વયો ન વૃક્ષં સુપલાશમાસદન્સોમાસ ઇન્દ્રં મન્દિનશ્ચમૂષદઃ । પ્રૈષામનીકં શવસા દવિદ્યુતદ્વિદત્સ્વર્મનવે જ્યોતિરાર્યમ્
જેમ પક્ષીઓ સુંદર પાંદડાવાળા વૃક્ષ પર બેસે છે, તેમ સોમ પિડનાર પથ્થરો આનંદી ઇન્દ્ર પાસે જાય છે; તેનો ચહેરો વીજળી જેવો ઝળહળે છે, એ નવા દિવસે પ્રકાશ જાણે છે.
કૃતં ન શ્વઘ્ની વિ ચિનોતિ દેવને સંવર્ગં યન્મઘવા સૂર્યં જયત્ । ન તત્તે અન્યો અનુ વીર્યં શકન્ન પુરાણો મઘવન્નોત નૂતનઃ
ઝડપથી કરેલું દેવકાર્ય એ શોધે છે અને સૂર્યને જીતે છે, હે ઇન્દ્ર; તારી શૂરવીરતા કોઈ જૂનો કે નવો, બીજો કોઈ સમાન કરી શકે નહીં.
વિશંવિશં મઘવા પર્યશાયત જનાનાં ધેના અવચાકશદ્વૃષા । યસ્યાહ શક્રઃ સવનેષુ રણ્યતિ સ તીવ્રૈઃ સોમૈઃ સહતે પૃતન્યતઃ
ઇન્દ્રે બધા લોકોમાં ધન વહેંચ્યું છે, વાછરડાવાળાએ જાતિ માટે ગાયોને બોલાવી છે; જેને શક્ર યજ્ઞમાં પ્રસન્ન થાય છે, એ તીવ્ર સોમ સાથે દુશ્મનો સામે ટકી રહે છે.
આપો ન સિન્ધુમભિ યત્સમક્ષરન્સોમાસ ઇન્દ્રં કુલ્યા ઇવ હ્રદમ્ । વર્ધન્તિ વિપ્રા મહો અસ્ય સાદને યવં ન વૃષ્ટિર્દિવ્યેન દાનુના
જેમ પાણી નદીમાં મળે છે, તેમ સોમ પિડનાર પથ્થરો ઇન્દ્ર પાસે જાય છે; ઋષિઓ એના સ્થાન પર એનું મહત્ત્વ વધારે છે, જેમ દૈવી વરસાદથી જવાર વધે છે.
વૃષા ન ક્રુદ્ધઃ પતયદ્રજસ્સ્વા યો અર્યપત્નીરકૃણોદિમા અપઃ । સ સુન્વતે મઘવા જીરદાનવેઽવિન્દજ્જ્યોતિર્મનવે હવિષ્મતે
વાછરડાવાળો ગુસ્સે થઈને જગતમાં દોડે છે, જેણે આર્ય સ્ત્રીઓ માટે પાણી બનાવ્યું; એ દયાળુ ઇન્દ્ર લાંબા આયુષ્ય માટે યજ્ઞ કરનારને પ્રકાશ આપે છે.
ઉજ્જાયતાં પરશુર્જ્યોતિષા સહ ભૂયા ઋતસ્ય સુદુઘા પુરાણવત્ । વિ રોચતામરુષો ભાનુના શુચિઃ સ્વર્ણ શુક્રં શુશુચીત સત્પતિઃ
કુહાડી પ્રકાશથી ચમકે, સત્યની ગાય પહેલાં જેવું જ વધુ દૂધ આપે; તેજસ્વી પોતાનું પ્રકાશ ફેલાવે, પવિત્ર અને સારા સ્વામી સોનાની જેમ ઝળહળે.
ગોભિષ્ટરેમામતિં દુરેવાં યવેન ક્ષુધં પુરુહૂત વિશ્વામ્ । વયં રાજભિઃ પ્રથમા ધનાન્યસ્માકેન વૃજનેના જયેમ
ગાય, જવાર અને દરેક પ્રકારના અન્નથી, હે બહુવાર ઇન્દ્ર, અમે દૂરના શત્રુઓને જીતવા માંગીએ છીએ; અમારા નેતાઓ સાથે, આપણા જ પ્રયત્નથી શ્રેષ્ઠ ધન મેળવીએ.
બૃહસ્પતિર્નઃ પરિ પાતુ પશ્ચાદુતોત્તરસ્માદધરાદઘાયોઃ । ઇન્દ્રઃ પુરસ્તાદુત મધ્યતો નઃ સખા સખિભ્યો વરિવઃ કૃણોતુ
બૃહસ્પતિ અમને પાછળથી, ઉપરથી અને નીચેની બધી બૂરીથી બચાવે; ઇન્દ્ર અમને આગળ અને વચ્ચે સુરક્ષિત રાખે અને મિત્ર તરીકે પોતાના મિત્રો માટે માર્ગ સરળ કરે.
આ યાત્વિન્દ્રઃ સ્વપતિર્મદાય યો ધર્મણા તૂતુજાનસ્તુવિષ્માન્ । પ્રત્વક્ષાણો અતિ વિશ્વા સહાંસ્યપારેણ મહતા વૃષ્ણ્યેન
ઇન્દ્ર, જે પોતાના ઘરના સ્વામી છે, આનંદ માટે આવે; જે નિયમથી શક્તિશાળી અને વખાણપાત્ર છે; વિશાળ દૃષ્ટિથી એ બધાં અવરોધો પર પોતાના બળથી વિજય મેળવે છે.
સુષ્ઠામા રથઃ સુયમા હરી તે મિમ્યક્ષ વજ્રો નૃપતે ગભસ્તૌ । શીભં રાજન્સુપથા યાહ્યર્વાઙ્વર્ધામ તે પપુષો વૃષ્ણ્યાનિ
તારો રથ સુંદર અને મજબૂત છે, તારા ઘોડા સારી રીતે જોડાયેલા છે, હે રાજા; તારા હાથમાં વીજળી ઝળહળે છે; હે શાસક, સારા માર્ગે આવો અને તારી શક્તિ વધે.
એન્દ્રવાહો નૃપતિં વજ્રબાહુમુગ્રમુગ્રાસસ્તવિષાસ એનમ્ । પ્રત્વક્ષસં વૃષભં સત્યશુષ્મમેમસ્મત્રા સધમાદો વહન્તુ
ઇન્દ્રના ઘોડાઓ એ વજ્રધારી રાજાને, શક્તિશાળી અને પરાક્રમીને લાવે; સાચા બળવાળા વાછરડાવાળાને અમારો ભાગીદાર બનાવી, એ યજ્ઞમાં લાવે.
એવા પતિં દ્રોણસાચં સચેતસમૂર્જ સ્કમ્ભં ધરુણ આ વૃષાયસે । ઓજઃ કૃષ્વ સં ગૃભાય ત્વે અપ્યસો યથા કેનિપાનામિનો વૃધે
એવી રીતે, જે પાત્ર ધરાવે છે, ચેતન છે અને બળનો આધાર છે, એવા પતિ સાથે તું જોડાઈ જા; તું તારો જોર લઈ, તેને મજબૂતીથી પકડી રાખ, અને જેમ નામના મેળવનારા લોકો કરે છે, તેમ તું પણ તારી શક્તિમાં વૃદ્ધિ કર.
ગમન્નસ્મે વસૂન્યા હિ શંસિષં સ્વાશિષં ભરમા યાહિ સોમિનઃ । ત્વમીશિષે સાસ્મિન્ના સત્સિ બર્હિષ્યનાધૃષ્યા તવ પાત્રાણિ ધર્મણા
હે સોમધારી, તું અમારે પાસે ધન સાથે આવ, કેમ કે હું તારી પ્રશંસા કરું છું અને શ્રેષ્ઠ આશીર્વાદ લાવું છું; તું શાસન કરે છે, અહીં બેસે છે, પવિત્ર કુશ પર સ્થિર છે અને તારા પાત્રો નિયમથી સુરક્ષિત છે.
પૃથક્પ્રાયન્પ્રથમા દેવહૂતયોઽકૃણ્વત શ્રવસ્યાનિ દુષ્ટરા । ન યે શેકુર્યજ્ઞિયાં નાવમારુહમીર્મૈવ તે ન્યવિશન્ત કેપયઃ
પ્રથમ દેવતાઓએ અલગથી યજ્ઞ અર્પણ કર્યા, જે મહાન અને દુર્લભ હતા; જેમણે યજ્ઞની નૌકામાં ચઢી શક્યા નહીં, તેઓ બુદ્ધિશાળી લોકોમાં સ્થાન ન મેળવે.
એવૈવાપાગપરે સન્તુ દૂઢ્યોઽશ્વા યેષાં દુર્યુજ આયુયુજ્રે । ઇત્થા યે પ્રાગુપરે સન્તિ દાવને પુરૂણિ યત્ર વયુનાનિ ભોજના
દૂર અને નજીકના બધા લોકો એક થઈ જાય, તેમની ઘોડાઓ, જે જોતાં મુશ્કેલ છે, જોડાઈ જાય; જેમ પહેલાં અને પછીના લોકો એકઠા થાય છે, ત્યાં અનેક કાર્યો અને ભોજન મળે છે.
ગિરીઁરજ્રાન્રેજમાનાઁ અધારયદ્દ્યૌઃ ક્રન્દદન્તરિક્ષાણિ કોપયત્ । સમીચીને ધિષણે વિ ષ્કભાયતિ વૃષ્ણઃ પીત્વા મદ ઉક્થાનિ શંસતિ
કંપતા પર્વતો સ્થિર રહ્યા, આકાશ ગર્જન્યું અને મધ્યલોકમાં ઉગ્રતા ફેલાઈ; સમજીને ચાલનાર વિદ્વાન પ્રસરી જાય છે, અને બળવાન, અમૃત પીધા પછી, સ્તુતિઓ ગાય છે.
ઇમં બિભર્મિ સુકૃતં તે અઙ્કુશં યેનારુજાસિ મઘવઞ્છફારુજઃ । અસ્મિન્સુ તે સવને અસ્ત્વોક્યં સુત ઇષ્ટૌ મઘવન્બોધ્યાભગઃ
હું તારા માટે આ સારા અંકુશ પકડી રાખું છું, જેના દ્વારા તું દુશ્મનના ખુરા તોડી નાખે છે, હે મેઘાવાન; આ સવને તારી શક્તિ રહે, અને આ હવનમાં તું તારા ભાગ માટે જાગૃત રહે.
ગોભિષ્ટરેમામતિં દુરેવાં યવેન ક્ષુધં પુરુહૂત વિશ્વામ્ । વયં રાજભિઃ પ્રથમા ધનાન્યસ્માકેન વૃજનેના જયેમ
ગાય અને જૌથી, હે બહુવાર બોલાવાયેલા, તું દૂરની દુશ્મનાવટ અને સર્વ ભૂખ દૂર કર; અમે, શ્રેષ્ઠ રાજાઓ સાથે, અમારા જ સમૂહથી ધન જીતીએ.
બૃહસ્પતિર્નઃ પરિ પાતુ પશ્ચાદુતોત્તરસ્માદધરાદઘાયોઃ । ઇન્દ્રઃ પુરસ્તાદુત મધ્યતો નઃ સખા સખિભ્યો વરિવઃ કૃણોતુ
બૃહસ્પતિ અમને પાછળથી, ઉપરથી અને નીચેની બધી આપત્તિથી રક્ષે; ઇન્દ્ર અમારે આગળ અને મધ્યમાં રહે, અને મિત્ર તરીકે અમને માર્ગ સુગમ બનાવે.
દિવસ્પરિ પ્રથમં જજ્ઞે અગ્નિરસ્મદ્દ્વિતીયં પરિ જાતવેદાઃ । તૃતીયમપ્સુ નૃમણા અજસ્રમિન્ધાન એનં જરતે સ્વાધીઃ
આગ પ્રથમ આકાશમાંથી જન્મ્યો; બીજો, સર્વજ્ઞ, અમારામાંથી જન્મ્યો; ત્રીજો, જળમાં સતત પ્રજ્વલિત થાય છે, અને સ્વયં જન્મેલા તેને પોષે છે.
વિદ્મા તે અગ્ને ત્રેધા ત્રયાણિ વિદ્મા તે ધામ વિભૃતા પુરુત્રા । વિદ્મા તે નામ પરમં ગુહા યદ્વિદ્મા તમુત્સં યત આજગન્થ
હે અગ્નિ, અમે તને ત્રણ રીતે ઓળખીએ છીએ; તારા ત્રણ વસસ્થાનો, જે સર્વત્ર ફેલાયેલા છે, જાણીએ છીએ; તું જેનું સર્વોચ્ચ નામ ગુપ્ત છે, એ પણ જાણીએ છીએ; અને તું જે સ્ત્રોતથી આવ્યો છે, એ પણ જાણીએ છીએ.
સમુદ્રે ત્વા નૃમણા અપ્સ્વન્તર્નૃચક્ષા ઈધે દિવો અગ્ન ઊધન્ । તૃતીયે ત્વા રજસિ તસ્થિવાંસમપામુપસ્થે મહિષા અવર્ધન્
સમુદ્રમાં તું સ્વયં જન્મેલા દ્વારા પ્રજ્વલિત થાય છે, જળમાં ઋષિઓ દ્વારા, અને આકાશમાં તું દુધાળું સ્તન છે; ત્રીજા લોકમાં તું ઊભો છે, અને જળના કોળમાં મહાનોએ તને વધાર્યો છે.
અક્રન્દદગ્નિ સ્તનયન્નિવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્વીરુધઃ સમઞ્જન્ । સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમિદ્ધો અખ્યદા રોદસી ભાનુના ભાત્યન્તઃ
અગ્નિ ગર્જના કરે છે, જેમ આકાશમાં વીજળી ગાજે છે; ધરતી હલચલ કરે છે અને વનસ્પતિઓ શોભાયમાન થાય છે; તુરંત જન્મીને, તે પ્રજ્વલિત થાય છે અને બંને લોક તેની કાંતિથી તેજસ્વી બને છે.
શ્રીણામુદારો ધરુણો રયીણાં મનીષાણાં પ્રાર્પણઃ સોમગોપાઃ । વસુઃ સૂનુઃ સહસો અપ્સુ રાજા વિ ભાત્યગ્ર ઉષસામિધાનઃ
તે વિશાળ, ધનની આધારરૂપ છે, વિચારની પૂર્ણતા છે અને સોમના રક્ષક છે; બળવાન પુત્ર, જળમાં રાજા, ઉષા દ્વારા પ્રજ્વલિત થઈને સર્વપ્રથમ તેજ પામે છે.
વિશ્વસ્ય કેતુર્ભુવનસ્ય ગર્ભ આ રોદસી અપૃણાજ્જાયમાનઃ । વીળું ચિદદ્રિમભિનત્પરાયઞ્જના યદગ્નિમયજન્ત પઞ્ચ
તે સર્વનો સંકેત છે, જગતનો બીજ છે; જન્મીને, તેણે બંને લોક ભરી દીધા; તેણે માર્ગ માટે પર્વત પણ ફાડી નાખ્યો, જ્યારે પાંચ જાતિએ અગ્નિની પૂજા કરી.
ઉશિક્પાવકો અરતિઃ સુમેધા મર્તેષ્વગ્નિરમૃતો નિ ધાયિ । ઇયર્તિ ધૂમમરુષં ભરિભ્રદુચ્છુક્રેણ શોચિષા દ્યામિનક્ષન્
પવિત્ર, બુદ્ધિશાળી અને તેજસ્વી અગ્નિ, મરનારાઓમાં અમર છે; તે ધૂમ્રપટ્ટો મોકલે છે, લાલચટ્ટ અને તેજથી, અને તેજસ્વી જ્યોતથી આકાશ પ્રકાશિત કરે છે.
દૃશાનો રુક્મ ઉર્વિયા વ્યદ્યૌદ્દુર્મર્ષમાયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ । અગ્નિરમૃતો અભવદ્વયોભિર્યદેનં દ્યૌર્જનયત્સુરેતાઃ
તે ચમકતો, સોનાની જેમ વ્યાપક ફેલાય છે; રોકી શકાય એવો નથી, તે કીર્તિ માટે તેજ આપે છે; અગ્નિ બે જીવનથી અમર થયો, જ્યારે આકાશે, પુષ્કળ બીજથી, તેને જન્મ આપ્યો.
યસ્તે અદ્ય કૃણવદ્ભદ્રશોચેઽપૂપં દેવ ઘૃતવન્તમગ્ને । પ્ર તં નય પ્રતરં વસ્યો અચ્છાભિ સુમ્નં દેવભક્તં યવિષ્ઠ
હે દેવ અગ્નિ, તું આજે જે શુભ અને તેજસ્વી ઘૃતયુક્ત પિંડ આપે છે, તેને આગળ લઈ જા, ધનવાન સુધી પહોંચાડ, અને દેવપ્રિય સુમન માટે, હે યુવાન, તેને સ્વીકાર.
આ તં ભજ સૌશ્રવસેષ્વગ્ન ઉક્થઉક્થ આ ભજ શસ્યમાને । પ્રિયઃ સૂર્યે પ્રિયો અગ્ના ભવાત્યુજ્જાતેન ભિનદદુજ્જનિત્વૈઃ
હે અગ્નિ, તે પ્રસિદ્ધ લોકોને વહેંચ, સ્તુતિથી જે પ્રશંસનીય છે તે વહેંચ; જે સૂર્યને અને અગ્નિને પ્રિય છે, તે જન્મ અને સર્જનથી ઉજળી ઊઠે છે.
ત્વામગ્ને યજમાના અનુ દ્યૂન્વિશ્વા વસુ દધિરે વાર્યાણિ । ત્વયા સહ દ્રવિણમિચ્છમાના વ્રજં ગોમન્તમુશિજો વિ વવ્રુઃ
હે અગ્નિ, યજ્ઞ કરનારોએ દરેક દિવસે તને સર્વ પ્રકારના ધન અને ઇચ્છિત વસ્તુઓ સોંપી છે. તારી સાથે ધન મેળવવાની ઈચ્છા રાખી, ઉશિજોએ ગાયોથી ભરેલી વાડ ખોલી નાખી.