છ્રેણિર્ન શિશુર્દન્મક્ષૂ સ્થિરં શેવૃધં સૂત માતા
પછી, મૃદુ, ચંચળ અને તેજસ્વી, બે વળાંકવાળી, પ્રશંસા માટે ઉત્સુક થશે. જ્યારે સીધી રેખા, બાળક જેવી, જન્મે છે, ત્યારે માતા મજબૂત અને સતત વધતી સંતાનને આગળ મૂકે છે.
અધા ગાવ ઉપમાતિં કનાયા અનુ શ્વાન્તસ્ય કસ્ય ચિત્પરેયુઃ । શ્રુધિ ત્વં સુદ્રવિણો નસ્ત્વં યાળાશ્વઘ્નસ્ય વાવૃધે સૂનૃતાભિઃ
પછી ગાયોએ કનાયાની સમજણને અનુસરી, કોઈ શ્વાનના ભુંક્યા પછી આગળ વધ્યાં. હે ધનવાન, અમારું સાંભળો, તમે ઘોડા વિનાશકની સ્તુતિથી સમૃદ્ધ થાઓ છો, સત્ય વચનોથી વધો છો.
અધ ત્વમિન્દ્ર વિદ્ધ્યસ્માન્મહો રાયે નૃપતે વજ્રબાહુઃ । રક્ષા ચ નો મઘોનઃ પાહિ સૂરીનનેહસસ્તે હરિવો અભિષ્ટૌ
હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે પ્રહાર કરો, મહાન રાજા, મજબૂત બાહુવાળા, વિશાળ ધન માટે. હે દયાળુ, અમારો રક્ષણ કરો, અમારા વીરોને બચાવો; નિષ્ફળતા વિના, હે હરિવ, તમારી કૃપામાં.
અધ યદ્રાજાના ગવિષ્ટૌ સરત્સરણ્યુઃ કારવે જરણ્યુઃ । વિપ્રઃ પ્રેષ્ઠઃ સ હ્યેષાં બભૂવ પરા ચ વક્ષદુત પર્ષદેનાન્
જ્યારે રાજાઓ ગાય માટે સ્પર્ધા કરે છે, ત્યારે સરણ્યુ કવિ માટે, જરણ્યુ માટે દોડે છે. પ્રેરિત અને સૌથી પ્રિય એનો થયો છે, અને એ આગળ જશે અથવા તેમના સાથે પાર કરશે.
અધા ન્વસ્ય જેન્યસ્ય પુષ્ટૌ વૃથા રેભન્ત ઈમહે તદૂ નુ । સરણ્યુરસ્ય સૂનુરશ્વો વિપ્રશ્ચાસિ શ્રવસશ્ચ સાતૌ
પછી, આ મહાનના સમૃદ્ધિમાં, અમે વ્યર્થ પણ ઉંચા અવાજે પુકારીયે છીએ. સરણ્યુ એનો પુત્ર, ઘોડો છે, અને તમે ઋષિ છો, અને કીર્તિમાં પ્રસિદ્ધ છો.
યુવોર્યદિ સખ્યાયાસ્મે શર્ધાય સ્તોમં જુજુષે નમસ્વાન્ । વિશ્વત્ર યસ્મિન્ના ગિરઃ સમીચીઃ પૂર્વીવ ગાતુર્દાશત્સૂનૃતાયૈ
જો તમારી મિત્રતા અને દળ માટે અમે ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ અર્પણ કરી છે, જેમાં બધા સ્વરો સુમેળથી ભેગા થાય છે, જેમ અગાઉ દાતા માટે, સત્ય વચન મેળવવા માટે.
સ ગૃણાનો અદ્ભિર્દેવવાનિતિ સુબન્ધુર્નમસા સૂક્તૈઃ । વર્ધદુક્થૈર્વચોભિરા હિ નૂનં વ્યધ્વૈતિ પયસ ઉસ્રિયાયાઃ
જે સ્તુતિ કરે છે, દેવોથી યુક્ત, જળથી સમૃદ્ધ, સારા સગા, ભક્તિ અને સ્તુતિથી. એ સ્તુતિઓ અને વચનો વડે વધે—હવે એ ખરેખર તેજસ્વી ગાયના દૂધ તરફ આવે છે.
ત ઊ ષુ ણો મહો યજત્રા ભૂત દેવાસ ઊતયે સજોષાઃ । યે વાજાઁ અનયતા વિયન્તો યે સ્થા નિચેતારો અમૂરાઃ
હે પૂજનીય દેવો, તમે સૌ એક મનથી અમારી મદદ માટે મહાન બનો. તમે જ અમને વિજય અપાવો છો, સ્વતંત્રપણે ચાલો છો, સ્થિર રહો છો અને કદી નિષ્ફળ થતા નથી.
યે યજ્ઞેન દક્ષિણયા સમક્તા ઇન્દ્રસ્ય સખ્યમમૃતત્વમાનશ । તેભ્યો ભદ્રમઙ્ગિરસો વો અસ્તુ પ્રતિ ગૃભ્ણીત માનવં સુમેધસઃ
જેઓ યજ્ઞ અને દક્ષિણાથી જોડાઈને ઇન્દ્રની મૈત્રી અને અમરત્વ મેળવવા ઇચ્છે છે, એ અંંગિરસો તમને શુભ આશીર્વાદ આપે. હે વિદ્વાનો, માનવ જીવનની ભેટ સ્વીકારો.
ય ઉદાજન્પિતરો ગોમયં વસ્વૃતેનાભિન્દન્પરિવત્સરે વલમ્ । દીર્ઘાયુત્વમઙ્ગિરસો વો અસ્તુ પ્રતિ ગૃભ્ણીત માનવં સુમેધસઃ
જેઓ પિતૃઓએ સત્યના બળે ગાયોની વાડ તોડી અને વર્ષ પૂર્ણ થવામાં ધન મેળવ્યું, એ અંંગિરસો તમને દીર્ઘ આયુષ્ય આપે. હે વિદ્વાનો, માનવ જીવનની ભેટ સ્વીકારો.
ય ઋતેન સૂર્યમારોહયન્દિવ્યપ્રથયન્પૃથિવીં માતરં વિ । સુપ્રજાસ્ત્વમઙ્ગિરસો વો અસ્તુ પ્રતિ ગૃભ્ણીત માનવં સુમેધસઃ
જેઓએ સત્યના બળે સૂર્યને આકાશે ચઢાવ્યો અને પૃથ્વી-માતાને વિસ્તૃત કરી, એ અંંગિરસો તમને સુપુત્રતા આપે. હે વિદ્વાનો, માનવ જીવનની ભેટ સ્વીકારો.
અયં નાભા વદતિ વલ્ગુ વો ગૃહે દેવપુત્રા ઋષયસ્તચ્છૃણોતન । સુબ્રહ્મણ્યમઙ્ગિરસો વો અસ્તુ પ્રતિ ગૃભ્ણીત માનવં સુમેધસઃ
આ ઘરમા એક મીઠા સ્વરે બોલે છે, હે દેવપુત્રો ઋષિઓ, એ સાંભળો. અંંગિરસો તમને ઉત્તમ પ્રાર્થના આપે. હે વિદ્વાનો, માનવ જીવનની ભેટ સ્વીકારો.
વિરૂપાસ ઇદૃષયસ્ત ઇદ્ગમ્ભીરવેપસઃ । તે અઙ્ગિરસઃ સૂનવસ્તે અગ્નેઃ પરિ જજ્ઞિરે
જે ઋષિઓ વિવિધ સ્વરૂપ ધરાવે છે અને અંતરમાં કંપે છે, એ અંંગિરસો અગ્નિના પુત્ર તરીકે જન્મ્યા છે.
યે અગ્નેઃ પરિ જજ્ઞિરે વિરૂપાસો દિવસ્પરિ । નવગ્વો નુ દશગ્વો અઙ્ગિરસ્તમો સચા દેવેષુ મંહતે
જે વિવિધ સ્વરૂપ ધરાવનારા અગ્નિ અને આકાશની આસપાસ જન્મ્યા છે, નવ ગાયવાળા, દસ ગાયવાળા અંંગિરસો દેવોમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
ઇન્દ્રેણ યુજા નિઃ સૃજન્ત વાઘતો વ્રજં ગોમન્તમશ્વિનમ્ । સહસ્રં મે દદતો અષ્ટકર્ણ્યઃ શ્રવો દેવેષ્વક્રત
ઇન્દ્રની સાથે, તેઓ ગૌધનથી ભરેલી ટોળકી અને અશ્વિનોને મુક્ત કરે છે. આઠ કાનવાળાઓ હજાર આપીને દેવોમાં પ્રસિદ્ધિ મેળવે છે.
પ્ર નૂનં જાયતામયં મનુસ્તોક્મેવ રોહતુ । યઃ સહસ્રં શતાશ્વં સદ્યો દાનાય મંહતે
હવે આ મનુ જન્મે અને સંતાનની જેમ વિકસે. જે એકસાથે હજાર અને સો ઘોડા દાન કરવા ઈચ્છે છે, તે ઉન્નતિ પામે.