ઉષૌષો હિ વસો અગ્રમેષિ ત્વં યમયોરભવો વિભાવા । ઋતાય સપ્ત દધિષે પદાનિ જનયન્મિત્રં તન્વે સ્વાયૈ
હે વસુઓ, તમે તો ઉષા સમયે સૌપ્રથમ પ્રગટ્યા; તમે યમના જોડમાં પ્રકાશ બન્યા. સત્ય માટે તમે સાત પગલાં મૂક્યા અને પોતાની જાત માટે મિત્રને ઉત્પન્ન કર્યો.
ભુવશ્ચક્ષુર્મહ ઋતસ્ય ગોપા ભુવો વરુણો યદૃતાય વેષિ । ભુવો અપાં નપાજ્જાતવેદો ભુવો દૂતો યસ્ય હવ્યં જુજોષઃ
તમે સૃષ્ટિના નેત્ર છો, સત્યના રક્ષક છો; જ્યારે તમે સત્ય માટે ચાલો ત્યારે તમે વરુણ બની જાઓ છો. તમે જલનો પુત્ર, જાતવેદસ છો; તમે એ દૂત છો જે હવનમાં આનંદ મેળવે છે.
ભુવો યજ્ઞસ્ય રજસશ્ચ નેતા યત્રા નિયુદ્ભિઃ સચસે શિવાભિઃ । દિવિ મૂર્ધાનં દધિષે સ્વર્ષાં જિહ્વામગ્ને ચકૃષે હવ્યવાહમ્
તમે યજ્ઞ અને જગતના નેતા છો; જ્યાં તમે શુભ સહાયકો સાથે જોડાઓ છો. આકાશમાં તમે તમારું શિર્ષ સ્થાપ્યું છે, પ્રકાશમાન; અગ્નિ, તમે તમારી જીભને હવન લાવનાર બનાવી છે.
અસ્ય ત્રિતઃ ક્રતુના વવ્રે અન્તરિચ્છન્ધીતિં પિતુરેવૈઃ પરસ્ય । સચસ્યમાનઃ પિત્રોરુપસ્થે જામિ બ્રુવાણ આયુધાનિ વેતિ
ત્રિતએ પોતાની ઇચ્છાથી મધ્યમ જગ્યા પસંદ કરી, પિતા અને દૂરના આશ્રયની શોધ કરી. માતા-પિતાના કોળમાં જોડાઈને, સગાએ બોલતાં શસ્ત્રો ધારણ કર્યા.
સ પિત્ર્યાણ્યાયુધાનિ વિદ્વાનિન્દ્રેષિત આપ્ત્યો અભ્યયુધ્યત્ । ત્રિશીર્ષાણં સપ્તરશ્મિં જઘન્વાન્ત્વાષ્ટ્રસ્ય ચિન્નિઃ સસૃજે ત્રિતો ગાઃ
પૂર્વજોના શસ્ત્રો જાણીને, ઇન્દ્રના પ્રેરણે, આપ્તિનો વંશજ યુદ્ધ કરવા ગયો. તેણે ત્રણ શિર્ષ અને સાત કિરણવાળા શત્રુને હરાવ્યો; ત્રિતએ પણ ત્વષ્ટ્રની ગાયોને મુક્ત કરી.
ભૂરીદિન્દ્ર ઉદિનક્ષન્તમોજોઽવાભિનત્સત્પતિર્મન્યમાનમ્ । ત્વાષ્ટ્રસ્ય ચિદ્વિશ્વરૂપસ્ય ગોનામાચક્રાણસ્ત્રીણિ શીર્ષા પરા વર્ક્
ઇન્દ્રે અતિશય બળથી, પોતાને સૌથી શક્તિશાળી માનનારા શત્રુને હરાવ્યો; સારા સ્વામી એ શત્રુને પરાજિત કર્યો. ત્વષ્ટ્ર, જે અનેક રૂપ ધરાવે છે, તેની ગાયોને પકડીને, ત્રણ શિર્ષ કાપી નાખ્યા.
આપો હિ ષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન । મહે રણાય ચક્ષસે
હે જળો, તમે આનંદ લાવનારી છો, અહીં આવો; અમને પોષણ આપો. અમને મહાન સ્પર્ધા માટે દ્રષ્ટિ આપો.
યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતેહ નઃ । ઉશતીરિવ માતરઃ
તમારો જે શ્રેષ્ઠ રસ છે, એ અમને અહીં વહેંચો, જેમ સ્નેહાળ માતાઓ વહેંચે છે.
તસ્મા અરં ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ । આપો જનયથા ચ નઃ
એથી, અમે તમારું આશ્રય લઈએ, જેમના નિવાસમાં તમે પ્રેરણા આપો છો; હે જળો, અમને પણ જન્મ આપો.
શં નો દેવીરભિષ્ટય આપો ભવન્તુ પીતયે । શં યોરભિ સ્રવન્તુ નઃ
દેવી જળો અમારે પીવા માટે શુભ બની રહે; અમારે માટે સુખથી વહેતી રહે.
ઈશાના વાર્યાણાં ક્ષયન્તીશ્ચર્ષણીનામ્ । અપો યાચામિ ભેષજમ્
હે ખજાનાની માલિક જળો, લોકોનું પાલન કરનારી, હું તમારું ઔષધ માંગું છું.
અપ્સુ મે સોમો અબ્રવીદન્તર્વિશ્વાનિ ભેષજા । અગ્નિં ચ વિશ્વશમ્ભુવમ્
જળમાં સોમએ મને કહ્યું: એમાં બધા ઔષધો છે, અને અગ્નિ પણ છે, જે સર્વેને સુખ આપે છે.
આપઃ પૃણીત ભેષજં વરૂથં તન્વે મમ । જ્યોક્ચ સૂર્યં દૃશે
હે જળો, મને આરોગ્યથી, શરીરની રક્ષા અને લાંબા સમય સુધી સૂર્યને જોવાની શક્તિ આપો.
ઇદમાપઃ પ્ર વહત યત્કિં ચ દુરિતં મયિ । યદ્વાહમભિદુદ્રોહ યદ્વા શેપ ઉતાનૃતમ્
હે જળો, મારામાં જે કશું દુઃખદાયક છે, જે પણ ખોટું મેં કર્યું હોય, શાપ કે અસત્ય હોય, એ બધું દૂર લઈ જાવ.
આપો અદ્યાન્વચારિષં રસેન સમગસ્મહિ । પયસ્વાનગ્ન આ ગહિ તં મા સં સૃજ વર્ચસા
હે જળો, આજે હું તમારી વચ્ચે આવ્યો છું; અમે તમારા રસમાં ભળી ગયા છીએ. હે અગ્નિ, દુધાળાપૂર્ણ આવી જાઓ; મને તેજ આપો, એ પાછું ન લો.
ઓ ચિત્સખાયં સખ્યા વવૃત્યાં તિરઃ પુરૂ ચિદર્ણવં જગન્વાન્ । પિતુર્નપાતમા દધીત વેધા અધિ ક્ષમિ પ્રતરં દીધ્યાનઃ
હું મિત્રતા માટે સાચો મિત્ર પસંદ કરું, ભલેને વિશાળ સમુદ્ર પણ પાર કરવો પડે. વિદ્વાન એ પિતાના પૌત્રને, પ્રકાશથી ભરેલા, ધરતી પર પુલની જેમ સ્થાપે.
ન તે સખા સખ્યં વષ્ટ્યેતત્સલક્ષ્મા યદ્વિષુરૂપા ભવાતિ । મહસ્પુત્રાસો અસુરસ્ય વીરા દિવો ધર્તાર ઉર્વિયા પરિ ખ્યન્
જે મિત્ર એકરૂપ ન રહે અને રૂપ બદલાય, એવી મિત્રતા કોઈને ગમતી નથી. મહાન અસુરના પુત્રો, વીર, આકાશ અને ધરતીને ધારણ કરતા, સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે.
ઉશન્તિ ઘા તે અમૃતાસ એતદેકસ્ય ચિત્ત્યજસં મર્ત્યસ્ય । નિ તે મનો મનસિ ધાય્યસ્મે જન્યુઃ પતિસ્તન્વમા વિવિશ્યાઃ
અમર દેવતાઓ પણ, એક સામાન્ય મનુષ્ય માટે તારી આ વાતની પ્રશંસા કરે છે. તારો મન અમારામાં ન આવે અને તું અમારું શરીર મેળવવાનો ઇચ્છક ન થા.
ન યત્પુરા ચકૃમા કદ્ધ નૂનમૃતા વદન્તો અનૃતં રપેમ । ગન્ધર્વો અપ્સ્વપ્યા ચ યોષા સા નો નાભિઃ પરમં જામિ તન્નૌ
જે આપણે પહેલાં કર્યું, હવે એ ન કરીએ; અમર દેવતાઓ, ખોટું બોલીને પાપ ન કરીએ. ગંધર્વ પાણીમાં છે અને કન્યા પણ છે; એ જ આપણું મૂળ છે, આપણું સૌથી નજીકનું સબંધ છે.
ગર્ભે નુ નૌ જનિતા દમ્પતી કર્દેવસ્ત્વષ્ટા સવિતા વિશ્વરૂપઃ । નકિરસ્ય પ્ર મિનન્તિ વ્રતાનિ વેદ નાવસ્ય પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
ગર્ભમાં, આપણા સર્જનહારે આપણને દંપતિ બનાવ્યા—કર્દમ, ત્વષ્ટા અને અનેકરૂપ સવિતા. કોઈ પણ તેના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતો નથી; ધરતી અને આકાશ બંને તેના જ્ઞાનને ઓળખે છે.
કો અસ્ય વેદ પ્રથમસ્યાહ્નઃ ક ઈં દદર્શ ક ઇહ પ્ર વોચત્ । બૃહન્મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ધામ કદુ બ્રવ આહનો વીચ્યા નૄન્
કોણ જાણે છે તેના પ્રથમ દિવસ વિશે? કોણે તેને જોયો છે? અહીં કોણ કહી શકે છે? મિત્ર અને વરુણના મહાન નિયમ વિશે હું લોકોમાં શું કહી શકું?
યમસ્ય મા યમ્યં કામ આગન્સમાને યોનૌ સહશેય્યાય । જાયેવ પત્યે તન્વં રિરિચ્યાં વિ ચિદ્વૃહેવ રથ્યેવ ચક્રા
યમીનીને યમ માટે ઇચ્છા જાગી, એક જ ગર્ભમાં સાથે રહેવાની. પત્ની પતિ માટે પોતાનું શરીર ફેલાવે તેમ, એ પોતે વહેંચાઈ જાય, રથના ચકરા અને ધુરા જેવું.
ન તિષ્ઠન્તિ ન નિ મિષન્ત્યેતે દેવાનાં સ્પશ ઇહ યે ચરન્તિ । અન્યેન મદાહનો યાહિ તૂયં તેન વિ વૃહ રથ્યેવ ચક્રા
આ લોકો અહીં ઊભા રહેતા નથી કે બેઠા રહેતા નથી; એ દેવતાઓના દૂત છે, અહીં ફરતા રહે છે. જે તને આનંદ આપે એના સાથે જા; મારા પાસેથી અલગ થા, રથના ચકરા અને ધુરા જેવું.
રાત્રીભિરસ્મા અહભિર્દશસ્યેત્સૂર્યસ્ય ચક્ષુર્મુહુરુન્મિમીયાત્ । દિવા પૃથિવ્યા મિથુના સબન્ધૂ યમીર્યમસ્ય બિભૃયાદજામિ
રાત અને દિવસ તેને સુખ આપે; સૂર્યનું નેત્ર વારંવાર ઊગે. દિવસ અને ધરતીમાં, યમી અને યમ, આ ભાઈ-બહેન પોતાનું સબંધ પવિત્ર રીતે જાળવે.
આ ઘા તા ગચ્છાનુત્તરા યુગાનિ યત્ર જામયઃ કૃણવન્નજામિ । ઉપ બર્બૃહિ વૃષભાય બાહુમન્યમિચ્છસ્વ સુભગે પતિં મત્
એ યુગો હવે વીતી ગયા છે, જ્યાં ભાઈ-બહેને આવું કર્યું. તું કોઈ બળવાન પુરુષના હાથ પકડી લે; સુભાગ્યવતી, જે તને ગમતો હોય એવો પતિ શોધ.
કિં ભ્રાતાસદ્યદનાથં ભવાતિ કિમુ સ્વસા યન્નિરૃતિર્નિગચ્છાત્ । કામમૂતા બહ્વેતદ્રપામિ તન્વા મે તન્વં સં પિપૃગ્ધિ
ભાઈ સહારો વિના રહી જાય તો શું? બહેન દુઃખમાં પડી જાય તો શું? હું આ ઇચ્છા પૂરી કરું, ભલે લોકો નિંદા કરે; તું તારો શરીર મારા સાથે જોડ.
ન વા ઉ તે તન્વા તન્વં સં પપૃચ્યાં પાપમાહુર્યઃ સ્વસારં નિગચ્છાત્ । અન્યેન મત્પ્રમુદઃ કલ્પયસ્વ ન તે ભ્રાતા સુભગે વષ્ટ્યેતત્
આ રીતે શરીર સાથે જોડવું યોગ્ય નથી; જે ભાઈ બહેન પાસે જાય છે, તેને પાપ કહે છે. જે તને આનંદ આપે એવા બીજા સાથે સુખ મેળે; તારો ભાઈ, સુભાગ્યવતી, આવું ઈચ્છતો નથી.
બતો બતાસિ યમ નૈવ તે મનો હૃદયં ચાવિદામ । અન્યા કિલ ત્વાં કક્ષ્યેવ યુક્તં પરિ ષ્વજાતે લિબુજેવ વૃક્ષમ્
અરે યમ, ખરેખર અમે તારા મનને કે હૃદયને સમજતા નથી. બીજીએ, સહપત્ની જેવું, તને વળી જડપથી આવરી લીધો છે, જેમ વેલ વૃક્ષને વળી જાય છે.
અન્યમૂ ષુ ત્વં યમ્યન્ય ઉ ત્વાં પરિ ષ્વજાતે લિબુજેવ વૃક્ષમ્ । તસ્ય વા ત્વં મન ઇચ્છા સ વા તવાધા કૃણુષ્વ સંવિદં સુભદ્રામ્
યમી, બીજું કોઈ તને વેલ જેવું આવરી લે. તારો મન તેની તરફ ઝુકે અને એ પણ તને ઈચ્છે; એ સાથે સારા સબંધ બાંધ.
વૃષા વૃષ્ણે દુદુહે દોહસા દિવઃ પયાંસિ યહ્વો અદિતેરદાભ્યઃ । વિશ્વં સ વેદ વરુણો યથા ધિયા સ યજ્ઞિયો યજતુ યજ્ઞિયાઁ ઋતૂન્
વૃષભે પોતાની શક્તિથી, દિવ્ય દૂધ મહાનને આપ્યું, અદિતિના અપરાજિત પુત્રે. વરુણ બધું પોતાના જ્ઞાનથી જાણે છે; પૂજનીય એ યોગ્ય ઋતુઓમાં યજ્ઞ કરે.