ઉત પ્ર પિપ્ય ઊધરઘ્ન્યાયા ઇન્દુર્ધારાભિઃ સચતે સુમેધાઃ । મૂર્ધાનં ગાવઃ પયસા ચમૂષ્વભિ શ્રીણન્તિ વસુભિર્ન નિક્તૈઃ
વિદ્વાન ઇંદુ પોષક ગાયના સ્તનને ધારો વડે ભરાવે છે. ગાયો દૂધથી પાત્રોમાં શીર્ષને ચોપડે છે, ધનથી જેમ ચોપડવું.
સ નો દેવેભિઃ પવમાન રદેન્દો રયિમશ્વિનં વાવશાનઃ । રથિરાયતામુશતી પુરંધિરસ્મદ્ર્યગા દાવને વસૂનામ્
દેવતાઓ સાથે, પવમાન ઇંદુ, અમને અશ્વિનીકુમારો જેવું ધન આપો. દયાળુ, ઝડપી અને ધન આપનાર, અમારે માટે દેવતાઓનું ધન લાવે.
નૂ નો રયિમુપ માસ્વ નૃવન્તં પુનાનો વાતાપ્યં વિશ્વશ્ચન્દ્રમ્ । પ્ર વન્દિતુરિન્દો તાર્યાયુઃ પ્રાતર્મક્ષૂ ધિયાવસુર્જગમ્યાત્
હવે અમને પુરુષોથી ભરપૂર, સર્વે રીતે આનંદદાયક ધન આપો, શુદ્ધ થતો. ઇંદુ, સ્તુતિ પામનાર, અમારું આયુષ્ય વધાર. બુદ્ધિશાળી, ઝડપી, સવારે વિચાર સાથે અમારી પાસે આવે.
અધિ યદસ્મિન્વાજિનીવ શુભ સ્પર્ધન્તે ધિયઃ સૂર્યે ન વિશઃ । અપો વૃણાનઃ પવતે કવીયન્વ્રજં ન પશુવર્ધનાય મન્મ
જ્યારે આમાં, વિજય માટે, વિચારોએ સ્પર્ધા કરી, જેમ સૂર્ય પાસે જાતિઓ કરે છે, ત્યારે કવિ, પાણી પસંદ કરીને, ગાયોની વૃદ્ધિ માટે, પોતાના સ્તુતિ સાથે વહે છે.
દ્વિતા વ્યૂર્ણ્વન્નમૃતસ્ય ધામ સ્વર્વિદે ભુવનાનિ પ્રથન્ત । ધિયઃ પિન્વાનાઃ સ્વસરે ન ગાવ ઋતાયન્તીરભિ વાવશ્ર ઇન્દુમ્
તમે બે રીતે અમૃત લોકને ખુલ્લો કરો છો, પ્રકાશ શોધનાર માટે બધા લોક વિસ્તરે છે. સારા વિચારો, જેમ ગાયો પોતાના મેદાનમાં જાય છે, તેમ સત્યના માર્ગે ચાલીને, સોમના તપકાં પાસે આવે છે.
પરિ યત્કવિઃ કાવ્યા ભરતે શૂરો ન રથો ભુવનાનિ વિશ્વા । દેવેષુ યશો મર્તાય ભૂષન્દક્ષાય રાયઃ પુરુભૂષુ નવ્યઃ
જ્યારે પ્રેરિત કવિ પોતાની કૃતિઓ રજૂ કરે છે, તેવું છે કે શૂરવીર પોતાનો રથ હંકારે અને બધા લોકમાં ફરે છે. દેવોમાં તે યશ લાવે છે અને મનુષ્યોને નવાં નવાં ધનથી શોભા આપે છે.
શ્રિયે જાતઃ શ્રિય આ નિરિયાય શ્રિયં વયો જરિતૃભ્યો દધાતિ । શ્રિયં વસાના અમૃતત્વમાયન્ભવન્તિ સત્યા સમિથા મિતદ્રૌ
જે શોભા માટે જન્મ્યો છે, તે શોભાથી આગળ વધે છે; તે ગાયકને સુંદર તાકાત આપે છે. શોભા ધારણ કરીને, તેઓ અમરતા મેળવે છે; સભામાં સાચા રહી, બે મિત્ર એક થાય છે.
ઇષમૂર્જમભ્યર્ષાશ્વં ગામુરુ જ્યોતિઃ કૃણુહિ મત્સિ દેવાન્ । વિશ્વાનિ હિ સુષહા તાનિ તુભ્યં પવમાન બાધસે સોમ શત્રૂન્
પોષણ અને તાકાત મેળવ, ઘોડો અને ગાય લાવ, પ્રકાશ ફેલાવ અને દેવોમાં આનંદ માણ. હે પવિત્ર સોમ, તું બધાં દુશ્મનોને દૂર કરે છે, આ બધું તારા માટે સહેલું છે.
કનિક્રન્તિ હરિરા સૃજ્યમાનઃ સીદન્વનસ્ય જઠરે પુનાનઃ । નૃભિર્યતઃ કૃણુતે નિર્ણિજં ગા અતો મતીર્જનયત સ્વધાભિઃ
પીળો સોમ આગળ વધે છે, કાઠના પેટમાં પોતે શુદ્ધ થાય છે. જ્યારે મનુષ્યો તેને દબાવે છે, ત્યારે તે રસ્તો સાફ કરે છે; તેની પોતાની શક્તિથી ઉત્તમ વિચારો જન્મે છે.
હરિઃ સૃજાનઃ પથ્યામૃતસ્યેયર્તિ વાચમરિતેવ નાવમ્ । દેવો દેવાનાં ગુહ્યાનિ નામાવિષ્કૃણોતિ બર્હિષિ પ્રવાચે
પીળો સોમ મુક્ત થઈ અમૃતના માર્ગે ચાલે છે; તે પાણી પર નાવ જેવી અવાજ કરે છે. દેવ દેવોના ગુપ્ત નામ ખુલ્લા કરે છે, જે હું પવિત્ર કુશ પર બોલું છું.
અપામિવેદૂર્મયસ્તર્તુરાણાઃ પ્ર મનીષા ઈરતે સોમમચ્છ । નમસ્યન્તીરુપ ચ યન્તિ સં ચા ચ વિશન્ત્યુશતીરુશન્તમ્
પાણીની તરંગો, ઉછળતી, પોતાની ભાવનાથી સોમ તરફ જાય છે. નમન કરીને, તેઓ નજીક આવે છે અને એક થાય છે; તેજસ્વી જળો તેજસ્વી સોમમાં પ્રવેશે છે.
તં મર્મૃજાનં મહિષં ન સાનાવંશું દુહન્ત્યુક્ષણં ગિરિષ્ઠામ્ । તં વાવશાનં મતયઃ સચન્તે ત્રિતો બિભર્તિ વરુણં સમુદ્રે
શુદ્ધ થયેલા, પર્વત પરના મહાબળવાન સોમને, જેમ ગાય દૂધ આપે તેમ, દૂધ આપે છે. વિચારો તેની સાથે જોડાય છે; ત્રિતે સમુદ્રમાં વરુણને ધારે છે.
ઇષ્યન્વાચમુપવક્તેવ હોતુઃ પુનાન ઇન્દો વિ ષ્યા મનીષામ્ । ઇન્દ્રશ્ચ યત્ક્ષયથઃ સૌભગાય સુવીર્યસ્ય પતયઃ સ્યામ
વાણીની ઇચ્છા રાખીને, જેમ સહાયક યજમાન માટે બોલે છે, તેમ, હે શુદ્ધ સોમ, તું સમજણ ફેલાવે છે. જયારે તું અને ઇન્દ્ર ભલા માટે એકસાથે રહો, ત્યારે અમને શૂરવીરતા આપ.
પ્ર સેનાનીઃ શૂરો અગ્રે રથાનાં ગવ્યન્નેતિ હર્ષતે અસ્ય સેના । ભદ્રાન્કૃણ્વન્નિન્દ્રહવાન્સખિભ્ય આ સોમો વસ્ત્રા રભસાનિ દત્તે
સેનાપતિ, શૂરવીર, રથોની આગળ ઊભો છે; તેની સેના ગાય મેળવવામાં ખુશ થાય છે. ઇન્દ્ર દ્વારા બોલાવેલો સોમ મિત્રો માટે શુભ ફળ આપે છે, ઉત્સાહથી સુંદર વસ્ત્ર આપે છે.
સમસ્ય હરિં હરયો મૃજન્ત્યશ્વહયૈરનિશિતં નમોભિઃ । આ તિષ્ઠતિ રથમિન્દ્રસ્ય સખા વિદ્વાઁ એના સુમતિં યાત્યચ્છ
તેના પીળા, ઘોડા ખેંચે તેવા, શ્રદ્ધાથી પીળા સોમને ધોઈ છે. તે ઇન્દ્રના રથ પર મિત્ર બની ઊભો છે, જ્ઞાની છે, અને સીધો શુભ ફળ તરફ જાય છે.
સ નો દેવ દેવતાતે પવસ્વ મહે સોમ પ્સરસ ઇન્દ્રપાનઃ । કૃણ્વન્નપો વર્ષયન્દ્યામુતેમામુરોરા નો વરિવસ્યા પુનાનઃ
હે દેવ, અમારે માટે, ઇન્દ્રના પાન માટે વહેતા સોમ, તું પવિત્ર થા, અમારે માટે મહાન સમૃદ્ધિ લા. પાણી ઉત્પન્ન કર, આકાશમાં વરસાદ પાડી, આ વિશાળ જગ્યા અમારે માટે શુદ્ધ કર.
અજીતયેઽહતયે પવસ્વ સ્વસ્તયે સર્વતાતયે બૃહતે । તદુશન્તિ વિશ્વ ઇમે સખાયસ્તદહં વશ્મિ પવમાન સોમ
વિજય માટે, અહાનિકારકતા માટે, કલ્યાણ માટે, સર્વત્ર રક્ષા માટે, મહાનતા માટે તું પવિત્ર થા. બધા મિત્રો એનું સ્તુતિ કરે છે, અને હું પણ, હે પવિત્ર સોમ, એ જ કહું છું.
સોમઃ પવતે જનિતા મતીનાં જનિતા દિવો જનિતા પૃથિવ્યાઃ । જનિતાગ્નેર્જનિતા સૂર્યસ્ય જનિતેન્દ્રસ્ય જનિતોત વિષ્ણોઃ
સોમ પવિત્ર થાય છે, તે વિચારોનો જનક છે, આકાશનો જનક છે, પૃથ્વીનો જનક છે, અગ્નિનો જનક છે, સૂર્યનો જનક છે, ઇન્દ્રનો જનક છે અને વિષ્ણુનો પણ જનક છે.
બ્રહ્મા દેવાનાં પદવીઃ કવીનામૃષિર્વિપ્રાણાં મહિષો મૃગાણામ્ । શ્યેનો ગૃધ્રાણાં સ્વધિતિર્વનાનાં સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્
દેવોમાં પુરોહિત, ઋષિમાં માર્ગદર્શક, વિદ્વાનોમાં દ્રષ્ટા, પશુઓમાં વાછરડો, ગૃધ્રોમાં શ્યેન, વનસ્પતિઓમાં પોષક—સોમ ગર્જના સાથે પવિત્રતાને પાર કરે છે.
પ્રાવીવિપદ્વાચ ઊર્મિં ન સિન્ધુર્ગિરઃ સોમઃ પવમાનો મનીષાઃ । અન્તઃ પશ્યન્વૃજનેમાવરાણ્યા તિષ્ઠતિ વૃષભો ગોષુ જાનન્
તેની વાણી નદીની તરંગ જેવી વ્યાપી છે; પવિત્ર સોમના વિચારો ગીત જેવા છે. અંદર જોઈને, તે નીચા અને ઊંચા ઓળખે છે; વાછરડો ગાયોમાં ઊભો રહી જાણે છે.
સ મત્સરઃ પૃત્સુ વન્વન્નવાતઃ સહસ્રરેતા અભિ વાજમર્ષ । ઇન્દ્રાયેન્દો પવમાનો મનીષ્યંશોરૂર્મિમીરય ગા ઇષણ્યન્
એ આનંદદાયક, યુદ્ધમાં વિજયી, નવી તાકાતવાળો, હજારો ધારો ધરાવતો, ઇનામ સુધી પહોંચે છે. હે ઇન્દ્ર માટે પવિત્ર થયેલા સોમ, તરંગ ઉઠાવ, ગાય અને સંપત્તિ મેળવ.
પરિ પ્રિયઃ કલશે દેવવાત ઇન્દ્રાય સોમો રણ્યો મદાય । સહસ્રધારઃ શતવાજ ઇન્દુર્વાજી ન સપ્તિઃ સમના જિગાતિ
પ્રિય સોમ, પાત્રમાં, દૈવી પવનથી ચાલે છે, ઇન્દ્ર માટે આનંદદાયક છે. હજારો ધારો અને સો ઇનામ સાથે, એ તપકો, વિજયી જેવો, પોતાની ટીમ સાથે સ્પર્ધા જીતી જાય છે.
સ પૂર્વ્યો વસુવિજ્જાયમાનો મૃજાનો અપ્સુ દુદુહાનો અદ્રૌ । અભિશસ્તિપા ભુવનસ્ય રાજા વિદદ્ગાતું બ્રહ્મણે પૂયમાનઃ
પ્રાચીન અને ધન આપનાર એવા સોમ, જ્યારે જન્મે છે ત્યારે પાણીમાં શુદ્ધ થાય છે, પથ્થર પર વહે છે; એ શાપોથી રક્ષક છે, જગતનો રાજા છે, અને શુદ્ધ થઈને યજમાનને સ્તુતિ આપે છે.
ત્વયા હિ નઃ પિતરઃ સોમ પૂર્વે કર્માણિ ચક્રુઃ પવમાન ધીરાઃ । વન્વન્નવાતઃ પરિધીઁરપોર્ણુ વીરેભિરશ્વૈર્મઘવા ભવા નઃ
હે પવિત્ર સોમ, તારા દ્વારા આપણા પૂર્વજોએ બુદ્ધિપૂર્વક સારા કાર્યો કર્યા હતા; દુશ્મનને હરાવી, બધાં અવરોધો પાર કરી, હે મહાદાતા, તું અમને વીર અને ઘોડાઓ સાથે મળીને આશીર્વાદ આપ.
યથાપવથા મનવે વયોધા અમિત્રહા વરિવોવિદ્ધવિષ્માન્ । એવા પવસ્વ દ્રવિણં દધાન ઇન્દ્રે સં તિષ્ઠ જનયાયુધાનિ
જેમ તું મનુ માટે શક્તિ આપનાર બનીને, દુશ્મનને હરાવનાર અને માર્ગ જાણનાર બની વહ્યો હતો, તેમ હવે પણ ધન લઈને વહે, ઇન્દ્ર સાથે મજબૂત ઊભો રહી, અને શસ્ત્રો ઉત્પન્ન કર.
પવસ્વ સોમ મધુમાઁ ઋતાવાપો વસાનો અધિ સાનો અવ્યે । અવ દ્રોણાનિ ઘૃતવાન્તિ સીદ મદિન્તમો મત્સર ઇન્દ્રપાનઃ
હે સોમ, સત્યથી મીઠો બની, પાણીમાં લપેટાઈ, અડગ શિખર પર વહે; ઘીથી ભરેલા પાત્રોમાં ઊતરી જા, સૌથી મદમસ્ત બની, ઇન્દ્રને પીવા માટે આતુર થા.
વૃષ્ટિં દિવઃ શતધારઃ પવસ્વ સહસ્રસા વાજયુર્દેવવીતૌ । સં સિન્ધુભિઃ કલશે વાવશાનઃ સમુસ્રિયાભિઃ પ્રતિરન્ન આયુઃ
આકાશમાંથી વરસાદ વરસાવ, સો ધારા અને હજાર બળવાળો બની, દેવસભામાં વિજય આપનાર બની; નદીઓ સાથે ભળી, પાત્રમાં પ્રવેશ, ધારો સાથે જીવનને પોષણ આપ.
એષ સ્ય સોમો મતિભિઃ પુનાનોઽત્યો ન વાજી તરતીદરાતીઃ । પયો ન દુગ્ધમદિતેરિષિરમુર્વિવ ગાતુઃ સુયમો ન વોળ્હા
આ સોમ, વિચારો દ્વારા શુદ્ધ થયેલો, ઘોડા જેવો દોડતો, દુશ્મનોને હરાવે છે; ગાયનું દૂધ જેમ વહે છે તેમ, ઝડપથી વહે છે, અને સુશિક્ષિત વાહક જેવો માર્ગને વિશાળ કરે છે.
સ્વાયુધઃ સોતૃભિઃ પૂયમાનોઽભ્યર્ષ ગુહ્યં ચારુ નામ । અભિ વાજં સપ્તિરિવ શ્રવસ્યાભિ વાયુમભિ ગા દેવ સોમ
પોતાના શસ્ત્રોથી સજ્જ, પિળનારાઓ સાથે શુદ્ધ થઈ, આગળ વધ, સુંદર અને ગુપ્ત નામ પ્રગટ કર; વિજયી રથ જેવો, કીર્તિ માટે, પવન પાસે જા, ગાયો પાસે જા, હે દેવ સોમ.
શિશું જજ્ઞાનં હર્યતં મૃજન્તિ શુમ્ભન્તિ વહ્નિં મરુતો ગણેન । કવિર્ગીર્ભિઃ કાવ્યેના કવિઃ સન્સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્
મરુતોની ટોળકી નવા જન્મેલા, સુવર્ણ જેવા બાળક અગ્નિને સાફ કરે છે, શોભાવે છે; કવિ પોતાના શબ્દો અને કાવ્યથી, સોમ, ગર્જન કરી, ચાળણીમાંથી પસાર થાય છે.