અહમિન્દ્રો રોધો વક્ષો અથર્વણસ્ત્રિતાય ગા અજનયમહેરધિ । અહં દસ્યુભ્યઃ પરિ નૃમ્ણમા દદે ગોત્રા શિક્ષન્દધીચે માતરિશ્વને
હું ઇન્દ્ર છું, અથર્વણની શક્તિ અને અવરોધ છું. મેં ત્રિતાને ગાય આપી, મહાન પર વિજય મેળવ્યો. મેં સારા લોકોને પુરુષાર્થ આપ્યો, દુશ્મનને નહીં. દધીચિ અને માતરિશ્વનને કુળ આપ્યા.
મહ્યં ત્વષ્ટા વજ્રમતક્ષદાયસં મયિ દેવાસોઽવૃજન્નપિ ક્રતુમ્ । મમાનીકં સૂર્યસ્યેવ દુષ્ટરં મામાર્યન્તિ કૃતેન કર્ત્વેન ચ
માટે ત્વષ્ટાએ મારા માટે લોખંડનો વજ્ર બનાવ્યો. દેવોએ તેમની શક્તિ મને આપી. મારું ચહેરું સૂર્ય જેટલું અપરાજેય છે. મારા કામ અને કૃત્યથી લોકો મારી પૂજા કરે છે.
અહમેતં ગવ્યયમશ્વ્યં પશું પુરીષિણં સાયકેના હિરણ્યયમ્ । પુરૂ સહસ્રા નિ શિશામિ દાશુષે યન્મા સોમાસ ઉક્થિનો અમન્દિષુઃ
હું ભક્તોને ગાય, ઘોડા અને સોનાનું ધન આપું છું, જે બહુ છે અને તેજસ્વી છે. જ્યારે સોમ અને સ્તુતિથી હું પ્રસન્ન થાઉં, ત્યારે અનેક હજાર ધન ભક્તને આપું છું.
અહમિન્દ્રો ન પરા જિગ્ય ઇદ્ધનં ન મૃત્યવેઽવ તસ્થે કદા ચન । સોમમિન્મા સુન્વન્તો યાચતા વસુ ન મે પૂરવઃ સખ્યે રિષાથન
હું ઇન્દ્ર, ક્યારેય હાર્યો નથી કે મૃત્યુથી ડર્યો નથી. જે સોમ દબાવે છે, તેઓ મારા પાસેથી ધન માગે. હે પૂરુ, તું મારી મિત્રતા ક્યારેય ગુમાવતો નથી.
અહમેતાઞ્છાશ્વસતો દ્વાદ્વેન્દ્રં યે વજ્રં યુધયેઽકૃણ્વત । આહ્વયમાનાઁ અવ હન્મનાહનં દૃળ્હા વદન્નનમસ્યુર્નમસ્વિનઃ
હું એ લોકોને હરાવ્યો, જેમણે ઘોડા માટે યુદ્ધ માટે વજ્ર તૈયાર કર્યો હતો. જ્યારે મને લલકારવામાં આવ્યો, ત્યારે હું દુશ્મન, દમભી અને નમન ન કરનારને પણ હરાવું છું.
અભીદમેકમેકો અસ્મિ નિષ્ષાળભી દ્વા કિમુ ત્રયઃ કરન્તિ । ખલે ન પર્ષાન્પ્રતિ હન્મિ ભૂરિ કિં મા નિન્દન્તિ શત્રવોઽનિન્દ્રાઃ
હું એક છું, છતાં અનેક સાથે લડું છું. બે કે ત્રણ શું કરશે? હું વાવણી કરનારની જેમ ઘણા દુશ્મનોને હરાવું છું. જે ઇન્દ્ર નથી, એ લોકો મને શા માટે નિંદે છે?
અહં ગુઙ્ગુભ્યો અતિથિગ્વમિષ્કરમિષં ન વૃત્રતુરં વિક્ષુ ધારયમ્ । યત્પર્ણયઘ્ન ઉત વા કરઞ્જહે પ્રાહં મહે વૃત્રહત્યે અશુશ્રવિ
હું ગુંગુ અને અતિથિગ્વને અનાજ આપ્યું. હું વૃત્રને મારનાર તરીકે લોકોનું પાલન કરું છું. પર્ણયઘ્ન હોય કે કરંજ, મહાન વૃત્રવધમાં હું સાંભળાયો હતો.
પ્ર મે નમી સાપ્ય ઇષે ભુજે ભૂદ્ગવામેષે સખ્યા કૃણુત દ્વિતા । દિદ્યું યદસ્ય સમિથેષુ મંહયમાદિદેનં શંસ્યમુક્થ્યં કરમ્
જે મને નમે છે, તેને અનાજ અને બળ મળે. તે ગાય આપનાર સાથે મિત્રતા કરે. જ્યારે સભામાં મારી પૂજા થાય છે, ત્યારે હું પ્રશંસનીય અને સ્તુતિયોગ્ય વસ્તુઓ લાવું છું.
પ્ર નેમસ્મિન્દદૃશે સોમો અન્તર્ગોપા નેમમાવિરસ્થા કૃણોતિ । સ તિગ્મશૃઙ્ગં વૃષભં યુયુત્સન્દ્રુહસ્તસ્થૌ બહુલે બદ્ધો અન્તઃ
સોમ અહીં દેખાતો નથી, ન ખુલ્લેઆમ દેખાય છે; પણ એ આને પ્રગટ કરે છે. તે તીખા શિંગાવાળો વાછરડો, યુદ્ધ માટે તત્પર, અંદરથી બે હાથ બાંધીને ઊભો છે.
આદિત્યાનાં વસૂનાં રુદ્રિયાણાં દેવો દેવાનાં ન મિનામિ ધામ । તે મા ભદ્રાય શવસે તતક્ષુરપરાજિતમસ્તૃતમષાળ્હમ્
હું આદિત્ય, વસુ અને રુદ્રોના નિયમને ક્યારેય તોડતો નથી, દેવોમાં દેવ છું. તેઓ મને સુખ, અપરાજિતતા અને અડગતા માટે ઘડે.
અહં દાં ગૃણતે પૂર્વ્યં વસ્વહં બ્રહ્મ કૃણવં મહ્યં વર્ધનમ્ । અહં ભુવં યજમાનસ્ય ચોદિતાયજ્વનઃ સાક્ષિ વિશ્વસ્મિન્ભરે
હું ગાયકને પ્રાચીન ધન આપું છું. હું એવી પ્રાર્થના રચું છું જે મને વૃદ્ધિ આપે. હું યજમાનને પ્રેરણા આપું છું અને દરેક સ્પર્ધામાં સાક્ષી છું.
માં ધુરિન્દ્રં નામ દેવતા દિવશ્ચ ગ્મશ્ચાપાં ચ જન્તવઃ । અહં હરી વૃષણા વિવ્રતા રઘૂ અહં વજ્રં શવસે ધૃષ્ણ્વા દદે
દેવોએ મને ઇન્દ્ર નામથી બોલાવ્યો છે; આકાશ, ધરતી અને પાણીના પ્રાણીઓએ પણ. મેં બે તેજસ્વી અને બળવાન ઘોડા જોડ્યા છે. હું વજ્ર પણ બલવાનને આપું છું.
અહમત્કં કવયે શિશ્નથં હથૈરહં કુત્સમાવમાભિરૂતિભિઃ । અહં શુષ્ણસ્ય શ્નથિતા વધર્યમં ન યો રર આર્યં નામ દસ્યવે
હું શક્તિથી ઋષિ માટે અટકને નાશ કર્યો. મેં કુત્સાને મારી શક્તિથી મદદ કરી. હું શુષ્ણનો વિનાશક અને વધર્યશ્વનો રોકનાર છું, જે દાસ્યુને આર્ય નામ આપતો નથી.
અહં પિતેવ વેતસૂઁરભિષ્ટયે તુગ્રં કુત્સાય સ્મદિભં ચ રન્ધયમ્ । અહં ભુવં યજમાનસ્ય રાજનિ પ્ર યદ્ભરે તુજયે ન પ્રિયાધૃષે
પિતાની જેમ, મેં વેતસુને ઇચ્છા માટે મદદ કરી. મેં તુગ્ર અને સ્મદિભને કુત્સા માટે વશ કર્યા. હું યજમાન અને રાજાને પ્રેરણા આપું છું, જ્યારે સ્પર્ધામાં પ્રિયને ન રોકનાર માટે જીતું છું.
અહં રન્ધયં મૃગયં શ્રુતર્વણે યન્માજિહીત વયુના ચનાનુષક્ । અહં વેશં નમ્રમાયવેઽકરમહં સવ્યાય પડ્ગૃભિમરન્ધયમ્
હું શ્રુતરવન માટે મૃગયને વશ કર્યો, જ્યારે તેણે પોતાની કળાથી મારી મદદ માગી. મેં નમ્ર વેશાને વશ કર્યો. મેં સવ્ય માટે પડ્ગૃભિને પણ વશ કર્યો.
અહં સ યો નવવાસ્ત્વં બૃહદ્રથં સં વૃત્રેવ દાસં વૃત્રહારુજમ્ । યદ્વર્ધયન્તં પ્રથયન્તમાનુષગ્દૂરે પારે રજસો રોચનાકરમ્
હું એ છું, જેમ વિત્રને હરાવનાર દેવએ નવવાસ્ત્વ નામના દાસ અને બૃહદ્રથને હરાવ્યા, અને જે કોઈ માનવો પોતાને મોટો બતાવવા અને ફેલાવા ઈચ્છતો હતો, તેને હું આકાશની પાર, દૂર ફેંકી દીધો.
અહં સૂર્યસ્ય પરિ યામ્યાશુભિઃ પ્રૈતશેભિર્વહમાન ઓજસા । યન્મા સાવો મનુષ આહ નિર્ણિજ ઋધક્કૃષે દાસં કૃત્વ્યં હથૈઃ
હું સૂર્યની આસપાસ ઝડપી ઘોડાઓ સાથે ફરું છું, અને પુરુષોએ જ્યારે દબાણ પથ્થરથી મને બોલાવ્યા, ત્યારે હું દાસને નીચે પાડી દઈને તેને જીત્યો.
અહં સપ્તહા નહુષો નહુષ્ટરઃ પ્રાશ્રાવયં શવસા તુર્વશં યદુમ્ । અહં ન્યન્યં સહસા સહસ્કરં નવ વ્રાધતો નવતિં ચ વક્ષયમ્
હું સાત પ્રકારના નહુષોમાં સૌથી શક્તિશાળી છું; મારી શક્તિથી મેં તુર્વશ અને યદુને મારી મહિમા ગાવડાવી; અને એક બીજા મહાનને પણ જીત્યો, અને નવાણું ઘમંડીઓ પર વિજય મેળવ્યો.
અહં સપ્ત સ્રવતો ધારયં વૃષા દ્રવિત્ન્વઃ પૃથિવ્યાં સીરા અધિ । અહમર્ણાંસિ વિ તિરામિ સુક્રતુર્યુધા વિદં મનવે ગાતુમિષ્ટયે
હું એ વૃષભ છું, જેમણે પૃથ્વી પર વહેતા સાત નદીઓને રોકી રાખી; હું બુદ્ધિવાળો છું, જળને પાર કરું છું અને માનુના સંતાનો માટે સાચો માર્ગ શોધું છું.
અહં તદાસુ ધારયં યદાસુ ન દેવશ્ચન ત્વષ્ટાધારયદ્રુશત્ । સ્પાર્હં ગવામૂધસ્સુ વક્ષણાસ્વા મધોર્મધુ શ્વાત્ર્યં સોમમાશિરમ્
હું એ સમયે એ નદીઓને રોકી રાખી, જ્યારે ત્વષ્ટા દેવ પણ તેમને રોકી શક્યા નહોતા; ગાયોના દુધમાં છુપાયેલું અમૂલ્ય દૂધ, મીઠું મધ અને શુદ્ધ સોમ પણ મેં જ આપ્યા.
એવા દેવાઁ ઇન્દ્રો વિવ્યે નૄન્પ્ર ચ્યૌત્નેન મઘવા સત્યરાધાઃ । વિશ્વેત્તા તે હરિવઃ શચીવોઽભિ તુરાસઃ સ્વયશો ગૃણન્તિ
એ રીતે, દેવો, દયાળુ અને સાચા ઈન્દ્રે પોતાના પરાક્રમથી મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠતા મેળવી; હે હરિવ, શક્તિશાળી બધા, પોતાની શક્તિથી તારી મહિમા ગાય છે.
પ્ર વો મહે મન્દમાનાયાન્ધસોઽર્ચા વિશ્વાનરાય વિશ્વાભુવે । ઇન્દ્રસ્ય યસ્ય સુમખં સહો મહિ શ્રવો નૃમ્ણં ચ રોદસી સપર્યતઃ
મહાન અને અમૃત પાનમાં આનંદ માણનાર, સર્વને આવરી લેનારા, વિશ્વભુવને આપણે સ્તુતિ અર્પણ કરીએ; એ ઈન્દ્ર, જેમનું મહાન બળ અને યશ, જેમનું પરાક્રમ, પૃથ્વી અને આકાશે પણ પૂજાય છે.
સો ચિન્નુ સખ્યા નર્ય ઇન સ્તુતશ્ચર્કૃત્ય ઇન્દ્રો માવતે નરે । વિશ્વાસુ ધૂર્ષુ વાજકૃત્યેષુ સત્પતે વૃત્રે વાપ્સ્વભિ શૂર મન્દસે
મિત્રતાથી પ્રસન્ન થનાર અને સ્તુતિ પામનાર એ ઈન્દ્ર જ પુરુષોને સહાય કરે છે; દરેક કાર્યમાં, દરેક સ્પર્ધામાં, દરેક યુદ્ધમાં, હે વીર, તું આનંદ પામે છે.
કે તે નર ઇન્દ્ર યે ત ઇષે યે તે સુમ્નં સધન્યમિયક્ષાન્ । કે તે વાજાયાસુર્યાય હિન્વિરે કે અપ્સુ સ્વાસૂર્વરાસુ પૌંસ્યે
કયા એ પુરુષો છે, હે ઈન્દ્ર, જે તારી કૃપા માગે છે, જે તારી દયાળુતા અને સમૃદ્ધિ ઈચ્છે છે? કોણ તારી શક્તિ માટે, સ્વામીપદ માટે પ્રયત્ન કરે છે? કોણ પાણીમાં, શ્રેષ્ઠ ધનમાં, પુરુષાર્થમાં તને શોધે છે?
ભુવસ્ત્વમિન્દ્ર બ્રહ્મણા મહાન્ભુવો વિશ્વેષુ સવનેષુ યજ્ઞિયઃ । ભુવો નૄઁશ્ચ્યૌત્નો વિશ્વસ્મિન્ભરે જ્યેષ્ઠશ્ચ મન્ત્રો વિશ્વચર્ષણે
તુ, હે ઈન્દ્ર, પ્રાર્થનાથી મહાન છે; તું સર્વ યજ્ઞોમાં પૂજનીય છે; સર્વ સભામાં તું શ્રેષ્ઠ છે અને તારો ઉપદેશ સર્વ લોકોમાં સર્વોચ્ચ છે.
અવા નુ કં જ્યાયાન્યજ્ઞવનસો મહીં ત ઓમાત્રાં કૃષ્ટયો વિદુઃ । અસો નુ કમજરો વર્ધાશ્ચ વિશ્વેદેતા સવના તૂતુમા કૃષે
હવે મોટા યજ્ઞકર્તાઓ અમને રક્ષે; લોકો તારી વિશાળ મહિમા જાણે છે; આ અવિનાશી અને સતત વધતી મહિમા, આ બધાં હવન તારા માટે મેં તૈયાર કર્યા છે.
એતા વિશ્વા સવના તૂતુમા કૃષે સ્વયં સૂનો સહસો યાનિ દધિષે । વરાય તે પાત્રં ધર્મણે તના યજ્ઞો મન્ત્રો બ્રહ્મોદ્યતં વચઃ
આ બધા હવન તારા માટે મેં તૈયાર કર્યા છે, હે બળવાનના પુત્ર, જેને તું સ્વીકારી લીધા છે; તારી કૃપા માટે પાત્ર તૈયાર છે, વિધિ સ્થાપિત છે, સ્તુતિ, પ્રાર્થના અને ઉન્નત વાણી અર્પણ છે.
યે તે વિપ્ર બ્રહ્મકૃતઃ સુતે સચા વસૂનાં ચ વસુનશ્ચ દાવને । પ્ર તે સુમ્નસ્ય મનસા પથા ભુવન્મદે સુતસ્ય સોમ્યસ્યાન્ધસઃ
જે વિદ્વાન યજ્ઞ સમયે તારી સ્તુતિ રચે છે અને ધનદાન માટે પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ તારી કૃપા માટે મનથી માર્ગે ચાલે છે અને સોમના આનંદ સુધી પહોંચે છે.
મહત્તદુલ્બં સ્થવિરં તદાસીદ્યેનાવિષ્ટિતઃ પ્રવિવેશિથાપઃ । વિશ્વા અપશ્યદ્બહુધા તે અગ્ને જાતવેદસ્તન્વો દેવ એકઃ
એ મહાન અને પ્રાચીન બીજ હતું, જેના દ્વારા તું જળમાં પ્રવેશ્યો; હે અગ્નિ, જાતવેદ, તું દેવોમાં એકલો, પોતાની અનેક રૂપોને જુદી જુદી રીતે જોયા.
કો મા દદર્શ કતમઃ સ દેવો યો મે તન્વો બહુધા પર્યપશ્યત્ । ક્વાહ મિત્રાવરુણા ક્ષિયન્ત્યગ્નેર્વિશ્વાઃ સમિધો દેવયાનીઃ
કોણે મને જોયો? એ કયો દેવ છે, જેને મારી અનેક રૂપો જોયા? હે અગ્નિ, મૈત્ર અને વરુણ ક્યાં વસે છે? તારી બધી દેવયાન અગ્નિ જ્યોતિઓ ક્યાં છે?