જરતીભિરોષધીભિઃ પર્ણેભિઃ શકુનાનામ્ । કાર્મારો અશ્મભિર્દ્યુભિર્હિરણ્યવન્તમિચ્છતીન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
પાકેલી ઔષધિઓથી, પક્ષીઓની પાંદડીઓથી, લોહાર પથ્થરો વડે, દિવ્ય અને સોનાથી ભરપૂર વસ્તુઓથી, ઇન્દ્ર માટે સોમ પિરસવાનું ઇચ્છે છે. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
કારુરહં તતો ભિષગુપલપ્રક્ષિણી નના । નાનાધિયો વસૂયવોઽનુ ગા ઇવ તસ્થિમેન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
હું કવિ છું, પછી વૈદ્ય છું, એકઠા કરનાર, વહેંચનાર, સંદેશ આપનાર છું. અમારા વિચારો જુદા-જુદા છે, ધન મેળવવા ઇચ્છીએ છીએ, ગાયોની જેમ ઊભા છીએ. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
અશ્વો વોળ્હા સુખં રથં હસનામુપમન્ત્રિણઃ । શેપો રોમણ્વન્તૌ ભેદૌ વારિન્મણ્ડૂક ઇચ્છતીન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
ઘોડો સુખદ રથ ખેંચે છે, હસતો, મિત્ર છે. પૂંછડી, વાળવાળી, બે તોડનાર, પાણીમાં બેસેલો દેડકો, એ પણ ઇન્દ્ર માટે સોમ પિરસવાનું ઇચ્છે છે. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
શર્યણાવતિ સોમમિન્દ્રઃ પિબતુ વૃત્રહા । બલં દધાન આત્મનિ કરિષ્યન્વીર્યં મહદિન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
શર્યણાવતી પાસે ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારનાર, સોમ પીએ, પોતામાં બળ ધરાવે, મહાન પરાક્રમ કરવા ઈચ્છે છે. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
આ પવસ્વ દિશાં પત આર્જીકાત્સોમ મીઢ્વઃ । ઋતવાકેન સત્યેન શ્રદ્ધયા તપસા સુત ઇન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
પૂર્વ દિશામાંથી વહે, હે સોમ, ઉડીને આવ. સત્યના વચનથી, શ્રદ્ધા અને તપથી, પિરસાયેલ, હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
પર્જન્યવૃદ્ધં મહિષં તં સૂર્યસ્ય દુહિતાભરત્ । તં ગન્ધર્વાઃ પ્રત્યગૃભ્ણન્તં સોમે રસમાદધુરિન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
પર્જન્યથી વધેલો મહિષ, તેને સૂર્યની દીકરી લાવે છે. ગંધર્વોએ તેને સ્વીકાર્યો, સોમમાં રસ ભરી દીધો. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
ઋતં વદન્નૃતદ્યુમ્ન સત્યં વદન્સત્યકર્મન્ । શ્રદ્ધાં વદન્સોમ રાજન્ધાત્રા સોમ પરિષ્કૃત ઇન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
સત્ય બોલે છે, સત્યની મહિમા ધરાવે છે, સાચું બોલે છે, સાચા કર્મ કરે છે, શ્રદ્ધા બોલે છે, સોમરાજા, સર્જનહાર દ્વારા તૈયાર કરાયેલ, હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
સત્યમુગ્રસ્ય બૃહતઃ સં સ્રવન્તિ સંસ્રવાઃ । સં યન્તિ રસિનો રસાઃ પુનાનો બ્રહ્મણા હર ઇન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
મહાન અને પ્રખરનું સત્ય વહે છે; રસો એકસાથે વહે છે. સ્તુતિથી શુદ્ધ થયેલા રસો ભેગા થાય છે, હે પીળા, હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
યત્ર બ્રહ્મા પવમાન છન્દસ્યાં વાચં વદન્ । ગ્રાવ્ણા સોમે મહીયતે સોમેનાનન્દં જનયન્નિન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
જ્યાં યજમાન, હે શુદ્ધ થયેલા, છંદોમાં વાણી બોલે છે, પથ્થર વડે સોમ મહાન બને છે, સોમથી આનંદ પેદા થાય છે. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
યત્ર જ્યોતિરજસ્રં યસ્મિઁલ્લોકે સ્વર્હિતમ્ । તસ્મિન્માં ધેહિ પવમાનામૃતે લોકે અક્ષિત ઇન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
જ્યાં પ્રકાશ સદાય રહે છે, જેમાં સ્વર્ગ સ્થિર છે, એ જગતમાં, હે શુદ્ધ થયેલા, મને અમર લોકમાં સ્થાન આપ, અવિનાશી. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
યત્ર રાજા વૈવસ્વતો યત્રાવરોધનં દિવઃ । યત્રામૂર્યહ્વતીરાપસ્તત્ર મામમૃતં કૃધીન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
જ્યાં વૈવસ્વત રાજા છે, જ્યાં સ્વર્ગનું દ્વાર છે, જ્યાં નદીઓ વહે છે, ત્યાં મને અમર બનાવ. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
યત્રાનુકામં ચરણં ત્રિનાકે ત્રિદિવે દિવઃ । લોકા યત્ર જ્યોતિષ્મન્તસ્તત્ર મામમૃતં કૃધીન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
જ્યાં મનમુકી ચાલ છે, ત્રિ-આકાશમાં, ત્રિ-દિવસમાં, જ્યાં પ્રકાશથી ભરેલા લોક છે, ત્યાં મને અમર બનાવ. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
યત્ર કામા નિકામાશ્ચ યત્ર બ્રધ્નસ્ય વિષ્ટપમ્ । સ્વધા ચ યત્ર તૃપ્તિશ્ચ તત્ર મામમૃતં કૃધીન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
જ્યાં ઇચ્છાઓ અને પૂર્ણ થયેલી ઇચ્છાઓ છે, જ્યાં તેજસ્વીનું રાજ્ય છે, જ્યાં ભોજન અને તૃપ્તિ છે, ત્યાં મને અમર બનાવ. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
યત્રાનન્દાશ્ચ મોદાશ્ચ મુદઃ પ્રમુદ આસતે । કામસ્ય યત્રાપ્તાઃ કામાસ્તત્ર મામમૃતં કૃધીન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
જ્યાં આનંદ અને આનંદ, સુખ અને મહાન સુખ છે, જ્યાં ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે, ત્યાં મને અમર બનાવ. હે સોમ, ઇન્દ્ર માટે વહે.
ય ઇન્દોઃ પવમાનસ્યાનુ ધામાન્યક્રમીત્ । તમાહુઃ સુપ્રજા ઇતિ યસ્તે સોમાવિધન્મન ઇન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
જે મનુષ્યે પવમાન ઇંદુના માર્ગો અનુસર્યા છે, તેને સૌ સુપુત્ર કહે છે; હે સોમ, તારી બુદ્ધિથી, તું ઇન્દ્રને ઘેરીને વહે.
ઋષે મન્ત્રકૃતાં સ્તોમૈઃ કશ્યપોદ્વર્ધયન્ગિરઃ । સોમં નમસ્ય રાજાનં યો જજ્ઞે વીરુધાં પતિરિન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
કશ્યપે ઋષિઓના મંત્રોથી અંગિરસને મહાન બનાવ્યા છે; ચાલો, આપણે વનસ્પતિઓના રાજા, સોમને વંદન કરીએ, જે ઇન્દ્ર માટે વહે છે.
સપ્ત દિશો નાનાસૂર્યાઃ સપ્ત હોતાર ઋત્વિજઃ । દેવા આદિત્યા યે સપ્ત તેભિઃ સોમાભિ રક્ષ ન ઇન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
સાત દિશાઓમાં જુદા-જુદા સૂર્ય છે, સાત ઋત્વિજ છે; હે સોમ, એ સાત આદિત્ય દેવતાઓથી અમારો રક્ષણ કર, અને ઇન્દ્રને ઘેરીને વહે.
યત્તે રાજઞ્છૃતં હવિસ્તેન સોમાભિ રક્ષ નઃ । અરાતીવા મા નસ્તારીન્મો ચ નઃ કિં ચનામમદિન્દ્રાયેન્દો પરિ સ્રવ
હે રાજા સોમ, તારા શુદ્ધ હવનથી અમારો રક્ષણ કર; કોઈ દુશ્મન અમને પાર ન કરે, અને અમને કશુ દુઃખ ન પહોંચે; ઇન્દ્રને ઘેરીને વહે.
અગ્રે બૃહન્નુષસામૂર્ધ્વો અસ્થાન્નિર્જગન્વાન્તમસો જ્યોતિષાગાત્ । અગ્નિર્ભાનુના રુશતા સ્વઙ્ગ આ જાતો વિશ્વા સદ્માન્યપ્રાઃ
આદિમાં, મહાન અગ્નિ ઉષાઓ વચ્ચે ઊભો રહ્યો, અંધકારને દૂર કરી પ્રકાશ સાથે આવ્યો; તેજસ્વી રૂપે જન્મેલો અગ્નિ બધા ઘરો સુધી પહોંચ્યો.
સ જાતો ગર્ભો અસિ રોદસ્યોરગ્ને ચારુર્વિભૃત ઓષધીષુ । ચિત્રઃ શિશુઃ પરિ તમાંસ્યક્તૂન્પ્ર માતૃભ્યો અધિ કનિક્રદદ્ગાઃ
જન્મે પછી, તું અગ્નિ, આકાશ અને પૃથ્વીનો બીજ છે, વનસ્પતિઓમાં સુંદર રીતે રહેલો છે; તેજસ્વી બાળક બની, તું માતાઓ ઉપરથી અંધકાર દૂર કરે છે.
વિષ્ણુરિત્થા પરમમસ્ય વિદ્વાઞ્જાતો બૃહન્નભિ પાતિ તૃતીયમ્ । આસા યદસ્ય પયો અક્રત સ્વં સચેતસો અભ્યર્ચન્ત્યત્ર
વિષ્ણુ પણ, સર્વોચ્ચ જાણીને, મહાન બની ત્રીજા લોકનું રક્ષણ કરે છે; જ્યારે જ્ઞાની લોકો એનું દૂધ બનાવે છે, ત્યારે તેઓ પોતાના મનથી અહીં પૂજા કરે છે.
અત ઉ ત્વા પિતુભૃતો જનિત્રીરન્નાવૃધં પ્રતિ ચરન્ત્યન્નૈઃ । તા ઈં પ્રત્યેષિ પુનરન્યરૂપા અસિ ત્વં વિક્ષુ માનુષીષુ હોતા
તેથી, પોષક માતાઓ તને અન્નથી પોષે છે, તું અન્નથી વધે છે; પછી તું બીજું રૂપ ધારણ કરીને પાછો આવે છે અને માનવોમાં યજ્ઞકર્તા બને છે.
હોતારં ચિત્રરથમધ્વરસ્ય યજ્ઞસ્યયજ્ઞસ્ય કેતું રુશન્તમ્ । પ્રત્યર્ધિં દેવસ્યદેવસ્ય મહ્ના શ્રિયા ત્વગ્નિમતિથિં જનાનામ્
યજ્ઞના ઉજ્જવળ રથવાળા, તેજસ્વી, દેવોમાં મહાનતાથી વિપક્ષી, હે અગ્નિ, તું લોકોમાં આદરપાત્ર મહેમાન છે.
સ તુ વસ્ત્રાણ્યધ પેશનાનિ વસાનો અગ્નિર્નાભા પૃથિવ્યાઃ । અરુષો જાતઃ પદ ઇળાયાઃ પુરોહિતો રાજન્યક્ષીહ દેવાન્
અગ્નિ, પૃથ્વીનું નાભિ બની, સુંદર વસ્ત્રો અને શોભા ધારણ કરે છે; તેજસ્વી રૂપે જન્મીને ઇલા પાસે મુખ્ય યજ્ઞકર્તા અને રાજા બની દેવતાઓનું રાજ કરે છે.
આ હિ દ્યાવાપૃથિવી અગ્ન ઉભે સદા પુત્રો ન માતરા તતન્થ । પ્ર યાહ્યચ્છોશતો યવિષ્ઠાથા વહ સહસ્યેહ દેવાન્
હે અગ્નિ, આકાશ અને પૃથ્વી તને હંમેશા પુત્રની જેમ પોષે છે; ઓ યુવાન અને તેજસ્વી, અહીં આવો અને તારી શક્તિથી દેવતાઓને લાવો.
પિપ્રીહિ દેવાઁ ઉશતો યવિષ્ઠ વિદ્વાઁ ઋતૂઁરૃતુપતે યજેહ । યે દૈવ્યા ઋત્વિજસ્તેભિરગ્ને ત્વં હોતૄણામસ્યાયજિષ્ઠઃ
દેવતાઓને પ્રસન્ન કર, ઓ યુવાન અને તેજસ્વી, ઋતુઓ જાણનારા, અહીં પૂજા કર; હે અગ્નિ, તું દેવ યજ્ઞકર્તાઓમાં સર્વોચ્ચ છે.
વેષિ હોત્રમુત પોત્રં જનાનાં મન્ધાતાસિ દ્રવિણોદા ઋતાવા । સ્વાહા વયં કૃણવામા હવીંષિ દેવો દેવાન્યજત્વગ્નિરર્હન્
તું લોકોનો યજ્ઞકર્તા અને શુદ્ધિકર્તા છે, ધન આપનાર અને સત્યમાં ચાલનાર છે; 'સ્વાહા' કહીને આપણે હવન કરીએ; દેવ અગ્નિ, તું દેવતાઓની પૂજા કર, તું પૂજનીય છે.
આ દેવાનામપિ પન્થામગન્મ યચ્છક્નવામ તદનુ પ્રવોળ્હુમ્ । અગ્નિર્વિદ્વાન્સ યજાત્સેદુ હોતા સો અધ્વરાન્સ ઋતૂન્કલ્પયાતિ
અમે દેવતાઓના માર્ગે આવ્યા છીએ; જેટલું શક્ય છે, એ પ્રમાણે આગળ વધીએ; અગ્નિ, જ્ઞાનથી તું યજ્ઞકર્તા બની પૂજા કર, તું યજ્ઞ અને ઋતુઓ ગોઠવે છે.
યદ્વો વયં પ્રમિનામ વ્રતાનિ વિદુષાં દેવા અવિદુષ્ટરાસઃ । અગ્નિષ્ટદ્વિશ્વમા પૃણાતિ વિદ્વાન્યેભિર્દેવાઁ ઋતુભિઃ કલ્પયાતિ
જ્યારે અમે તમારાં વ્રત ભંગ કરીએ છીએ, હે દેવતાઓ, જ્ઞાનીઓ કરતાં ઓછા સમજદાર છીએ; ત્યારે અગ્નિ સર્વેને પૂર્ણ કરે છે અને આ ઋતુઓથી દેવતાઓને ગોઠવે છે.
યત્પાકત્રા મનસા દીનદક્ષા ન યજ્ઞસ્ય મન્વતે મર્ત્યાસઃ । અગ્નિષ્ટદ્ધોતા ક્રતુવિદ્વિજાનન્યજિષ્ઠો દેવાઁ ઋતુશો યજાતિ
જ્યારે મનુષ્યો દુર્બળ મનથી અને અસમર્થતા સાથે યજ્ઞનું ધ્યાન રાખતા નથી; ત્યારે અગ્નિ યજ્ઞકર્તા બની, શક્તિ જાણે છે અને દેવતાઓની ઋતુ પ્રમાણે પૂજા કરે છે.