શશઃ ક્ષુરં પ્રત્યઞ્ચં જગારાદ્રિં લોગેન વ્યભેદમારાત્ । બૃહન્તં ચિદૃહતે રન્ધયાનિ વયદ્વત્સો વૃષભં શૂશુવાનઃ
સસલીએ ઉલટો ધારી કાપવાનું પત્થર તીક્ષ્ણ કર્યું; પોતાના પગથી દૂરથી પથ્થર ફાડી નાખ્યો. મોટાને પણ, ઘાયલ કરીને, હું છિદ્ર કરું છું, જેમ વાછરડું વાછરાને ચાટી છે.
સુપર્ણ ઇત્થા નખમા સિષાયાવરુદ્ધઃ પરિપદં ન સિંહઃ । નિરુદ્ધશ્ચિન્મહિષસ્તર્ષ્યાવાન્ગોધા તસ્મા અયથં કર્ષદેતત્
ગૃધ્રે પણ પોતાના નખ તીક્ષ્ણ કર્યા, સિંહ જેવો પાંખ પર રોકાયો. મહિષ પણ બંધાયેલો હોવા છતાં દોડવા ઇચ્છે છે; તેથી ગોધી એને ખેંચી જાય છે.
તેભ્યો ગોધા અયથં કર્ષદેતદ્યે બ્રહ્મણઃ પ્રતિપીયન્ત્યન્નૈઃ । સિમ ઉક્ષ્ણોઽવસૃષ્ટાઁ અદન્તિ સ્વયં બલાનિ તન્વઃ શૃણાનાઃ
એમાંથી ગોધી એને ખેંચી જાય છે—જે લોકો વેદવાણીના વિરોધી છે અને માત્ર અન્ન પર જીવે છે. વાછરડાઓ પણ, વાછરાથી છૂટેલા, પોતે જ બળવાન બનીને દાંત મારતા જાય છે.
એતે શમીભિઃ સુશમી અભૂવન્યે હિન્વિરે તન્વઃ સોમ ઉક્થૈઃ । નૃવદ્વદન્નુપ નો માહિ વાજાન્દિવિ શ્રવો દધિષે નામ વીરઃ
આ લોકો શમીના ડાળીઓથી સારી છાંય આપી છે; બીજાઓએ સોમના સ્તુતિગાનથી શરીર શોભાવ્યું છે. પુરુષોની જેમ બોલીને, તું અમને બળ આપે; હે વીર, તું સ્વર્ગમાં પોતાનું નામ અને યશ સ્થાપ્યું છે.
વને ન વા યો ન્યધાયિ ચાકઞ્છુચિર્વાં સ્તોમો ભુરણાવજીગઃ । યસ્યેદિન્દ્રઃ પુરુદિનેષુ હોતા નૃણાં નર્યો નૃતમઃ ક્ષપાવાન્
જેમ જંગલમાં વૃક્ષ ઊભું રહે છે, તેમ જે તને અર્પણ કરાય છે, તારી પ્રસંસા તેજસ્વી અને ઉત્સાહી બની છે. જેના માટે ઇન્દ્ર મનુષ્યોમાં યજમાન છે, એ શ્રેષ્ઠ, પુરુષાર્થવાન અને રાત્રિના સ્વામી છે.
પ્ર તે અસ્યા ઉષસઃ પ્રાપરસ્યા નૃતૌ સ્યામ નૃતમસ્ય નૃણામ્ । અનુ ત્રિશોકઃ શતમાવહન્નૄન્કુત્સેન રથો યો અસત્સસવાન્
હું તારા માટે સૌથી દૂરની ઉષા સુધી પહોંચી શકું, અને પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠના નૃત્યમાં રહી શકું. ત્રિશોકનું અનુસરણ કરીને, જે કutsa સાથે રથમાં વિજયી થયો, એ સો પુરુષોને લાવ્યો.
કસ્તે મદ ઇન્દ્ર રન્ત્યો ભૂદ્દુરો ગિરો અભ્યુગ્રો વિ ધાવ । કદ્વાહો અર્વાગુપ મા મનીષા આ ત્વા શક્યામુપમં રાધો અન્નૈઃ
હે ઇન્દ્ર, તારો કયો આનંદદાયક મદ છે? હે પ્રખર, તું દૂરથી અમારી સ્તુતિઓ સુધી દોડી આવ. કયો સહાયક, નજીક આવી, મારી પ્રાર્થનાથી આવે, જેથી હું તારા શ્રેષ્ઠ અનુગ્રહને અન્નથી મેળવી શકું?
કદુ દ્યુમ્નમિન્દ્ર ત્વાવતો નૄન્કયા ધિયા કરસે કન્ન આગન્ । મિત્રો ન સત્ય ઉરુગાય ભૃત્યા અન્ને સમસ્ય યદસન્મનીષાઃ
હે ઇન્દ્ર, તું મનુષ્યોને કયું યશ આપે છે, કઈ બુદ્ધિથી કાર્ય કરે છે, અને કોણ તારી પાસે આવે છે? મીત્ર જેવો, સાચા સેવા માટે, તું વ્યાપક રીતે પ્રસિદ્ધ છે, જ્યારે અમારી મનોભાવનાઓ અન્નમાં એકરૂપ થાય છે.
પ્રેરય સૂરો અર્થં ન પારં યે અસ્ય કામં જનિધા ઇવ ગ્મન્ । ગિરશ્ચ યે તે તુવિજાત પૂર્વીર્નર ઇન્દ્ર પ્રતિશિક્ષન્ત્યન્નૈઃ
સૂર્યને આગળ ધપાવ, જેમ કોઈ અંતિમ લક્ષ્ય શોધે છે, તેમના માટે, જે સંતાનની જેમ તેની ઇચ્છા પીછે જાય છે. અને તારી ઘણી સ્તુતિઓ, હે ઇન્દ્ર, પુરુષો, તારી શક્તિથી જન્મેલા, અન્નથી પ્રતિઉત્તર આપે છે.
માત્રે નુ તે સુમિતે ઇન્દ્ર પૂર્વી દ્યૌર્મજ્મના પૃથિવી કાવ્યેન । વરાય તે ઘૃતવન્તઃ સુતાસઃ સ્વાદ્મન્ભવન્તુ પીતયે મધૂનિ
હે ઇન્દ્ર, તમારી માતા માટે, તમારા માટે અને સુમિત્ર માટે, પ્રાચીન આકાશ તેની શક્તિથી અને પૃથ્વી તેની બુદ્ધિથી હાજર રહે. તમારી ખુશી માટે ઘીથી ભરેલા અને મીઠા પાન માટેના પાવન પદાર્થો પીવા તૈયાર રહે.
આ મધ્વો અસ્મા અસિચન્નમત્રમિન્દ્રાય પૂર્ણં સ હિ સત્યરાધાઃ । સ વાવૃધે વરિમન્ના પૃથિવ્યા અભિ ક્રત્વા નર્યઃ પૌંસ્યૈશ્ચ
ઇન્દ્ર માટે મીઠું પાન પૂરું ભરાઈને અર્પણ થયું છે, કારણ કે એ સાચે ઉદાર છે. એ પૃથ્વીની વિશાળતામાં પોતાના સારા કાર્યો અને શૂરવીરતાથી વધુ મહાન બન્યો છે.
વ્યાનળિન્દ્રઃ પૃતનાઃ સ્વોજા આસ્મૈ યતન્તે સખ્યાય પૂર્વીઃ । આ સ્મા રથં ન પૃતનાસુ તિષ્ઠ યં ભદ્રયા સુમત્યા ચોદયાસે
ઇન્દ્ર પોતાની શક્તિથી યુદ્ધના ટોળાંઓને વિખેરી દે છે; અનેક લોકો એની મિત્રતા મેળવવા પ્રયત્ન કરે છે. યુદ્ધમાં, રથની જેમ મજબૂત ઊભા રહો, જેમ તમે શુભ કૃપાથી આગળ ધપાવ છો.
પ્ર દેવત્રા બ્રહ્મણે ગાતુરેત્વપો અચ્છા મનસો ન પ્રયુક્તિ । મહીં મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ધાસિં પૃથુજ્રયસે રીરધા સુવૃક્તિમ્
દેવતાઓ માટે આ સ્તુતિ આગળ વધે, મનની ઝડપથી પવિત્ર અર્પણ બને. તમે મીત્ર અને વરુણના મહાન નિયમ ધરાવો છો, અમને વિશાળ અને સુંદર પ્રશંસા આપો.
અધ્વર્યવો હવિષ્મન્તો હિ ભૂતાચ્છાપ ઇતોશતીરુશન્તઃ । અવ યાશ્ચષ્ટે અરુણઃ સુપર્ણસ્તમાસ્યધ્વમૂર્મિમદ્યા સુહસ્તાઃ
હે યજમાનો, તમારી અર્પણો તૈયાર રાખો, શ્રદ્ધા અને ઉત્સાહથી આગળ આવો. લાલચોળ સુંદર પાંખોવાળો દેવ તમારે નજર રાખે છે; તમારી મજબૂત હાથે પાવન પાન વહાવો.
અધ્વર્યવોઽપ ઇતા સમુદ્રમપાં નપાતં હવિષા યજધ્વમ્ । સ વો દદદૂર્મિમદ્યા સુપૂતં તસ્મૈ સોમં મધુમન્તં સુનોત
હે યજમાનો, પાણી પાસે જાઓ, સમુદ્ર તરફ જાઓ, પાણીના પુત્રને અર્પણથી પૂજો. એ તમને શુદ્ધ, ફેનાવાળો પ્રવાહ આપશે; એ માટે મધુર અને મીઠો સોમ પિડો.
યો અનિધ્મો દીદયદપ્સ્વન્તર્યં વિપ્રાસ ઈળતે અધ્વરેષુ । અપાં નપાન્મધુમતીરપો દા યાભિરિન્દ્રો વાવૃધે વીર્યાય
જે બળતણ વિના પણ પાણીમાં તેજ આપે છે, એવા દેવને જ્ઞાનો યજ્ઞમાં બોલાવે છે. હે પાણીના પુત્ર, અમને એ મધુર પ્રવાહો આપો, જેના દ્વારા ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિ વધારી.
યાભિઃ સોમો મોદતે હર્ષતે ચ કલ્યાણીભિર્યુવતિભિર્ન મર્યઃ । તા અધ્વર્યો અપો અચ્છા પરેહિ યદાસિઞ્ચા ઓષધીભિઃ પુનીતાત્
જે પ્રવાહોથી સોમ આનંદિત થાય છે અને ખુશી અનુભવે છે, જેમ યુવાન સુંદર યુવતીઓ સાથે આનંદ કરે છે, હે યજમાન, એ પાણી પાસે જાઓ, જેથી તમે ઔષધિઓ સાથે સોમને શુદ્ધ કરી શકો.
એવેદ્યૂને યુવતયો નમન્ત યદીમુશન્નુશતીરેત્યચ્છ । સં જાનતે મનસા સં ચિકિત્રેઽધ્વર્યવો ધિષણાપશ્ચ દેવીઃ
અહીં યુવતીઓ નમન કરે છે, જ્યારે તેમને બોલાવવામાં આવે છે, ત્યારે એ ઉત્સાહપૂર્વક આવે છે. એ મનથી અને ઇચ્છાથી એક થાય છે—હે યજમાનો અને જ્ઞાનની તથા પાણીની દેવીઓ.
યો વો વૃતાભ્યો અકૃણોદુ લોકં યો વો મહ્યા અભિશસ્તેરમુઞ્ચત્ । તસ્મા ઇન્દ્રાય મધુમન્તમૂર્મિં દેવમાદનં પ્ર હિણોતનાપઃ
જેને તમારા માટે બંધ રસ્તા ખોલ્યા, અને મોટી શાપમાંથી મુક્ત કર્યા, એ ઇન્દ્રને મધુર પ્રવાહ, દેવોને આનંદ આપતું પાન અર્પણ કરો, હે પાણી.
પ્રાસ્મૈ હિનોત મધુમન્તમૂર્મિં ગર્ભો યો વઃ સિન્ધવો મધ્વ ઉત્સઃ । ઘૃતપૃષ્ઠમીડ્યમધ્વરેષ્વાપો રેવતીઃ શૃણુતા હવં મે
એ માટે મધુર પ્રવાહ વહાવો, જે તમારી નદીઓનું બીજ છે, મધથી ભરેલો સ્ત્રોત છે. ઘીથી ભરેલી, યજ્ઞમાં વખાણપાત્ર પાણી, મારી પ્રાર્થના સાંભળો.
તં સિન્ધવો મત્સરમિન્દ્રપાનમૂર્મિં પ્ર હેત ય ઉભે ઇયર્તિ । મદચ્યુતમૌશાનં નભોજાં પરિ ત્રિતન્તું વિચરન્તમુત્સમ્
એ આનંદદાયક, ઇન્દ્ર માટે પાનરૂપ પ્રવાહ, હે નદીઓ, વહાવો, જેને બંને લોક મોકલે છે—મદથી વહેતો, આકાશમાંથી જન્મેલો, સ્ત્રોતને ફરતો, તાંતણું વણતો.
આવર્વૃતતીરધ નુ દ્વિધારા ગોષુયુધો ન નિયવં ચરન્તીઃ । ઋષે જનિત્રીર્ભુવનસ્ય પત્નીરપો વન્દસ્વ સવૃધઃ સયોનીઃ
સદાય વહેતી, હવે બે ધારોમાં વહેતી, ગાયોની જેમ ગૌશાળામાં જતી—હે નદીઓ, ઋષિના માતાઓ, જગતની પત્નીઓ, એ જ એક આસન વહેંચતી મહાન નદીઓને વંદન કરો.
હિનોતા નો અધ્વરં દેવયજ્યા હિનોત બ્રહ્મ સનયે ધનાનામ્ । ઋતસ્ય યોગે વિ ષ્યધ્વમૂધઃ શ્રુષ્ટીવરીર્ભૂતનાસ્મભ્યમાપઃ
અમારા માટે દેવોને પ્રસન્ન કરતો યજ્ઞ વહાવો; ધન મેળવવા માટે પ્રાર્થના વહાવો. સત્ય સાથે જોડાઈ, ભૂલથી મુક્ત રહો; અમારી વાત સાંભળવા તૈયાર રહો, હે પાણી.
આપો રેવતીઃ ક્ષયથા હિ વસ્વઃ ક્રતું ચ ભદ્રં બિભૃથામૃતં ચ । રાયશ્ચ સ્થ સ્વપત્યસ્ય પત્નીઃ સરસ્વતી તદ્ગૃણતે વયો ધાત્
હે તેજસ્વી પાણી, તમે ખરેખર ધન ધરાવો છો; શુભ સલાહ અને અમરત્વ આપો. તમે સમૃદ્ધિના સ્વામીની પત્નીઓ છો; સરસ્વતી, એ પ્રસિદ્ધ મહિમા અમને આપો.
પ્રતિ યદાપો અદૃશ્રમાયતીર્ઘૃતં પયાંસિ બિભ્રતીર્મધૂનિ । અધ્વર્યુભિર્મનસા સંવિદાના ઇન્દ્રાય સોમં સુષુતં ભરન્તીઃ
જ્યારે પાણી ઘી, દૂધ અને મધ લઈને દેખાય છે, વહે છે—યજમાનો સાથે મનથી જોડાઈ, એ ઇન્દ્રને પિરસાયેલ સોમ લાવે છે.
એમા અગ્મન્રેવતીર્જીવધન્યા અધ્વર્યવઃ સાદયતા સખાયઃ । નિ બર્હિષિ ધત્તન સોમ્યાસોઽપાં નપ્ત્રા સંવિદાનાસ એનાઃ
હવે તેજસ્વી, જીવન આપતી નદીઓ આવી છે; હે યજમાનો, મિત્રો, તેમને બેસાડો. પવિત્ર કુશ પર સોમના અર્પણો મૂકો, પાણીના પુત્ર સાથે એકતા રાખીને.
આગ્મન્નાપ ઉશતીર્બર્હિરેદં ન્યધ્વરે અસદન્દેવયન્તીઃ । અધ્વર્યવઃ સુનુતેન્દ્રાય સોમમભૂદુ વઃ સુશકા દેવયજ્યા
ઉત્સુક નદીઓ આ પવિત્ર કુશ પર આવી છે, યજ્ઞસ્થળે બેઠી છે, દેવસેવા ઈચ્છે છે. હે યજમાનો, ઇન્દ્ર માટે સોમ પિરો; તમારો દેવોને પ્રસન્ન કરતો યજ્ઞ સફળ થયો છે.
આ નો દેવાનામુપ વેતુ શંસો વિશ્વેભિસ્તુરૈરવસે યજત્રઃ । તેભિર્વયં સુષખાયો ભવેમ તરન્તો વિશ્વા દુરિતા સ્યામ
દેવતાઓની કૃપા અમારી પાસે આવે, તેઓ પોતાની સંપૂર્ણ શક્તિથી અમારી રક્ષા કરે. તેમની સાથે અમે સારા મિત્ર બનીએ અને બધાં દુઃખો પાર કરી શકીએ.
પરિ ચિન્મર્તો દ્રવિણં મમન્યાદૃતસ્ય પથા નમસા વિવાસેત્ । ઉત સ્વેન ક્રતુના સં વદેત શ્રેયાંસં દક્ષં મનસા જગૃભ્યાત્
માનવએ અયોગ્ય રીતે ધન મેળવવાની ઇચ્છા ન રાખે, પણ સત્યના માર્ગે, વિનમ્રતાથી ધન મેળવે. પોતાનું મન મજબૂત રાખીને, ઉત્તમ બુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે.
અધાયિ ધીતિરસસૃગ્રમંશાસ્તીર્થે ન દસ્મમુપ યન્ત્યૂમાઃ । અભ્યાનશ્મ સુવિતસ્ય શૂષં નવેદસો અમૃતાનામભૂમ
પ્રેરિત વિચાર પ્રગટ થયો છે; સ્તુતિઓ પવિત્ર સ્થળે વહે છે, દયાળુને શોધે છે. અમે દયાળુ અને જ્ઞાનીના આશીર્વાદને પ્રાપ્ત કર્યા છે અને અમર જેવા બની ગયા છીએ.