વિશ્વેષાં હ્યધ્વરાણામનીકં ચિત્રં કેતું જનિતા ત્વા જજાન । સ આ યજસ્વ નૃવતીરનુ ક્ષા સ્પાર્હા ઇષઃ ક્ષુમતીર્વિશ્વજન્યાઃ
બધા યજ્ઞોમાં તું સ્પષ્ટ ચિહ્ન અને તેજસ્વી ધ્વજ છે, સર્જનહારે તને ઉત્પન્ન કર્યો છે; તેથી, મહાન લોકોના અનુસરણથી તું સર્વે ઇચ્છનીય અને સમૃદ્ધ દાન પ્રાપ્ત કર.
યં ત્વા દ્યાવાપૃથિવી યં ત્વાપસ્ત્વષ્ટા યં ત્વા સુજનિમા જજાન । પન્થામનુ પ્રવિદ્વાન્પિતૃયાણં દ્યુમદગ્ને સમિધાનો વિ ભાહિ
તને આકાશ અને પૃથ્વી, પાણી, ત્વષ્ટા અને શુભ જન્માવાળાઓએ ઉત્પન્ન કર્યો છે; પિતૃઓના માર્ગે ચાલીને, હે તેજસ્વી અગ્નિ, તું જ્વલંત બની પ્રકાશ ફેલાવ.
ઇનો રાજન્નરતિઃ સમિદ્ધો રૌદ્રો દક્ષાય સુષુમાઁ અદર્શિ । ચિકિદ્વિ ભાતિ ભાસા બૃહતાસિક્નીમેતિ રુશતીમપાજન્
હે રાજા, આનંદની જ્યોત પ્રગટે છે, તે કૌશલ્ય માટે તીવ્ર છે, તેજસ્વી અને સ્પષ્ટ દેખાય છે; બુદ્ધિશાળી છે, મહાન પ્રકાશથી ઝગમગે છે, સફેદ જ્યોતનું વખાણ થાય છે.
કૃષ્ણાં યદેનીમભિ વર્પસા ભૂજ્જનયન્યોષાં બૃહતઃ પિતુર્જામ્ । ઊર્ધ્વં ભાનું સૂર્યસ્ય સ્તભાયન્દિવો વસુભિરરતિર્વિ ભાતિ
જ્યારે કાળી રાત્રી પોતાના રૂપથી નવી કન્યાને જન્મ આપે છે, જે મહાન પિતાની દીકરી છે; તે સૂર્યના પ્રકાશને ઉપર ઉઠાવે છે, અને સ્વર્ગના ખજાનાથી આનંદ પ્રકાશિત થાય છે.
ભદ્રો ભદ્રયા સચમાન આગાત્સ્વસારં જારો અભ્યેતિ પશ્ચાત્ । સુપ્રકેતૈર્દ્યુભિરગ્નિર્વિતિષ્ઠન્રુશદ્ભિર્વર્ણૈરભિ રામમસ્થાત્
સૌભાગ્યશાળી, સૌભાગ્યશાળીને મળવા આવે છે; પ્રેમી પાછળથી પોતાની બહેન પાસે પહોંચે છે; અગ્નિ સ્પષ્ટ ચિહ્નો અને દિવ્ય રંગોથી ઉભો રહે છે, સૌંદર્યથી પોતાનું સ્થાન લે છે.
અસ્ય યામાસો બૃહતો ન વગ્નૂનિન્ધાના અગ્નેઃ સખ્યુઃ શિવસ્ય । ઈડ્યસ્ય વૃષ્ણો બૃહતઃ સ્વાસો ભામાસો યામન્નક્તવશ્ચિકિત્રે
તેના ગતિઓ મહાનની જેમ છુપાયેલી નથી; શુભ અગ્નિના મિત્રો પ્રગટે છે; મહાન, વંદનીય અને શક્તિશાળી, તેની શ્વાસો રાત્રે વિવિધ તેજથી ઝગમગે છે.
સ્વના ન યસ્ય ભામાસઃ પવન્તે રોચમાનસ્ય બૃહતઃ સુદિવઃ । જ્યેષ્ઠેભિર્યસ્તેજિષ્ઠૈઃ ક્રીળુમદ્ભિર્વર્ષિષ્ઠેભિર્ભાનુભિર્નક્ષતિ દ્યામ્
જેના શ્વાસો ગાજવા વાળાની જેમ વહે છે, તેજસ્વી અને મહાન છે; વરિષ્ઠ, શક્તિશાળી અને રમૂજી, સૌથી વધુ પ્રકાશથી, તે આકાશને ક્યારેય નુકસાન પહોંચાડતો નથી.
અસ્ય શુષ્માસો દદૃશાનપવેર્જેહમાનસ્ય સ્વનયન્નિયુદ્ભિઃ । પ્રત્નેભિર્યો રુશદ્ભિર્દેવતમો વિ રેભદ્ભિરરતિર્ભાતિ વિભ્વા
તેની શક્તિઓ સ્પષ્ટ દેખાય છે, છુપાયેલી નથી, ગાજતા સહાયકો સાથે પ્રયત્ન કરે છે; પ્રાચીન અને તેજસ્વી દેવતાઓ સાથે, આનંદ વ્યાપક રીતે પ્રકાશે છે.
સ આ વક્ષિ મહિ ન આ ચ સત્સિ દિવસ્પૃથિવ્યોરરતિર્યુવત્યોઃ । અગ્નિઃ સુતુકઃ સુતુકેભિરશ્વૈ રભસ્વદ્ભી રભસ્વાઁ એહ ગમ્યાઃ
તે અમને લઈ જશે અને અમારું સાથ આપશે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીનો યુવાન આનંદ; સુજાત અગ્નિ, સુજાત ઘોડાઓ સાથે, ઝડપી અને ઉત્સાહી, ઝડપથી અહીં આવો.
પ્ર તે યક્ષિ પ્ર ત ઇયર્મિ મન્મ ભુવો યથા વન્દ્યો નો હવેષુ । ધન્વન્નિવ પ્રપા અસિ ત્વમગ્ન ઇયક્ષવે પૂરવે પ્રત્ન રાજન્
હું તને અર્પણ કરું છું, તારી પ્રશંસા માટે મારો વિચાર મોકલું છું, જેથી તું અમારા હવનમાં વંદનીય બની રહે; રણમાં પાણીની જેમ, તું પૂજક માટે જીવનદાતા, પ્રાચીન રાજા છે.
યં ત્વા જનાસો અભિ સંચરન્તિ ગાવ ઉષ્ણમિવ વ્રજં યવિષ્ઠ । દૂતો દેવાનામસિ મર્ત્યાનામન્તર્મહાઁશ્ચરસિ રોચનેન
જેને લોકો, ગાયોની જેમ ગરમ વાડે આવે છે, હે યુવાન; તું દેવો અને મનુષ્યોનો દૂત છે, મહાન પ્રકાશોમાં તું ફરતો રહે છે.
શિશું ન ત્વા જેન્યં વર્ધયન્તી માતા બિભર્તિ સચનસ્યમાના । ધનોરધિ પ્રવતા યાસિ હર્યઞ્જિગીષસે પશુરિવાવસૃષ્ટઃ
માતા તને બાળકની જેમ ઉછેરે છે, તને સંગી બનવા ઇચ્છે છે; તું નદીના પ્રવાહમાં ઉત્સાહી અને પ્રયત્નશીલ ચાલે છે, પશુની જેમ મુક્ત થાય છે.
મૂરા અમૂર ન વયં ચિકિત્વો મહિત્વમગ્ને ત્વમઙ્ગ વિત્સે । શયે વવ્રિશ્ચરતિ જિહ્વયાદન્રેરિહ્યતે યુવતિં વિશ્પતિઃ સન્
અમે મૂર્ખ નથી, પણ સમજદાર છીએ; હે અગ્નિ, તારી મહાનતાને જાણીએ છીએ; તું વાડામાં શયન કરે છે, જીભથી ફરતો રહે છે, ઘરપતિ યુવાન સ્ત્રી પાસે પહોંચે છે.
કૂચિજ્જાયતે સનયાસુ નવ્યો વને તસ્થૌ પલિતો ધૂમકેતુઃ । અસ્નાતાપો વૃષભો ન પ્ર વેતિ સચેતસો યં પ્રણયન્ત મર્તાઃ
તે ઘરોઘરમાં જન્મે છે, નવો છે, વનમાં ધૂમ્રપતાકા બની ઊભો રહે છે; અતૃપ્ત વાછરડાની જેમ આગળ વધે છે, સમજદાર મનુષ્યો તેને માર્ગદર્શન આપે છે.
તનૂત્યજેવ તસ્કરા વનર્ગૂ રશનાભિર્દશભિરભ્યધીતામ્ । ઇયં તે અગ્ને નવ્યસી મનીષા યુક્ષ્વા રથં ન શુચયદ્ભિરઙ્ગૈઃ
શરીર ચોરની જેમ, વનમાં છુપાયેલો, દસ પટ્ટીઓથી બંધાયેલો; હે અગ્નિ, આ તારો નવો વિચાર છે, તેજસ્વી ભાગોથી રથને જોડ.
બ્રહ્મ ચ તે જાતવેદો નમશ્ચેયં ચ ગીઃ સદમિદ્વર્ધની ભૂત્ । રક્ષા ણો અગ્ને તનયાનિ તોકા રક્ષોત નસ્તન્વો અપ્રયુચ્છન્
પ્રાર્થના અને વંદન તને, સર્વજ્ઞ, અને આ ગાન સદા પોષક રહે; હે અગ્નિ, અમારા સંતાન અને વંશને રક્ષા કર, અમારું શરીર સતત સુરક્ષિત રાખ.
એકઃ સમુદ્રો ધરુણો રયીણામસ્મદ્ધૃદો ભૂરિજન્મા વિ ચષ્ટે । સિષક્ત્યૂધર્નિણ્યોરુપસ્થ ઉત્સસ્ય મધ્યે નિહિતં પદં વેઃ
એક સમુદ્ર, ધનનો આધાર, આપણા હૃદયમાંથી અનેક જન્મોનો દર્શન કરે છે; તે જડબાંની ગતિ કરે છે, સ્ત્રોતના કોળમાં પક્ષીનો માર્ગ નિર્ધારિત કરે છે.
સમાનં નીળં વૃષણો વસાનાઃ સં જગ્મિરે મહિષા અર્વતીભિઃ । ઋતસ્ય પદં કવયો નિ પાન્તિ ગુહા નામાનિ દધિરે પરાણિ
એકસરખા વસ્ત્રધારી વાછરડા, ઘોડીઓ સાથે જોડાય છે; કવિઓ સત્યના માર્ગની રક્ષા કરે છે, ગુપ્ત રીતે દૂરના નામો રાખે છે.
ઋતાયિની માયિની સં દધાતે મિત્વા શિશું જજ્ઞતુર્વર્ધયન્તી । વિશ્વસ્ય નાભિં ચરતો ધ્રુવસ્ય કવેશ્ચિત્તન્તું મનસા વિયન્તઃ
સત્ય અને માયા એક થાય છે, તેઓ બાળકને જન્મ આપે છે અને ઉછેરે છે; સર્વના કેન્દ્રમાં ફરતા, કવિઓ મનથી તાંતણું વણે છે.
ઋતસ્ય હિ વર્તનયઃ સુજાતમિષો વાજાય પ્રદિવઃ સચન્તે । અધીવાસં રોદસી વાવસાને ઘૃતૈરન્નૈર્વાવૃધાતે મધૂનામ્
સત્યના માર્ગે, સુજાત અર્પણો શક્તિ માટે સ્વર્ગથી જોડાય છે; આ બંને જગત ઘી અને મધથી પોષાય છે.
સપ્ત સ્વસૄરરુષીર્વાવશાનો વિદ્વાન્મધ્વ ઉજ્જભારા દૃશે કમ્ । અન્તર્યેમે અન્તરિક્ષે પુરાજા ઇચ્છન્વવ્રિમવિદત્પૂષણસ્ય
જાણકાર એ ઇચ્છા રાખી કે તેને જોવામાં આવે, એણે મધથી વહેતી સાત બહેનો, એટલે કે નદીઓ, મુક્ત કરી. એણે શોધી અને અંતરિક્ષના મધ્યમાં, જૂની છુપાયેલી જગ્યા, પુષણનું રહસ્ય શોધી કાઢ્યું.
સપ્ત મર્યાદાઃ કવયસ્તતક્ષુસ્તાસામેકામિદભ્યંહુરો ગાત્ । આયોર્હ સ્કમ્ભ ઉપમસ્ય નીળે પથાં વિસર્ગે ધરુણેષુ તસ્થૌ
કવિઓએ સાત સીમાઓ ઊભી કરી છે; તેમાંની એક એવી છે કે જેને પાર કરવી અઘરી છે. લોખંડનો થાંભલો ઊંડા આધાર પર, અનેક માર્ગોના વિસ્તારે, મજબૂતીથી ઉભો છે.
અસચ્ચ સચ્ચ પરમે વ્યોમન્દક્ષસ્ય જન્મન્નદિતેરુપસ્થે । અગ્નિર્હ નઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય પૂર્વ આયુનિ વૃષભશ્ચ ધેનુઃ
સત્ય અને અસત્ય બંને પરમ આકાશમાં, અદિતિના ગર્ભમાં અને દક્ષના જન્મ સમયે હતા. અમારે માટે અગ્નિ એ ઋતનો પહેલો જન્મેલો, જુનો વાછરડો અને ગાય છે.
અયં સ યસ્ય શર્મન્નવોભિરગ્નેરેધતે જરિતાભિષ્ટૌ । જ્યેષ્ઠેભિર્યો ભાનુભિરૃષૂણાં પર્યેતિ પરિવીતો વિભાવા
આ એ છે, જેના આશ્રયમાં, નવી સ્તુતિઓથી, ગાયક અગ્નિના આશીર્વાદથી મજબૂત બને છે; જે ઋષિઓના મહાન પ્રકાશથી ઘેરાયેલો, ચમકતો ફરતો રહે છે.
યો ભાનુભિર્વિભાવા વિભાત્યગ્નિર્દેવેભિરૃતાવાજસ્રઃ । આ યો વિવાય સખ્યા સખિભ્યોઽપરિહ્વૃતો અત્યો ન સપ્તિઃ
જે પોતાના કિરણોથી તેજસ્વી બને છે, એ અગ્નિ દેવતાઓ સાથે સદા સત્ય છે; જે થાક્યા વિના મિત્રોમાં મિત્રતા ફેલાવે છે, જેમ ઘોડાઓમાં દોડવીર દોડે છે.
ઈશે યો વિશ્વસ્યા દેવવીતેરીશે વિશ્વાયુરુષસો વ્યુષ્ટૌ । આ યસ્મિન્મના હવીંષ્યગ્નાવરિષ્ટરથ સ્કભ્નાતિ શૂષૈઃ
જે સર્વ દેવસહાયનો સ્વામી છે, જે સૌ જીવને ઉષા સમયે સંભાળે છે, જેમાં, હે અગ્નિ, મનથી હવન સામગ્રી અર્પણ થાય છે, એ શ્રેષ્ઠ રથચાલક છે અને પોતાની શક્તિથી બધું સંભાળે છે.
શૂષેભિર્વૃધો જુષાણો અર્કૈર્દેવાઁ અચ્છા રઘુપત્વા જિગાતિ । મન્દ્રો હોતા સ જુહ્વા યજિષ્ઠઃ સમ્મિશ્લો અગ્નિરા જિઘર્તિ દેવાન્
શક્તિથી વધેલો, સ્તુતિઓમાં આનંદ પામતો, એ દેવતાઓ તરફ ઝડપથી જાય છે, હવન માટે ઉત્સુક છે. સૌમ્ય હોત્ર, શ્રેષ્ઠ યજમાન, અગ્નિ દેવતાઓ સાથે ભળી હવન સ્વીકારે છે.
તમુસ્રામિન્દ્રં ન રેજમાનમગ્નિં ગીર્ભિર્નમોભિરા કૃણુધ્વમ્ । આ યં વિપ્રાસો મતિભિર્ગૃણન્તિ જાતવેદસં જુહ્વં સહાનામ્
એ અગ્નિને વાણી અને નમનથી સન્માન આપો, જેમ ઇન્દ્રને આપો છો, જે હંમેશા વિજયી છે. જેને વિદ્વાનો પોતાના વિચારોથી ગાય છે, સર્વજ્ઞાની, બળવાન અને હવન સાથે છે.
સં યસ્મિન્વિશ્વા વસૂનિ જગ્મુર્વાજે નાશ્વાઃ સપ્તીવન્ત એવૈઃ । અસ્મે ઊતીરિન્દ્રવાતતમા અર્વાચીના અગ્ન આ કૃણુષ્વ
જેમાં સર્વ ધન-સંપત્તિ ભેગી થઈ છે, જેમ સાત લગામવાળા ઘોડાઓ સ્પર્ધામાં જોડાય છે; હે અગ્નિ, અમને ઇન્દ્ર અને વાયુ જેવી શ્રેષ્ઠ સહાયતા આપ, એ સહાય અમારું નજીક લાવ.
અધા હ્યગ્ને મહ્ના નિષદ્યા સદ્યો જજ્ઞાનો હવ્યો બભૂથ । તં તે દેવાસો અનુ કેતમાયન્નધાવર્ધન્ત પ્રથમાસ ઊમાઃ
પછી, હે અગ્નિ, તારી મહાનતાથી, બેસીને, તું જન્મતાની સાથે જ હવન બની ગયો. દેવતાઓએ તારા સંકેતને અનુસરી, અને પ્રથમ માતાઓએ તને વધાર્યો.