પત્તો જગાર પ્રત્યઞ્ચમત્તિ શીર્ષ્ણા શિરઃ પ્રતિ દધૌ વરૂથમ્ । આસીન ઊર્ધ્વામુપસિ ક્ષિણાતિ ન્યઙ્ઙુત્તાનામન્વેતિ ભૂમિમ્
દેડકો જાગી ગયો છે, પાછળ ફરે છે અને ખાય છે, તે માથાથી ઢાળ રાખે છે. બેઠો બેઠો પોતાને સુકવેછે, અને પીઠ પર પથરાઈને જમીન પર ચાલે છે.
બૃહન્નચ્છાયો અપલાશો અર્વા તસ્થૌ માતા વિષિતો અત્તિ ગર્ભઃ । અન્યસ્યા વત્સં રિહતી મિમાય કયા ભુવા નિ દધે ધેનુરૂધઃ
વિશાળ છાંયાવાળો, પાંદડાવિહોણો વૃક્ષ નજીક ઊભો છે; માતા, ભેદાયેલી, ગર્ભ ખાય છે. બીજી ગાય પોતાના વાછરડાને માપે છે, અને ગર્ભવતી ગાય એને કેવી રીતે અંદર રાખે છે?
સપ્ત વીરાસો અધરાદુદાયન્નષ્ટોત્તરાત્તાત્સમજગ્મિરન્તે । નવ પશ્ચાતાત્સ્થિવિમન્ત આયન્દશ પ્રાક્સાનુ વિ તિરન્ત્યશ્નઃ
સાત વીરોએ નીચેમાંથી ઉઠી આવ્યા, ઉત્તર તરફથી ગુમ થઈ ગયા, અંતે ભેગા થયા. પશ્ચિમ તરફથી નવ ઊભા આવ્યા; પૂર્વ તરફથી દસ ખાઈને પર્વતો પાર કરે છે.
દશાનામેકં કપિલં સમાનં તં હિન્વન્તિ ક્રતવે પાર્યાય । ગર્ભં માતા સુધિતં વક્ષણાસ્વવેનન્તં તુષયન્તી બિભર્તિ
દસમાંથી એક કપિલ અને સામાન્ય છે; એને યજ્ઞ અને પાર થવા માટે પ્રેરાય છે. માતા પોતાના સ્તનમાં સારી રીતે પોષાયેલો ગર્ભ રાખે છે, ખુશીથી એને પોષે છે.
પીવાનં મેષમપચન્ત વીરા ન્યુપ્તા અક્ષા અનુ દીવ આસન્ । દ્વા ધનું બૃહતીમપ્સ્વન્તઃ પવિત્રવન્તા ચરતઃ પુનન્તા
વીરોએ પોષ્ટિક ધોળકું રાંધ્યું; જૂઆના પાંસાં ફેંકાયા, અને રમવા બેઠા. બે વિશાળ ધનુષ્ય, શુદ્ધિ સાથે, પાણીમાં ફરતા, પોતાને શુદ્ધ કરતા જાય છે.
વિ ક્રોશનાસો વિષ્વઞ્ચ આયન્પચાતિ નેમો નહિ પક્ષદર્ધઃ । અયં મે દેવઃ સવિતા તદાહ દ્ર્વન્ન ઇદ્વનવત્સર્પિરન્નઃ
બૂમ પાડનારા સર્વત્ર ફેલાઈ ગયા છે; રસોઈયો અહીં નથી, કે પાંખનો અડધો ભાગ નથી. આ દેવ સવિતા એ કહ્યું: 'દોડનાર અને ઘી ખાવનાર આગળ વધે.'
અપશ્યં ગ્રામં વહમાનમારાદચક્રયા સ્વધયા વર્તમાનમ્ । સિષક્ત્યર્યઃ પ્ર યુગા જનાનાં સદ્યઃ શિશ્ના પ્રમિનાનો નવીયાન્
હું દૂરથી એક ગામને ખસેડાતું જોયું, પોતાનાં નિયમથી ગોળ ગોળ ફરતું. આર્ય લોકો માટે જૂથ તીક્ષ્ણ કરે છે, અચાનક, યુવાનોએ પોતાને માપીને નવેસરાં જન્મ લીધા.
એતૌ મે ગાવૌ પ્રમરસ્ય યુક્તૌ મો ષુ પ્ર સેધીર્મુહુરિન્મમન્ધિ । આપશ્ચિદસ્ય વિ નશન્ત્યર્થં સૂરશ્ચ મર્ક ઉપરો બભૂવાન્
આ બે ગાય મારી ખુશી માટે જોડાયેલી છે; તેમને રોકીશ નહિ, વારંવાર મને આનંદ આપે. આની જળ પણ કોઈ હેતુ માટે ખોવાઈ જાય છે; સૂર્ય અને વાંદરો ઉપરવાળા બની ગયા છે.
અયં યો વજ્રઃ પુરુધા વિવૃત્તોઽવઃ સૂર્યસ્ય બૃહતઃ પુરીષાત્ । શ્રવ ઇદેના પરો અન્યદસ્તિ તદવ્યથી જરિમાણસ્તરન્તિ
આ વીજળી, સર્વત્ર ફેલાયેલી, સૂર્યના વિશાળ ગોબરમાંથી નીચે આવી છે. આથી પ્રતિષ્ઠા મળે છે; પણ એથી આગળ પણ કંઈક છે. આથી વૃદ્ધો નિર્ભયતાથી પાર ઉતરે છે.
વૃક્ષેવૃક્ષે નિયતા મીમયદ્ગૌસ્તતો વયઃ પ્ર પતાન્પૂરુષાદઃ । અથેદં વિશ્વં ભુવનં ભયાત ઇન્દ્રાય સુન્વદૃષયે ચ શિક્ષત્
વૃક્ષેથી વૃક્ષે ગાય માપે છે; પછી વાછરડા ઉડીને, મનુષ્યોને ખાઈ જાય છે. તેથી, આ આખું જગત ભયભીત રહે; ઇન્દ્રને અર્પણ કરો અને ઋષિ પાસેથી શીખો.
દેવાનાં માને પ્રથમા અતિષ્ઠન્કૃન્તત્રાદેષામુપરા ઉદાયન્ । ત્રયસ્તપન્તિ પૃથિવીમનૂપા દ્વા બૃબૂકં વહતઃ પુરીષમ્
દેવતાઓના માપમાં, પ્રથમ લોકો ઊભા રહ્યા; કાપનારા એમના ઉપર ઊભા થયા. ત્રણ પૃથ્વી અને કાદવને ગરમ કરે છે; બે પોતાના મોઢામાં ગોબર લઈ જાય છે.
સા તે જીવાતુરુત તસ્ય વિદ્ધિ મા સ્મૈતાદૃગપ ગૂહઃ સમર્યે । આવિઃ સ્વઃ કૃણુતે ગૂહતે બુસં સ પાદુરસ્ય નિર્ણિજો ન મુચ્યતે
એ જ તારો જીવદાતા છે, એ જાણ. યુદ્ધમાં એવા માણસથી છુપાઈશ નહિ. એ જ સૂર્યને પ્રકાશ આપે છે, અંધકારને છુપાવે છે; એ ખુલ્લો થાય તો પણ બંધનમાંથી મુક્ત થતો નથી.
વિશ્વો હ્યન્યો અરિરાજગામ મમેદહ શ્વશુરો ના જગામ । જક્ષીયાદ્ધાના ઉત સોમં પપીયાત્સ્વાશિતઃ પુનરસ્તં જગાયાત્
બધા દુશ્મનો તો ચાલી ગયા, પણ મારા સસરા હજી ગયા નથી. એ ભોજન કરે, સોમરસ પીએ, અને પેટ ભર્યા પછી ફરી પોતાના ઘરે પાછા જાય.
સ રોરુવદ્વૃષભસ્તિગ્મશૃઙ્ગો વર્ષ્મન્તસ્થૌ વરિમન્ના પૃથિવ્યાઃ । વિશ્વેષ્વેનં વૃજનેષુ પામિ યો મે કુક્ષી સુતસોમઃ પૃણાતિ
એ ગર્જનારો વાછરડો, તીક્ષ્ણ શિંગાવાળો, વરસાદમાં ઊભો રહી જમીનનો માર્ગ ઓળખાવે છે. બધા સમૂહોમાં, જે મને સોમરસથી તૃપ્ત કરે છે, હું એનું રક્ષણ કરું.
અદ્રિણા તે મન્દિન ઇન્દ્ર તૂયાન્સુન્વન્તિ સોમાન્પિબસિ ત્વમેષામ્ । પચન્તિ તે વૃષભાઁ અત્સિ તેષાં પૃક્ષેણ યન્મઘવન્હૂયમાનઃ
પથ્થરથી તારા માટે આનંદદાયક સોમરસ પિછાડે છે, હે ઇન્દ્ર, તું એ પી છે. વાછરડાઓ તારા માટે રસોઈ કરે છે, તું એનું ભોજન કરે છે, જ્યારે તને કડછીએ બોલાવાય છે.
ઇદં સુ મે જરિતરા ચિકિદ્ધિ પ્રતીપં શાપં નદ્યો વહન્તિ । લોપાશઃ સિંહં પ્રત્યઞ્ચમત્સાઃ ક્રોષ્ટા વરાહં નિરતક્ત કક્ષાત્
હે ગાયક, આ વાત મને સારી રીતે જાણી શકાય એવી થાઓ. નદીઓ વિપરીત પ્રવાહે શાપ વહન કરે છે. વાઘ સિંહથી, માછલી મગરથી, અને સિયાળ વરાહથી દૂર ભાગે છે, જેમ ખોખામાંથી દાઝી ગયા હોય.
કથા ત એતદહમા ચિકેતં ગૃત્સસ્ય પાકસ્તવસો મનીષામ્ । ત્વં નો વિદ્વાઁ ઋતુથા વિ વોચો યમર્ધં તે મઘવન્ક્ષેમ્યા ધૂઃ
હું કેવી રીતે આ ગૃત્સના પક્વ જ્ઞાનને જાણી શક્યો? હે દયાળુ, તું જાણે છે, યોગ્ય સમયે અમને કહેજે કે તારા માટે કઈ હિસ્સો રાખવો.
એવા હિ માં તવસં વર્ધયન્તિ દિવશ્ચિન્મે બૃહત ઉત્તરા ધૂઃ । પુરૂ સહસ્રા નિ શિશામિ સાકમશત્રું હિ મા જનિતા જજાન
આ રીતે, તેઓ મારા બળને વધારે છે, એ પણ જે ઊંચા આકાશમાં છે. હું હજારોને એકસાથે પાથરી દઉં છું; કેમ કે મારા જન્મદાતા એ મને અજેય બનાવ્યો છે.
એવા હિ માં તવસં જજ્ઞુરુગ્રં કર્મન્કર્મન્વૃષણમિન્દ્ર દેવાઃ । વધીં વૃત્રં વજ્રેણ મન્દસાનોઽપ વ્રજં મહિના દાશુષે વમ્
આ રીતે, દેવોએ મને શક્તિશાળી બનાવ્યો છે, હે ઇન્દ્ર, કર્મમાં દઢ અને પુરુષાર્થવાન. મેં વજ્રથી વૃત્રને માર્યો અને મારી મહિમાથી ભક્ત માટે માર્ગ ખોલ્યો.
દેવાસ આયન્પરશૂઁરબિભ્રન્વના વૃશ્ચન્તો અભિ વિડ્ભિરાયન્ । નિ સુદ્ર્વં દધતો વક્ષણાસુ યત્રા કૃપીટમનુ તદ્દહન્તિ
દેવતાઓ કૂહાડા લઇને આવ્યા, વન કાપતા, શસ્ત્રો સાથે આગળ વધ્યા. તેમણે મજબૂત વસ્તુને પોતાના હૃદયમાં રાખી, જ્યાં ફાળ પછી એને દાઝે છે.
શશઃ ક્ષુરં પ્રત્યઞ્ચં જગારાદ્રિં લોગેન વ્યભેદમારાત્ । બૃહન્તં ચિદૃહતે રન્ધયાનિ વયદ્વત્સો વૃષભં શૂશુવાનઃ
સસલીએ ઉલટો ધારી કાપવાનું પત્થર તીક્ષ્ણ કર્યું; પોતાના પગથી દૂરથી પથ્થર ફાડી નાખ્યો. મોટાને પણ, ઘાયલ કરીને, હું છિદ્ર કરું છું, જેમ વાછરડું વાછરાને ચાટી છે.
સુપર્ણ ઇત્થા નખમા સિષાયાવરુદ્ધઃ પરિપદં ન સિંહઃ । નિરુદ્ધશ્ચિન્મહિષસ્તર્ષ્યાવાન્ગોધા તસ્મા અયથં કર્ષદેતત્
ગૃધ્રે પણ પોતાના નખ તીક્ષ્ણ કર્યા, સિંહ જેવો પાંખ પર રોકાયો. મહિષ પણ બંધાયેલો હોવા છતાં દોડવા ઇચ્છે છે; તેથી ગોધી એને ખેંચી જાય છે.
તેભ્યો ગોધા અયથં કર્ષદેતદ્યે બ્રહ્મણઃ પ્રતિપીયન્ત્યન્નૈઃ । સિમ ઉક્ષ્ણોઽવસૃષ્ટાઁ અદન્તિ સ્વયં બલાનિ તન્વઃ શૃણાનાઃ
એમાંથી ગોધી એને ખેંચી જાય છે—જે લોકો વેદવાણીના વિરોધી છે અને માત્ર અન્ન પર જીવે છે. વાછરડાઓ પણ, વાછરાથી છૂટેલા, પોતે જ બળવાન બનીને દાંત મારતા જાય છે.
એતે શમીભિઃ સુશમી અભૂવન્યે હિન્વિરે તન્વઃ સોમ ઉક્થૈઃ । નૃવદ્વદન્નુપ નો માહિ વાજાન્દિવિ શ્રવો દધિષે નામ વીરઃ
આ લોકો શમીના ડાળીઓથી સારી છાંય આપી છે; બીજાઓએ સોમના સ્તુતિગાનથી શરીર શોભાવ્યું છે. પુરુષોની જેમ બોલીને, તું અમને બળ આપે; હે વીર, તું સ્વર્ગમાં પોતાનું નામ અને યશ સ્થાપ્યું છે.
વને ન વા યો ન્યધાયિ ચાકઞ્છુચિર્વાં સ્તોમો ભુરણાવજીગઃ । યસ્યેદિન્દ્રઃ પુરુદિનેષુ હોતા નૃણાં નર્યો નૃતમઃ ક્ષપાવાન્
જેમ જંગલમાં વૃક્ષ ઊભું રહે છે, તેમ જે તને અર્પણ કરાય છે, તારી પ્રસંસા તેજસ્વી અને ઉત્સાહી બની છે. જેના માટે ઇન્દ્ર મનુષ્યોમાં યજમાન છે, એ શ્રેષ્ઠ, પુરુષાર્થવાન અને રાત્રિના સ્વામી છે.
પ્ર તે અસ્યા ઉષસઃ પ્રાપરસ્યા નૃતૌ સ્યામ નૃતમસ્ય નૃણામ્ । અનુ ત્રિશોકઃ શતમાવહન્નૄન્કુત્સેન રથો યો અસત્સસવાન્
હું તારા માટે સૌથી દૂરની ઉષા સુધી પહોંચી શકું, અને પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠના નૃત્યમાં રહી શકું. ત્રિશોકનું અનુસરણ કરીને, જે કutsa સાથે રથમાં વિજયી થયો, એ સો પુરુષોને લાવ્યો.
કસ્તે મદ ઇન્દ્ર રન્ત્યો ભૂદ્દુરો ગિરો અભ્યુગ્રો વિ ધાવ । કદ્વાહો અર્વાગુપ મા મનીષા આ ત્વા શક્યામુપમં રાધો અન્નૈઃ
હે ઇન્દ્ર, તારો કયો આનંદદાયક મદ છે? હે પ્રખર, તું દૂરથી અમારી સ્તુતિઓ સુધી દોડી આવ. કયો સહાયક, નજીક આવી, મારી પ્રાર્થનાથી આવે, જેથી હું તારા શ્રેષ્ઠ અનુગ્રહને અન્નથી મેળવી શકું?
કદુ દ્યુમ્નમિન્દ્ર ત્વાવતો નૄન્કયા ધિયા કરસે કન્ન આગન્ । મિત્રો ન સત્ય ઉરુગાય ભૃત્યા અન્ને સમસ્ય યદસન્મનીષાઃ
હે ઇન્દ્ર, તું મનુષ્યોને કયું યશ આપે છે, કઈ બુદ્ધિથી કાર્ય કરે છે, અને કોણ તારી પાસે આવે છે? મીત્ર જેવો, સાચા સેવા માટે, તું વ્યાપક રીતે પ્રસિદ્ધ છે, જ્યારે અમારી મનોભાવનાઓ અન્નમાં એકરૂપ થાય છે.
પ્રેરય સૂરો અર્થં ન પારં યે અસ્ય કામં જનિધા ઇવ ગ્મન્ । ગિરશ્ચ યે તે તુવિજાત પૂર્વીર્નર ઇન્દ્ર પ્રતિશિક્ષન્ત્યન્નૈઃ
સૂર્યને આગળ ધપાવ, જેમ કોઈ અંતિમ લક્ષ્ય શોધે છે, તેમના માટે, જે સંતાનની જેમ તેની ઇચ્છા પીછે જાય છે. અને તારી ઘણી સ્તુતિઓ, હે ઇન્દ્ર, પુરુષો, તારી શક્તિથી જન્મેલા, અન્નથી પ્રતિઉત્તર આપે છે.
માત્રે નુ તે સુમિતે ઇન્દ્ર પૂર્વી દ્યૌર્મજ્મના પૃથિવી કાવ્યેન । વરાય તે ઘૃતવન્તઃ સુતાસઃ સ્વાદ્મન્ભવન્તુ પીતયે મધૂનિ
હે ઇન્દ્ર, તમારી માતા માટે, તમારા માટે અને સુમિત્ર માટે, પ્રાચીન આકાશ તેની શક્તિથી અને પૃથ્વી તેની બુદ્ધિથી હાજર રહે. તમારી ખુશી માટે ઘીથી ભરેલા અને મીઠા પાન માટેના પાવન પદાર્થો પીવા તૈયાર રહે.