અહં દાં ગૃણતે પૂર્વ્યં વસ્વહં બ્રહ્મ કૃણવં મહ્યં વર્ધનમ્ । અહં ભુવં યજમાનસ્ય ચોદિતાયજ્વનઃ સાક્ષિ વિશ્વસ્મિન્ભરે
હું ગાયકને પ્રાચીન ધન આપું છું. હું એવી પ્રાર્થના રચું છું જે મને વૃદ્ધિ આપે. હું યજમાનને પ્રેરણા આપું છું અને દરેક સ્પર્ધામાં સાક્ષી છું.
માં ધુરિન્દ્રં નામ દેવતા દિવશ્ચ ગ્મશ્ચાપાં ચ જન્તવઃ । અહં હરી વૃષણા વિવ્રતા રઘૂ અહં વજ્રં શવસે ધૃષ્ણ્વા દદે
દેવોએ મને ઇન્દ્ર નામથી બોલાવ્યો છે; આકાશ, ધરતી અને પાણીના પ્રાણીઓએ પણ. મેં બે તેજસ્વી અને બળવાન ઘોડા જોડ્યા છે. હું વજ્ર પણ બલવાનને આપું છું.
અહમત્કં કવયે શિશ્નથં હથૈરહં કુત્સમાવમાભિરૂતિભિઃ । અહં શુષ્ણસ્ય શ્નથિતા વધર્યમં ન યો રર આર્યં નામ દસ્યવે
હું શક્તિથી ઋષિ માટે અટકને નાશ કર્યો. મેં કુત્સાને મારી શક્તિથી મદદ કરી. હું શુષ્ણનો વિનાશક અને વધર્યશ્વનો રોકનાર છું, જે દાસ્યુને આર્ય નામ આપતો નથી.
અહં પિતેવ વેતસૂઁરભિષ્ટયે તુગ્રં કુત્સાય સ્મદિભં ચ રન્ધયમ્ । અહં ભુવં યજમાનસ્ય રાજનિ પ્ર યદ્ભરે તુજયે ન પ્રિયાધૃષે
પિતાની જેમ, મેં વેતસુને ઇચ્છા માટે મદદ કરી. મેં તુગ્ર અને સ્મદિભને કુત્સા માટે વશ કર્યા. હું યજમાન અને રાજાને પ્રેરણા આપું છું, જ્યારે સ્પર્ધામાં પ્રિયને ન રોકનાર માટે જીતું છું.
અહં રન્ધયં મૃગયં શ્રુતર્વણે યન્માજિહીત વયુના ચનાનુષક્ । અહં વેશં નમ્રમાયવેઽકરમહં સવ્યાય પડ્ગૃભિમરન્ધયમ્
હું શ્રુતરવન માટે મૃગયને વશ કર્યો, જ્યારે તેણે પોતાની કળાથી મારી મદદ માગી. મેં નમ્ર વેશાને વશ કર્યો. મેં સવ્ય માટે પડ્ગૃભિને પણ વશ કર્યો.
અહં સ યો નવવાસ્ત્વં બૃહદ્રથં સં વૃત્રેવ દાસં વૃત્રહારુજમ્ । યદ્વર્ધયન્તં પ્રથયન્તમાનુષગ્દૂરે પારે રજસો રોચનાકરમ્
હું એ છું, જેમ વિત્રને હરાવનાર દેવએ નવવાસ્ત્વ નામના દાસ અને બૃહદ્રથને હરાવ્યા, અને જે કોઈ માનવો પોતાને મોટો બતાવવા અને ફેલાવા ઈચ્છતો હતો, તેને હું આકાશની પાર, દૂર ફેંકી દીધો.
અહં સૂર્યસ્ય પરિ યામ્યાશુભિઃ પ્રૈતશેભિર્વહમાન ઓજસા । યન્મા સાવો મનુષ આહ નિર્ણિજ ઋધક્કૃષે દાસં કૃત્વ્યં હથૈઃ
હું સૂર્યની આસપાસ ઝડપી ઘોડાઓ સાથે ફરું છું, અને પુરુષોએ જ્યારે દબાણ પથ્થરથી મને બોલાવ્યા, ત્યારે હું દાસને નીચે પાડી દઈને તેને જીત્યો.
અહં સપ્તહા નહુષો નહુષ્ટરઃ પ્રાશ્રાવયં શવસા તુર્વશં યદુમ્ । અહં ન્યન્યં સહસા સહસ્કરં નવ વ્રાધતો નવતિં ચ વક્ષયમ્
હું સાત પ્રકારના નહુષોમાં સૌથી શક્તિશાળી છું; મારી શક્તિથી મેં તુર્વશ અને યદુને મારી મહિમા ગાવડાવી; અને એક બીજા મહાનને પણ જીત્યો, અને નવાણું ઘમંડીઓ પર વિજય મેળવ્યો.
અહં સપ્ત સ્રવતો ધારયં વૃષા દ્રવિત્ન્વઃ પૃથિવ્યાં સીરા અધિ । અહમર્ણાંસિ વિ તિરામિ સુક્રતુર્યુધા વિદં મનવે ગાતુમિષ્ટયે
હું એ વૃષભ છું, જેમણે પૃથ્વી પર વહેતા સાત નદીઓને રોકી રાખી; હું બુદ્ધિવાળો છું, જળને પાર કરું છું અને માનુના સંતાનો માટે સાચો માર્ગ શોધું છું.
અહં તદાસુ ધારયં યદાસુ ન દેવશ્ચન ત્વષ્ટાધારયદ્રુશત્ । સ્પાર્હં ગવામૂધસ્સુ વક્ષણાસ્વા મધોર્મધુ શ્વાત્ર્યં સોમમાશિરમ્
હું એ સમયે એ નદીઓને રોકી રાખી, જ્યારે ત્વષ્ટા દેવ પણ તેમને રોકી શક્યા નહોતા; ગાયોના દુધમાં છુપાયેલું અમૂલ્ય દૂધ, મીઠું મધ અને શુદ્ધ સોમ પણ મેં જ આપ્યા.
એવા દેવાઁ ઇન્દ્રો વિવ્યે નૄન્પ્ર ચ્યૌત્નેન મઘવા સત્યરાધાઃ । વિશ્વેત્તા તે હરિવઃ શચીવોઽભિ તુરાસઃ સ્વયશો ગૃણન્તિ
એ રીતે, દેવો, દયાળુ અને સાચા ઈન્દ્રે પોતાના પરાક્રમથી મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠતા મેળવી; હે હરિવ, શક્તિશાળી બધા, પોતાની શક્તિથી તારી મહિમા ગાય છે.
પ્ર વો મહે મન્દમાનાયાન્ધસોઽર્ચા વિશ્વાનરાય વિશ્વાભુવે । ઇન્દ્રસ્ય યસ્ય સુમખં સહો મહિ શ્રવો નૃમ્ણં ચ રોદસી સપર્યતઃ
મહાન અને અમૃત પાનમાં આનંદ માણનાર, સર્વને આવરી લેનારા, વિશ્વભુવને આપણે સ્તુતિ અર્પણ કરીએ; એ ઈન્દ્ર, જેમનું મહાન બળ અને યશ, જેમનું પરાક્રમ, પૃથ્વી અને આકાશે પણ પૂજાય છે.
સો ચિન્નુ સખ્યા નર્ય ઇન સ્તુતશ્ચર્કૃત્ય ઇન્દ્રો માવતે નરે । વિશ્વાસુ ધૂર્ષુ વાજકૃત્યેષુ સત્પતે વૃત્રે વાપ્સ્વભિ શૂર મન્દસે
મિત્રતાથી પ્રસન્ન થનાર અને સ્તુતિ પામનાર એ ઈન્દ્ર જ પુરુષોને સહાય કરે છે; દરેક કાર્યમાં, દરેક સ્પર્ધામાં, દરેક યુદ્ધમાં, હે વીર, તું આનંદ પામે છે.
કે તે નર ઇન્દ્ર યે ત ઇષે યે તે સુમ્નં સધન્યમિયક્ષાન્ । કે તે વાજાયાસુર્યાય હિન્વિરે કે અપ્સુ સ્વાસૂર્વરાસુ પૌંસ્યે
કયા એ પુરુષો છે, હે ઈન્દ્ર, જે તારી કૃપા માગે છે, જે તારી દયાળુતા અને સમૃદ્ધિ ઈચ્છે છે? કોણ તારી શક્તિ માટે, સ્વામીપદ માટે પ્રયત્ન કરે છે? કોણ પાણીમાં, શ્રેષ્ઠ ધનમાં, પુરુષાર્થમાં તને શોધે છે?
ભુવસ્ત્વમિન્દ્ર બ્રહ્મણા મહાન્ભુવો વિશ્વેષુ સવનેષુ યજ્ઞિયઃ । ભુવો નૄઁશ્ચ્યૌત્નો વિશ્વસ્મિન્ભરે જ્યેષ્ઠશ્ચ મન્ત્રો વિશ્વચર્ષણે
તુ, હે ઈન્દ્ર, પ્રાર્થનાથી મહાન છે; તું સર્વ યજ્ઞોમાં પૂજનીય છે; સર્વ સભામાં તું શ્રેષ્ઠ છે અને તારો ઉપદેશ સર્વ લોકોમાં સર્વોચ્ચ છે.
અવા નુ કં જ્યાયાન્યજ્ઞવનસો મહીં ત ઓમાત્રાં કૃષ્ટયો વિદુઃ । અસો નુ કમજરો વર્ધાશ્ચ વિશ્વેદેતા સવના તૂતુમા કૃષે
હવે મોટા યજ્ઞકર્તાઓ અમને રક્ષે; લોકો તારી વિશાળ મહિમા જાણે છે; આ અવિનાશી અને સતત વધતી મહિમા, આ બધાં હવન તારા માટે મેં તૈયાર કર્યા છે.
એતા વિશ્વા સવના તૂતુમા કૃષે સ્વયં સૂનો સહસો યાનિ દધિષે । વરાય તે પાત્રં ધર્મણે તના યજ્ઞો મન્ત્રો બ્રહ્મોદ્યતં વચઃ
આ બધા હવન તારા માટે મેં તૈયાર કર્યા છે, હે બળવાનના પુત્ર, જેને તું સ્વીકારી લીધા છે; તારી કૃપા માટે પાત્ર તૈયાર છે, વિધિ સ્થાપિત છે, સ્તુતિ, પ્રાર્થના અને ઉન્નત વાણી અર્પણ છે.
યે તે વિપ્ર બ્રહ્મકૃતઃ સુતે સચા વસૂનાં ચ વસુનશ્ચ દાવને । પ્ર તે સુમ્નસ્ય મનસા પથા ભુવન્મદે સુતસ્ય સોમ્યસ્યાન્ધસઃ
જે વિદ્વાન યજ્ઞ સમયે તારી સ્તુતિ રચે છે અને ધનદાન માટે પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ તારી કૃપા માટે મનથી માર્ગે ચાલે છે અને સોમના આનંદ સુધી પહોંચે છે.
મહત્તદુલ્બં સ્થવિરં તદાસીદ્યેનાવિષ્ટિતઃ પ્રવિવેશિથાપઃ । વિશ્વા અપશ્યદ્બહુધા તે અગ્ને જાતવેદસ્તન્વો દેવ એકઃ
એ મહાન અને પ્રાચીન બીજ હતું, જેના દ્વારા તું જળમાં પ્રવેશ્યો; હે અગ્નિ, જાતવેદ, તું દેવોમાં એકલો, પોતાની અનેક રૂપોને જુદી જુદી રીતે જોયા.
કો મા દદર્શ કતમઃ સ દેવો યો મે તન્વો બહુધા પર્યપશ્યત્ । ક્વાહ મિત્રાવરુણા ક્ષિયન્ત્યગ્નેર્વિશ્વાઃ સમિધો દેવયાનીઃ
કોણે મને જોયો? એ કયો દેવ છે, જેને મારી અનેક રૂપો જોયા? હે અગ્નિ, મૈત્ર અને વરુણ ક્યાં વસે છે? તારી બધી દેવયાન અગ્નિ જ્યોતિઓ ક્યાં છે?
ઐચ્છામ ત્વા બહુધા જાતવેદઃ પ્રવિષ્ટમગ્ને અપ્સ્વોષધીષુ । તં ત્વા યમો અચિકેચ્ચિત્રભાનો દશાન્તરુષ્યાદતિરોચમાનમ્
અમે તને, હે જાતવેદ, અનેક રૂપે જોયો, તું જળ અને ઔષધિમાં પ્રવેશ્યો; યમ, અજોડ તેજવાળો, તને ઓળખી ગયો, જે દશ દિશા પાર તેજ પાથરે છે.
હોત્રાદહં વરુણ બિભ્યદાયં નેદેવ મા યુનજન્નત્ર દેવાઃ । તસ્ય મે તન્વો બહુધા નિવિષ્ટા એતમર્થં ન ચિકેતાહમગ્નિઃ
હું વરુણના ભયથી હોતૃત્વથી દૂર થયો; ત્યાં દેવોએ મને જોડ્યા નહીં; મારી અનેક રૂપો વિવિધ સ્થાનોમાં સ્થિર છે, પણ હું, અગ્નિ, એ અર્થ સમજ્યો નહીં.
એહિ મનુર્દેવયુર્યજ્ઞકામોઽરંકૃત્યા તમસિ ક્ષેષ્યગ્ને । સુગાન્પથઃ કૃણુહિ દેવયાનાન્વહ હવ્યાનિ સુમનસ્યમાનઃ
આવ, હે મનુ, યજ્ઞ ઇચ્છતા દેવને, અગ્નિને, યોગ્ય માર્ગે અંધકારમાંથી બહાર લેજે; દેવો માટે માર્ગ સરળ કર, હવન સમર્પિત મનથી પહોંચાડ.
અગ્નેઃ પૂર્વે ભ્રાતરો અર્થમેતં રથીવાધ્વાનમન્વાવરીવુઃ । તસ્માદ્ભિયા વરુણ દૂરમાયં ગૌરો ન ક્ષેપ્નોરવિજે જ્યાયાઃ
અગ્નિના પૂર્વજ ભાઈઓએ જેમ રથચાલક માર્ગે આગળ વધે તેમ, આ હેતુ માટે પ્રયત્ન કર્યો હતો. એથી, હે વરુણ, ભયના કારણે હું દૂર આવી ગયો છું, જેમ ધૂળિયો, જીતવામાં ન ઝડપાવનારો, દૂર રહે છે.
કુર્મસ્ત આયુરજરં યદગ્ને યથા યુક્તો જાતવેદો ન રિષ્યાઃ । અથા વહાસિ સુમનસ્યમાનો ભાગં દેવેભ્યો હવિષઃ સુજાત
હે અગ્નિ, અમે તારો આયુષ્ય કદી ન ખૂટે એવું કરીએ છીએ, જેથી તું, સર્વજ્ઞ, જોડાયેલો રહીને કદી ન નાશ પામે. પછી તું આનંદથી દેવતાઓને શ્રેષ્ઠ હવનનો ભાગ પહોંચાડે છે.
પ્રયાજાન્મે અનુયાજાઁશ્ચ કેવલાનૂર્જસ્વન્તં હવિષો દત્ત ભાગમ્ । ઘૃતં ચાપાં પુરુષં ચૌષધીનામગ્નેશ્ચ દીર્ઘમાયુરસ્તુ દેવાઃ
મને પ્રારંભ અને અંતના, શક્તિથી ભરેલા, હવનના ભાગો આપો. ઘી, પાણીનો સાર, ઔષધિઓનો રસ મળે અને હે અગ્નિ, દેવતાઓ તને દીર્ઘ આયુષ્ય આપે.
તવ પ્રયાજા અનુયાજાશ્ચ કેવલ ઊર્જસ્વન્તો હવિષઃ સન્તુ ભાગાઃ । તવાગ્ને યજ્ઞોઽયમસ્તુ સર્વસ્તુભ્યં નમન્તાં પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ
હે અગ્નિ, તારા પ્રારંભ અને અંતના હવનના ભાગો શક્તિશાળી રહે. આ આખો યજ્ઞ તારો જ હોય અને ચારેય દિશાઓ તને વંદન કરે.
વિશ્વે દેવાઃ શાસ્તન મા યથેહ હોતા વૃતો મનવૈ યન્નિષદ્ય । પ્ર મે બ્રૂત ભાગધેયં યથા વો યેન પથા હવ્યમા વો વહાનિ
બધા દેવતાઓ, અહીં મને શીખવો, જેમ પસંદ કરેલો હોતા યજ્ઞ માટે બેઠો છે. મને મારું યોગ્ય હક્ક કહો, જેથી હું તમારી પસંદગીના માર્ગે તમારું હવન પહોંચાડી શકું.
અહં હોતા ન્યસીદં યજીયાન્વિશ્વે દેવા મરુતો મા જુનન્તિ । અહરહરશ્વિનાધ્વર્યવં વાં બ્રહ્મા સમિદ્ભવતિ સાહુતિર્વામ્
હું હોતા તરીકે યજ્ઞ માટે બેઠો છું; બધા દેવતાઓ અને મરુતોએ મને સહારો આપ્યો છે. રોજે રોજ, હે અશ્વિનીકુમારો, તમારો પુજારી હવન અર્પણ કરે છે અને આ હવન તમને સમર્પિત થાય છે.
અયં યો હોતા કિરુ સ યમસ્ય કમપ્યૂહે યત્સમઞ્જન્તિ દેવાઃ । અહરહર્જાયતે માસિમાસ્યથા દેવા દધિરે હવ્યવાહમ્
જે હોતા હોય, તેને યમ પાસે લઈ જવાય છે; દેવતાઓ જે પસંદ કરે છે, તે વિચાર કરે છે. રોજે રોજ તે જન્મે છે, મહિને મહિને, જેમ દેવોએ હવન વહન કરનારને સ્થાપિત કર્યો છે.