એન્દ્રવાહો નૃપતિં વજ્રબાહુમુગ્રમુગ્રાસસ્તવિષાસ એનમ્ । પ્રત્વક્ષસં વૃષભં સત્યશુષ્મમેમસ્મત્રા સધમાદો વહન્તુ
ઇન્દ્રના ઘોડાઓ એ વજ્રધારી રાજાને, શક્તિશાળી અને પરાક્રમીને લાવે; સાચા બળવાળા વાછરડાવાળાને અમારો ભાગીદાર બનાવી, એ યજ્ઞમાં લાવે.
એવા પતિં દ્રોણસાચં સચેતસમૂર્જ સ્કમ્ભં ધરુણ આ વૃષાયસે । ઓજઃ કૃષ્વ સં ગૃભાય ત્વે અપ્યસો યથા કેનિપાનામિનો વૃધે
એવી રીતે, જે પાત્ર ધરાવે છે, ચેતન છે અને બળનો આધાર છે, એવા પતિ સાથે તું જોડાઈ જા; તું તારો જોર લઈ, તેને મજબૂતીથી પકડી રાખ, અને જેમ નામના મેળવનારા લોકો કરે છે, તેમ તું પણ તારી શક્તિમાં વૃદ્ધિ કર.
ગમન્નસ્મે વસૂન્યા હિ શંસિષં સ્વાશિષં ભરમા યાહિ સોમિનઃ । ત્વમીશિષે સાસ્મિન્ના સત્સિ બર્હિષ્યનાધૃષ્યા તવ પાત્રાણિ ધર્મણા
હે સોમધારી, તું અમારે પાસે ધન સાથે આવ, કેમ કે હું તારી પ્રશંસા કરું છું અને શ્રેષ્ઠ આશીર્વાદ લાવું છું; તું શાસન કરે છે, અહીં બેસે છે, પવિત્ર કુશ પર સ્થિર છે અને તારા પાત્રો નિયમથી સુરક્ષિત છે.
પૃથક્પ્રાયન્પ્રથમા દેવહૂતયોઽકૃણ્વત શ્રવસ્યાનિ દુષ્ટરા । ન યે શેકુર્યજ્ઞિયાં નાવમારુહમીર્મૈવ તે ન્યવિશન્ત કેપયઃ
પ્રથમ દેવતાઓએ અલગથી યજ્ઞ અર્પણ કર્યા, જે મહાન અને દુર્લભ હતા; જેમણે યજ્ઞની નૌકામાં ચઢી શક્યા નહીં, તેઓ બુદ્ધિશાળી લોકોમાં સ્થાન ન મેળવે.
એવૈવાપાગપરે સન્તુ દૂઢ્યોઽશ્વા યેષાં દુર્યુજ આયુયુજ્રે । ઇત્થા યે પ્રાગુપરે સન્તિ દાવને પુરૂણિ યત્ર વયુનાનિ ભોજના
દૂર અને નજીકના બધા લોકો એક થઈ જાય, તેમની ઘોડાઓ, જે જોતાં મુશ્કેલ છે, જોડાઈ જાય; જેમ પહેલાં અને પછીના લોકો એકઠા થાય છે, ત્યાં અનેક કાર્યો અને ભોજન મળે છે.
ગિરીઁરજ્રાન્રેજમાનાઁ અધારયદ્દ્યૌઃ ક્રન્દદન્તરિક્ષાણિ કોપયત્ । સમીચીને ધિષણે વિ ષ્કભાયતિ વૃષ્ણઃ પીત્વા મદ ઉક્થાનિ શંસતિ
કંપતા પર્વતો સ્થિર રહ્યા, આકાશ ગર્જન્યું અને મધ્યલોકમાં ઉગ્રતા ફેલાઈ; સમજીને ચાલનાર વિદ્વાન પ્રસરી જાય છે, અને બળવાન, અમૃત પીધા પછી, સ્તુતિઓ ગાય છે.
ઇમં બિભર્મિ સુકૃતં તે અઙ્કુશં યેનારુજાસિ મઘવઞ્છફારુજઃ । અસ્મિન્સુ તે સવને અસ્ત્વોક્યં સુત ઇષ્ટૌ મઘવન્બોધ્યાભગઃ
હું તારા માટે આ સારા અંકુશ પકડી રાખું છું, જેના દ્વારા તું દુશ્મનના ખુરા તોડી નાખે છે, હે મેઘાવાન; આ સવને તારી શક્તિ રહે, અને આ હવનમાં તું તારા ભાગ માટે જાગૃત રહે.
ગોભિષ્ટરેમામતિં દુરેવાં યવેન ક્ષુધં પુરુહૂત વિશ્વામ્ । વયં રાજભિઃ પ્રથમા ધનાન્યસ્માકેન વૃજનેના જયેમ
ગાય અને જૌથી, હે બહુવાર બોલાવાયેલા, તું દૂરની દુશ્મનાવટ અને સર્વ ભૂખ દૂર કર; અમે, શ્રેષ્ઠ રાજાઓ સાથે, અમારા જ સમૂહથી ધન જીતીએ.
બૃહસ્પતિર્નઃ પરિ પાતુ પશ્ચાદુતોત્તરસ્માદધરાદઘાયોઃ । ઇન્દ્રઃ પુરસ્તાદુત મધ્યતો નઃ સખા સખિભ્યો વરિવઃ કૃણોતુ
બૃહસ્પતિ અમને પાછળથી, ઉપરથી અને નીચેની બધી આપત્તિથી રક્ષે; ઇન્દ્ર અમારે આગળ અને મધ્યમાં રહે, અને મિત્ર તરીકે અમને માર્ગ સુગમ બનાવે.
દિવસ્પરિ પ્રથમં જજ્ઞે અગ્નિરસ્મદ્દ્વિતીયં પરિ જાતવેદાઃ । તૃતીયમપ્સુ નૃમણા અજસ્રમિન્ધાન એનં જરતે સ્વાધીઃ
આગ પ્રથમ આકાશમાંથી જન્મ્યો; બીજો, સર્વજ્ઞ, અમારામાંથી જન્મ્યો; ત્રીજો, જળમાં સતત પ્રજ્વલિત થાય છે, અને સ્વયં જન્મેલા તેને પોષે છે.
વિદ્મા તે અગ્ને ત્રેધા ત્રયાણિ વિદ્મા તે ધામ વિભૃતા પુરુત્રા । વિદ્મા તે નામ પરમં ગુહા યદ્વિદ્મા તમુત્સં યત આજગન્થ
હે અગ્નિ, અમે તને ત્રણ રીતે ઓળખીએ છીએ; તારા ત્રણ વસસ્થાનો, જે સર્વત્ર ફેલાયેલા છે, જાણીએ છીએ; તું જેનું સર્વોચ્ચ નામ ગુપ્ત છે, એ પણ જાણીએ છીએ; અને તું જે સ્ત્રોતથી આવ્યો છે, એ પણ જાણીએ છીએ.
સમુદ્રે ત્વા નૃમણા અપ્સ્વન્તર્નૃચક્ષા ઈધે દિવો અગ્ન ઊધન્ । તૃતીયે ત્વા રજસિ તસ્થિવાંસમપામુપસ્થે મહિષા અવર્ધન્
સમુદ્રમાં તું સ્વયં જન્મેલા દ્વારા પ્રજ્વલિત થાય છે, જળમાં ઋષિઓ દ્વારા, અને આકાશમાં તું દુધાળું સ્તન છે; ત્રીજા લોકમાં તું ઊભો છે, અને જળના કોળમાં મહાનોએ તને વધાર્યો છે.
અક્રન્દદગ્નિ સ્તનયન્નિવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્વીરુધઃ સમઞ્જન્ । સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમિદ્ધો અખ્યદા રોદસી ભાનુના ભાત્યન્તઃ
અગ્નિ ગર્જના કરે છે, જેમ આકાશમાં વીજળી ગાજે છે; ધરતી હલચલ કરે છે અને વનસ્પતિઓ શોભાયમાન થાય છે; તુરંત જન્મીને, તે પ્રજ્વલિત થાય છે અને બંને લોક તેની કાંતિથી તેજસ્વી બને છે.
શ્રીણામુદારો ધરુણો રયીણાં મનીષાણાં પ્રાર્પણઃ સોમગોપાઃ । વસુઃ સૂનુઃ સહસો અપ્સુ રાજા વિ ભાત્યગ્ર ઉષસામિધાનઃ
તે વિશાળ, ધનની આધારરૂપ છે, વિચારની પૂર્ણતા છે અને સોમના રક્ષક છે; બળવાન પુત્ર, જળમાં રાજા, ઉષા દ્વારા પ્રજ્વલિત થઈને સર્વપ્રથમ તેજ પામે છે.
વિશ્વસ્ય કેતુર્ભુવનસ્ય ગર્ભ આ રોદસી અપૃણાજ્જાયમાનઃ । વીળું ચિદદ્રિમભિનત્પરાયઞ્જના યદગ્નિમયજન્ત પઞ્ચ
તે સર્વનો સંકેત છે, જગતનો બીજ છે; જન્મીને, તેણે બંને લોક ભરી દીધા; તેણે માર્ગ માટે પર્વત પણ ફાડી નાખ્યો, જ્યારે પાંચ જાતિએ અગ્નિની પૂજા કરી.
ઉશિક્પાવકો અરતિઃ સુમેધા મર્તેષ્વગ્નિરમૃતો નિ ધાયિ । ઇયર્તિ ધૂમમરુષં ભરિભ્રદુચ્છુક્રેણ શોચિષા દ્યામિનક્ષન્
પવિત્ર, બુદ્ધિશાળી અને તેજસ્વી અગ્નિ, મરનારાઓમાં અમર છે; તે ધૂમ્રપટ્ટો મોકલે છે, લાલચટ્ટ અને તેજથી, અને તેજસ્વી જ્યોતથી આકાશ પ્રકાશિત કરે છે.
દૃશાનો રુક્મ ઉર્વિયા વ્યદ્યૌદ્દુર્મર્ષમાયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ । અગ્નિરમૃતો અભવદ્વયોભિર્યદેનં દ્યૌર્જનયત્સુરેતાઃ
તે ચમકતો, સોનાની જેમ વ્યાપક ફેલાય છે; રોકી શકાય એવો નથી, તે કીર્તિ માટે તેજ આપે છે; અગ્નિ બે જીવનથી અમર થયો, જ્યારે આકાશે, પુષ્કળ બીજથી, તેને જન્મ આપ્યો.
યસ્તે અદ્ય કૃણવદ્ભદ્રશોચેઽપૂપં દેવ ઘૃતવન્તમગ્ને । પ્ર તં નય પ્રતરં વસ્યો અચ્છાભિ સુમ્નં દેવભક્તં યવિષ્ઠ
હે દેવ અગ્નિ, તું આજે જે શુભ અને તેજસ્વી ઘૃતયુક્ત પિંડ આપે છે, તેને આગળ લઈ જા, ધનવાન સુધી પહોંચાડ, અને દેવપ્રિય સુમન માટે, હે યુવાન, તેને સ્વીકાર.
આ તં ભજ સૌશ્રવસેષ્વગ્ન ઉક્થઉક્થ આ ભજ શસ્યમાને । પ્રિયઃ સૂર્યે પ્રિયો અગ્ના ભવાત્યુજ્જાતેન ભિનદદુજ્જનિત્વૈઃ
હે અગ્નિ, તે પ્રસિદ્ધ લોકોને વહેંચ, સ્તુતિથી જે પ્રશંસનીય છે તે વહેંચ; જે સૂર્યને અને અગ્નિને પ્રિય છે, તે જન્મ અને સર્જનથી ઉજળી ઊઠે છે.
ત્વામગ્ને યજમાના અનુ દ્યૂન્વિશ્વા વસુ દધિરે વાર્યાણિ । ત્વયા સહ દ્રવિણમિચ્છમાના વ્રજં ગોમન્તમુશિજો વિ વવ્રુઃ
હે અગ્નિ, યજ્ઞ કરનારોએ દરેક દિવસે તને સર્વ પ્રકારના ધન અને ઇચ્છિત વસ્તુઓ સોંપી છે. તારી સાથે ધન મેળવવાની ઈચ્છા રાખી, ઉશિજોએ ગાયોથી ભરેલી વાડ ખોલી નાખી.
અસ્તાવ્યગ્નિર્નરાં સુશેવો વૈશ્વાનર ઋષિભિઃ સોમગોપાઃ । અદ્વેષે દ્યાવાપૃથિવી હુવેમ દેવા ધત્ત રયિમસ્મે સુવીરમ્
માણસોમાં સૌમ્ય અને સર્વવ્યાપક અગ્નિ, ઋષિઓ અને સોમના રક્ષકો સાથે સ્થિર રહે. અમે દ્વેષ વિના આકાશ અને પૃથ્વીને બોલાવીએ; દેવો અમને ધન અને બળવાન સંતાન આપે.
પ્ર હોતા જાતો મહાન્નભોવિન્નૃષદ્વા સીદદપામુપસ્થે । દધિર્યો ધાયિ સ તે વયાંસિ યન્તા વસૂનિ વિધતે તનૂપાઃ
મહાન હોતાર, જે જન્મ્યો છે અને આકાશને જાણે છે, તે મનુષ્યોમાં, જળના કાંઠે બેઠો છે. જે સ્થિર છે, જેને સ્થાપિત કરાયો છે, તારી શક્તિઓ એના પાસે જાય છે, જે ધન વહેંચે છે અને શરીરનું રક્ષણ કરે છે.
ઇમં વિધન્તો અપાં સધસ્થે પશું ન નષ્ટં પદૈરનુ ગ્મન્ । ગુહા ચતન્તમુશિજો નમોભિરિચ્છન્તો ધીરા ભૃગવોઽવિન્દન્
જળના સ્થાનમાં તેને શોધતા, તેઓ ગુમ થયેલી ગાયની જેમ તેના પગલાંઓએ ગયા. બુદ્ધિશાળી ભૃગુઓએ, શ્રદ્ધાથી, છુપાયેલા અને ભટકતા તેને શોધી કાઢ્યો.
ઇમં ત્રિતો ભૂર્યવિન્દદિચ્છન્વૈભૂવસો મૂર્ધન્યઘ્ન્યાયાઃ । સ શેવૃધો જાત આ હર્મ્યેષુ નાભિર્યુવા ભવતિ રોચનસ્ય
ત્રિતએ, શોધી, આ સમૃદ્ધ અને તેજસ્વી દેવને ગાયના માથા પર શોધ્યો. તે જન્મીને ઘરોમાં સુખ-સમૃદ્ધિ લાવે છે, તેજસ્વી જગતનો નાભિ અને યુવાન છે.
મન્દ્રં હોતારમુશિજો નમોભિઃ પ્રાઞ્ચં યજ્ઞં નેતારમધ્વરાણામ્ । વિશામકૃણ્વન્નરતિં પાવકં હવ્યવાહં દધતો માનુષેષુ
ઉશિજોએ શ્રદ્ધાથી મૃદુ અને આનંદદાયક હોતારને, યજ્ઞના નેતા અને વિધિના માર્ગદર્શકને આગળ રાખ્યો; તેને લોકોમાં આનંદ, શુદ્ધતા અને હવ્ય વહન કરનાર બનાવ્યો.
પ્ર ભૂર્જયન્તં મહાં વિપોધાં મૂરા અમૂરં પુરાં દર્માણમ્ । નયન્તો ગર્ભં વનાં ધિયં ધુર્હિરિશ્મશ્રું નાર્વાણં ધનર્ચમ્
મહાન, તેજસ્વી, બુદ્ધિશાળી અને નિર્વિકાર, પ્રાચીન શહેરોના રક્ષક દેવને તેઓ આગળ લાવે છે; જંગલના ગર્ભ, વિચાર, બુદ્ધિશાળી, પીળા દાઢીવાળા અને સ્તુતિ ગાવનારને લઈને.
નિ પસ્ત્યાસુ ત્રિત સ્તભૂયન્પરિવીતો યોનૌ સીદદન્તઃ । અતઃ સંગૃભ્યા વિશાં દમૂના વિધર્મણાયન્ત્રૈરીયતે નૄન્
ત્રિત ઘરોમાં સ્થિર રહી, આસપાસથી ઘેરાઈને, ગર્ભમાં બેઠો છે; ત્યાંથી, ઘરપતિ પોતાના નિયમો અને નિયંત્રણોથી લોકોને માર્ગે દોરે છે.
અસ્યાજરાસો દમામરિત્રા અર્ચદ્ધૂમાસો અગ્નયઃ પાવકાઃ । શ્વિતીચયઃ શ્વાત્રાસો ભુરણ્યવો વનર્ષદો વાયવો ન સોમાઃ
આ અગ્નિના અવિનાશી, ઘર સંભાળનાર, તેજસ્વી જ્વાલાઓ પ્રગટે છે; સફેદ દાંતવાળી, ગર્જનારી, ધ્વનિ કરતી, જંગલને ભસ્મ કરતી, પવન જેવી અને સોમ જેવી છે.
પ્ર જિહ્વયા ભરતે વેપો અગ્નિઃ પ્ર વયુનાનિ ચેતસા પૃથિવ્યાઃ । તમાયવઃ શુચયન્તં પાવકં મન્દ્રં હોતારં દધિરે યજિષ્ઠમ્
અગ્નિ પોતાની જીભથી કંપન પેદા કરે છે, મનથી પૃથ્વીના માર્ગોને જાણે છે; આયુઓએ તેને શુદ્ધ, તેજસ્વી, આનંદદાયક અને શ્રેષ્ઠ હોતાર તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે.
દ્યાવા યમગ્નિં પૃથિવી જનિષ્ટામાપસ્ત્વષ્ટા ભૃગવો યં સહોભિઃ । ઈળેન્યં પ્રથમં માતરિશ્વા દેવાસ્તતક્ષુર્મનવે યજત્રમ્
જે અગ્નિને આકાશ અને પૃથ્વીએ જન્માવ્યો, જળોએ, ત્વષ્ટાએ અને ભૃગુઓએ પોતાની શક્તિથી પેદા કર્યો, માતરિશ્વાને પ્રથમ પૂજનીય માન્યો, દેવોએ મનુ માટે પૂજ્ય બનાવ્યો.