ઋષિમના ય ઋષિકૃત્સ્વર્ષાઃ સહસ્રણીથઃ પદવીઃ કવીનામ્ । તૃતીયં ધામ મહિષઃ સિષાસન્સોમો વિરાજમનુ રાજતિ ષ્ટુપ્
જેનું મન ઋષિ જેવું છે, જે ઋષિઓને ઉત્પન્ન કરે છે, પ્રકાશથી ચમકે છે, હજાર માર્ગ દર્શાવે છે, તે ઋષિઓના માર્ગે ચાલે છે; ત્રીજું સ્થાન શોધતો, વાછરડો સોમ તેજથી ચમકે છે.
ચમૂષચ્છ્યેનઃ શકુનો વિભૃત્વા ગોવિન્દુર્દ્રપ્સ આયુધાનિ બિભ્રત્ । અપામૂર્મિં સચમાનઃ સમુદ્રં તુરીયં ધામ મહિષો વિવક્તિ
શ્યેન, પક્ષી, પિળવાની પથ્થરો લઈને, ગાય શોધનાર, ટીપું, શસ્ત્રો લઈને; પાણીની તરંગ સાથે જોડાઈ, સમુદ્રમાં, વાછરડો ચોથું સ્થાન જુદું પાડે છે.
મર્યો ન શુભ્રસ્તન્વં મૃજાનોઽત્યો ન સૃત્વા સનયે ધનાનામ્ । વૃષેવ યૂથા પરિ કોશમર્ષન્કનિક્રદચ્ચમ્વોરા વિવેશ
ઉજળો યુવાન જેવો, પોતાને સાફ કરે છે, ધન મેળવવા દોડતો ઘોડો જેવો; વાછરડા જેવો, ટોળા સાથે પાત્રને ફરતો, ગર્જના કરે છે અને મિશ્રણના પાત્રમાં પ્રવેશ કરે છે.
પવસ્વેન્દો પવમાનો મહોભિઃ કનિક્રદત્પરિ વારાણ્યર્ષ । ક્રીળઞ્ચમ્વોરા વિશ પૂયમાન ઇન્દ્રં તે રસો મદિરો મમત્તુ
વહે, હે ઇંદુ, પવિત્ર બની, મહાન શક્તિઓ સાથે, ગર્જના કરતો અવરોધો પાર કર; મિશ્રણના પાત્રમાં રમતો, શુદ્ધ થઈ, તારો મદમસ્ત રસ ઇન્દ્રને આનંદિત કરે.
પ્રાસ્ય ધારા બૃહતીરસૃગ્રન્નક્તો ગોભિઃ કલશાઁ આ વિવેશ । સામ કૃણ્વન્સામન્યો વિપશ્ચિત્ક્રન્દન્નેત્યભિ સખ્યુર્ન જામિમ્
તારી વિશાળ ધારાઓ વહે છે, રાત્રે તું ગાય સાથે પાત્રોમાં પ્રવેશ કરે છે; સંગીત કરતો, બુદ્ધિશાળી, ઊંચે ગાવતો, તું મિત્રતા માટે આવે છે, શત્રુતા માટે નહીં.
અપઘ્નન્નેષિ પવમાન શત્રૂન્પ્રિયાં ન જારો અભિગીત ઇન્દુઃ । સીદન્વનેષુ શકુનો ન પત્વા સોમઃ પુનાનઃ કલશેષુ સત્તા
શત્રુઓને દૂર હટાવતો, હે પવિત્ર સોમ, તું આગળ વધે છે, જેમ પ્રિય પતિ ગીતમાં વખાણાય છે; જંગલમાં પક્ષી જેવો બેઠો, શુદ્ધ સોમ પાત્રોમાં આરામ કરે છે.
આ તે રુચઃ પવમાનસ્ય સોમ યોષેવ યન્તિ સુદુઘાઃ સુધારાઃ । હરિરાનીતઃ પુરુવારો અપ્સ્વચિક્રદત્કલશે દેવયૂનામ્
પવિત્ર સોમની તેજસ્વી ધારાઓ તારી પાસે આવે છે, જેમ દૂધાળ ગાયો પત્ની પાસે જાય છે; પીળો, બહુ વાર બોલાવેલો, પાણીમાં લાવવામાં આવ્યો છે અને દેવોના પાત્રમાં ગર્જના કરે છે.
અસ્ય પ્રેષા હેમના પૂયમાનો દેવો દેવેભિઃ સમપૃક્ત રસમ્ । સુતઃ પવિત્રં પર્યેતિ રેભન્મિતેવ સદ્મ પશુમાન્તિ હોતા
તેની ઝડપી, સુવર્ણ ધારાઓ, પવિત્ર દેવે દેવો સાથે પોતાનો રસ ભેળવી દીધો છે; પિળાયેલો, ચાળણીને ફરતો, ગર્જના કરતો, બુદ્ધિશાળી યજમાન જેવો, પશુઓ સાથે ઘરમાં પ્રવેશે છે.
ભદ્રા વસ્ત્રા સમન્યા વસાનો મહાન્કવિર્નિવચનાનિ શંસન્ । આ વચ્યસ્વ ચમ્વોઃ પૂયમાનો વિચક્ષણો જાગૃવિર્દેવવીતૌ
શુભ વસ્ત્રો પહેરીને, મહાન કવિ પ્રશંસા કરે છે; હે પવિત્ર, મિશ્રણના પાત્રમાંથી, દૂરદ્રષ્ટા અને જાગૃત બની, દેવસભામાં પ્રસિદ્ધ થા.
સમુ પ્રિયો મૃજ્યતે સાનો અવ્યે યશસ્તરો યશસાં ક્ષૈતો અસ્મે । અભિ સ્વર ધન્વા પૂયમાનો યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
પ્રિય સોમ, અડગ શિખર પર શુદ્ધ થાય છે, સૌથી પ્રસિદ્ધ, અમારે માટે શ્રેષ્ઠ નામ ધરાવે છે; શુદ્ધ બની, મેદાનમાં ગુંજ, હે દેવો, હંમેશા અમને કલ્યાણથી રક્ષો.
પ્ર ગાયતાભ્યર્ચામ દેવાન્સોમં હિનોત મહતે ધનાય । સ્વાદુઃ પવાતે અતિ વારમવ્યમા સીદાતિ કલશં દેવયુર્નઃ
ચાલો, આપણે દેવતાઓનું ગાન કરીએ અને તેમનું સન્માન કરીએ. મહાન ધનની ઈચ્છાથી સોમને દબાવો. શુદ્ધ અને મીઠો સોમ દરેક છાણને પાર કરીને વહે છે; દેવતા અમારા માટે કલશ પર સ્થિર થાય.
ઇન્દુર્દેવાનામુપ સખ્યમાયન્સહસ્રધારઃ પવતે મદાય । નૃભિ સ્તવાનો અનુ ધામ પૂર્વમગન્નિન્દ્રં મહતે સૌભગાય
સોમનો બિંદુ દેવતાઓની મિત્રતા મેળવવા માટે હજારો ધારોમાં આનંદથી વહે છે. મનુષ્યો દ્વારા ગવાય છે, એ પૂર્વજોના માર્ગે ચાલે છે; એ ઇન્દ્ર સુધી મહાન શુભતા માટે પહોંચે છે.
સ્તોત્રે રાયે હરિરર્ષા પુનાન ઇન્દ્રં મદો ગચ્છતુ તે ભરાય । દેવૈર્યાહિ સરથં રાધો અચ્છા યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
સ્તુતિ અને ધનની ઈચ્છાથી શુદ્ધ થયેલો પીળો સોમ વહે છે; એ આનંદ તારો ભાગ બનીને તને, ઇન્દ્ર, મળે. દેવતાઓ સાથે તું દયાળુ રથ પર આવો; હંમેશા અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષા કરો.
પ્ર કાવ્યમુશનેવ બ્રુવાણો દેવો દેવાનાં જનિમા વિવક્તિ । મહિવ્રતઃ શુચિબન્ધુઃ પાવકઃ પદા વરાહો અભ્યેતિ રેભન્
ઉશનાસ જેવું કાવ્ય ગાતા, દેવતા દેવોના ઉત્પત્તિનું રહસ્ય ખુલ્લું કરે છે. મહાન સંકલ્પવાળો, શુદ્ધતાનો મિત્ર અને તેજસ્વી, એ વરાહ ગર્જના સાથે શક્તિપૂર્વક આગળ વધે છે.
પ્ર હંસાસસ્તૃપલં મન્યુમચ્છામાદસ્તં વૃષગણા અયાસુઃ । આઙ્ગૂષ્યં પવમાનં સખાયો દુર્મર્ષં સાકં પ્ર વદન્તિ વાણમ્
હંસો, તૃપ્ત અને ઉત્સાહી, આવી ગયા છે; વાછલાઓ પણ આવી પહોંચ્યા છે. મિત્રો સાથે મળીને દબાવવાની વાત કરે છે, એ અહેન્ય, અને વહેતા સોમના અવાજ સાથે.
સ રંહત ઉરુગાયસ્ય જૂતિં વૃથા ક્રીળન્તં મિમતે ન ગાવઃ । પરીણસં કૃણુતે તિગ્મશૃઙ્ગો દિવા હરિર્દદૃશે નક્તમૃજ્રઃ
એ વિશાળ સ્તુતિ તરફ દોડે છે; ગાયો તેની રમતમાં કદી માપી શકતી નથી. તીખા શિંગાવાળો એ ચક્કર લગાવે છે; પીળો સોમ દિવસે દેખાય છે, રાત્રે શુદ્ધ રહે છે.
ઇન્દુર્વાજી પવતે ગોન્યોઘા ઇન્દ્રે સોમઃ સહ ઇન્વન્મદાય । હન્તિ રક્ષો બાધતે પર્યરાતીર્વરિવઃ કૃણ્વન્વૃજનસ્ય રાજા
શક્તિશાળી સોમ, ગાયો જેવી પ્રચુરતા સાથે વહે છે; ઇન્દ્ર માટે દબાયેલો સોમ આનંદ અને બળ આપે છે. એ દુષ્ટને નાશ કરે છે, શત્રુઓને દૂર હાંકે છે, માર્ગ બનાવે છે, પ્રજાનો રાજા છે.
અધ ધારયા મધ્વા પૃચાનસ્તિરો રોમ પવતે અદ્રિદુગ્ધઃ । ઇન્દુરિન્દ્રસ્ય સખ્યં જુષાણો દેવો દેવસ્ય મત્સરો મદાય
પર્વત પરથી દબાવાઈ, મધ સાથે ભળીને, એ ઊન પર વહે છે. ઇન્દ્રની મિત્રતા પસંદ કરતો એ બિંદુ, દેવતા, આનંદ માટે વહે છે.
અભિ પ્રિયાણિ પવતે પુનાનો દેવો દેવાન્સ્વેન રસેન પૃઞ્ચન્ । ઇન્દુર્ધર્માણ્યૃતુથા વસાનો દશ ક્ષિપો અવ્યત સાનો અવ્યે
શુદ્ધ થતા દેવતા પોતાનો રસ વહાવીને દેવતાઓને પ્રિય વસ્તુથી ભરે છે. સોમ, નિયમ પ્રમાણે પોતે સજ્જ થઈ, અડગ શિખર પર દસ ધારા ફેલાવે છે.
વૃષા શોણો અભિકનિક્રદદ્ગા નદયન્નેતિ પૃથિવીમુત દ્યામ્ । ઇન્દ્રસ્યેવ વગ્નુરા શૃણ્વ આજૌ પ્રચેતયન્નર્ષતિ વાચમેમામ્
મજબૂત લાલ સોમ ઉંચે ગર્જના કરે છે, ધરતી અને આકાશ ધ્વનિત થાય છે. ઇન્દ્રની અગ્નિ જેવો એ યુદ્ધમાં સાંભળાય છે; જાગૃત રહી, એ વાણી ગર્જના સાથે વહે છે.
રસાય્યઃ પયસા પિન્વમાન ઈરયન્નેષિ મધુમન્તમંશુમ્ । પવમાનઃ સંતનિમેષિ કૃણ્વન્નિન્દ્રાય સોમ પરિષિચ્યમાનઃ
રસથી ભરપૂર, દૂધથી સમૃદ્ધ, તું મીઠો અંશુ ઉઠાવતો આગળ વધે છે. શુદ્ધ થતા, સોમ, તું પોતે ફેલાઈ રહ્યો છે, ઇન્દ્ર માટે વહે છે.
એવા પવસ્વ મદિરો મદાયોદગ્રાભસ્ય નમયન્વધસ્નૈઃ । પરિ વર્ણં ભરમાણો રુશન્તં ગવ્યુર્નો અર્ષ પરિ સોમ સિક્તઃ
એવી રીતે વહે, આનંદદાયક સોમ, આનંદ માટે; તારી મહાન શક્તિથી દુશ્મનોને નમાવ. તેજસ્વી ધારા સાથે પાત્રને ઘેરી, ગાયો માટે દબાયેલો સોમ વહે.
જુષ્ટ્વી ન ઇન્દો સુપથા સુગાન્યુરૌ પવસ્વ વરિવાંસિ કૃણ્વન્ । ઘનેવ વિષ્વગ્દુરિતાનિ વિઘ્નન્નધિ ષ્ણુના ધન્વ સાનો અવ્યે
પ્રિય સોમ, અમારા માટે સારા માર્ગે વહે, સરળ રસ્તા વિશાળ કરી. હથોડા જેવો બધા દુઃખો તોડી, તારી ધારા સાથે અડગ શિખર પર વહે.
વૃષ્ટિં નો અર્ષ દિવ્યાં જિગત્નુમિળાવતીં શંગયીં જીરદાનુમ્ । સ્તુકેવ વીતા ધન્વા વિચિન્વન્બન્ધૂઁરિમાઁ અવરાઁ ઇન્દો વાયૂન્
અમારા માટે સ્વર્ગની વરસાદ વરસાવ, પ્રચુર, પોષક, સુખદાયક અને લાંબો રહે તેવો. વણકર જેવો ઊન શોધે, એ રીતે, સોમ, તું નીચેના બંધુઓ અને પવન શોધ.
ગ્રન્થિં ન વિ ષ્ય ગ્રથિતં પુનાન ઋજું ચ ગાતું વૃજિનં ચ સોમ । અત્યો ન ક્રદો હરિરા સૃજાનો મર્યો દેવ ધન્વ પસ્ત્યાવાન્
બંધાયેલું ગાંઠ ખોલ, શુદ્ધ કરનાર સોમ, રસ્તો સીધો કર અને વાંકાપણું દૂર કર. ઘોડો ચાબુકથી દોડી જાય એ રીતે, પીળો યુવાન દેવતા ઘરમાં દોડે છે.
જુષ્ટો મદાય દેવતાત ઇન્દો પરિ ષ્ણુના ધન્વ સાનો અવ્યે । સહસ્રધારઃ સુરભિરદબ્ધઃ પરિ સ્રવ વાજસાતૌ નૃષહ્યે
આનંદ માટે પસંદ થયેલો દેવપુત્ર સોમ, તારી ધારા સાથે અડગ શિખર પર વહે. હજારો ધારા, સુગંધિત અને અખંડિત, બળ અને વિજય માટે ચારે બાજુ વહે.
અરશ્માનો યેઽરથા અયુક્તા અત્યાસો ન સસૃજાનાસ આજૌ । એતે શુક્રાસો ધન્વન્તિ સોમા દેવાસસ્તાઁ ઉપ યાતા પિબધ્યૈ
જે બિનલગામ અને બિનયુક્ત છે, દોડમાં દોડતા છે. આ તેજસ્વી સોમના બિંદુઓ વહે છે; દેવતાઓ, એ પાસે આવો અને પીઓ.
એવા ન ઇન્દો અભિ દેવવીતિં પરિ સ્રવ નભો અર્ણશ્ચમૂષુ । સોમો અસ્મભ્યં કામ્યં બૃહન્તં રયિં દદાતુ વીરવન્તમુગ્રમ્
એ રીતે, સોમ, અમારા માટે દેવકૃપા સાથે વહે, આકાશમાંથી પાત્રોમાં વરસ. સોમ અમને ઇચ્છિત, વિશાળ, વીરતાવાળું અને શક્તિશાળી ધન આપે.
તક્ષદ્યદી મનસો વેનતો વાગ્જ્યેષ્ઠસ્ય વા ધર્મણિ ક્ષોરનીકે । આદીમાયન્વરમા વાવશાના જુષ્ટં પતિં કલશે ગાવ ઇન્દુમ્
જ્યારે કારીગર, મન, ગીત કે શ્રેષ્ઠ વાણી ધર્મના માર્ગે ચાલે છે, ત્યારે ગાયો પોતાના પ્રિય સ્વામી, એટલે કે સોમને, કલશમાં ઉત્સાહપૂર્વક લાવે છે.
પ્ર દાનુદો દિવ્યો દાનુપિન્વ ઋતમૃતાય પવતે સુમેધાઃ । ધર્મા ભુવદ્વૃજન્યસ્ય રાજા પ્ર રશ્મિભિર્દશભિર્ભારિ ભૂમ
દયાળુ અને દિવ્ય સોમ અમૃત માટે વહે છે, સત્ય માટે પોતે શુદ્ધ થાય છે અને બુદ્ધિમાન બને છે. તે ઉર્વરતા ધરાવનારા રાજા બને છે અને દસ કિરણોથી અમને સમૃદ્ધિ આપે છે.