યસ્ય ત્યન્મહિત્વં વાતાપ્યમયં જનઃ । વિપ્ર આ વંસદ્ધીતિભિશ્ચિકેત સુષ્ટુતીનામ્
જેની મહાનતા લોકો પવનની જેમ મેળવવા ઈચ્છે છે, તે વિદ્વાન સ્તુતિઓથી તમારે ઓળખે છે.
સ વેદ સુષ્ટુતીનામિન્દુર્ન પૂષા વૃષા । અભિ પ્સુરઃ પ્રુષાયતિ વ્રજં ન આ પ્રુષાયતિ
ઇન્દ્ર અને પુષણ, બંને સ્તુતિઓ જાણે છે. ઉત્સુક થઈને, તે ગાયોના જૂથને હંકારે છે.
મંસીમહિ ત્વા વયમસ્માકં દેવ પૂષન્ । મતીનાં ચ સાધનં વિપ્રાણાં ચાધવમ્
હે દેવ પુષણ, અમે તને આપણા માટે ઈચ્છીએ છીએ. તું વિચારની સિદ્ધિ અને વિદ્વાનોની મદદ છે.
પ્રત્યર્ધિર્યજ્ઞાનામશ્વહયો રથાનામ્ । ઋષિઃ સ યો મનુર્હિતો વિપ્રસ્ય યાવયત્સખઃ
યજ્ઞમાં વિજય લાવનાર, ઘોડા જેટલી ઝડપી રથો, એ ઋષિ છે, મનુએ પસંદ કર્યો છે અને વિદ્વાનનો સારો મિત્ર છે.
આધીષમાણાયાઃ પતિઃ શુચાયાશ્ચ શુચસ્ય ચ । વાસોવાયોઽવીનામા વાસાંસિ મર્મૃજત્
શુદ્ધ અને શુદ્ધતાની ઈચ્છા રાખનારા માટે તું સ્વામી છે. હે વાયુ, તું પહેરનારાઓના વસ્ત્રો ધોઈને શુદ્ધ કરે છે.
ઇનો વાજાનાં પતિરિનઃ પુષ્ટીનાં સખા । પ્ર શ્મશ્રુ હર્યતો દૂધોદ્વિ વૃથા યો અદાભ્યઃ
તે પુરસ્કારોનો સ્વામી છે, અમારો સમૃદ્ધિનો મિત્ર છે. તેની પીળા દાઢી વધી છે, અને તે અજેય છે.
આ તે રથસ્ય પૂષન્નજા ધુરં વવૃત્યુઃ । વિશ્વસ્યાર્થિનઃ સખા સનોજા અનપચ્યુતઃ
હે પુષણ, તારા રથની જૂએ બકરાઓએ ફેરવી છે. તું સૌને ઈચ્છનારનો મિત્ર છે, સદા અડગ અને સહજ જન્મેલો છે.
અસ્માકમૂર્જા રથં પૂષા અવિષ્ટુ માહિનઃ । ભુવદ્વાજાનાં વૃધ ઇમં નઃ શૃણવદ્ધવમ્
પુષણ, તું અમારું બળવાન રથ હંકાર, તું પુરસ્કારો વધારનાર છે, આ અમારી પ્રાર્થના સાંભળ.
અસત્સુ મે જરિતઃ સાભિવેગો યત્સુન્વતે યજમાનાય શિક્ષમ્ । અનાશીર્દામહમસ્મિ પ્રહન્તા સત્યધ્વૃતં વૃજિનાયન્તમાભુમ્
જે નથી એવા લોકોમાં, હે ગાયક, હું જ શક્તિશાળી છું, જ્યારે હું યજમાન માટે સોમ તૈયાર કરું છું. હું શાપ આપનાર અને દુષ્ટને દંડ આપનાર છું, સત્ય પાળું છું અને પાપીનો નાશ કરું છું.
યદીદહં યુધયે સંનયાન્યદેવયૂન્તન્વા શૂશુજાનાન્ । અમા તે તુમ્રં વૃષભં પચાનિ તીવ્રં સુતં પઞ્ચદશં નિ ષિઞ્ચમ્
જો હું યુદ્ધ માટે, દેવોને ન માનનાર અને પોતાનામાં મગ્ન એવા લોકોને ભેગા કરું, તો હે મહાન વૃષભ, હું તારા માટે તીવ્ર સોમ તૈયાર કરી, પંદરમો ભાગ ઉમેરી, તેને પીઓ છું.
નાહં તં વેદ ય ઇતિ બ્રવીત્યદેવયૂન્સમરણે જઘન્વાન્ । યદાવાખ્યત્સમરણમૃઘાવદાદિદ્ધ મે વૃષભા પ્ર બ્રુવન્તિ
જે કહે છે કે મેં યુદ્ધમાં દેવવિહિનને મારી નાખ્યો, એને હું ઓળખતો નથી. જ્યારે તે યુદ્ધને ભયજનક કહે છે, ત્યારે મારા વૃષભો ખરેખર બોલી ઊઠે છે.
યદજ્ઞાતેષુ વૃજનેષ્વાસં વિશ્વે સતો મઘવાનો મ આસન્ । જિનામિ વેત્ક્ષેમ આ સન્તમાભું પ્ર તં ક્ષિણાં પર્વતે પાદગૃહ્ય
જ્યારે હું અજાણ્યા ગામોમાં હતો, ત્યારે બધા દાનશીલ લોકો મારી સાથે હતા. હું જીતું છું, સુરક્ષિતને ઓળખું છું, અને પર્વત પર પગ પકડીને દુષ્ટનો નાશ કરું છું.
ન વા ઉ માં વૃજને વારયન્તે ન પર્વતાસો યદહં મનસ્યે । મમ સ્વનાત્કૃધુકર્ણો ભયાત એવેદનુ દ્યૂન્કિરણઃ સમેજાત્
કોઈ પણ ગામ કે પર્વતો મને રોકી શકતા નથી, જ્યારે હું મનમાં નક્કી કરું છું. મારા ગર્જનાથી બધાના કાન ધ્રૂજી ઊઠે છે અને સૂર્યકિરણો પણ એકસાથે ચાલે છે.
દર્શન્ન્વત્ર શૃતપાઁ અનિન્દ્રાન્બાહુક્ષદઃ શરવે પત્યમાનાન્ । ઘૃષું વા યે નિનિદુઃ સખાયમધ્યૂ ન્વેષુ પવયો વવૃત્યુઃ
અહીં, મેં જોયું કે જે લોકો ઇન્દ્ર વિના છે, દારૂ પીવે છે, તીક્ષ્ણ તીરો વડે ઘાયલ થઈને પડી જાય છે, કે જે મિત્રની નinda કરે છે, અથવા પોતાના નાના બાળકો તરફથી ફરે છે.
અભૂર્વૌક્ષીર્વ્યુ આયુરાનડ્દર્ષન્નુ પૂર્વો અપરો નુ દર્ષત્ । દ્વે પવસ્તે પરિ તં ન ભૂતો યો અસ્ય પારે રજસો વિવેષ
બળદો બહાર નીકળી આવ્યા, જીવન છૂટી ગયું; પહેલા અને પછીના લોકો દેખાયા. બે પવન તેના આસપાસ ફર્યા, પણ કોઈ પણ તેના રાજ્યની પાર સુધી પહોંચી શક્યા નહીં.
ગાવો યવં પ્રયુતા અર્યો અક્ષન્તા અપશ્યં સહગોપાશ્ચરન્તીઃ । હવા ઇદર્યો અભિતઃ સમાયન્કિયદાસુ સ્વપતિશ્છન્દયાતે
ગાયોને જવાર માટે જોડવામાં આવી, આર્યોએ તેમની ગણતરી કરી; મેં જોયું કે એ ગાયો પોતાના ગોપાળ સાથે ફરતી હતી. આર્યો બધાને બોલાવે છે, પણ એમાંથી કેટલાને માલિક પોતાની ઈચ્છાથી પસંદ કરે છે?
સં યદ્વયં યવસાદો જનાનામહં યવાદ ઉર્વજ્રે અન્તઃ । અત્રા યુક્તોઽવસાતારમિચ્છાદથો અયુક્તં યુનજદ્વવન્વાન્
જ્યારે આપણે લોકોમાં જવાર ખાઈએ છીએ, ત્યારે હું વાડામાં જવાર ખાઉં છું. અહીં જોડાયેલો પશુ નીચે લાવનારને શોધે છે, પણ અજોડાયેલો પશુ પણ ચલાવનાર દ્વારા જોડાય છે.
અત્રેદુ મે મંસસે સત્યમુક્તં દ્વિપાચ્ચ યચ્ચતુષ્પાત્સંસૃજાનિ । સ્ત્રીભિર્યો અત્ર વૃષણં પૃતન્યાદયુદ્ધો અસ્ય વિ ભજાનિ વેદઃ
અહીં, હું તને સાચું કહું છું, જે માંસમાંથી આવે છે, જે બે પગવાળા અને ચાર પગવાળામાંથી મળે છે. જે અહીં સ્ત્રીઓ સાથે યુદ્ધમાં વીર્યવાનને વહેંચે છે, હું જાણું છું કે તેની ભાગીદારી કેવી રીતે વહેંચવી.
યસ્યાનક્ષા દુહિતા જાત્વાસ કસ્તાં વિદ્વાઁ અભિ મન્યાતે અન્ધામ્ । કતરો મેનિં પ્રતિ તં મુચાતે ય ઈં વહાતે ય ઈં વા વરેયાત્
કોઈની દીકરી છે, જે કદી જૂઆ રમતી નથી, તેને કોણ ઓળખે છે? અંધને કોણ ઈચ્છે? કોણ તેની બંધનો ખોલે, કોણ તેને ઉઠાવે, કોણ તેને લગ્ન કરવા માંગે?
કિયતી યોષા મર્યતો વધૂયોઃ પરિપ્રીતા પન્યસા વાર્યેણ । ભદ્રા વધૂર્ભવતિ યત્સુપેશાઃ સ્વયં સા મિત્રં વનુતે જને ચિત્
પતિ પોતાની પત્નીને કેટલું પ્રેમ આપે છે, જ્યારે તે પ્રેમ અને ઇચ્છનીય ભેટોથી ઘેરાયેલી હોય? સુશોભિત વધૂ ભાગ્યશાળી બને છે; તે પોતે જ લોકોમાં મિત્ર પસંદ કરે છે.
પત્તો જગાર પ્રત્યઞ્ચમત્તિ શીર્ષ્ણા શિરઃ પ્રતિ દધૌ વરૂથમ્ । આસીન ઊર્ધ્વામુપસિ ક્ષિણાતિ ન્યઙ્ઙુત્તાનામન્વેતિ ભૂમિમ્
દેડકો જાગી ગયો છે, પાછળ ફરે છે અને ખાય છે, તે માથાથી ઢાળ રાખે છે. બેઠો બેઠો પોતાને સુકવેછે, અને પીઠ પર પથરાઈને જમીન પર ચાલે છે.
બૃહન્નચ્છાયો અપલાશો અર્વા તસ્થૌ માતા વિષિતો અત્તિ ગર્ભઃ । અન્યસ્યા વત્સં રિહતી મિમાય કયા ભુવા નિ દધે ધેનુરૂધઃ
વિશાળ છાંયાવાળો, પાંદડાવિહોણો વૃક્ષ નજીક ઊભો છે; માતા, ભેદાયેલી, ગર્ભ ખાય છે. બીજી ગાય પોતાના વાછરડાને માપે છે, અને ગર્ભવતી ગાય એને કેવી રીતે અંદર રાખે છે?
સપ્ત વીરાસો અધરાદુદાયન્નષ્ટોત્તરાત્તાત્સમજગ્મિરન્તે । નવ પશ્ચાતાત્સ્થિવિમન્ત આયન્દશ પ્રાક્સાનુ વિ તિરન્ત્યશ્નઃ
સાત વીરોએ નીચેમાંથી ઉઠી આવ્યા, ઉત્તર તરફથી ગુમ થઈ ગયા, અંતે ભેગા થયા. પશ્ચિમ તરફથી નવ ઊભા આવ્યા; પૂર્વ તરફથી દસ ખાઈને પર્વતો પાર કરે છે.
દશાનામેકં કપિલં સમાનં તં હિન્વન્તિ ક્રતવે પાર્યાય । ગર્ભં માતા સુધિતં વક્ષણાસ્વવેનન્તં તુષયન્તી બિભર્તિ
દસમાંથી એક કપિલ અને સામાન્ય છે; એને યજ્ઞ અને પાર થવા માટે પ્રેરાય છે. માતા પોતાના સ્તનમાં સારી રીતે પોષાયેલો ગર્ભ રાખે છે, ખુશીથી એને પોષે છે.
પીવાનં મેષમપચન્ત વીરા ન્યુપ્તા અક્ષા અનુ દીવ આસન્ । દ્વા ધનું બૃહતીમપ્સ્વન્તઃ પવિત્રવન્તા ચરતઃ પુનન્તા
વીરોએ પોષ્ટિક ધોળકું રાંધ્યું; જૂઆના પાંસાં ફેંકાયા, અને રમવા બેઠા. બે વિશાળ ધનુષ્ય, શુદ્ધિ સાથે, પાણીમાં ફરતા, પોતાને શુદ્ધ કરતા જાય છે.
વિ ક્રોશનાસો વિષ્વઞ્ચ આયન્પચાતિ નેમો નહિ પક્ષદર્ધઃ । અયં મે દેવઃ સવિતા તદાહ દ્ર્વન્ન ઇદ્વનવત્સર્પિરન્નઃ
બૂમ પાડનારા સર્વત્ર ફેલાઈ ગયા છે; રસોઈયો અહીં નથી, કે પાંખનો અડધો ભાગ નથી. આ દેવ સવિતા એ કહ્યું: 'દોડનાર અને ઘી ખાવનાર આગળ વધે.'
અપશ્યં ગ્રામં વહમાનમારાદચક્રયા સ્વધયા વર્તમાનમ્ । સિષક્ત્યર્યઃ પ્ર યુગા જનાનાં સદ્યઃ શિશ્ના પ્રમિનાનો નવીયાન્
હું દૂરથી એક ગામને ખસેડાતું જોયું, પોતાનાં નિયમથી ગોળ ગોળ ફરતું. આર્ય લોકો માટે જૂથ તીક્ષ્ણ કરે છે, અચાનક, યુવાનોએ પોતાને માપીને નવેસરાં જન્મ લીધા.
એતૌ મે ગાવૌ પ્રમરસ્ય યુક્તૌ મો ષુ પ્ર સેધીર્મુહુરિન્મમન્ધિ । આપશ્ચિદસ્ય વિ નશન્ત્યર્થં સૂરશ્ચ મર્ક ઉપરો બભૂવાન્
આ બે ગાય મારી ખુશી માટે જોડાયેલી છે; તેમને રોકીશ નહિ, વારંવાર મને આનંદ આપે. આની જળ પણ કોઈ હેતુ માટે ખોવાઈ જાય છે; સૂર્ય અને વાંદરો ઉપરવાળા બની ગયા છે.
અયં યો વજ્રઃ પુરુધા વિવૃત્તોઽવઃ સૂર્યસ્ય બૃહતઃ પુરીષાત્ । શ્રવ ઇદેના પરો અન્યદસ્તિ તદવ્યથી જરિમાણસ્તરન્તિ
આ વીજળી, સર્વત્ર ફેલાયેલી, સૂર્યના વિશાળ ગોબરમાંથી નીચે આવી છે. આથી પ્રતિષ્ઠા મળે છે; પણ એથી આગળ પણ કંઈક છે. આથી વૃદ્ધો નિર્ભયતાથી પાર ઉતરે છે.
વૃક્ષેવૃક્ષે નિયતા મીમયદ્ગૌસ્તતો વયઃ પ્ર પતાન્પૂરુષાદઃ । અથેદં વિશ્વં ભુવનં ભયાત ઇન્દ્રાય સુન્વદૃષયે ચ શિક્ષત્
વૃક્ષેથી વૃક્ષે ગાય માપે છે; પછી વાછરડા ઉડીને, મનુષ્યોને ખાઈ જાય છે. તેથી, આ આખું જગત ભયભીત રહે; ઇન્દ્રને અર્પણ કરો અને ઋષિ પાસેથી શીખો.