અપામિવેદૂર્મયસ્તર્તુરાણાઃ પ્ર મનીષા ઈરતે સોમમચ્છ । નમસ્યન્તીરુપ ચ યન્તિ સં ચા ચ વિશન્ત્યુશતીરુશન્તમ્
પાણીની તરંગો, ઉછળતી, પોતાની ભાવનાથી સોમ તરફ જાય છે. નમન કરીને, તેઓ નજીક આવે છે અને એક થાય છે; તેજસ્વી જળો તેજસ્વી સોમમાં પ્રવેશે છે.
તં મર્મૃજાનં મહિષં ન સાનાવંશું દુહન્ત્યુક્ષણં ગિરિષ્ઠામ્ । તં વાવશાનં મતયઃ સચન્તે ત્રિતો બિભર્તિ વરુણં સમુદ્રે
શુદ્ધ થયેલા, પર્વત પરના મહાબળવાન સોમને, જેમ ગાય દૂધ આપે તેમ, દૂધ આપે છે. વિચારો તેની સાથે જોડાય છે; ત્રિતે સમુદ્રમાં વરુણને ધારે છે.
ઇષ્યન્વાચમુપવક્તેવ હોતુઃ પુનાન ઇન્દો વિ ષ્યા મનીષામ્ । ઇન્દ્રશ્ચ યત્ક્ષયથઃ સૌભગાય સુવીર્યસ્ય પતયઃ સ્યામ
વાણીની ઇચ્છા રાખીને, જેમ સહાયક યજમાન માટે બોલે છે, તેમ, હે શુદ્ધ સોમ, તું સમજણ ફેલાવે છે. જયારે તું અને ઇન્દ્ર ભલા માટે એકસાથે રહો, ત્યારે અમને શૂરવીરતા આપ.
પ્ર સેનાનીઃ શૂરો અગ્રે રથાનાં ગવ્યન્નેતિ હર્ષતે અસ્ય સેના । ભદ્રાન્કૃણ્વન્નિન્દ્રહવાન્સખિભ્ય આ સોમો વસ્ત્રા રભસાનિ દત્તે
સેનાપતિ, શૂરવીર, રથોની આગળ ઊભો છે; તેની સેના ગાય મેળવવામાં ખુશ થાય છે. ઇન્દ્ર દ્વારા બોલાવેલો સોમ મિત્રો માટે શુભ ફળ આપે છે, ઉત્સાહથી સુંદર વસ્ત્ર આપે છે.
સમસ્ય હરિં હરયો મૃજન્ત્યશ્વહયૈરનિશિતં નમોભિઃ । આ તિષ્ઠતિ રથમિન્દ્રસ્ય સખા વિદ્વાઁ એના સુમતિં યાત્યચ્છ
તેના પીળા, ઘોડા ખેંચે તેવા, શ્રદ્ધાથી પીળા સોમને ધોઈ છે. તે ઇન્દ્રના રથ પર મિત્ર બની ઊભો છે, જ્ઞાની છે, અને સીધો શુભ ફળ તરફ જાય છે.
સ નો દેવ દેવતાતે પવસ્વ મહે સોમ પ્સરસ ઇન્દ્રપાનઃ । કૃણ્વન્નપો વર્ષયન્દ્યામુતેમામુરોરા નો વરિવસ્યા પુનાનઃ
હે દેવ, અમારે માટે, ઇન્દ્રના પાન માટે વહેતા સોમ, તું પવિત્ર થા, અમારે માટે મહાન સમૃદ્ધિ લા. પાણી ઉત્પન્ન કર, આકાશમાં વરસાદ પાડી, આ વિશાળ જગ્યા અમારે માટે શુદ્ધ કર.
અજીતયેઽહતયે પવસ્વ સ્વસ્તયે સર્વતાતયે બૃહતે । તદુશન્તિ વિશ્વ ઇમે સખાયસ્તદહં વશ્મિ પવમાન સોમ
વિજય માટે, અહાનિકારકતા માટે, કલ્યાણ માટે, સર્વત્ર રક્ષા માટે, મહાનતા માટે તું પવિત્ર થા. બધા મિત્રો એનું સ્તુતિ કરે છે, અને હું પણ, હે પવિત્ર સોમ, એ જ કહું છું.
સોમઃ પવતે જનિતા મતીનાં જનિતા દિવો જનિતા પૃથિવ્યાઃ । જનિતાગ્નેર્જનિતા સૂર્યસ્ય જનિતેન્દ્રસ્ય જનિતોત વિષ્ણોઃ
સોમ પવિત્ર થાય છે, તે વિચારોનો જનક છે, આકાશનો જનક છે, પૃથ્વીનો જનક છે, અગ્નિનો જનક છે, સૂર્યનો જનક છે, ઇન્દ્રનો જનક છે અને વિષ્ણુનો પણ જનક છે.
બ્રહ્મા દેવાનાં પદવીઃ કવીનામૃષિર્વિપ્રાણાં મહિષો મૃગાણામ્ । શ્યેનો ગૃધ્રાણાં સ્વધિતિર્વનાનાં સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્
દેવોમાં પુરોહિત, ઋષિમાં માર્ગદર્શક, વિદ્વાનોમાં દ્રષ્ટા, પશુઓમાં વાછરડો, ગૃધ્રોમાં શ્યેન, વનસ્પતિઓમાં પોષક—સોમ ગર્જના સાથે પવિત્રતાને પાર કરે છે.
પ્રાવીવિપદ્વાચ ઊર્મિં ન સિન્ધુર્ગિરઃ સોમઃ પવમાનો મનીષાઃ । અન્તઃ પશ્યન્વૃજનેમાવરાણ્યા તિષ્ઠતિ વૃષભો ગોષુ જાનન્
તેની વાણી નદીની તરંગ જેવી વ્યાપી છે; પવિત્ર સોમના વિચારો ગીત જેવા છે. અંદર જોઈને, તે નીચા અને ઊંચા ઓળખે છે; વાછરડો ગાયોમાં ઊભો રહી જાણે છે.
સ મત્સરઃ પૃત્સુ વન્વન્નવાતઃ સહસ્રરેતા અભિ વાજમર્ષ । ઇન્દ્રાયેન્દો પવમાનો મનીષ્યંશોરૂર્મિમીરય ગા ઇષણ્યન્
એ આનંદદાયક, યુદ્ધમાં વિજયી, નવી તાકાતવાળો, હજારો ધારો ધરાવતો, ઇનામ સુધી પહોંચે છે. હે ઇન્દ્ર માટે પવિત્ર થયેલા સોમ, તરંગ ઉઠાવ, ગાય અને સંપત્તિ મેળવ.
પરિ પ્રિયઃ કલશે દેવવાત ઇન્દ્રાય સોમો રણ્યો મદાય । સહસ્રધારઃ શતવાજ ઇન્દુર્વાજી ન સપ્તિઃ સમના જિગાતિ
પ્રિય સોમ, પાત્રમાં, દૈવી પવનથી ચાલે છે, ઇન્દ્ર માટે આનંદદાયક છે. હજારો ધારો અને સો ઇનામ સાથે, એ તપકો, વિજયી જેવો, પોતાની ટીમ સાથે સ્પર્ધા જીતી જાય છે.
સ પૂર્વ્યો વસુવિજ્જાયમાનો મૃજાનો અપ્સુ દુદુહાનો અદ્રૌ । અભિશસ્તિપા ભુવનસ્ય રાજા વિદદ્ગાતું બ્રહ્મણે પૂયમાનઃ
પ્રાચીન અને ધન આપનાર એવા સોમ, જ્યારે જન્મે છે ત્યારે પાણીમાં શુદ્ધ થાય છે, પથ્થર પર વહે છે; એ શાપોથી રક્ષક છે, જગતનો રાજા છે, અને શુદ્ધ થઈને યજમાનને સ્તુતિ આપે છે.
ત્વયા હિ નઃ પિતરઃ સોમ પૂર્વે કર્માણિ ચક્રુઃ પવમાન ધીરાઃ । વન્વન્નવાતઃ પરિધીઁરપોર્ણુ વીરેભિરશ્વૈર્મઘવા ભવા નઃ
હે પવિત્ર સોમ, તારા દ્વારા આપણા પૂર્વજોએ બુદ્ધિપૂર્વક સારા કાર્યો કર્યા હતા; દુશ્મનને હરાવી, બધાં અવરોધો પાર કરી, હે મહાદાતા, તું અમને વીર અને ઘોડાઓ સાથે મળીને આશીર્વાદ આપ.
યથાપવથા મનવે વયોધા અમિત્રહા વરિવોવિદ્ધવિષ્માન્ । એવા પવસ્વ દ્રવિણં દધાન ઇન્દ્રે સં તિષ્ઠ જનયાયુધાનિ
જેમ તું મનુ માટે શક્તિ આપનાર બનીને, દુશ્મનને હરાવનાર અને માર્ગ જાણનાર બની વહ્યો હતો, તેમ હવે પણ ધન લઈને વહે, ઇન્દ્ર સાથે મજબૂત ઊભો રહી, અને શસ્ત્રો ઉત્પન્ન કર.
પવસ્વ સોમ મધુમાઁ ઋતાવાપો વસાનો અધિ સાનો અવ્યે । અવ દ્રોણાનિ ઘૃતવાન્તિ સીદ મદિન્તમો મત્સર ઇન્દ્રપાનઃ
હે સોમ, સત્યથી મીઠો બની, પાણીમાં લપેટાઈ, અડગ શિખર પર વહે; ઘીથી ભરેલા પાત્રોમાં ઊતરી જા, સૌથી મદમસ્ત બની, ઇન્દ્રને પીવા માટે આતુર થા.
વૃષ્ટિં દિવઃ શતધારઃ પવસ્વ સહસ્રસા વાજયુર્દેવવીતૌ । સં સિન્ધુભિઃ કલશે વાવશાનઃ સમુસ્રિયાભિઃ પ્રતિરન્ન આયુઃ
આકાશમાંથી વરસાદ વરસાવ, સો ધારા અને હજાર બળવાળો બની, દેવસભામાં વિજય આપનાર બની; નદીઓ સાથે ભળી, પાત્રમાં પ્રવેશ, ધારો સાથે જીવનને પોષણ આપ.
એષ સ્ય સોમો મતિભિઃ પુનાનોઽત્યો ન વાજી તરતીદરાતીઃ । પયો ન દુગ્ધમદિતેરિષિરમુર્વિવ ગાતુઃ સુયમો ન વોળ્હા
આ સોમ, વિચારો દ્વારા શુદ્ધ થયેલો, ઘોડા જેવો દોડતો, દુશ્મનોને હરાવે છે; ગાયનું દૂધ જેમ વહે છે તેમ, ઝડપથી વહે છે, અને સુશિક્ષિત વાહક જેવો માર્ગને વિશાળ કરે છે.
સ્વાયુધઃ સોતૃભિઃ પૂયમાનોઽભ્યર્ષ ગુહ્યં ચારુ નામ । અભિ વાજં સપ્તિરિવ શ્રવસ્યાભિ વાયુમભિ ગા દેવ સોમ
પોતાના શસ્ત્રોથી સજ્જ, પિળનારાઓ સાથે શુદ્ધ થઈ, આગળ વધ, સુંદર અને ગુપ્ત નામ પ્રગટ કર; વિજયી રથ જેવો, કીર્તિ માટે, પવન પાસે જા, ગાયો પાસે જા, હે દેવ સોમ.
શિશું જજ્ઞાનં હર્યતં મૃજન્તિ શુમ્ભન્તિ વહ્નિં મરુતો ગણેન । કવિર્ગીર્ભિઃ કાવ્યેના કવિઃ સન્સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્
મરુતોની ટોળકી નવા જન્મેલા, સુવર્ણ જેવા બાળક અગ્નિને સાફ કરે છે, શોભાવે છે; કવિ પોતાના શબ્દો અને કાવ્યથી, સોમ, ગર્જન કરી, ચાળણીમાંથી પસાર થાય છે.
ઋષિમના ય ઋષિકૃત્સ્વર્ષાઃ સહસ્રણીથઃ પદવીઃ કવીનામ્ । તૃતીયં ધામ મહિષઃ સિષાસન્સોમો વિરાજમનુ રાજતિ ષ્ટુપ્
જેનું મન ઋષિ જેવું છે, જે ઋષિઓને ઉત્પન્ન કરે છે, પ્રકાશથી ચમકે છે, હજાર માર્ગ દર્શાવે છે, તે ઋષિઓના માર્ગે ચાલે છે; ત્રીજું સ્થાન શોધતો, વાછરડો સોમ તેજથી ચમકે છે.
ચમૂષચ્છ્યેનઃ શકુનો વિભૃત્વા ગોવિન્દુર્દ્રપ્સ આયુધાનિ બિભ્રત્ । અપામૂર્મિં સચમાનઃ સમુદ્રં તુરીયં ધામ મહિષો વિવક્તિ
શ્યેન, પક્ષી, પિળવાની પથ્થરો લઈને, ગાય શોધનાર, ટીપું, શસ્ત્રો લઈને; પાણીની તરંગ સાથે જોડાઈ, સમુદ્રમાં, વાછરડો ચોથું સ્થાન જુદું પાડે છે.
મર્યો ન શુભ્રસ્તન્વં મૃજાનોઽત્યો ન સૃત્વા સનયે ધનાનામ્ । વૃષેવ યૂથા પરિ કોશમર્ષન્કનિક્રદચ્ચમ્વોરા વિવેશ
ઉજળો યુવાન જેવો, પોતાને સાફ કરે છે, ધન મેળવવા દોડતો ઘોડો જેવો; વાછરડા જેવો, ટોળા સાથે પાત્રને ફરતો, ગર્જના કરે છે અને મિશ્રણના પાત્રમાં પ્રવેશ કરે છે.
પવસ્વેન્દો પવમાનો મહોભિઃ કનિક્રદત્પરિ વારાણ્યર્ષ । ક્રીળઞ્ચમ્વોરા વિશ પૂયમાન ઇન્દ્રં તે રસો મદિરો મમત્તુ
વહે, હે ઇંદુ, પવિત્ર બની, મહાન શક્તિઓ સાથે, ગર્જના કરતો અવરોધો પાર કર; મિશ્રણના પાત્રમાં રમતો, શુદ્ધ થઈ, તારો મદમસ્ત રસ ઇન્દ્રને આનંદિત કરે.
પ્રાસ્ય ધારા બૃહતીરસૃગ્રન્નક્તો ગોભિઃ કલશાઁ આ વિવેશ । સામ કૃણ્વન્સામન્યો વિપશ્ચિત્ક્રન્દન્નેત્યભિ સખ્યુર્ન જામિમ્
તારી વિશાળ ધારાઓ વહે છે, રાત્રે તું ગાય સાથે પાત્રોમાં પ્રવેશ કરે છે; સંગીત કરતો, બુદ્ધિશાળી, ઊંચે ગાવતો, તું મિત્રતા માટે આવે છે, શત્રુતા માટે નહીં.
અપઘ્નન્નેષિ પવમાન શત્રૂન્પ્રિયાં ન જારો અભિગીત ઇન્દુઃ । સીદન્વનેષુ શકુનો ન પત્વા સોમઃ પુનાનઃ કલશેષુ સત્તા
શત્રુઓને દૂર હટાવતો, હે પવિત્ર સોમ, તું આગળ વધે છે, જેમ પ્રિય પતિ ગીતમાં વખાણાય છે; જંગલમાં પક્ષી જેવો બેઠો, શુદ્ધ સોમ પાત્રોમાં આરામ કરે છે.
આ તે રુચઃ પવમાનસ્ય સોમ યોષેવ યન્તિ સુદુઘાઃ સુધારાઃ । હરિરાનીતઃ પુરુવારો અપ્સ્વચિક્રદત્કલશે દેવયૂનામ્
પવિત્ર સોમની તેજસ્વી ધારાઓ તારી પાસે આવે છે, જેમ દૂધાળ ગાયો પત્ની પાસે જાય છે; પીળો, બહુ વાર બોલાવેલો, પાણીમાં લાવવામાં આવ્યો છે અને દેવોના પાત્રમાં ગર્જના કરે છે.
અસ્ય પ્રેષા હેમના પૂયમાનો દેવો દેવેભિઃ સમપૃક્ત રસમ્ । સુતઃ પવિત્રં પર્યેતિ રેભન્મિતેવ સદ્મ પશુમાન્તિ હોતા
તેની ઝડપી, સુવર્ણ ધારાઓ, પવિત્ર દેવે દેવો સાથે પોતાનો રસ ભેળવી દીધો છે; પિળાયેલો, ચાળણીને ફરતો, ગર્જના કરતો, બુદ્ધિશાળી યજમાન જેવો, પશુઓ સાથે ઘરમાં પ્રવેશે છે.
ભદ્રા વસ્ત્રા સમન્યા વસાનો મહાન્કવિર્નિવચનાનિ શંસન્ । આ વચ્યસ્વ ચમ્વોઃ પૂયમાનો વિચક્ષણો જાગૃવિર્દેવવીતૌ
શુભ વસ્ત્રો પહેરીને, મહાન કવિ પ્રશંસા કરે છે; હે પવિત્ર, મિશ્રણના પાત્રમાંથી, દૂરદ્રષ્ટા અને જાગૃત બની, દેવસભામાં પ્રસિદ્ધ થા.
સમુ પ્રિયો મૃજ્યતે સાનો અવ્યે યશસ્તરો યશસાં ક્ષૈતો અસ્મે । અભિ સ્વર ધન્વા પૂયમાનો યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
પ્રિય સોમ, અડગ શિખર પર શુદ્ધ થાય છે, સૌથી પ્રસિદ્ધ, અમારે માટે શ્રેષ્ઠ નામ ધરાવે છે; શુદ્ધ બની, મેદાનમાં ગુંજ, હે દેવો, હંમેશા અમને કલ્યાણથી રક્ષો.