વિદ્મા તે અગ્ને ત્રેધા ત્રયાણિ વિદ્મા તે ધામ વિભૃતા પુરુત્રા । વિદ્મા તે નામ પરમં ગુહા યદ્વિદ્મા તમુત્સં યત આજગન્થ
હે અગ્નિ, અમે તને ત્રણ રીતે ઓળખીએ છીએ; તારા ત્રણ વસસ્થાનો, જે સર્વત્ર ફેલાયેલા છે, જાણીએ છીએ; તું જેનું સર્વોચ્ચ નામ ગુપ્ત છે, એ પણ જાણીએ છીએ; અને તું જે સ્ત્રોતથી આવ્યો છે, એ પણ જાણીએ છીએ.
સમુદ્રે ત્વા નૃમણા અપ્સ્વન્તર્નૃચક્ષા ઈધે દિવો અગ્ન ઊધન્ । તૃતીયે ત્વા રજસિ તસ્થિવાંસમપામુપસ્થે મહિષા અવર્ધન્
સમુદ્રમાં તું સ્વયં જન્મેલા દ્વારા પ્રજ્વલિત થાય છે, જળમાં ઋષિઓ દ્વારા, અને આકાશમાં તું દુધાળું સ્તન છે; ત્રીજા લોકમાં તું ઊભો છે, અને જળના કોળમાં મહાનોએ તને વધાર્યો છે.
અક્રન્દદગ્નિ સ્તનયન્નિવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્વીરુધઃ સમઞ્જન્ । સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમિદ્ધો અખ્યદા રોદસી ભાનુના ભાત્યન્તઃ
અગ્નિ ગર્જના કરે છે, જેમ આકાશમાં વીજળી ગાજે છે; ધરતી હલચલ કરે છે અને વનસ્પતિઓ શોભાયમાન થાય છે; તુરંત જન્મીને, તે પ્રજ્વલિત થાય છે અને બંને લોક તેની કાંતિથી તેજસ્વી બને છે.
શ્રીણામુદારો ધરુણો રયીણાં મનીષાણાં પ્રાર્પણઃ સોમગોપાઃ । વસુઃ સૂનુઃ સહસો અપ્સુ રાજા વિ ભાત્યગ્ર ઉષસામિધાનઃ
તે વિશાળ, ધનની આધારરૂપ છે, વિચારની પૂર્ણતા છે અને સોમના રક્ષક છે; બળવાન પુત્ર, જળમાં રાજા, ઉષા દ્વારા પ્રજ્વલિત થઈને સર્વપ્રથમ તેજ પામે છે.
વિશ્વસ્ય કેતુર્ભુવનસ્ય ગર્ભ આ રોદસી અપૃણાજ્જાયમાનઃ । વીળું ચિદદ્રિમભિનત્પરાયઞ્જના યદગ્નિમયજન્ત પઞ્ચ
તે સર્વનો સંકેત છે, જગતનો બીજ છે; જન્મીને, તેણે બંને લોક ભરી દીધા; તેણે માર્ગ માટે પર્વત પણ ફાડી નાખ્યો, જ્યારે પાંચ જાતિએ અગ્નિની પૂજા કરી.
ઉશિક્પાવકો અરતિઃ સુમેધા મર્તેષ્વગ્નિરમૃતો નિ ધાયિ । ઇયર્તિ ધૂમમરુષં ભરિભ્રદુચ્છુક્રેણ શોચિષા દ્યામિનક્ષન્
પવિત્ર, બુદ્ધિશાળી અને તેજસ્વી અગ્નિ, મરનારાઓમાં અમર છે; તે ધૂમ્રપટ્ટો મોકલે છે, લાલચટ્ટ અને તેજથી, અને તેજસ્વી જ્યોતથી આકાશ પ્રકાશિત કરે છે.
દૃશાનો રુક્મ ઉર્વિયા વ્યદ્યૌદ્દુર્મર્ષમાયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ । અગ્નિરમૃતો અભવદ્વયોભિર્યદેનં દ્યૌર્જનયત્સુરેતાઃ
તે ચમકતો, સોનાની જેમ વ્યાપક ફેલાય છે; રોકી શકાય એવો નથી, તે કીર્તિ માટે તેજ આપે છે; અગ્નિ બે જીવનથી અમર થયો, જ્યારે આકાશે, પુષ્કળ બીજથી, તેને જન્મ આપ્યો.
યસ્તે અદ્ય કૃણવદ્ભદ્રશોચેઽપૂપં દેવ ઘૃતવન્તમગ્ને । પ્ર તં નય પ્રતરં વસ્યો અચ્છાભિ સુમ્નં દેવભક્તં યવિષ્ઠ
હે દેવ અગ્નિ, તું આજે જે શુભ અને તેજસ્વી ઘૃતયુક્ત પિંડ આપે છે, તેને આગળ લઈ જા, ધનવાન સુધી પહોંચાડ, અને દેવપ્રિય સુમન માટે, હે યુવાન, તેને સ્વીકાર.
આ તં ભજ સૌશ્રવસેષ્વગ્ન ઉક્થઉક્થ આ ભજ શસ્યમાને । પ્રિયઃ સૂર્યે પ્રિયો અગ્ના ભવાત્યુજ્જાતેન ભિનદદુજ્જનિત્વૈઃ
હે અગ્નિ, તે પ્રસિદ્ધ લોકોને વહેંચ, સ્તુતિથી જે પ્રશંસનીય છે તે વહેંચ; જે સૂર્યને અને અગ્નિને પ્રિય છે, તે જન્મ અને સર્જનથી ઉજળી ઊઠે છે.
ત્વામગ્ને યજમાના અનુ દ્યૂન્વિશ્વા વસુ દધિરે વાર્યાણિ । ત્વયા સહ દ્રવિણમિચ્છમાના વ્રજં ગોમન્તમુશિજો વિ વવ્રુઃ
હે અગ્નિ, યજ્ઞ કરનારોએ દરેક દિવસે તને સર્વ પ્રકારના ધન અને ઇચ્છિત વસ્તુઓ સોંપી છે. તારી સાથે ધન મેળવવાની ઈચ્છા રાખી, ઉશિજોએ ગાયોથી ભરેલી વાડ ખોલી નાખી.
અસ્તાવ્યગ્નિર્નરાં સુશેવો વૈશ્વાનર ઋષિભિઃ સોમગોપાઃ । અદ્વેષે દ્યાવાપૃથિવી હુવેમ દેવા ધત્ત રયિમસ્મે સુવીરમ્
માણસોમાં સૌમ્ય અને સર્વવ્યાપક અગ્નિ, ઋષિઓ અને સોમના રક્ષકો સાથે સ્થિર રહે. અમે દ્વેષ વિના આકાશ અને પૃથ્વીને બોલાવીએ; દેવો અમને ધન અને બળવાન સંતાન આપે.
પ્ર હોતા જાતો મહાન્નભોવિન્નૃષદ્વા સીદદપામુપસ્થે । દધિર્યો ધાયિ સ તે વયાંસિ યન્તા વસૂનિ વિધતે તનૂપાઃ
મહાન હોતાર, જે જન્મ્યો છે અને આકાશને જાણે છે, તે મનુષ્યોમાં, જળના કાંઠે બેઠો છે. જે સ્થિર છે, જેને સ્થાપિત કરાયો છે, તારી શક્તિઓ એના પાસે જાય છે, જે ધન વહેંચે છે અને શરીરનું રક્ષણ કરે છે.
ઇમં વિધન્તો અપાં સધસ્થે પશું ન નષ્ટં પદૈરનુ ગ્મન્ । ગુહા ચતન્તમુશિજો નમોભિરિચ્છન્તો ધીરા ભૃગવોઽવિન્દન્
જળના સ્થાનમાં તેને શોધતા, તેઓ ગુમ થયેલી ગાયની જેમ તેના પગલાંઓએ ગયા. બુદ્ધિશાળી ભૃગુઓએ, શ્રદ્ધાથી, છુપાયેલા અને ભટકતા તેને શોધી કાઢ્યો.
ઇમં ત્રિતો ભૂર્યવિન્દદિચ્છન્વૈભૂવસો મૂર્ધન્યઘ્ન્યાયાઃ । સ શેવૃધો જાત આ હર્મ્યેષુ નાભિર્યુવા ભવતિ રોચનસ્ય
ત્રિતએ, શોધી, આ સમૃદ્ધ અને તેજસ્વી દેવને ગાયના માથા પર શોધ્યો. તે જન્મીને ઘરોમાં સુખ-સમૃદ્ધિ લાવે છે, તેજસ્વી જગતનો નાભિ અને યુવાન છે.
મન્દ્રં હોતારમુશિજો નમોભિઃ પ્રાઞ્ચં યજ્ઞં નેતારમધ્વરાણામ્ । વિશામકૃણ્વન્નરતિં પાવકં હવ્યવાહં દધતો માનુષેષુ
ઉશિજોએ શ્રદ્ધાથી મૃદુ અને આનંદદાયક હોતારને, યજ્ઞના નેતા અને વિધિના માર્ગદર્શકને આગળ રાખ્યો; તેને લોકોમાં આનંદ, શુદ્ધતા અને હવ્ય વહન કરનાર બનાવ્યો.
પ્ર ભૂર્જયન્તં મહાં વિપોધાં મૂરા અમૂરં પુરાં દર્માણમ્ । નયન્તો ગર્ભં વનાં ધિયં ધુર્હિરિશ્મશ્રું નાર્વાણં ધનર્ચમ્
મહાન, તેજસ્વી, બુદ્ધિશાળી અને નિર્વિકાર, પ્રાચીન શહેરોના રક્ષક દેવને તેઓ આગળ લાવે છે; જંગલના ગર્ભ, વિચાર, બુદ્ધિશાળી, પીળા દાઢીવાળા અને સ્તુતિ ગાવનારને લઈને.
નિ પસ્ત્યાસુ ત્રિત સ્તભૂયન્પરિવીતો યોનૌ સીદદન્તઃ । અતઃ સંગૃભ્યા વિશાં દમૂના વિધર્મણાયન્ત્રૈરીયતે નૄન્
ત્રિત ઘરોમાં સ્થિર રહી, આસપાસથી ઘેરાઈને, ગર્ભમાં બેઠો છે; ત્યાંથી, ઘરપતિ પોતાના નિયમો અને નિયંત્રણોથી લોકોને માર્ગે દોરે છે.
અસ્યાજરાસો દમામરિત્રા અર્ચદ્ધૂમાસો અગ્નયઃ પાવકાઃ । શ્વિતીચયઃ શ્વાત્રાસો ભુરણ્યવો વનર્ષદો વાયવો ન સોમાઃ
આ અગ્નિના અવિનાશી, ઘર સંભાળનાર, તેજસ્વી જ્વાલાઓ પ્રગટે છે; સફેદ દાંતવાળી, ગર્જનારી, ધ્વનિ કરતી, જંગલને ભસ્મ કરતી, પવન જેવી અને સોમ જેવી છે.
પ્ર જિહ્વયા ભરતે વેપો અગ્નિઃ પ્ર વયુનાનિ ચેતસા પૃથિવ્યાઃ । તમાયવઃ શુચયન્તં પાવકં મન્દ્રં હોતારં દધિરે યજિષ્ઠમ્
અગ્નિ પોતાની જીભથી કંપન પેદા કરે છે, મનથી પૃથ્વીના માર્ગોને જાણે છે; આયુઓએ તેને શુદ્ધ, તેજસ્વી, આનંદદાયક અને શ્રેષ્ઠ હોતાર તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે.
દ્યાવા યમગ્નિં પૃથિવી જનિષ્ટામાપસ્ત્વષ્ટા ભૃગવો યં સહોભિઃ । ઈળેન્યં પ્રથમં માતરિશ્વા દેવાસ્તતક્ષુર્મનવે યજત્રમ્
જે અગ્નિને આકાશ અને પૃથ્વીએ જન્માવ્યો, જળોએ, ત્વષ્ટાએ અને ભૃગુઓએ પોતાની શક્તિથી પેદા કર્યો, માતરિશ્વાને પ્રથમ પૂજનીય માન્યો, દેવોએ મનુ માટે પૂજ્ય બનાવ્યો.
યં ત્વા દેવા દધિરે હવ્યવાહં પુરુસ્પૃહો માનુષાસો યજત્રમ્ । સ યામન્નગ્ને સ્તુવતે વયો ધાઃ પ્ર દેવયન્યશસઃ સં હિ પૂર્વીઃ
દેવોએ જેને હવ્ય વહન કરનાર, સર્વેના ઇચ્છિત અને માનવોમાં પૂજ્ય બનાવ્યો, હે અગ્નિ, તારી સ્તુતિ કરનાર પાસે જઈ, દૈવી, યશસ્વી અને પ્રાચીન દાન આપ.
જગૃભ્મા તે દક્ષિણમિન્દ્ર હસ્તં વસૂયવો વસુપતે વસૂનામ્ । વિદ્મા હિ ત્વા ગોપતિં શૂર ગોનામસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
હે ઇન્દ્ર, ધન મેળવવાની ઈચ્છાથી અમે તારો જમણો હાથ પકડી લીધો છે, હે ધનના સ્વામી, અમને ખબર છે કે તું ગાયોના રક્ષક છે; હે વીર, અમને સુંદર અને બળવાન ધન આપ.
સ્વાયુધં સ્વવસં સુનીથં ચતુઃસમુદ્રં ધરુણં રયીણામ્ । ચર્કૃત્યં શંસ્યં ભૂરિવારમસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
તારા પોતાના શસ્ત્ર, તારી શક્તિ, સારા માર્ગદર્શન અને ચાર સમુદ્ર જેવા ધનના આધારથી, જે અનેક પ્રકારનું અને વખાણવા યોગ્ય છે—અમને સુંદર અને બળવાન ધન આપ.
સુબ્રહ્માણં દેવવન્તં બૃહન્તમુરું ગભીરં પૃથુબુધ્નમિન્દ્ર । શ્રુતઋષિમુગ્રમભિમાતિષાહમસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
સુપ્રાર્થના, દૈવી, મહાન, વિશાળ, ઊંડા અને મજબૂત ઇન્દ્ર, પ્રસિદ્ધ ઋષિ, શક્તિશાળી અને દુશ્મનોને હરાવનાર, અમને સુંદર અને બળવાન ધન આપ.
સનદ્વાજં વિપ્રવીરં તરુત્રં ધનસ્પૃતં શૂશુવાંસં સુદક્ષમ્ । દસ્યુહનં પૂર્ભિદમિન્દ્ર સત્યમસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
ધ્વજાવાળા, વીર, અત્યંત શક્તિશાળી, ધન જીતનાર, તેજસ્વી અને કુશળ ઇન્દ્ર, દુશ્મનોને હરાવનાર અને કિલ્લા તોડનાર, સત્ય ઇન્દ્ર, અમને સુંદર અને બળવાન ધન આપ.
અશ્વાવન્તં રથિનં વીરવન્તં સહસ્રિણં શતિનં વાજમિન્દ્ર । ભદ્રવ્રાતં વિપ્રવીરં સ્વર્ષામસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
ઘોડાવાળા, રથવાળા, વીરોથી ભરપૂર, હજારો અને સૈકડા ધરાવનાર, વિજયી સૈન્યવાળો, વીર અને પ્રકાશ જીતનાર ઇન્દ્ર, અમને સુંદર અને બળવાન ધન આપ.
પ્ર સપ્તગુમૃતધીતિં સુમેધાં બૃહસ્પતિં મતિરચ્છા જિગાતિ । ય આઙ્ગિરસો નમસોપસદ્યોઽસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
સાત મુખવાળો, પ્રેરિત અને બુદ્ધિશાળી બૃહસ્પતિ, પ્રાર્થના તેની પાસે જાય છે; તે આંગિરસ, શ્રદ્ધાથી પૂજવા યોગ્ય છે—અમને સુંદર અને બળવાન ધન આપ.
વનીવાનો મમ દૂતાસ ઇન્દ્રં સ્તોમાશ્ચરન્તિ સુમતીરિયાનાઃ । હૃદિસ્પૃશો મનસા વચ્યમાના અસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
મારા ભજનગીતો દૂતની જેમ ઇન્દ્ર પાસે જાય છે, તેની કૃપા મેળવવા માટે, હૃદયને સ્પર્શે છે અને મનથી ઉચ્ચારાય છે. હે મહાન ઇન્દ્ર, અમને તેજસ્વી અને ભરપૂર ધન આપો.
યત્ત્વા યામિ દદ્ધિ તન્ન ઇન્દ્ર બૃહન્તં ક્ષયમસમં જનાનામ્ । અભિ તદ્દ્યાવાપૃથિવી ગૃણીતામસ્મભ્યં ચિત્રં વૃષણં રયિં દાઃ
હે ઇન્દ્ર, હું તારી પાસે જે પણ માગું છું, એ બધું અમને આપ, અમને લોકોમાં શ્રેષ્ઠ અને અપ્રતિમ સ્થાન મળે. આને આકાશ અને ધરતી બંને સ્તુતિ કરે, હે મહાન, અમને તેજસ્વી અને ભરપૂર ધન આપ.
અહં ભુવં વસુનઃ પૂર્વ્યસ્પતિરહં ધનાનિ સં જયામિ શશ્વતઃ । માં હવન્તે પિતરં ન જન્તવોઽહં દાશુષે વિ ભજામિ ભોજનમ્
હું પ્રાચીન ધનની માલિક છું, સદા માટે ધન જીતું છું. લોકો મને પિતાની જેમ બોલાવે છે, અને હું ભક્તોને ભોજન વહેંચું છું.