સ્વાવૃગ્દેવસ્યામૃતં યદી ગોરતો જાતાસો ધારયન્ત ઉર્વી । વિશ્વે દેવા અનુ તત્તે યજુર્ગુર્દુહે યદેની દિવ્યં ઘૃતં વાઃ
દેવના અમર સ્વરૂપે, સ્વયં ચાલતાં, જ્યારે સત્યથી જન્મેલી ગાયોએ વિશાળ પૃથ્વીને ધારણ કરી. બધા દેવો તારા યજ્ઞને અનુસરે છે; જ્યારે તું, વૃષભ, તેને બોલાવે છે, ત્યારે તેઓ સ્વર્ગીય ઘી દોહે છે.
અર્ચામિ વાં વર્ધાયાપો ઘૃતસ્નૂ દ્યાવાભૂમી શૃણુતં રોદસી મે । અહા યદ્દ્યાવોઽસુનીતિમયન્મધ્વા નો અત્ર પિતરા શિશીતામ્
હું તમારો સ્તુતિ કરું છું કે તમે વધો, ઘીથી પવિત્ર થયેલા જળો, આકાશ અને પૃથ્વી, તમે બંને સાંભળો. હે આકાશ, જ્યારે તમે જીવનનો માર્ગ બનાવ્યો, ત્યારે અમારા પિતાઓ અહીં મધથી તાજા થાય.
કિં સ્વિન્નો રાજા જગૃહે કદસ્યાતિ વ્રતં ચકૃમા કો વિ વેદ । મિત્રશ્ચિદ્ધિ ષ્મા જુહુરાણો દેવાઞ્છ્લોકો ન યાતામપિ વાજો અસ્તિ
કયા રાજાએ અમને પકડી લીધા છે, ક્યારે એ આવશે? કયું નિયમ અમે બનાવ્યું છે, કોણ સાચે જાણે છે? મીત્ર પણ દેવોને અર્પણ કરે છે, તો પણ સ્તુતિ ત્યાં પહોંચતી નથી; કદાચ શક્તિ જ નથી.
દુર્મન્ત્વત્રામૃતસ્ય નામ સલક્ષ્મા યદ્વિષુરૂપા ભવાતિ । યમસ્ય યો મનવતે સુમન્ત્વગ્ને તમૃષ્વ પાહ્યપ્રયુચ્છન્
અહીં અમરનું નામ સમજવું મુશ્કેલ છે, અનેક રૂપે દેખાય છે. જે યમને સારા મનથી યાદ કરે છે, હે અગ્નિ, તું તેને દુર્ભાગ્યથી બચાવ.
યસ્મિન્દેવા વિદથે માદયન્તે વિવસ્વતઃ સદને ધારયન્તે । સૂર્યે જ્યોતિરદધુર્માસ્યક્તૂન્પરિ દ્યોતનિં ચરતો અજસ્રા
જેમાં દેવો સભામાં આનંદ કરે છે, વિવસ્વાનના ગૃહમાં તેઓ સ્થિર થાય છે. તેઓએ સૂર્યમાં પ્રકાશ મૂક્યું, ભાગ વહેંચ્યા, અને સતત તેજથી ચમકે છે.
યસ્મિન્દેવા મન્મનિ સંચરન્ત્યપીચ્યે ન વયમસ્ય વિદ્મ । મિત્રો નો અત્રાદિતિરનાગાન્સવિતા દેવો વરુણાય વોચત્
જેમાં દેવો મનથી સંચરે છે, પણ અમે તેની નીચી દશા જાણતા નથી. અહીં મીત્ર, અર્યમન અને નિર્દોષ સવિતા દેવે વરુણને કહ્યું.
શ્રુધી નો અગ્ને સદને સધસ્થે યુક્ષ્વા રથમમૃતસ્ય દ્રવિત્નુમ્ । આ નો વહ રોદસી દેવપુત્રે માકિર્દેવાનામપ ભૂરિહ સ્યાઃ
હે અગ્નિ, તારા નિવાસ અને સભામાં અમારું સાંભળ. અમૃતના ઝડપી રથને જોડ. દેવપુત્ર બે લોકને અમારે લાવ. અહીં અમે દેવોથી દૂર ન રહીએ.
યુજે વાં બ્રહ્મ પૂર્વ્યં નમોભિર્વિ શ્લોક એતુ પથ્યેવ સૂરેઃ । શૃણ્વન્તુ વિશ્વે અમૃતસ્ય પુત્રા આ યે ધામાનિ દિવ્યાનિ તસ્થુઃ
હું તમારી પ્રાચીન સ્તુતિને નમનપૂર્વક જોડું છું; સ્તુતિ સૂર્યના માર્ગ જેવી આગળ વધે. બધા અમર પુત્રો સાંભળે, જે દિવ્ય સ્થાનમાં સ્થિર છે.
યમે ઇવ યતમાને યદૈતં પ્ર વાં ભરન્માનુષા દેવયન્તઃ । આ સીદતં સ્વમુ લોકં વિદાને સ્વાસસ્થે ભવતમિન્દવે નઃ
જેમ યમ પ્રયત્ન કરીને ગયો, તેમ દેવ ઇચ્છનાર માનવો તમને લાવ્યા છે. તમે તમારા પોતાના લોકમાં બેસો, તેને જાણી લો; અને ઈન્દ્ર પાસે આવનારા જેમ શાંત રહે છે તેમ શાંત રહો.
પઞ્ચ પદાનિ રુપો અન્વરોહં ચતુષ્પદીમન્વેમિ વ્રતેન । અક્ષરેણ પ્રતિ મિમ એતામૃતસ્ય નાભાવધિ સં પુનામિ
હું રૂપના પાંચ પગલાં અનુસરો છું, વ્રતથી ચતુષ્પદને શોધું છું. અક્ષરથી હું આ બધું માપું છું, અમરતાના નાભિ સુધી, અને તેમને પવિત્ર કરું છું.
દેવેભ્યઃ કમવૃણીત મૃત્યું પ્રજાયૈ કમમૃતં નાવૃણીત । બૃહસ્પતિં યજ્ઞમકૃણ્વત ઋષિં પ્રિયાં યમસ્તન્વં પ્રારિરેચીત્
કોણ માટે તેણે દેવોમાંથી મૃત્યુ પસંદ કર્યું, અને સંતાન માટે અમરતા પસંદ ન કરી? તેમણે બૃહસ્પતિને યજ્ઞકર્તા બનાવ્યા, યમએ પોતાના પ્રિય સ્વરૂપની ઇચ્છા કરી.
સપ્ત ક્ષરન્તિ શિશવે મરુત્વતે પિત્રે પુત્રાસો અપ્યવીવતન્નૃતમ્ । ઉભે ઇદસ્યોભયસ્ય રાજત ઉભે યતેતે ઉભયસ્ય પુષ્યતઃ
મરુતોના બાળક માટે સાત નદીઓ વહે છે; પુત્રોએ પિતાને, સત્યવંતને, રક્ષા કરી. બંને, બંને પર રાજ કરે છે; બંને, બંને માટે પ્રયત્ન કરે છે, અને બંનેમાં સમૃદ્ધિ મેળવે છે.
પરેયિવાંસં પ્રવતો મહીરનુ બહુભ્યઃ પન્થામનુપસ્પશાનમ્ । વૈવસ્વતં સંગમનં જનાનાં યમં રાજાનં હવિષા દુવસ્ય
જે મનુષ્યે જીવનનો અંત કરીને, અનેક લોકો ચાલેલા વિશાળ માર્ગે, સૌના મળવાના સ્થળે, વૈવસ્વતના યમ રાજા પાસે પહોંચ્યો છે, તેને આ હવનથી સન્માન આપો.
યમો નો ગાતું પ્રથમો વિવેદ નૈષા ગવ્યૂતિરપભર્તવા ઉ । યત્રા નઃ પૂર્વે પિતરઃ પરેયુરેના જજ્ઞાનાઃ પથ્યા અનુ સ્વાઃ
યમ પ્રથમ હતો, જેણે આપણને એ માર્ગ બતાવ્યો; આ સ્થાન કોઈએ છીનવી શકતું નથી; ત્યાં આપણા પૂર્વજો પોતપોતાના સારા માર્ગે ચાલીને ગયા છે.
માતલી કવ્યૈર્યમો અઙ્ગિરોભિર્બૃહસ્પતિર્ઋક્વભિર્વાવૃધાનઃ । યાઁશ્ચ દેવા વાવૃધુર્યે ચ દેવાન્સ્વાહાન્યે સ્વધયાન્યે મદન્તિ
માતલી વિદ્વાનો સાથે, યમ અંજીરો સાથે, બૃહસ્પતિ ગાયકોએ સાથે, બધાએ બળ મેળવ્યો છે; જે દેવતાઓ સમૃદ્ધ થયા છે અને જે હવન-પિંડથી પ્રસન્ન થાય છે.
ઇમં યમ પ્રસ્તરમા હિ સીદાઙ્ગિરોભિઃ પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ । આ ત્વા મન્ત્રાઃ કવિશસ્તા વહન્ત્વેના રાજન્હવિષા માદયસ્વ
હે યમ, અંજીરો અને પિતૃઓ સાથે અહીં આ પવિત્ર આસન પર બેસો; વિદ્વાનોના મંત્રો તમને અહીં લાવે; હે રાજા, આ હવનથી આનંદ મેળવો.
અઙ્ગિરોભિરા ગહિ યજ્ઞિયેભિર્યમ વૈરૂપૈરિહ માદયસ્વ । વિવસ્વન્તં હુવે યઃ પિતા તેઽસ્મિન્યજ્ઞે બર્હિષ્યા નિષદ્ય
હે યમ, અંજીરો અને યજ્ઞયોગ્ય દેવતાઓ સાથે અહીં આવો, તેજસ્વી લોકો સાથે આનંદ માણો; હું તારા પિતા વિવસ્વતને બોલાવું છું, જે આ યજ્ઞમાં દર્ભ પર બેસે છે.
અઙ્ગિરસો નઃ પિતરો નવગ્વા અથર્વાણો ભૃગવઃ સોમ્યાસઃ । તેષાં વયં સુમતૌ યજ્ઞિયાનામપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ
અંજીરો, નવગ્વા, અથર્વા, ભૃગુ અને સોમથી પરિપૂર્ણ આપણા પિતૃઓ—આ યજ્ઞયોગ્ય પિતૃઓની કૃપા અને સુખદ ભાવનામાં આપણે રહીએ.
પ્રેહિ પ્રેહિ પથિભિઃ પૂર્વ્યેભિર્યત્રા નઃ પૂર્વે પિતરઃ પરેયુઃ । ઉભા રાજાના સ્વધયા મદન્તા યમં પશ્યાસિ વરુણં ચ દેવમ્
પુર્વજો ચાલેલા પ્રાચીન માર્ગે આગળ વધો, જ્યાં આપણા પિતૃઓ ગયા છે; બંને રાજાઓ, યમ અને વરુણ, સ્વાધ્યાથી આનંદિત થાય છે, તેમને તું જોઈશ.
સં ગચ્છસ્વ પિતૃભિઃ સં યમેનેષ્ટાપૂર્તેન પરમે વ્યોમન્ । હિત્વાયાવદ્યં પુનરસ્તમેહિ સં ગચ્છસ્વ તન્વા સુવર્ચાઃ
પિતૃઓ અને યમ સાથે, તારા પુણ્યકર્મ અને યજ્ઞફળ સાથે, સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં જા; બધું દુષ્કર્મ છોડીને ફરી ઘરમાં પરત આવો; તેજસ્વી શરીર સાથે પિતૃઓમાં જોડાઈ જા.
અપેત વીત વિ ચ સર્પતાતોઽસ્મા એતં પિતરો લોકમક્રન્ । અહોભિરદ્ભિરક્તુભિર્વ્યક્તં યમો દદાત્યવસાનમસ્મૈ
અહીંથી દૂર જાઓ, વિખેરાઈ જાઓ; પિતૃઓએ આ જગત તેના માટે તૈયાર કર્યું છે; દિવસ, રાત અને જળથી સ્પષ્ટ રીતે યમ તેને નિવાસસ્થાન આપે છે.
અતિ દ્રવ સારમેયૌ શ્વાનૌ ચતુરક્ષૌ શબલૌ સાધુના પથા । અથા પિતૄન્સુવિદત્રાઁ ઉપેહિ યમેન યે સધમાદં મદન્તિ
સારા માર્ગે ચાલતાં, ચાર આંખવાળા, ચિતરાંય વાળાં બે સારમેય શ્વાનોને પાર કરી જા; પછી યમ સાથે આનંદિત પિતૃઓ પાસે પહોંચી જા.
યૌ તે શ્વાનૌ યમ રક્ષિતારૌ ચતુરક્ષૌ પથિરક્ષી નૃચક્ષસૌ । તાભ્યામેનં પરિ દેહિ રાજન્સ્વસ્તિ ચાસ્મા અનમીવં ચ ધેહિ
હે યમ, તારા બે શ્વાન, ચાર આંખવાળા, માર્ગની રક્ષા કરતા, મનુષ્યોને જોતા—હે રાજા, એ શ્વાનો તેને ઘેરી લે; તેને સલામતી અને રોગમુક્તિ આપ.
ઉરૂણસાવસુતૃપા ઉદુમ્બલૌ યમસ્ય દૂતૌ ચરતો જનાઁ અનુ । તાવસ્મભ્યં દૃશયે સૂર્યાય પુનર્દાતામસુમદ્યેહ ભદ્રમ્
પહોળા નાકવાળા, પીવાની ઈચ્છા ધરાવતા, ઉદુમ્બલ વૃક્ષો, યમના દૂત, લોકોમાં ફરતા—એ આપણને ફરીથી સૂર્યના દર્શન અને જીવતા જગતમાં સુખ આપે.
યમાય સોમં સુનુત યમાય જુહુતા હવિઃ । યમં હ યજ્ઞો ગચ્છત્યગ્નિદૂતો અરંકૃતઃ
યમ માટે સોમ પિડો, યમ માટે હવન અર્પણ કરો; યજ્ઞ યમ સુધી પહોંચે છે, અગ્નિ દૂત બનીને યોગ્ય રીતે વ્યવસ્થિત થાય છે.
યમાય ઘૃતવદ્ધવિર્જુહોત પ્ર ચ તિષ્ઠત । સ નો દેવેષ્વા યમદ્દીર્ઘમાયુઃ પ્ર જીવસે
યમને ઘૃતયુક્ત હવન અર્પણ કરો અને આગળ વધો; યમ અમને દેવતાઓમાં દીર્ઘ આયુષ્ય આપે, સુખી જીવન માટે.
યમાય મધુમત્તમં રાજ્ઞે હવ્યં જુહોતન । ઇદં નમ ઋષિભ્યઃ પૂર્વજેભ્યઃ પૂર્વેભ્યઃ પથિકૃદ્ભ્યઃ
યમ રાજાને સૌથી મધુર હવન અર્પણ કરો; આ વંદના ઋષિઓને, પૂર્વજોને અને આપણા માટે માર્ગ બનાવનાર પિતૃઓને છે.
ત્રિકદ્રુકેભિઃ પતતિ ષળુર્વીરેકમિદ્બૃહત્ । ત્રિષ્ટુબ્ગાયત્રી છન્દાંસિ સર્વા તા યમ આહિતા
ત્રિકદ્રુક સાથે, છ વિશાળ, આ મહાન યજ્ઞ ઉડે છે; ત્રિષ્ટુપ અને ગાયત્રી છંદ—all યમ માટે નિર્ધારિત છે.
ઉદીરતામવર ઉત્પરાસ ઉન્મધ્યમાઃ પિતરઃ સોમ્યાસઃ । અસું ય ઈયુરવૃકા ઋતજ્ઞાસ્તે નોઽવન્તુ પિતરો હવેષુ
નીચે, ઉપર અને મધ્યમાં રહેલા, સોમથી પરિપૂર્ણ એવા પિતૃઓ ઊઠી આવે; જે સત્યને જાણે છે, નિર્દોષ છે અને પરલોક ગયા છે—એ પિતૃઓ અમારી હવનમાં રક્ષા કરે.
ઇદં પિતૃભ્યો નમો અસ્ત્વદ્ય યે પૂર્વાસો ય ઉપરાસ ઈયુઃ । યે પાર્થિવે રજસ્યા નિષત્તા યે વા નૂનં સુવૃજનાસુ વિક્ષુ
આ વંદના આજે પિતૃઓને છે—જે પહેલા ગયા, જે પછી ગયા; જે પૃથ્વી પર વસે છે અને જે હવે ઉત્તમ કુળોમાં વસે છે.