સ મત્સરઃ પૃત્સુ વન્વન્નવાતઃ સહસ્રરેતા અભિ વાજમર્ષ । ઇન્દ્રાયેન્દો પવમાનો મનીષ્યંશોરૂર્મિમીરય ગા ઇષણ્યન્
એ આનંદદાયક, યુદ્ધમાં વિજયી, નવી તાકાતવાળો, હજારો ધારો ધરાવતો, ઇનામ સુધી પહોંચે છે. હે ઇન્દ્ર માટે પવિત્ર થયેલા સોમ, તરંગ ઉઠાવ, ગાય અને સંપત્તિ મેળવ.
પરિ પ્રિયઃ કલશે દેવવાત ઇન્દ્રાય સોમો રણ્યો મદાય । સહસ્રધારઃ શતવાજ ઇન્દુર્વાજી ન સપ્તિઃ સમના જિગાતિ
પ્રિય સોમ, પાત્રમાં, દૈવી પવનથી ચાલે છે, ઇન્દ્ર માટે આનંદદાયક છે. હજારો ધારો અને સો ઇનામ સાથે, એ તપકો, વિજયી જેવો, પોતાની ટીમ સાથે સ્પર્ધા જીતી જાય છે.
સ પૂર્વ્યો વસુવિજ્જાયમાનો મૃજાનો અપ્સુ દુદુહાનો અદ્રૌ । અભિશસ્તિપા ભુવનસ્ય રાજા વિદદ્ગાતું બ્રહ્મણે પૂયમાનઃ
પ્રાચીન અને ધન આપનાર એવા સોમ, જ્યારે જન્મે છે ત્યારે પાણીમાં શુદ્ધ થાય છે, પથ્થર પર વહે છે; એ શાપોથી રક્ષક છે, જગતનો રાજા છે, અને શુદ્ધ થઈને યજમાનને સ્તુતિ આપે છે.
ત્વયા હિ નઃ પિતરઃ સોમ પૂર્વે કર્માણિ ચક્રુઃ પવમાન ધીરાઃ । વન્વન્નવાતઃ પરિધીઁરપોર્ણુ વીરેભિરશ્વૈર્મઘવા ભવા નઃ
હે પવિત્ર સોમ, તારા દ્વારા આપણા પૂર્વજોએ બુદ્ધિપૂર્વક સારા કાર્યો કર્યા હતા; દુશ્મનને હરાવી, બધાં અવરોધો પાર કરી, હે મહાદાતા, તું અમને વીર અને ઘોડાઓ સાથે મળીને આશીર્વાદ આપ.
યથાપવથા મનવે વયોધા અમિત્રહા વરિવોવિદ્ધવિષ્માન્ । એવા પવસ્વ દ્રવિણં દધાન ઇન્દ્રે સં તિષ્ઠ જનયાયુધાનિ
જેમ તું મનુ માટે શક્તિ આપનાર બનીને, દુશ્મનને હરાવનાર અને માર્ગ જાણનાર બની વહ્યો હતો, તેમ હવે પણ ધન લઈને વહે, ઇન્દ્ર સાથે મજબૂત ઊભો રહી, અને શસ્ત્રો ઉત્પન્ન કર.
પવસ્વ સોમ મધુમાઁ ઋતાવાપો વસાનો અધિ સાનો અવ્યે । અવ દ્રોણાનિ ઘૃતવાન્તિ સીદ મદિન્તમો મત્સર ઇન્દ્રપાનઃ
હે સોમ, સત્યથી મીઠો બની, પાણીમાં લપેટાઈ, અડગ શિખર પર વહે; ઘીથી ભરેલા પાત્રોમાં ઊતરી જા, સૌથી મદમસ્ત બની, ઇન્દ્રને પીવા માટે આતુર થા.
વૃષ્ટિં દિવઃ શતધારઃ પવસ્વ સહસ્રસા વાજયુર્દેવવીતૌ । સં સિન્ધુભિઃ કલશે વાવશાનઃ સમુસ્રિયાભિઃ પ્રતિરન્ન આયુઃ
આકાશમાંથી વરસાદ વરસાવ, સો ધારા અને હજાર બળવાળો બની, દેવસભામાં વિજય આપનાર બની; નદીઓ સાથે ભળી, પાત્રમાં પ્રવેશ, ધારો સાથે જીવનને પોષણ આપ.
એષ સ્ય સોમો મતિભિઃ પુનાનોઽત્યો ન વાજી તરતીદરાતીઃ । પયો ન દુગ્ધમદિતેરિષિરમુર્વિવ ગાતુઃ સુયમો ન વોળ્હા
આ સોમ, વિચારો દ્વારા શુદ્ધ થયેલો, ઘોડા જેવો દોડતો, દુશ્મનોને હરાવે છે; ગાયનું દૂધ જેમ વહે છે તેમ, ઝડપથી વહે છે, અને સુશિક્ષિત વાહક જેવો માર્ગને વિશાળ કરે છે.
સ્વાયુધઃ સોતૃભિઃ પૂયમાનોઽભ્યર્ષ ગુહ્યં ચારુ નામ । અભિ વાજં સપ્તિરિવ શ્રવસ્યાભિ વાયુમભિ ગા દેવ સોમ
પોતાના શસ્ત્રોથી સજ્જ, પિળનારાઓ સાથે શુદ્ધ થઈ, આગળ વધ, સુંદર અને ગુપ્ત નામ પ્રગટ કર; વિજયી રથ જેવો, કીર્તિ માટે, પવન પાસે જા, ગાયો પાસે જા, હે દેવ સોમ.
શિશું જજ્ઞાનં હર્યતં મૃજન્તિ શુમ્ભન્તિ વહ્નિં મરુતો ગણેન । કવિર્ગીર્ભિઃ કાવ્યેના કવિઃ સન્સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્
મરુતોની ટોળકી નવા જન્મેલા, સુવર્ણ જેવા બાળક અગ્નિને સાફ કરે છે, શોભાવે છે; કવિ પોતાના શબ્દો અને કાવ્યથી, સોમ, ગર્જન કરી, ચાળણીમાંથી પસાર થાય છે.
ઋષિમના ય ઋષિકૃત્સ્વર્ષાઃ સહસ્રણીથઃ પદવીઃ કવીનામ્ । તૃતીયં ધામ મહિષઃ સિષાસન્સોમો વિરાજમનુ રાજતિ ષ્ટુપ્
જેનું મન ઋષિ જેવું છે, જે ઋષિઓને ઉત્પન્ન કરે છે, પ્રકાશથી ચમકે છે, હજાર માર્ગ દર્શાવે છે, તે ઋષિઓના માર્ગે ચાલે છે; ત્રીજું સ્થાન શોધતો, વાછરડો સોમ તેજથી ચમકે છે.
ચમૂષચ્છ્યેનઃ શકુનો વિભૃત્વા ગોવિન્દુર્દ્રપ્સ આયુધાનિ બિભ્રત્ । અપામૂર્મિં સચમાનઃ સમુદ્રં તુરીયં ધામ મહિષો વિવક્તિ
શ્યેન, પક્ષી, પિળવાની પથ્થરો લઈને, ગાય શોધનાર, ટીપું, શસ્ત્રો લઈને; પાણીની તરંગ સાથે જોડાઈ, સમુદ્રમાં, વાછરડો ચોથું સ્થાન જુદું પાડે છે.
મર્યો ન શુભ્રસ્તન્વં મૃજાનોઽત્યો ન સૃત્વા સનયે ધનાનામ્ । વૃષેવ યૂથા પરિ કોશમર્ષન્કનિક્રદચ્ચમ્વોરા વિવેશ
ઉજળો યુવાન જેવો, પોતાને સાફ કરે છે, ધન મેળવવા દોડતો ઘોડો જેવો; વાછરડા જેવો, ટોળા સાથે પાત્રને ફરતો, ગર્જના કરે છે અને મિશ્રણના પાત્રમાં પ્રવેશ કરે છે.
પવસ્વેન્દો પવમાનો મહોભિઃ કનિક્રદત્પરિ વારાણ્યર્ષ । ક્રીળઞ્ચમ્વોરા વિશ પૂયમાન ઇન્દ્રં તે રસો મદિરો મમત્તુ
વહે, હે ઇંદુ, પવિત્ર બની, મહાન શક્તિઓ સાથે, ગર્જના કરતો અવરોધો પાર કર; મિશ્રણના પાત્રમાં રમતો, શુદ્ધ થઈ, તારો મદમસ્ત રસ ઇન્દ્રને આનંદિત કરે.
પ્રાસ્ય ધારા બૃહતીરસૃગ્રન્નક્તો ગોભિઃ કલશાઁ આ વિવેશ । સામ કૃણ્વન્સામન્યો વિપશ્ચિત્ક્રન્દન્નેત્યભિ સખ્યુર્ન જામિમ્
તારી વિશાળ ધારાઓ વહે છે, રાત્રે તું ગાય સાથે પાત્રોમાં પ્રવેશ કરે છે; સંગીત કરતો, બુદ્ધિશાળી, ઊંચે ગાવતો, તું મિત્રતા માટે આવે છે, શત્રુતા માટે નહીં.
અપઘ્નન્નેષિ પવમાન શત્રૂન્પ્રિયાં ન જારો અભિગીત ઇન્દુઃ । સીદન્વનેષુ શકુનો ન પત્વા સોમઃ પુનાનઃ કલશેષુ સત્તા
શત્રુઓને દૂર હટાવતો, હે પવિત્ર સોમ, તું આગળ વધે છે, જેમ પ્રિય પતિ ગીતમાં વખાણાય છે; જંગલમાં પક્ષી જેવો બેઠો, શુદ્ધ સોમ પાત્રોમાં આરામ કરે છે.
આ તે રુચઃ પવમાનસ્ય સોમ યોષેવ યન્તિ સુદુઘાઃ સુધારાઃ । હરિરાનીતઃ પુરુવારો અપ્સ્વચિક્રદત્કલશે દેવયૂનામ્
પવિત્ર સોમની તેજસ્વી ધારાઓ તારી પાસે આવે છે, જેમ દૂધાળ ગાયો પત્ની પાસે જાય છે; પીળો, બહુ વાર બોલાવેલો, પાણીમાં લાવવામાં આવ્યો છે અને દેવોના પાત્રમાં ગર્જના કરે છે.
અસ્ય પ્રેષા હેમના પૂયમાનો દેવો દેવેભિઃ સમપૃક્ત રસમ્ । સુતઃ પવિત્રં પર્યેતિ રેભન્મિતેવ સદ્મ પશુમાન્તિ હોતા
તેની ઝડપી, સુવર્ણ ધારાઓ, પવિત્ર દેવે દેવો સાથે પોતાનો રસ ભેળવી દીધો છે; પિળાયેલો, ચાળણીને ફરતો, ગર્જના કરતો, બુદ્ધિશાળી યજમાન જેવો, પશુઓ સાથે ઘરમાં પ્રવેશે છે.
ભદ્રા વસ્ત્રા સમન્યા વસાનો મહાન્કવિર્નિવચનાનિ શંસન્ । આ વચ્યસ્વ ચમ્વોઃ પૂયમાનો વિચક્ષણો જાગૃવિર્દેવવીતૌ
શુભ વસ્ત્રો પહેરીને, મહાન કવિ પ્રશંસા કરે છે; હે પવિત્ર, મિશ્રણના પાત્રમાંથી, દૂરદ્રષ્ટા અને જાગૃત બની, દેવસભામાં પ્રસિદ્ધ થા.
સમુ પ્રિયો મૃજ્યતે સાનો અવ્યે યશસ્તરો યશસાં ક્ષૈતો અસ્મે । અભિ સ્વર ધન્વા પૂયમાનો યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
પ્રિય સોમ, અડગ શિખર પર શુદ્ધ થાય છે, સૌથી પ્રસિદ્ધ, અમારે માટે શ્રેષ્ઠ નામ ધરાવે છે; શુદ્ધ બની, મેદાનમાં ગુંજ, હે દેવો, હંમેશા અમને કલ્યાણથી રક્ષો.
પ્ર ગાયતાભ્યર્ચામ દેવાન્સોમં હિનોત મહતે ધનાય । સ્વાદુઃ પવાતે અતિ વારમવ્યમા સીદાતિ કલશં દેવયુર્નઃ
ચાલો, આપણે દેવતાઓનું ગાન કરીએ અને તેમનું સન્માન કરીએ. મહાન ધનની ઈચ્છાથી સોમને દબાવો. શુદ્ધ અને મીઠો સોમ દરેક છાણને પાર કરીને વહે છે; દેવતા અમારા માટે કલશ પર સ્થિર થાય.
ઇન્દુર્દેવાનામુપ સખ્યમાયન્સહસ્રધારઃ પવતે મદાય । નૃભિ સ્તવાનો અનુ ધામ પૂર્વમગન્નિન્દ્રં મહતે સૌભગાય
સોમનો બિંદુ દેવતાઓની મિત્રતા મેળવવા માટે હજારો ધારોમાં આનંદથી વહે છે. મનુષ્યો દ્વારા ગવાય છે, એ પૂર્વજોના માર્ગે ચાલે છે; એ ઇન્દ્ર સુધી મહાન શુભતા માટે પહોંચે છે.
સ્તોત્રે રાયે હરિરર્ષા પુનાન ઇન્દ્રં મદો ગચ્છતુ તે ભરાય । દેવૈર્યાહિ સરથં રાધો અચ્છા યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
સ્તુતિ અને ધનની ઈચ્છાથી શુદ્ધ થયેલો પીળો સોમ વહે છે; એ આનંદ તારો ભાગ બનીને તને, ઇન્દ્ર, મળે. દેવતાઓ સાથે તું દયાળુ રથ પર આવો; હંમેશા અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષા કરો.
પ્ર કાવ્યમુશનેવ બ્રુવાણો દેવો દેવાનાં જનિમા વિવક્તિ । મહિવ્રતઃ શુચિબન્ધુઃ પાવકઃ પદા વરાહો અભ્યેતિ રેભન્
ઉશનાસ જેવું કાવ્ય ગાતા, દેવતા દેવોના ઉત્પત્તિનું રહસ્ય ખુલ્લું કરે છે. મહાન સંકલ્પવાળો, શુદ્ધતાનો મિત્ર અને તેજસ્વી, એ વરાહ ગર્જના સાથે શક્તિપૂર્વક આગળ વધે છે.
પ્ર હંસાસસ્તૃપલં મન્યુમચ્છામાદસ્તં વૃષગણા અયાસુઃ । આઙ્ગૂષ્યં પવમાનં સખાયો દુર્મર્ષં સાકં પ્ર વદન્તિ વાણમ્
હંસો, તૃપ્ત અને ઉત્સાહી, આવી ગયા છે; વાછલાઓ પણ આવી પહોંચ્યા છે. મિત્રો સાથે મળીને દબાવવાની વાત કરે છે, એ અહેન્ય, અને વહેતા સોમના અવાજ સાથે.
સ રંહત ઉરુગાયસ્ય જૂતિં વૃથા ક્રીળન્તં મિમતે ન ગાવઃ । પરીણસં કૃણુતે તિગ્મશૃઙ્ગો દિવા હરિર્દદૃશે નક્તમૃજ્રઃ
એ વિશાળ સ્તુતિ તરફ દોડે છે; ગાયો તેની રમતમાં કદી માપી શકતી નથી. તીખા શિંગાવાળો એ ચક્કર લગાવે છે; પીળો સોમ દિવસે દેખાય છે, રાત્રે શુદ્ધ રહે છે.
ઇન્દુર્વાજી પવતે ગોન્યોઘા ઇન્દ્રે સોમઃ સહ ઇન્વન્મદાય । હન્તિ રક્ષો બાધતે પર્યરાતીર્વરિવઃ કૃણ્વન્વૃજનસ્ય રાજા
શક્તિશાળી સોમ, ગાયો જેવી પ્રચુરતા સાથે વહે છે; ઇન્દ્ર માટે દબાયેલો સોમ આનંદ અને બળ આપે છે. એ દુષ્ટને નાશ કરે છે, શત્રુઓને દૂર હાંકે છે, માર્ગ બનાવે છે, પ્રજાનો રાજા છે.
અધ ધારયા મધ્વા પૃચાનસ્તિરો રોમ પવતે અદ્રિદુગ્ધઃ । ઇન્દુરિન્દ્રસ્ય સખ્યં જુષાણો દેવો દેવસ્ય મત્સરો મદાય
પર્વત પરથી દબાવાઈ, મધ સાથે ભળીને, એ ઊન પર વહે છે. ઇન્દ્રની મિત્રતા પસંદ કરતો એ બિંદુ, દેવતા, આનંદ માટે વહે છે.
અભિ પ્રિયાણિ પવતે પુનાનો દેવો દેવાન્સ્વેન રસેન પૃઞ્ચન્ । ઇન્દુર્ધર્માણ્યૃતુથા વસાનો દશ ક્ષિપો અવ્યત સાનો અવ્યે
શુદ્ધ થતા દેવતા પોતાનો રસ વહાવીને દેવતાઓને પ્રિય વસ્તુથી ભરે છે. સોમ, નિયમ પ્રમાણે પોતે સજ્જ થઈ, અડગ શિખર પર દસ ધારા ફેલાવે છે.
વૃષા શોણો અભિકનિક્રદદ્ગા નદયન્નેતિ પૃથિવીમુત દ્યામ્ । ઇન્દ્રસ્યેવ વગ્નુરા શૃણ્વ આજૌ પ્રચેતયન્નર્ષતિ વાચમેમામ્
મજબૂત લાલ સોમ ઉંચે ગર્જના કરે છે, ધરતી અને આકાશ ધ્વનિત થાય છે. ઇન્દ્રની અગ્નિ જેવો એ યુદ્ધમાં સાંભળાય છે; જાગૃત રહી, એ વાણી ગર્જના સાથે વહે છે.