નાહં તં વેદ ય ઇતિ બ્રવીત્યદેવયૂન્સમરણે જઘન્વાન્ । યદાવાખ્યત્સમરણમૃઘાવદાદિદ્ધ મે વૃષભા પ્ર બ્રુવન્તિ
જે કહે છે કે મેં યુદ્ધમાં દેવવિહિનને મારી નાખ્યો, એને હું ઓળખતો નથી. જ્યારે તે યુદ્ધને ભયજનક કહે છે, ત્યારે મારા વૃષભો ખરેખર બોલી ઊઠે છે.
યદજ્ઞાતેષુ વૃજનેષ્વાસં વિશ્વે સતો મઘવાનો મ આસન્ । જિનામિ વેત્ક્ષેમ આ સન્તમાભું પ્ર તં ક્ષિણાં પર્વતે પાદગૃહ્ય
જ્યારે હું અજાણ્યા ગામોમાં હતો, ત્યારે બધા દાનશીલ લોકો મારી સાથે હતા. હું જીતું છું, સુરક્ષિતને ઓળખું છું, અને પર્વત પર પગ પકડીને દુષ્ટનો નાશ કરું છું.
ન વા ઉ માં વૃજને વારયન્તે ન પર્વતાસો યદહં મનસ્યે । મમ સ્વનાત્કૃધુકર્ણો ભયાત એવેદનુ દ્યૂન્કિરણઃ સમેજાત્
કોઈ પણ ગામ કે પર્વતો મને રોકી શકતા નથી, જ્યારે હું મનમાં નક્કી કરું છું. મારા ગર્જનાથી બધાના કાન ધ્રૂજી ઊઠે છે અને સૂર્યકિરણો પણ એકસાથે ચાલે છે.
દર્શન્ન્વત્ર શૃતપાઁ અનિન્દ્રાન્બાહુક્ષદઃ શરવે પત્યમાનાન્ । ઘૃષું વા યે નિનિદુઃ સખાયમધ્યૂ ન્વેષુ પવયો વવૃત્યુઃ
અહીં, મેં જોયું કે જે લોકો ઇન્દ્ર વિના છે, દારૂ પીવે છે, તીક્ષ્ણ તીરો વડે ઘાયલ થઈને પડી જાય છે, કે જે મિત્રની નinda કરે છે, અથવા પોતાના નાના બાળકો તરફથી ફરે છે.
અભૂર્વૌક્ષીર્વ્યુ આયુરાનડ્દર્ષન્નુ પૂર્વો અપરો નુ દર્ષત્ । દ્વે પવસ્તે પરિ તં ન ભૂતો યો અસ્ય પારે રજસો વિવેષ
બળદો બહાર નીકળી આવ્યા, જીવન છૂટી ગયું; પહેલા અને પછીના લોકો દેખાયા. બે પવન તેના આસપાસ ફર્યા, પણ કોઈ પણ તેના રાજ્યની પાર સુધી પહોંચી શક્યા નહીં.
ગાવો યવં પ્રયુતા અર્યો અક્ષન્તા અપશ્યં સહગોપાશ્ચરન્તીઃ । હવા ઇદર્યો અભિતઃ સમાયન્કિયદાસુ સ્વપતિશ્છન્દયાતે
ગાયોને જવાર માટે જોડવામાં આવી, આર્યોએ તેમની ગણતરી કરી; મેં જોયું કે એ ગાયો પોતાના ગોપાળ સાથે ફરતી હતી. આર્યો બધાને બોલાવે છે, પણ એમાંથી કેટલાને માલિક પોતાની ઈચ્છાથી પસંદ કરે છે?
સં યદ્વયં યવસાદો જનાનામહં યવાદ ઉર્વજ્રે અન્તઃ । અત્રા યુક્તોઽવસાતારમિચ્છાદથો અયુક્તં યુનજદ્વવન્વાન્
જ્યારે આપણે લોકોમાં જવાર ખાઈએ છીએ, ત્યારે હું વાડામાં જવાર ખાઉં છું. અહીં જોડાયેલો પશુ નીચે લાવનારને શોધે છે, પણ અજોડાયેલો પશુ પણ ચલાવનાર દ્વારા જોડાય છે.
અત્રેદુ મે મંસસે સત્યમુક્તં દ્વિપાચ્ચ યચ્ચતુષ્પાત્સંસૃજાનિ । સ્ત્રીભિર્યો અત્ર વૃષણં પૃતન્યાદયુદ્ધો અસ્ય વિ ભજાનિ વેદઃ
અહીં, હું તને સાચું કહું છું, જે માંસમાંથી આવે છે, જે બે પગવાળા અને ચાર પગવાળામાંથી મળે છે. જે અહીં સ્ત્રીઓ સાથે યુદ્ધમાં વીર્યવાનને વહેંચે છે, હું જાણું છું કે તેની ભાગીદારી કેવી રીતે વહેંચવી.
યસ્યાનક્ષા દુહિતા જાત્વાસ કસ્તાં વિદ્વાઁ અભિ મન્યાતે અન્ધામ્ । કતરો મેનિં પ્રતિ તં મુચાતે ય ઈં વહાતે ય ઈં વા વરેયાત્
કોઈની દીકરી છે, જે કદી જૂઆ રમતી નથી, તેને કોણ ઓળખે છે? અંધને કોણ ઈચ્છે? કોણ તેની બંધનો ખોલે, કોણ તેને ઉઠાવે, કોણ તેને લગ્ન કરવા માંગે?
કિયતી યોષા મર્યતો વધૂયોઃ પરિપ્રીતા પન્યસા વાર્યેણ । ભદ્રા વધૂર્ભવતિ યત્સુપેશાઃ સ્વયં સા મિત્રં વનુતે જને ચિત્
પતિ પોતાની પત્નીને કેટલું પ્રેમ આપે છે, જ્યારે તે પ્રેમ અને ઇચ્છનીય ભેટોથી ઘેરાયેલી હોય? સુશોભિત વધૂ ભાગ્યશાળી બને છે; તે પોતે જ લોકોમાં મિત્ર પસંદ કરે છે.
પત્તો જગાર પ્રત્યઞ્ચમત્તિ શીર્ષ્ણા શિરઃ પ્રતિ દધૌ વરૂથમ્ । આસીન ઊર્ધ્વામુપસિ ક્ષિણાતિ ન્યઙ્ઙુત્તાનામન્વેતિ ભૂમિમ્
દેડકો જાગી ગયો છે, પાછળ ફરે છે અને ખાય છે, તે માથાથી ઢાળ રાખે છે. બેઠો બેઠો પોતાને સુકવેછે, અને પીઠ પર પથરાઈને જમીન પર ચાલે છે.
બૃહન્નચ્છાયો અપલાશો અર્વા તસ્થૌ માતા વિષિતો અત્તિ ગર્ભઃ । અન્યસ્યા વત્સં રિહતી મિમાય કયા ભુવા નિ દધે ધેનુરૂધઃ
વિશાળ છાંયાવાળો, પાંદડાવિહોણો વૃક્ષ નજીક ઊભો છે; માતા, ભેદાયેલી, ગર્ભ ખાય છે. બીજી ગાય પોતાના વાછરડાને માપે છે, અને ગર્ભવતી ગાય એને કેવી રીતે અંદર રાખે છે?
સપ્ત વીરાસો અધરાદુદાયન્નષ્ટોત્તરાત્તાત્સમજગ્મિરન્તે । નવ પશ્ચાતાત્સ્થિવિમન્ત આયન્દશ પ્રાક્સાનુ વિ તિરન્ત્યશ્નઃ
સાત વીરોએ નીચેમાંથી ઉઠી આવ્યા, ઉત્તર તરફથી ગુમ થઈ ગયા, અંતે ભેગા થયા. પશ્ચિમ તરફથી નવ ઊભા આવ્યા; પૂર્વ તરફથી દસ ખાઈને પર્વતો પાર કરે છે.
દશાનામેકં કપિલં સમાનં તં હિન્વન્તિ ક્રતવે પાર્યાય । ગર્ભં માતા સુધિતં વક્ષણાસ્વવેનન્તં તુષયન્તી બિભર્તિ
દસમાંથી એક કપિલ અને સામાન્ય છે; એને યજ્ઞ અને પાર થવા માટે પ્રેરાય છે. માતા પોતાના સ્તનમાં સારી રીતે પોષાયેલો ગર્ભ રાખે છે, ખુશીથી એને પોષે છે.
પીવાનં મેષમપચન્ત વીરા ન્યુપ્તા અક્ષા અનુ દીવ આસન્ । દ્વા ધનું બૃહતીમપ્સ્વન્તઃ પવિત્રવન્તા ચરતઃ પુનન્તા
વીરોએ પોષ્ટિક ધોળકું રાંધ્યું; જૂઆના પાંસાં ફેંકાયા, અને રમવા બેઠા. બે વિશાળ ધનુષ્ય, શુદ્ધિ સાથે, પાણીમાં ફરતા, પોતાને શુદ્ધ કરતા જાય છે.
વિ ક્રોશનાસો વિષ્વઞ્ચ આયન્પચાતિ નેમો નહિ પક્ષદર્ધઃ । અયં મે દેવઃ સવિતા તદાહ દ્ર્વન્ન ઇદ્વનવત્સર્પિરન્નઃ
બૂમ પાડનારા સર્વત્ર ફેલાઈ ગયા છે; રસોઈયો અહીં નથી, કે પાંખનો અડધો ભાગ નથી. આ દેવ સવિતા એ કહ્યું: 'દોડનાર અને ઘી ખાવનાર આગળ વધે.'
અપશ્યં ગ્રામં વહમાનમારાદચક્રયા સ્વધયા વર્તમાનમ્ । સિષક્ત્યર્યઃ પ્ર યુગા જનાનાં સદ્યઃ શિશ્ના પ્રમિનાનો નવીયાન્
હું દૂરથી એક ગામને ખસેડાતું જોયું, પોતાનાં નિયમથી ગોળ ગોળ ફરતું. આર્ય લોકો માટે જૂથ તીક્ષ્ણ કરે છે, અચાનક, યુવાનોએ પોતાને માપીને નવેસરાં જન્મ લીધા.
એતૌ મે ગાવૌ પ્રમરસ્ય યુક્તૌ મો ષુ પ્ર સેધીર્મુહુરિન્મમન્ધિ । આપશ્ચિદસ્ય વિ નશન્ત્યર્થં સૂરશ્ચ મર્ક ઉપરો બભૂવાન્
આ બે ગાય મારી ખુશી માટે જોડાયેલી છે; તેમને રોકીશ નહિ, વારંવાર મને આનંદ આપે. આની જળ પણ કોઈ હેતુ માટે ખોવાઈ જાય છે; સૂર્ય અને વાંદરો ઉપરવાળા બની ગયા છે.
અયં યો વજ્રઃ પુરુધા વિવૃત્તોઽવઃ સૂર્યસ્ય બૃહતઃ પુરીષાત્ । શ્રવ ઇદેના પરો અન્યદસ્તિ તદવ્યથી જરિમાણસ્તરન્તિ
આ વીજળી, સર્વત્ર ફેલાયેલી, સૂર્યના વિશાળ ગોબરમાંથી નીચે આવી છે. આથી પ્રતિષ્ઠા મળે છે; પણ એથી આગળ પણ કંઈક છે. આથી વૃદ્ધો નિર્ભયતાથી પાર ઉતરે છે.
વૃક્ષેવૃક્ષે નિયતા મીમયદ્ગૌસ્તતો વયઃ પ્ર પતાન્પૂરુષાદઃ । અથેદં વિશ્વં ભુવનં ભયાત ઇન્દ્રાય સુન્વદૃષયે ચ શિક્ષત્
વૃક્ષેથી વૃક્ષે ગાય માપે છે; પછી વાછરડા ઉડીને, મનુષ્યોને ખાઈ જાય છે. તેથી, આ આખું જગત ભયભીત રહે; ઇન્દ્રને અર્પણ કરો અને ઋષિ પાસેથી શીખો.
દેવાનાં માને પ્રથમા અતિષ્ઠન્કૃન્તત્રાદેષામુપરા ઉદાયન્ । ત્રયસ્તપન્તિ પૃથિવીમનૂપા દ્વા બૃબૂકં વહતઃ પુરીષમ્
દેવતાઓના માપમાં, પ્રથમ લોકો ઊભા રહ્યા; કાપનારા એમના ઉપર ઊભા થયા. ત્રણ પૃથ્વી અને કાદવને ગરમ કરે છે; બે પોતાના મોઢામાં ગોબર લઈ જાય છે.
સા તે જીવાતુરુત તસ્ય વિદ્ધિ મા સ્મૈતાદૃગપ ગૂહઃ સમર્યે । આવિઃ સ્વઃ કૃણુતે ગૂહતે બુસં સ પાદુરસ્ય નિર્ણિજો ન મુચ્યતે
એ જ તારો જીવદાતા છે, એ જાણ. યુદ્ધમાં એવા માણસથી છુપાઈશ નહિ. એ જ સૂર્યને પ્રકાશ આપે છે, અંધકારને છુપાવે છે; એ ખુલ્લો થાય તો પણ બંધનમાંથી મુક્ત થતો નથી.
વિશ્વો હ્યન્યો અરિરાજગામ મમેદહ શ્વશુરો ના જગામ । જક્ષીયાદ્ધાના ઉત સોમં પપીયાત્સ્વાશિતઃ પુનરસ્તં જગાયાત્
બધા દુશ્મનો તો ચાલી ગયા, પણ મારા સસરા હજી ગયા નથી. એ ભોજન કરે, સોમરસ પીએ, અને પેટ ભર્યા પછી ફરી પોતાના ઘરે પાછા જાય.
સ રોરુવદ્વૃષભસ્તિગ્મશૃઙ્ગો વર્ષ્મન્તસ્થૌ વરિમન્ના પૃથિવ્યાઃ । વિશ્વેષ્વેનં વૃજનેષુ પામિ યો મે કુક્ષી સુતસોમઃ પૃણાતિ
એ ગર્જનારો વાછરડો, તીક્ષ્ણ શિંગાવાળો, વરસાદમાં ઊભો રહી જમીનનો માર્ગ ઓળખાવે છે. બધા સમૂહોમાં, જે મને સોમરસથી તૃપ્ત કરે છે, હું એનું રક્ષણ કરું.
અદ્રિણા તે મન્દિન ઇન્દ્ર તૂયાન્સુન્વન્તિ સોમાન્પિબસિ ત્વમેષામ્ । પચન્તિ તે વૃષભાઁ અત્સિ તેષાં પૃક્ષેણ યન્મઘવન્હૂયમાનઃ
પથ્થરથી તારા માટે આનંદદાયક સોમરસ પિછાડે છે, હે ઇન્દ્ર, તું એ પી છે. વાછરડાઓ તારા માટે રસોઈ કરે છે, તું એનું ભોજન કરે છે, જ્યારે તને કડછીએ બોલાવાય છે.
ઇદં સુ મે જરિતરા ચિકિદ્ધિ પ્રતીપં શાપં નદ્યો વહન્તિ । લોપાશઃ સિંહં પ્રત્યઞ્ચમત્સાઃ ક્રોષ્ટા વરાહં નિરતક્ત કક્ષાત્
હે ગાયક, આ વાત મને સારી રીતે જાણી શકાય એવી થાઓ. નદીઓ વિપરીત પ્રવાહે શાપ વહન કરે છે. વાઘ સિંહથી, માછલી મગરથી, અને સિયાળ વરાહથી દૂર ભાગે છે, જેમ ખોખામાંથી દાઝી ગયા હોય.
કથા ત એતદહમા ચિકેતં ગૃત્સસ્ય પાકસ્તવસો મનીષામ્ । ત્વં નો વિદ્વાઁ ઋતુથા વિ વોચો યમર્ધં તે મઘવન્ક્ષેમ્યા ધૂઃ
હું કેવી રીતે આ ગૃત્સના પક્વ જ્ઞાનને જાણી શક્યો? હે દયાળુ, તું જાણે છે, યોગ્ય સમયે અમને કહેજે કે તારા માટે કઈ હિસ્સો રાખવો.
એવા હિ માં તવસં વર્ધયન્તિ દિવશ્ચિન્મે બૃહત ઉત્તરા ધૂઃ । પુરૂ સહસ્રા નિ શિશામિ સાકમશત્રું હિ મા જનિતા જજાન
આ રીતે, તેઓ મારા બળને વધારે છે, એ પણ જે ઊંચા આકાશમાં છે. હું હજારોને એકસાથે પાથરી દઉં છું; કેમ કે મારા જન્મદાતા એ મને અજેય બનાવ્યો છે.
એવા હિ માં તવસં જજ્ઞુરુગ્રં કર્મન્કર્મન્વૃષણમિન્દ્ર દેવાઃ । વધીં વૃત્રં વજ્રેણ મન્દસાનોઽપ વ્રજં મહિના દાશુષે વમ્
આ રીતે, દેવોએ મને શક્તિશાળી બનાવ્યો છે, હે ઇન્દ્ર, કર્મમાં દઢ અને પુરુષાર્થવાન. મેં વજ્રથી વૃત્રને માર્યો અને મારી મહિમાથી ભક્ત માટે માર્ગ ખોલ્યો.
દેવાસ આયન્પરશૂઁરબિભ્રન્વના વૃશ્ચન્તો અભિ વિડ્ભિરાયન્ । નિ સુદ્ર્વં દધતો વક્ષણાસુ યત્રા કૃપીટમનુ તદ્દહન્તિ
દેવતાઓ કૂહાડા લઇને આવ્યા, વન કાપતા, શસ્ત્રો સાથે આગળ વધ્યા. તેમણે મજબૂત વસ્તુને પોતાના હૃદયમાં રાખી, જ્યાં ફાળ પછી એને દાઝે છે.