ઐચ્છામ ત્વા બહુધા જાતવેદઃ પ્રવિષ્ટમગ્ને અપ્સ્વોષધીષુ । તં ત્વા યમો અચિકેચ્ચિત્રભાનો દશાન્તરુષ્યાદતિરોચમાનમ્
અમે તને, હે જાતવેદ, અનેક રૂપે જોયો, તું જળ અને ઔષધિમાં પ્રવેશ્યો; યમ, અજોડ તેજવાળો, તને ઓળખી ગયો, જે દશ દિશા પાર તેજ પાથરે છે.
હોત્રાદહં વરુણ બિભ્યદાયં નેદેવ મા યુનજન્નત્ર દેવાઃ । તસ્ય મે તન્વો બહુધા નિવિષ્ટા એતમર્થં ન ચિકેતાહમગ્નિઃ
હું વરુણના ભયથી હોતૃત્વથી દૂર થયો; ત્યાં દેવોએ મને જોડ્યા નહીં; મારી અનેક રૂપો વિવિધ સ્થાનોમાં સ્થિર છે, પણ હું, અગ્નિ, એ અર્થ સમજ્યો નહીં.
એહિ મનુર્દેવયુર્યજ્ઞકામોઽરંકૃત્યા તમસિ ક્ષેષ્યગ્ને । સુગાન્પથઃ કૃણુહિ દેવયાનાન્વહ હવ્યાનિ સુમનસ્યમાનઃ
આવ, હે મનુ, યજ્ઞ ઇચ્છતા દેવને, અગ્નિને, યોગ્ય માર્ગે અંધકારમાંથી બહાર લેજે; દેવો માટે માર્ગ સરળ કર, હવન સમર્પિત મનથી પહોંચાડ.
અગ્નેઃ પૂર્વે ભ્રાતરો અર્થમેતં રથીવાધ્વાનમન્વાવરીવુઃ । તસ્માદ્ભિયા વરુણ દૂરમાયં ગૌરો ન ક્ષેપ્નોરવિજે જ્યાયાઃ
અગ્નિના પૂર્વજ ભાઈઓએ જેમ રથચાલક માર્ગે આગળ વધે તેમ, આ હેતુ માટે પ્રયત્ન કર્યો હતો. એથી, હે વરુણ, ભયના કારણે હું દૂર આવી ગયો છું, જેમ ધૂળિયો, જીતવામાં ન ઝડપાવનારો, દૂર રહે છે.
કુર્મસ્ત આયુરજરં યદગ્ને યથા યુક્તો જાતવેદો ન રિષ્યાઃ । અથા વહાસિ સુમનસ્યમાનો ભાગં દેવેભ્યો હવિષઃ સુજાત
હે અગ્નિ, અમે તારો આયુષ્ય કદી ન ખૂટે એવું કરીએ છીએ, જેથી તું, સર્વજ્ઞ, જોડાયેલો રહીને કદી ન નાશ પામે. પછી તું આનંદથી દેવતાઓને શ્રેષ્ઠ હવનનો ભાગ પહોંચાડે છે.
પ્રયાજાન્મે અનુયાજાઁશ્ચ કેવલાનૂર્જસ્વન્તં હવિષો દત્ત ભાગમ્ । ઘૃતં ચાપાં પુરુષં ચૌષધીનામગ્નેશ્ચ દીર્ઘમાયુરસ્તુ દેવાઃ
મને પ્રારંભ અને અંતના, શક્તિથી ભરેલા, હવનના ભાગો આપો. ઘી, પાણીનો સાર, ઔષધિઓનો રસ મળે અને હે અગ્નિ, દેવતાઓ તને દીર્ઘ આયુષ્ય આપે.
તવ પ્રયાજા અનુયાજાશ્ચ કેવલ ઊર્જસ્વન્તો હવિષઃ સન્તુ ભાગાઃ । તવાગ્ને યજ્ઞોઽયમસ્તુ સર્વસ્તુભ્યં નમન્તાં પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ
હે અગ્નિ, તારા પ્રારંભ અને અંતના હવનના ભાગો શક્તિશાળી રહે. આ આખો યજ્ઞ તારો જ હોય અને ચારેય દિશાઓ તને વંદન કરે.
વિશ્વે દેવાઃ શાસ્તન મા યથેહ હોતા વૃતો મનવૈ યન્નિષદ્ય । પ્ર મે બ્રૂત ભાગધેયં યથા વો યેન પથા હવ્યમા વો વહાનિ
બધા દેવતાઓ, અહીં મને શીખવો, જેમ પસંદ કરેલો હોતા યજ્ઞ માટે બેઠો છે. મને મારું યોગ્ય હક્ક કહો, જેથી હું તમારી પસંદગીના માર્ગે તમારું હવન પહોંચાડી શકું.
અહં હોતા ન્યસીદં યજીયાન્વિશ્વે દેવા મરુતો મા જુનન્તિ । અહરહરશ્વિનાધ્વર્યવં વાં બ્રહ્મા સમિદ્ભવતિ સાહુતિર્વામ્
હું હોતા તરીકે યજ્ઞ માટે બેઠો છું; બધા દેવતાઓ અને મરુતોએ મને સહારો આપ્યો છે. રોજે રોજ, હે અશ્વિનીકુમારો, તમારો પુજારી હવન અર્પણ કરે છે અને આ હવન તમને સમર્પિત થાય છે.
અયં યો હોતા કિરુ સ યમસ્ય કમપ્યૂહે યત્સમઞ્જન્તિ દેવાઃ । અહરહર્જાયતે માસિમાસ્યથા દેવા દધિરે હવ્યવાહમ્
જે હોતા હોય, તેને યમ પાસે લઈ જવાય છે; દેવતાઓ જે પસંદ કરે છે, તે વિચાર કરે છે. રોજે રોજ તે જન્મે છે, મહિને મહિને, જેમ દેવોએ હવન વહન કરનારને સ્થાપિત કર્યો છે.
માં દેવા દધિરે હવ્યવાહમપમ્લુક્તં બહુ કૃચ્છ્રા ચરન્તમ્ । અગ્નિર્વિદ્વાન્યજ્ઞં નઃ કલ્પયાતિ પઞ્ચયામં ત્રિવૃતં સપ્તતન્તુમ્
દેવોએ મને હવન વહન કરનાર તરીકે નિમાવ્યો છે, જે કદી થાકતો નથી અને અનેક મુશ્કેલીઓમાં પણ ચાલે છે. અગ્નિ, સર્વજ્ઞ, અમારો યજ્ઞ પાંચ ભાગ, ત્રણ ભાગ અને સાત તાંતુઓથી સુયોજિત કરે છે.
આ વો યક્ષ્યમૃતત્વં સુવીરં યથા વો દેવા વરિવઃ કરાણિ । આ બાહ્વોર્વજ્રમિન્દ્રસ્ય ધેયામથેમા વિશ્વાઃ પૃતના જયાતિ
હું તમારા માટે અમરત્વ અને વિરતા મેળવવા માગું છું, જેથી, હે દેવતાઓ, હું તમારા માટે વિશાળ માર્ગ બનાવી શકું. હું ઇન્દ્રનું વજ્ર તમારા હાથમાં મૂકી દઉં અને એથી તમે બધી લડાઈઓ જીતી શકો.
ત્રીણિ શતા ત્રી સહસ્રાણ્યગ્નિં ત્રિંશચ્ચ દેવા નવ ચાસપર્યન્ । ઔક્ષન્ઘૃતૈરસ્તૃણન્બર્હિરસ્મા આદિદ્ધોતારં ન્યસાદયન્ત
ત્રણસો અને ત્રણ હજાર દેવતાઓ અને વધુ ઓગણચાલીસે અગ્નિની પૂજા કરી; તેમણે ઘીથી અભિષેક કર્યો, દર્ભી પાથરી અને પછી તેને હોતા તરીકે બેસાડ્યો.
યમૈચ્છામ મનસા સોઽયમાગાદ્યજ્ઞસ્ય વિદ્વાન્પરુષશ્ચિકિત્વાન્ । સ નો યક્ષદ્દેવતાતા યજીયાન્નિ હિ ષત્સદન્તરઃ પૂર્વો અસ્મત્
જેને અમે મનથી ઇચ્છ્યો હતો, એ જ આવી ગયો છે, યજ્ઞમાં પંડિત અને વિધિમાં કુશળ. તે સર્વોપયુક્ત દેવતાસ્વીકાર આપો, કારણ કે જે હાજર છે, તે અમથી દૂર નથી.
અરાધિ હોતા નિષદા યજીયાનભિ પ્રયાંસિ સુધિતાનિ હિ ખ્યત્ । યજામહૈ યજ્ઞિયાન્હન્ત દેવાઁ ઈળામહા ઈડ્યાઁ આજ્યેન
હોતાર, સર્વોપયુક્ત, અહીં બેસે; સારી રીતે તૈયાર કરેલા હવન પ્રગટ થાય. ચાલો, દેવતાઓ, આપણે તમને ઘીથી પૂજીએ અને સ્તુતિ કરીએ.
સાધ્વીમકર્દેવવીતિં નો અદ્ય યજ્ઞસ્ય જિહ્વામવિદામ ગુહ્યામ્ । સ આયુરાગાત્સુરભિર્વસાનો ભદ્રામકર્દેવહૂતિં નો અદ્ય
આજે તમે અમારી પ્રાર્થના સફળ કરી, હે દેવતાઓ; અમે યજ્ઞની ગુપ્ત જીભ શોધી લીધી. તે સુગંધથી ભરેલો, આયુષ્ય લાવતો આવ્યો છે; આજે તમે અમારી પ્રાર્થના શુભ કરી, હે દેવતાઓ.
તદદ્ય વાચઃ પ્રથમં મસીય યેનાસુરાઁ અભિ દેવા અસામ । ઊર્જાદ ઉત યજ્ઞિયાસઃ પઞ્ચ જના મમ હોત્રં જુષધ્વમ્
આજે હું એ પહેલું વચન બોલું, જેના દ્વારા દેવોએ અસુરોને જીત્યા હતા. શક્તિથી પોષિત, પૂજનીય પાંચ જાતિઓ, મારા હવનને સ્વીકારો.
પઞ્ચ જના મમ હોત્રં જુષન્તાં ગોજાતા ઉત યે યજ્ઞિયાસઃ । પૃથિવી નઃ પાર્થિવાત્પાત્વંહસોઽન્તરિક્ષં દિવ્યાત્પાત્વસ્માન્
પાંચ જાતિઓ, ગાયમાંથી જન્મેલા અને પૂજનીય, મારા હવનને સ્વીકારો. પૃથ્વી અમને પૃથ્વીથી થતા દુઃખથી બચાવે, અને અંતરિક્ષ તથા આકાશ ઉપરથી રક્ષે.
તન્તું તન્વન્રજસો ભાનુમન્વિહિ જ્યોતિષ્મતઃ પથો રક્ષ ધિયા કૃતાન્ । અનુલ્બણં વયત જોગુવામપો મનુર્ભવ જનયા દૈવ્યં જનમ્
આકાશના તેજને અનુસરી તાંતુ વણો; બુદ્ધિથી બનેલા પ્રકાશમય માર્ગોનું રક્ષણ કરો. તૂટ્યા વિના વણો, હે જળો, અમારો રક્ષણ કરો; મનુ જેવા બની, દૈવી જાતિ ઉત્પન્ન કરો.
અક્ષાનહો નહ્યતનોત સોમ્યા ઇષ્કૃણુધ્વં રશના ઓત પિંશત । અષ્ટાવન્ધુરં વહતાભિતો રથં યેન દેવાસો અનયન્નભિ પ્રિયમ્
યોક ખોલો, હે સોમયુક્તો, પટ્ટા ઢીલા કરો, દોરડા ઉકેલો અને સીધા કરો. આઠ ચક્રી રથને ચારે બાજુ લઈ જાઓ, જેના દ્વારા દેવોએ પોતાના પ્રિયને નજીક લાવ્યા હતા.
અશ્મન્વતી રીયતે સં રભધ્વમુત્તિષ્ઠત પ્ર તરતા સખાયઃ । અત્રા જહામ યે અસન્નશેવાઃ શિવાન્વયમુત્તરેમાભિ વાજાન્
પથ્થરવાળી આગળ વધે છે—મિત્રો, જોડાઓ, ઊઠો અને પાર જાવ. અહીં આપણે જે ઉપયોગી નહોતા, તેમને છોડીએ અને શુભસંગીઓ સાથે વધુ મહાન વિજય મેળવીએ.
ત્વષ્ટા માયા વેદપસામપસ્તમો બિભ્રત્પાત્રા દેવપાનાનિ શંતમા । શિશીતે નૂનં પરશું સ્વાયસં યેન વૃશ્ચાદેતશો બ્રહ્મણસ્પતિઃ
તવષ્ટા, જે કલાઓ અને ઊંડા જ્ઞાન જાણે છે, દેવતાઓ માટે શુભ પાનપાત્રો ધરાવે છે. એ લોખંડની કૂહાડી તીખી કરે છે, જેના દ્વારા બ્રહ્મણસ્પતિ બધાં અવરોધો દૂર કરે છે.
સતો નૂનં કવયઃ સં શિશીત વાશીભિર્યાભિરમૃતાય તક્ષથ । વિદ્વાંસઃ પદા ગુહ્યાનિ કર્તન યેન દેવાસો અમૃતત્વમાનશુઃ
જાણકારો એ કૂહાડીઓથી જોડાય છે, જેના દ્વારા તમે અમરત્વ રચ્યું. ગુપ્ત પગલાં જાણીને, તમે એ કાર્ય કરો છો, જેના કારણે દેવતાઓ અમર બન્યા.
ગર્ભે યોષામદધુર્વત્સમાસન્યપીચ્યેન મનસોત જિહ્વયા । સ વિશ્વાહા સુમના યોગ્યા અભિ સિષાસનિર્વનતે કાર ઇજ્જિતિમ્
એમણે ગાયના ગર્ભમાં વાછરડું મૂકી દીધું, સૂક્ષ્મ મન અને જીભથી. એ હંમેશાં શુભચિંતક છે, બધાં યોગ્ય કાર્યો તરફ આગળ વધે છે, વિજય માટે પ્રયત્નશીલ ગાયક છે.
તાં સુ તે કીર્તિં મઘવન્મહિત્વા યત્ત્વા ભીતે રોદસી અહ્વયેતામ્ । પ્રાવો દેવાઁ આતિરો દાસમોજઃ પ્રજાયૈ ત્વસ્યૈ યદશિક્ષ ઇન્દ્ર
મઘવન, તારી એ મહાન કીર્તિ છે, જ્યારે ડરથી પૃથ્વી અને આકાશે તને બોલાવ્યા. તું દેવતાઓને આગળ લઈ ગયો, દાસનો બળ હરાવ્યો, અને તેમની સંતાનને મદદ કરી, હે ઇન્દ્ર.
યદચરસ્તન્વા વાવૃધાનો બલાનીન્દ્ર પ્રબ્રુવાણો જનેષુ । માયેત્સા તે યાનિ યુદ્ધાન્યાહુર્નાદ્ય શત્રું નનુ પુરા વિવિત્સે
જ્યારે તું શરીરે અને બળમાં વધતો હતો, હે ઇન્દ્ર, અને લોકોમાં તું તારી શક્તિ જાહેર કરતો હતો, ત્યારે એ યુદ્ધો તારી માયા કહેવાય નહીં. આજે દુશ્મન પહેલાની જેમ નથી, તેને અજમાવાનો.
ક ઉ નુ તે મહિમનઃ સમસ્યાસ્મત્પૂર્વ ઋષયોઽન્તમાપુઃ । યન્માતરં ચ પિતરં ચ સાકમજનયથાસ્તન્વઃ સ્વાયાઃ
કોણ તારી મહિમાનો અંત સુધી પહોંચ્યો છે? અમારા પૂર્વજોમાંથી કયાંએ, હે ઇન્દ્ર? જ્યારે તું તારી જ દેહમાંથી માતા અને પિતા બંનેને પેદા કર્યા.
ચત્વારિ તે અસુર્યાણિ નામાદાભ્યાનિ મહિષસ્ય સન્તિ । ત્વમઙ્ગ તાનિ વિશ્વાનિ વિત્સે યેભિઃ કર્માણિ મઘવઞ્ચકર્થ
મહાન, તારા સ્વામીપનના ચાર નામ મહિષમાં છે. તું એ બધાં જાણે છે, હે મઘવન, જેના દ્વારા તું કાર્યો પૂર્ણ કર્યાં.
ત્વં વિશ્વા દધિષે કેવલાનિ યાન્યાવિર્યા ચ ગુહા વસૂનિ । કામમિન્મે મઘવન્મા વિ તારીસ્ત્વમાજ્ઞાતા ત્વમિન્દ્રાસિ દાતા
તમે બધું જ રાખો છો, દેખાતું અને ગુપ્ત ધન પણ. મઘવન, મારી ઇચ્છા તું ન તોડીશ. તું જ જાણનારો છે, તું જ ઇન્દ્ર, તું જ દેનારો છે.
યો અદધાજ્જ્યોતિષિ જ્યોતિરન્તર્યો અસૃજન્મધુના સં મધૂનિ । અધ પ્રિયં શૂષમિન્દ્રાય મન્મ બ્રહ્મકૃતો બૃહદુક્થાદવાચિ
જે પ્રકાશમાં પ્રકાશ મૂક્યો, અને મધથી મીઠાશ પેદા કરી, એ પછી, હે ઇન્દ્ર, તારી પ્રશંસા માટે મારું મનપસંદ ગીત, પવિત્ર વાણીથી, હું બોલી રહ્યો છું.