ઈશાના વાર્યાણાં ક્ષયન્તીશ્ચર્ષણીનામ્ । અપો યાચામિ ભેષજમ્
હે ખજાનાની માલિક જળો, લોકોનું પાલન કરનારી, હું તમારું ઔષધ માંગું છું.
અપ્સુ મે સોમો અબ્રવીદન્તર્વિશ્વાનિ ભેષજા । અગ્નિં ચ વિશ્વશમ્ભુવમ્
જળમાં સોમએ મને કહ્યું: એમાં બધા ઔષધો છે, અને અગ્નિ પણ છે, જે સર્વેને સુખ આપે છે.
આપઃ પૃણીત ભેષજં વરૂથં તન્વે મમ । જ્યોક્ચ સૂર્યં દૃશે
હે જળો, મને આરોગ્યથી, શરીરની રક્ષા અને લાંબા સમય સુધી સૂર્યને જોવાની શક્તિ આપો.
ઇદમાપઃ પ્ર વહત યત્કિં ચ દુરિતં મયિ । યદ્વાહમભિદુદ્રોહ યદ્વા શેપ ઉતાનૃતમ્
હે જળો, મારામાં જે કશું દુઃખદાયક છે, જે પણ ખોટું મેં કર્યું હોય, શાપ કે અસત્ય હોય, એ બધું દૂર લઈ જાવ.
આપો અદ્યાન્વચારિષં રસેન સમગસ્મહિ । પયસ્વાનગ્ન આ ગહિ તં મા સં સૃજ વર્ચસા
હે જળો, આજે હું તમારી વચ્ચે આવ્યો છું; અમે તમારા રસમાં ભળી ગયા છીએ. હે અગ્નિ, દુધાળાપૂર્ણ આવી જાઓ; મને તેજ આપો, એ પાછું ન લો.
ઓ ચિત્સખાયં સખ્યા વવૃત્યાં તિરઃ પુરૂ ચિદર્ણવં જગન્વાન્ । પિતુર્નપાતમા દધીત વેધા અધિ ક્ષમિ પ્રતરં દીધ્યાનઃ
હું મિત્રતા માટે સાચો મિત્ર પસંદ કરું, ભલેને વિશાળ સમુદ્ર પણ પાર કરવો પડે. વિદ્વાન એ પિતાના પૌત્રને, પ્રકાશથી ભરેલા, ધરતી પર પુલની જેમ સ્થાપે.
ન તે સખા સખ્યં વષ્ટ્યેતત્સલક્ષ્મા યદ્વિષુરૂપા ભવાતિ । મહસ્પુત્રાસો અસુરસ્ય વીરા દિવો ધર્તાર ઉર્વિયા પરિ ખ્યન્
જે મિત્ર એકરૂપ ન રહે અને રૂપ બદલાય, એવી મિત્રતા કોઈને ગમતી નથી. મહાન અસુરના પુત્રો, વીર, આકાશ અને ધરતીને ધારણ કરતા, સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે.
ઉશન્તિ ઘા તે અમૃતાસ એતદેકસ્ય ચિત્ત્યજસં મર્ત્યસ્ય । નિ તે મનો મનસિ ધાય્યસ્મે જન્યુઃ પતિસ્તન્વમા વિવિશ્યાઃ
અમર દેવતાઓ પણ, એક સામાન્ય મનુષ્ય માટે તારી આ વાતની પ્રશંસા કરે છે. તારો મન અમારામાં ન આવે અને તું અમારું શરીર મેળવવાનો ઇચ્છક ન થા.
ન યત્પુરા ચકૃમા કદ્ધ નૂનમૃતા વદન્તો અનૃતં રપેમ । ગન્ધર્વો અપ્સ્વપ્યા ચ યોષા સા નો નાભિઃ પરમં જામિ તન્નૌ
જે આપણે પહેલાં કર્યું, હવે એ ન કરીએ; અમર દેવતાઓ, ખોટું બોલીને પાપ ન કરીએ. ગંધર્વ પાણીમાં છે અને કન્યા પણ છે; એ જ આપણું મૂળ છે, આપણું સૌથી નજીકનું સબંધ છે.
ગર્ભે નુ નૌ જનિતા દમ્પતી કર્દેવસ્ત્વષ્ટા સવિતા વિશ્વરૂપઃ । નકિરસ્ય પ્ર મિનન્તિ વ્રતાનિ વેદ નાવસ્ય પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
ગર્ભમાં, આપણા સર્જનહારે આપણને દંપતિ બનાવ્યા—કર્દમ, ત્વષ્ટા અને અનેકરૂપ સવિતા. કોઈ પણ તેના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતો નથી; ધરતી અને આકાશ બંને તેના જ્ઞાનને ઓળખે છે.
કો અસ્ય વેદ પ્રથમસ્યાહ્નઃ ક ઈં દદર્શ ક ઇહ પ્ર વોચત્ । બૃહન્મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ધામ કદુ બ્રવ આહનો વીચ્યા નૄન્
કોણ જાણે છે તેના પ્રથમ દિવસ વિશે? કોણે તેને જોયો છે? અહીં કોણ કહી શકે છે? મિત્ર અને વરુણના મહાન નિયમ વિશે હું લોકોમાં શું કહી શકું?
યમસ્ય મા યમ્યં કામ આગન્સમાને યોનૌ સહશેય્યાય । જાયેવ પત્યે તન્વં રિરિચ્યાં વિ ચિદ્વૃહેવ રથ્યેવ ચક્રા
યમીનીને યમ માટે ઇચ્છા જાગી, એક જ ગર્ભમાં સાથે રહેવાની. પત્ની પતિ માટે પોતાનું શરીર ફેલાવે તેમ, એ પોતે વહેંચાઈ જાય, રથના ચકરા અને ધુરા જેવું.
ન તિષ્ઠન્તિ ન નિ મિષન્ત્યેતે દેવાનાં સ્પશ ઇહ યે ચરન્તિ । અન્યેન મદાહનો યાહિ તૂયં તેન વિ વૃહ રથ્યેવ ચક્રા
આ લોકો અહીં ઊભા રહેતા નથી કે બેઠા રહેતા નથી; એ દેવતાઓના દૂત છે, અહીં ફરતા રહે છે. જે તને આનંદ આપે એના સાથે જા; મારા પાસેથી અલગ થા, રથના ચકરા અને ધુરા જેવું.
રાત્રીભિરસ્મા અહભિર્દશસ્યેત્સૂર્યસ્ય ચક્ષુર્મુહુરુન્મિમીયાત્ । દિવા પૃથિવ્યા મિથુના સબન્ધૂ યમીર્યમસ્ય બિભૃયાદજામિ
રાત અને દિવસ તેને સુખ આપે; સૂર્યનું નેત્ર વારંવાર ઊગે. દિવસ અને ધરતીમાં, યમી અને યમ, આ ભાઈ-બહેન પોતાનું સબંધ પવિત્ર રીતે જાળવે.
આ ઘા તા ગચ્છાનુત્તરા યુગાનિ યત્ર જામયઃ કૃણવન્નજામિ । ઉપ બર્બૃહિ વૃષભાય બાહુમન્યમિચ્છસ્વ સુભગે પતિં મત્
એ યુગો હવે વીતી ગયા છે, જ્યાં ભાઈ-બહેને આવું કર્યું. તું કોઈ બળવાન પુરુષના હાથ પકડી લે; સુભાગ્યવતી, જે તને ગમતો હોય એવો પતિ શોધ.
કિં ભ્રાતાસદ્યદનાથં ભવાતિ કિમુ સ્વસા યન્નિરૃતિર્નિગચ્છાત્ । કામમૂતા બહ્વેતદ્રપામિ તન્વા મે તન્વં સં પિપૃગ્ધિ
ભાઈ સહારો વિના રહી જાય તો શું? બહેન દુઃખમાં પડી જાય તો શું? હું આ ઇચ્છા પૂરી કરું, ભલે લોકો નિંદા કરે; તું તારો શરીર મારા સાથે જોડ.
ન વા ઉ તે તન્વા તન્વં સં પપૃચ્યાં પાપમાહુર્યઃ સ્વસારં નિગચ્છાત્ । અન્યેન મત્પ્રમુદઃ કલ્પયસ્વ ન તે ભ્રાતા સુભગે વષ્ટ્યેતત્
આ રીતે શરીર સાથે જોડવું યોગ્ય નથી; જે ભાઈ બહેન પાસે જાય છે, તેને પાપ કહે છે. જે તને આનંદ આપે એવા બીજા સાથે સુખ મેળે; તારો ભાઈ, સુભાગ્યવતી, આવું ઈચ્છતો નથી.
બતો બતાસિ યમ નૈવ તે મનો હૃદયં ચાવિદામ । અન્યા કિલ ત્વાં કક્ષ્યેવ યુક્તં પરિ ષ્વજાતે લિબુજેવ વૃક્ષમ્
અરે યમ, ખરેખર અમે તારા મનને કે હૃદયને સમજતા નથી. બીજીએ, સહપત્ની જેવું, તને વળી જડપથી આવરી લીધો છે, જેમ વેલ વૃક્ષને વળી જાય છે.
અન્યમૂ ષુ ત્વં યમ્યન્ય ઉ ત્વાં પરિ ષ્વજાતે લિબુજેવ વૃક્ષમ્ । તસ્ય વા ત્વં મન ઇચ્છા સ વા તવાધા કૃણુષ્વ સંવિદં સુભદ્રામ્
યમી, બીજું કોઈ તને વેલ જેવું આવરી લે. તારો મન તેની તરફ ઝુકે અને એ પણ તને ઈચ્છે; એ સાથે સારા સબંધ બાંધ.
વૃષા વૃષ્ણે દુદુહે દોહસા દિવઃ પયાંસિ યહ્વો અદિતેરદાભ્યઃ । વિશ્વં સ વેદ વરુણો યથા ધિયા સ યજ્ઞિયો યજતુ યજ્ઞિયાઁ ઋતૂન્
વૃષભે પોતાની શક્તિથી, દિવ્ય દૂધ મહાનને આપ્યું, અદિતિના અપરાજિત પુત્રે. વરુણ બધું પોતાના જ્ઞાનથી જાણે છે; પૂજનીય એ યોગ્ય ઋતુઓમાં યજ્ઞ કરે.
રપદ્ગન્ધર્વીરપ્યા ચ યોષણા નદસ્ય નાદે પરિ પાતુ મે મનઃ । ઇષ્ટસ્ય મધ્યે અદિતિર્નિ ધાતુ નો ભ્રાતા નો જ્યેષ્ઠઃ પ્રથમો વિ વોચતિ
ગંધર્વ અને પાણીમાં રહેલી કન્યા, નદીના ધ્વનિથી મારા મનને બચાવે. ઇચ્છિત વસ્તુઓ વચ્ચે, અદિતિ આપણને સ્થિર કરે; આપણો મોટો ભાઈ, પહેલો, આપણું કલ્યાણ બોલે.
સો ચિન્નુ ભદ્રા ક્ષુમતી યશસ્વત્યુષા ઉવાસ મનવે સ્વર્વતી । યદીમુશન્તમુશતામનુ ક્રતુમગ્નિં હોતારં વિદથાય જીજનન્
જે સુખી, ધનવાન અને પ્રસિદ્ધ ઉષા છે, એ મનુ માટે પ્રકાશથી ઉજવાઈ છે. જ્યારે તેજસ્વી દેવતાઓની ઇચ્છા અનુસાર, એ અગ્નિને સભા માટે જન્માવે છે.
અધ ત્યં દ્રપ્સં વિભ્વં વિચક્ષણં વિરાભરદિષિતઃ શ્યેનો અધ્વરે । યદી વિશો વૃણતે દસ્મમાર્યા અગ્નિં હોતારમધ ધીરજાયત
પછી તેજસ્વી અને દુરદર્શન વાળું શ્યેન, મહાનના પ્રેરણાથી, યજ્ઞ માટે તેજસ્વી બિંદુ લાવે છે. જ્યારે ઉત્તમ લોકો અગ્નિને હોતાર તરીકે પસંદ કરે છે, ત્યારે વિદ્વાન યજ્ઞમાં જન્મે છે.
સદાસિ રણ્વો યવસેવ પુષ્યતે હોત્રાભિરગ્ને મનુષઃ સ્વધ્વરઃ । વિપ્રસ્ય વા યચ્છશમાન ઉક્થ્યં વાજં સસવાઁ ઉપયાસિ ભૂરિભિઃ
અગ્નિ, તું હંમેશા આનંદદાયક છે, જેમ જવારથી ભરેલું ખેતર ફૂલે છે, માનવોએ હોતાર તરીકે તારી પૂજા કરી છે. જે કવિ તારી સ્તુતિ કરે છે, તું અનેક દાનથી તેને શક્તિ આપે છે.
ઉદીરય પિતરા જાર આ ભગમિયક્ષતિ હર્યતો હૃત્ત ઇષ્યતિ । વિવક્તિ વહ્નિઃ સ્વપસ્યતે મખસ્તવિષ્યતે અસુરો વેપતે મતી
પિતાઓએ ઉઠો, પ્રેમી પોતાનો ભાગ લેવા આવ્યો છે; ઉત્સુક મનુષ્ય હૃદયની ઈચ્છા શોધે છે. અગ્નિ બધું વહેંચે છે, વિદ્વાન યજ્ઞને જુએ છે; શક્તિશાળીનું સ્તુતિ થાય છે, અને આત્મા વિચારથી કંપે છે.
યસ્તે અગ્ને સુમતિં મર્તો અક્ષત્સહસઃ સૂનો અતિ સ પ્ર શૃણ્વે । ઇષં દધાનો વહમાનો અશ્વૈરા સ દ્યુમાઁ અમવાન્ભૂષતિ દ્યૂન્
હે અગ્નિ, જ્યારે કોઈ માનવને તારી કૃપા મળે છે, શક્તિના પુત્ર, ત્યારે તે બીજાઓ કરતાં વધુ સાંભળાય છે. ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતા, અર્પણ લઈને, તે તેજસ્વી અને શક્તિશાળી બને છે અને દિવસોને શોભાવે છે.
યદગ્ન એષા સમિતિર્ભવાતિ દેવી દેવેષુ યજતા યજત્ર । રત્ના ચ યદ્વિભજાસિ સ્વધાવો ભાગં નો અત્ર વસુમન્તં વીતાત્
જ્યારે આ સભા, હે અગ્નિ, દેવોમાં દિવ્ય બને છે, પૂજનીય અને યજ્ઞયોગ્ય થાય છે, અને જ્યારે તું, સ્વયં-પોષક, ખજાનો વહેંચે છે, ત્યારે અમને અહીં ધનથી ભરેલો ભાગ આપ.
શ્રુધી નો અગ્ને સદને સધસ્થે યુક્ષ્વા રથમમૃતસ્ય દ્રવિત્નુમ્ । આ નો વહ રોદસી દેવપુત્રે માકિર્દેવાનામપ ભૂરિહ સ્યાઃ
હે અગ્નિ, તારા નિવાસસ્થાન અને સભામાં અમારું સાંભળ. અમૃતના ઝડપી રથને જોડ. દેવપુત્ર બે લોકને અમારે લાવ. અહીં અમે દેવોથી દૂર ન રહીએ.
દ્યાવા હ ક્ષામા પ્રથમે ઋતેનાભિશ્રાવે ભવતઃ સત્યવાચા । દેવો યન્મર્તાન્યજથાય કૃણ્વન્સીદદ્ધોતા પ્રત્યઙ્સ્વમસું યન્
આકાશ અને પૃથ્વી શરૂઆતમાં સત્યથી પ્રસિદ્ધ થયા, અને સત્ય વચન બોલ્યા. જ્યારે દેવે, માનવોને પૂજા માટે બનાવ્યા, ત્યારે પોતે યજ્ઞકર્તા બનીને પોતાનું મન અંદર ફેરવ્યું.
દેવો દેવાન્પરિભૂરૃતેન વહા નો હવ્યં પ્રથમશ્ચિકિત્વાન્ । ધૂમકેતુઃ સમિધા ભાઋજીકો મન્દ્રો હોતા નિત્યો વાચા યજીયાન્
દેવે, સત્યથી બીજાં દેવોને પણ અતિક્રમ્યા, પ્રથમ અને જ્ઞાની, તે અમારું હવન લઈ જાય. ધૂમ્રવર્ણ, પ્રજ્વલિત, મધુર, શાશ્વત યજ્ઞકર્તા, વાણીમાં શ્રેષ્ઠ.