તિસ્રો વાચ ઈરયતિ પ્ર વહ્નિરૃતસ્ય ધીતિં બ્રહ્મણો મનીષામ્ । ગાવો યન્તિ ગોપતિં પૃચ્છમાનાઃ સોમં યન્તિ મતયો વાવશાનાઃ
ત્રણ વાણીઓ અગ્નિ પ્રેરિત કરે છે, તે સત્યની પ્રેરણા અને પુજારીની બુદ્ધિ છે. ગાયો પોતાના રક્ષક પાસે જાય છે, વિચારો ઉત્સુક થઈ સોમ તરફ દોડી જાય છે.
સોમં ગાવો ધેનવો વાવશાનાઃ સોમં વિપ્રા મતિભિઃ પૃચ્છમાનાઃ । સોમઃ સુતઃ પૂયતે અજ્યમાનઃ સોમે અર્કાસ્ત્રિષ્ટુભઃ સં નવન્તે
ગાયો અને દૂધ આપતી ગાયો ઉત્સુક થઈ સોમ તરફ જાય છે, વિદ્વાનો પોતાના વિચારોથી સોમને પૂછે છે. દબાયેલો અને શુદ્ધ થયેલો સોમ સ્પષ્ટ થાય છે, તેમાં સ્તુતિઓ અને ત્રિષ્ટુપ છંદો નવીન થાય છે.
એવા નઃ સોમ પરિષિચ્યમાન આ પવસ્વ પૂયમાનઃ સ્વસ્તિ । ઇન્દ્રમા વિશ બૃહતા રવેણ વર્ધયા વાચં જનયા પુરંધિમ્
એ રીતે, અમારે માટે પાવવામાં આવતો સોમ, શુદ્ધ થઈને સુખ અને કલ્યાણ લાવે. તારા મહાન ધ્વનિથી ઈન્દ્રને શક્તિ આપ, વાણી અને સમૃદ્ધિ ઉત્પન્ન કર.
આ જાગૃવિર્વિપ્ર ઋતા મતીનાં સોમઃ પુનાનો અસદચ્ચમૂષુ । સપન્તિ યં મિથુનાસો નિકામા અધ્વર્યવો રથિરાસઃ સુહસ્તાઃ
જાગૃત અને શુદ્ધ થયેલો સોમ વિદ્વાનના વિચારોમાં સભામાં બેસે છે. કુશળ અને ચતુર યજ્ઞકર્તાઓ તેને દબાવે છે, જોડાયેલા પથ્થરો ઉત્સાહથી તેને પીસે છે.
સ પુનાન ઉપ સૂરે ન ધાતોભે અપ્રા રોદસી વિ ષ આવઃ । પ્રિયા ચિદ્યસ્ય પ્રિયસાસ ઊતી સ તૂ ધનં કારિણે ન પ્ર યંસત્
શુદ્ધ થયેલો સોમ સૂર્યના નિવાસસ્થાને પહોંચે છે, બંને લોક, આકાશ અને ધરતીને ભરે છે. જેને તે પ્રિય છે, તેને પ્રેમથી સહાય કરે છે અને કર્મઠને ધન આપે છે.
સ વર્ધિતા વર્ધનઃ પૂયમાનઃ સોમો મીઢ્વાઁ અભિ નો જ્યોતિષાવીત્ । યેના નઃ પૂર્વે પિતરઃ પદજ્ઞાઃ સ્વર્વિદો અભિ ગા અદ્રિમુષ્ણન્
સોમ, વૃદ્ધિ આપનાર અને પોષક, શુદ્ધ થઈ અમને પ્રકાશ આપે છે. તેના દ્વારા અમારા પૂર્વજોએ માર્ગ અને પ્રકાશ જાણી પથ્થરો સુધી પહોંચીને અવરોધ તોડી નાખ્યા હતા.
અક્રાન્ત્સમુદ્રઃ પ્રથમે વિધર્મઞ્જનયન્પ્રજા ભુવનસ્ય રાજા । વૃષા પવિત્રે અધિ સાનો અવ્યે બૃહત્સોમો વાવૃધે સુવાન ઇન્દુઃ
અજેય સમુદ્રના સ્વામી, શરૂઆતમાં જેણે વ્યવસ્થા સ્થાપી, સંતાન ઉત્પન્ન કર્યા, એ જગતના રાજા છે; મહાન બળવાન સોમ, શુદ્ધ પર્વતની ઢાળ પર વધ્યો છે, દબાવવામાં આવેલ ઈન્દુ છનણીમાં ફૂલી રહ્યો છે.
મહત્તત્સોમો મહિષશ્ચકારાપાં યદ્ગર્ભોઽવૃણીત દેવાન્ । અદધાદિન્દ્રે પવમાન ઓજોઽજનયત્સૂર્યે જ્યોતિરિન્દુઃ
એ મહાન સોમ, મહિષ, જ્યારે પાણીના ગર્ભરૂપે દેવતાઓને પસંદ કર્યા, ત્યારે મહાન કાર્ય કર્યું; પવિત્ર થયેલા, એ ઈન્દ્રમાં બળ આપ્યું અને ઈન્દુએ સૂર્યમાં પ્રકાશ ઉત્પન્ન કર્યો.
મત્સિ વાયુમિષ્ટયે રાધસે ચ મત્સિ મિત્રાવરુણા પૂયમાનઃ । મત્સિ શર્ધો મારુતં મત્સિ દેવાન્મત્સિ દ્યાવાપૃથિવી દેવ સોમ
હે વાયુ, જે ઇચ્છનીય છે અને ધન છે તેમાં આનંદ પામો; હે મિત્ર અને વરુણ, શુદ્ધ થવાથી આનંદ પામો; હે મારુતોના સમૂહ, આનંદ પામો; હે દેવતાઓ, આનંદ પામો; હે આકાશ અને પૃથ્વી, હે દિવ્ય સોમ, આનંદ પામો.
ઋજુઃ પવસ્વ વૃજિનસ્ય હન્તાપામીવાં બાધમાનો મૃધશ્ચ । અભિશ્રીણન્પયઃ પયસાભિ ગોનામિન્દ્રસ્ય ત્વં તવ વયં સખાયઃ
તુ સીધો વહે, વાંકાપણું નાશ કર, દુશ્મનાઈ અને રોગ દૂર કર; ગાય માટે દુધની પ્રચુરતા સાથે દુધ વહાવતો, તું ઈન્દ્રનો છે અને અમે તારા મિત્ર છીએ.
મધ્વઃ સૂદં પવસ્વ વસ્વ ઉત્સં વીરં ચ ન આ પવસ્વા ભગં ચ । સ્વદસ્વેન્દ્રાય પવમાન ઇન્દો રયિં ચ ન આ પવસ્વા સમુદ્રાત્
મીઠા પાન તરીકે, ધનના સ્ત્રોત તરીકે, વીર તરીકે અને ભાગ્યરૂપે અમારે માટે વહે; હે પવિત્ર સોમ, ઈન્દ્રને આનંદિત કર અને સમુદ્રમાંથી અમારે માટે ધન સાથે વહે.
સોમઃ સુતો ધારયાત્યો ન હિત્વા સિન્ધુર્ન નિમ્નમભિ વાજ્યક્ષાઃ । આ યોનિં વન્યમસદત્પુનાનઃ સમિન્દુર્ગોભિરસરત્સમદ્ભિઃ
દબાયેલો સોમ, દોડતા ઘોડા જેવો, પોતાનું માર્ગ છોડતો નથી, નદીની જેમ નીચાણ તરફ વહે છે; શુદ્ધ થયેલો ઈન્દુ પોતાના સ્થાને સ્થિર થયો છે, સોમ ગાયો અને મિત્રો સાથે વહે છે.
એષ સ્ય તે પવત ઇન્દ્ર સોમશ્ચમૂષુ ધીર ઉશતે તવસ્વાન્ । સ્વર્ચક્ષા રથિરઃ સત્યશુષ્મઃ કામો ન યો દેવયતામસર્જિ
હે ઈન્દ્ર, આ સોમ તારા માટે પવિત્ર થાય છે, બુદ્ધિશાળી, બળવાન અને ઉત્સુક, તેજસ્વી દ્રષ્ટિ ધરાવતો, રથચાલક, સાચા બળવાળો, દેવોની ઉપાસના કરનારની ઈચ્છા જેવો.
એષ પ્રત્નેન વયસા પુનાનસ્તિરો વર્પાંસિ દુહિતુર્દધાનઃ । વસાનઃ શર્મ ત્રિવરૂથમપ્સુ હોતેવ યાતિ સમનેષુ રેભન્
આ સોમ પ્રાચીન બળથી શુદ્ધ થયો છે, દીકરીના રૂપો ઢાંકી રાખે છે, ત્રિવર રક્ષણ ધારણ કરીને, પાણીમાં યજમાન જેવો જાય છે અને સભામાં ધ્વનિ કરે છે.
નૂ નસ્ત્વં રથિરો દેવ સોમ પરિ સ્રવ ચમ્વોઃ પૂયમાનઃ। અપ્સુ સ્વાદિષ્ઠો મધુમાઁ ઋતાવા દેવો ન યઃ સવિતા સત્યમન્મા
હવે, હે રથચાલક, દિવ્ય સોમ, પાત્રોમાં શુદ્ધ થતો અમારે આસપાસ વહે; પાણીમાં સૌથી મીઠો, મધમય, નિયમને પાળનાર, સાચા વિચારવાળા દેવ સવિતાર જેવો.
અભિ વાયું વીત્યર્ષા ગૃણાનોઽભિ મિત્રાવરુણા પૂયમાનઃ । અભી નરં ધીજવનં રથેષ્ઠામભીન્દ્રં વૃષણં વજ્રબાહુમ્
વહેતા અને સ્તુતિ પામતા, તું વાયુ પાસે પહોંચે છે, શુદ્ધ થવાથી તું મિત્ર અને વરુણ પાસે પહોંચે છે; તું બુદ્ધિશાળી, રથપ્રેમી પાસે પહોંચે છે, તું ઈન્દ્ર, વજ્રધારી બળવાન પાસે પહોંચે છે.
અભિ વસ્ત્રા સુવસનાન્યર્ષાભિ ધેનૂઃ સુદુઘાઃ પૂયમાનઃ । અભિ ચન્દ્રા ભર્તવે નો હિરણ્યાભ્યશ્વાન્રથિનો દેવ સોમ
તું સુંદર વસ્ત્રો ધરાવનાર પાસે પહોંચે છે, તું સુદૂધ ગાયો પાસે, શુદ્ધ થતો; તું તેજસ્વી, સોનાની જેમ ઝળહળતા, અમારે સ્વામીપદ માટે, ઘોડા અને રથવાળાઓ પાસે, હે દિવ્ય સોમ, પહોંચે છે.
અભી નો અર્ષ દિવ્યા વસૂન્યભિ વિશ્વા પાર્થિવા પૂયમાનઃ । અભિ યેન દ્રવિણમશ્નવામાભ્યાર્ષેયં જમદગ્નિવન્નઃ
તું અમારે માટે દિવ્ય ધન પાસે પહોંચે છે, શુદ્ધ થતો, પૃથ્વીના સર્વે વસ્તુઓ પાસે પહોંચે છે; તારા દ્વારા અમે ધન પ્રાપ્ત કરીએ, જેમ જમદગ્નિએ મેળવ્યું તેમ અમે પણ પ્રાપ્ત કરીએ.
અયા પવા પવસ્વૈના વસૂનિ માઁશ્ચત્વ ઇન્દો સરસિ પ્ર ધન્વ । બ્રધ્નશ્ચિદત્ર વાતો ન જૂતઃ પુરુમેધશ્ચિત્તકવે નરં દાત્
આ માર્ગે, હે સોમ, આ ધન સુધી વહે; હે ઈન્દુ, તળાવમાં સુકાઈ નહિ જા; અહીં સફેદ વાદળ પણ, પવનથી ચલિત, દયાળુને પુરુષ આપે છે, હે બુદ્ધિશાળી.
ઉત ન એના પવયા પવસ્વાધિ શ્રુતે શ્રવાય્યસ્ય તીર્થે । ષષ્ટિં સહસ્રા નૈગુતો વસૂનિ વૃક્ષં ન પક્વં ધૂનવદ્રણાય
અને આ માર્ગે, હે સોમ, પ્રખ્યાત યશસ્થળે વહે; જેમ પક્વ વૃક્ષને ઝાંખી લડાઈ માટે, તેમ તું સાઠ હજાર ખજાના ઝાંખી કાઢ, હે પવિત્ર કરનાર.
મહીમે અસ્ય વૃષનામ શૂષે માઁશ્ચત્વે વા પૃશને વા વધત્રે । અસ્વાપયન્નિગુતઃ સ્નેહયચ્ચાપામિત્રાઁ અપાચિતો અચેતઃ
મહાન છે આ બળવાનનું નામ દુષ્કાળમાં; હે ઈન્દુ, તળાવ કે ફાટમાં તું અટકી નહિ જા; એ છુપાયેલા લોકોને સુવડાવ્યા, દુશ્મનોને મિત્ર બનાવ્યા, અને મૂર્ખોને દૂર કર્યા.
સં ત્રી પવિત્રા વિતતાન્યેષ્યન્વેકં ધાવસિ પૂયમાનઃ । અસિ ભગો અસિ દાત્રસ્ય દાતાસિ મઘવા મઘવદ્ભ્ય ઇન્દો
તું, શુદ્ધ થતો, ત્રણ વિસ્તૃત છાણણીઓમાંથી પસાર થાય છે, એકરૂપે દોડે છે; તું ભાગ્ય છે, તું દાન આપનાર છે, તું દયાળુઓ માટે મેઘાવાન છે, હે સોમ.
એષ વિશ્વવિત્પવતે મનીષી સોમો વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય રાજા । દ્રપ્સાઁ ઈરયન્વિદથેષ્વિન્દુર્વિ વારમવ્યં સમયાતિ યાતિ
આ બુદ્ધિશાળી, સર્વજ્ઞ સોમ પવિત્ર થાય છે, સર્વ જગતનો રાજા છે; ઈન્દુના બિંદુઓ સભામાં હલનચલન કરે છે, અને અખૂટ આશ્રય સુધી પહોંચે છે.
ઇન્દું રિહન્તિ મહિષા અદબ્ધાઃ પદે રેભન્તિ કવયો ન ગૃધ્રાઃ । હિન્વન્તિ ધીરા દશભિઃ ક્ષિપાભિઃ સમઞ્જતે રૂપમપાં રસેન
મહાન, નિષ્ઠાવાન લોકો ઈન્દુને દબાવે છે, પગલે કવિઓ જેવી ધ્વનિ કરે છે, ગિધ્ધ જેવી નહિ; બુદ્ધિશાળી દસ આંગળીઓથી તેને આગળ ધપાવે છે, અને પાણીના રસથી તેના રૂપને શોભાવે છે.
ત્વયા વયં પવમાનેન સોમ ભરે કૃતં વિ ચિનુયામ શશ્વત્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
પવિત્ર થયેલા સોમ સાથે, હંમેશાં યજ્ઞમાં થયેલા કાર્યને સમજવા દયાળુ બનીએ. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, સિંધુ, પૃથ્વી અને આકાશ અમને કોઈપણ રીતે દુઃખ ન આપે.
અભિ નો વાજસાતમં રયિમર્ષ પુરુસ્પૃહમ્ । ઇન્દો સહસ્રભર્ણસં તુવિદ્યુમ્નં વિભ્વાસહમ્
હે ઇન્દુ, અમારે માટે અનેક પ્રકારના, હજારો આધારવાળા, તેજસ્વી અને દરેક અવરોધને જીતનારા શ્રેષ્ઠ ધન લાવ.
પરિ ષ્ય સુવાનો અવ્યયં રથે ન વર્માવ્યત । ઇન્દુરભિ દ્રુણા હિતો હિયાનો ધારાભિરક્ષાઃ
તુ પિછડાવ્યા પછી પણ કદી ન વયસ્ક થતો નથી, રથ પરના કવચ જેવો છે. પાત્રમાં મુકાયેલો ઇન્દુ, તારી ધારાઓથી તુ અમને રક્ષે છે.
પરિ ષ્ય સુવાનો અક્ષા ઇન્દુરવ્યે મદચ્યુતઃ । ધારા ય ઊર્ધ્વો અધ્વરે ભ્રાજા નૈતિ ગવ્યયુઃ
પિછડાવ્યા પછી પણ કદી ન વયસ્ક થતો ઇન્દુ, આનંદથી ભરેલો છે. યજ્ઞમાં ઊભી થતી તારી ધારા તેજથી ઝળહળી ઉઠે છે અને ગાયો શોધે છે.
સ હિ ત્વં દેવ શશ્વતે વસુ મર્તાય દાશુષે । ઇન્દો સહસ્રિણં રયિં શતાત્માનં વિવાસસિ
હે દેવ, તુ હંમેશાં તારી સેવા કરનારા મનુષ્યને ધન આપે છે. હે ઇન્દુ, તુ હજારો પ્રકારના અને સો રૂપ ધરાવતું ધન આપે છે.
વયં તે અસ્ય વૃત્રહન્વસો વસ્વઃ પુરુસ્પૃહઃ । નિ નેદિષ્ઠતમા ઇષઃ સ્યામ સુમ્નસ્યાધ્રિગો
હે વૃત્રના વિનાશક, અમને તારા અનેક પ્રકારના, ઇચ્છિત ધનના સૌથી નજીક રાખજે. અમારે તારી કૃપાના સૌથી નજીક રહેવું છે.