રાજા સિન્ધૂનામ્ પવતે પતિર્ દિવ ઋતસ્ય યાતિ પથિભિઃ કનિક્રદત્ । સહસ્રધારઃ પરિ ષિચ્યતે હરિઃ પુનાનો વાચꣳ જનયન્ન્ ઉપાવસુઃ
નદીઓના રાજા, સ્વર્ગના સ્વામી, સત્યના માર્ગે ગર્જનાભેર આગળ વધે છે. હજારો ધારોવાળો, પીળો રંગ ધરાવતો, સર્વત્ર વહે છે, શુદ્ધ થતો જાય છે અને ધન આપનાર છે. એ વાણી ઉત્પન્ન કરે છે.
પવમાન મહ્ય્ અર્ણો વિ ધાવસિ સૂરો ન ચિત્રો અવ્યયાનિ પવ્યયા । ગભસ્તિપૂતો નૃભિર્ અદ્રિભિઃ સુતો મહે વાજાય ધન્યાય ધન્વસિ
પવિત્ર કરનાર, મહાન તરંગ, તું સૂર્ય જેવો અજોડ તેજ ધરાવતો, અવિરત વહે છે. તારા કિરણોથી શુદ્ધ થયેલો, પથ્થર વડે દબાવેલો, તું પુરુષાર્થ, સુખ અને ધનની પ્રાપ્તિ માટે વહે છે.
ઇષમ્ ઊર્જમ્ પવમાનાભ્ય્ અર્ષસિ શ્યેનો ન વꣳસુ કલશેષુ સીદસિ । ઇન્દ્રાય મદ્વા મદ્યો મદઃ સુતો દિવો વિષ્ટમ્ભ ઉપમો વિચક્ષણઃ
પવિત્ર કરનાર, તું પોષણ અને તાકાત માટે વહે છે; શ્યેન પંખી જેમ પોતાના ઘરમાં વસે છે, તેમ તું કલશોમાં સ્થિર થાય છે. ઇન્દ્ર માટે દબાવેલી, આનંદ આપતી તે દ્રવ તારો આનંદ છે—ઉચ્ચ, બુદ્ધિશાળી, આકાશને આધાર આપનાર.
સપ્ત સ્વસારો અભિ માતરઃ શિશુꣳ નવꣳ જજ્ઞાનꣳ જેન્યꣳ વિપશ્ચિતમ્ । અપાꣳ ગન્ધર્વꣳ દિવ્યꣳ નૃચક્ષસꣳ સોમꣳ વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય રાજસે
સાત બહેનો અને માતાઓએ મળીને નવજાત, આશ્ચર્યજનક અને બુદ્ધિશાળી બાળકને જન્મ આપ્યો—પાણીમાં વસતો, દેવગાંધીર્વ, સૌને દેખાય એવો, સર્વ જગતનો રાજા, એ સોમ છે.
ઈશાન ઇમા ભુવનાનિ વીયસે યુજાન ઇન્દો હરિતઃ સુપર્ણ્યઃ । તાસ્ તે ક્ષરન્તુ મધુમદ્ ઘૃતમ્ પયસ્ તવ વ્રતે સોમ તિષ્ઠન્તુ કૃષ્ટયઃ
હે સોમ, તું આ બધાં લોકોએ વધારવા માટે સંભાળે છે, અને તું હરિત પાંખવાળાંઓને જોડે છે. તેઓ તારા માટે મધમેળ ઘી અને દૂધ વહાવે એવી ઈચ્છા છે. તારી આજ્ઞાથી, હે સોમ, બધા લોકો સ્થિર રહે.
ત્વꣳ નૃચક્ષા અસિ સોમ વિશ્વતઃ પવમાન વૃષભ તા વિ ધાવસિ । સ નઃ પવસ્વ વસુમદ્ ધિરણ્યવદ્ વયꣳ સ્યામ ભુવનેષુ જીવસે
હે પવિત્ર સોમ, તું બધાંમાં સર્વત્ર જોનાર છે, અને તું સર્વત્ર દોડે છે. તું અમારે માટે ધન અને સોનુ લાવતો વહે, જેથી અમે આ લોકોમાં લાંબું જીવન જીવી શકીએ.
ગોવિત્ પવસ્વ વસુવિદ્ ધિરણ્યવિદ્ રેતોધા ઇન્દો ભુવનેષ્વ્ અર્પિતઃ । ત્વꣳ સુવીરો અસિ સોમ વિશ્વવિત્ તꣳ ત્વા વિપ્રા ઉપ ગિરેમ આસતે
હે સોમ, તું ગાયો, ધન અને સોનુ આપનારો છે, બીજ ધરાવનારો અને લોકોમાં સ્થિર છે. તું બલવાન અને સર્વજ્ઞ છે. એવા તને જ્ઞાની લોકો ભેગા થઈને સ્તુતિ કરે છે.
ઉન્ મધ્વ ઊર્મિર્ વનના અતિષ્ઠિપદ્ અપો વસાનો મહિષો વિ ગાહતે । રાજા પવિત્રરથો વાજમ્ આરુહત્ સહસ્રભૃષ્ટિર્ જયતિ શ્રવો બૃહત્
મધથી ભરેલો તરંગ, જળથી શોભાયમાન થઇ ઊભો રહ્યો છે; મહાન બળવાન, જળથી આવરાયેલો, ગર્જના કરે છે. રાજા, જેનું રથ પવિત્ર છે, તે બળ પર આરૂઢ થયો છે; હજારો ધારાઓ સાથે, તે મહાન યશ પ્રાપ્ત કરે છે.
સ ભન્દના ઉદ્ ઇયર્તિ પ્રજાવતીર્ વિશ્વાયુર્ વિશ્વાઃ સુભરા અહર્દિવિ । બ્રહ્મ પ્રજાવદ્ રયિમ્ અશ્વપસ્ત્યમ્ પીત ઇન્દવ્ ઇન્દ્રમ્ અસ્મભ્યꣳ યાચતાત્
જે બંધન ખોલે છે, સંતાન આપે છે, સર્વેને આયુષ્ય અને રોજબરોજ સર્વ સુખ આપે છે, એ પવિત્ર રસે, હે સોમ, ઇન્દ્ર સાથે અમને સંતાનવાળું ધન, ઘોડા અને ગાય-બળદ આપજે.
સો અગ્રે અહ્નાꣳ હરિર્ હર્યતો મદઃ પ્ર ચેતસા ચેતયતે અનુ દ્યુભિઃ । દ્વા જના યાતયન્ન્ અન્તર્ ઈયતે નરા ચ શꣳસꣳ દૈવ્યꣳ ચ ધર્તરિ
જે તેજસ્વી, ચંચળ અને આનંદદાયક છે, દિવસોની શરૂઆતમાં જાગે છે અને પ્રકાશમય લોકો સાથે જાગૃત થાય છે, એ બે જાતિ વચ્ચે ચાલે છે અને માનવોની સ્તુતિ તથા દૈવી નિયમ બંનેને જાળવે છે.
અઞ્જતે વ્ય્ અઞ્જતે સમ્ અઞ્જતે ક્રતુꣳ રિહન્તિ મધુનાભ્ય્ અઞ્જતે । સિન્ધોર્ ઉચ્છ્વાસે પતયન્તમ્ ઉક્ષણꣳ હિરણ્યપાવાઃ પશુમ્ આસુ ગૃભ્ણતે
તેઓ પોતાને શોભાવે છે, ખરેખર સૌ સાથે શોભાવે છે, મધથી મનને પ્રેરિત કરે છે અને સૌ સાથે શોભાવે છે. સોનાની ખુરવાળા પશુઓ, નદીના પ્રવાહમાં પડેલા વાછરડાને પકડી લે છે.
વિપશ્ચિતે પવમાનાય ગાયત મહી ન ધારાત્ય્ અન્ધો અર્ષતિ । અહિર્ ન જૂર્ણામ્ અતિ સર્પતિ ત્વચમ્ અત્યો ન ક્રીળન્ન્ અસરદ્ વૃષા હરિઃ
વિદ્વાન અને પવિત્રતા લાવનાર માટે ગાવા, જેમ મોટી ધારા વહે છે તેમ સોમ વહે છે. સાપ જેમ જૂની ત્વચા છોડે છે અને ઘોડો રમે છે તેમ પીળો વાછરડો આગળ વધે છે.
અગ્રેગો રાજાપ્યસ્ તવિષ્યતે વિમાનો અહ્નામ્ ભુવનેષ્વ્ અર્પિતઃ । હરિર્ ઘૃતસ્નુઃ સુદૃશીકો અર્ણવો જ્યોતીરથઃ પવતે રાય ઓક્યઃ
સૌથી આગળ, રાજા જેવો, શક્તિશાળી તે પ્રકાશે છે; શુદ્ધ કરનાર દિવસોના વિસ્તારોમાં સ્થાપિત થયો છે. પીળો રંગ ધરાવતો, ઘીથી ભરપૂર, સુંદર, સમુદ્ર જેવો, પ્રકાશના રથ સાથે, ધન અને આશ્રય માટે વહે છે.
અસર્જિ સ્કમ્ભો દિવ ઉદ્યતો મદઃ પરિ ત્રિધાતુર્ ભુવનાન્ય્ અર્ષતિ । અꣳશુꣳ રિહન્તિ મતયઃ પનિપ્નતꣳ ગિરા યદિ નિર્ણિજમ્ ઋગ્મિણો યયુઃ
આકાશમાં ઊંચો ઉઠેલો સ્તંભ મુક્ત થયો છે; આનંદ ત્રણેય લોકમાં વ્યાપી રહ્યો છે. વિચારોથી સોમરસ ઉમે છે, વહે છે, જ્યારે ગીતમાં નિપુણ ગાયકોએ પિછાણ સુધી પહોંચ્યા છે.
પ્ર તે ધારા અત્ય્ અણ્વાનિ મેષ્યઃ પુનાનસ્ય સꣳયતો યન્તિ રꣳહયઃ । યદ્ ગોભિર્ ઇન્દો ચમ્વોઃ સમજ્યસ આ સુવાનઃ સોમ કલશેષુ સીદસિ
પવિત્ર થયેલા સોમના વહેલા પ્રવાહો તારી તરફ દોડી આવે છે; દબાયેલા સોમની શક્તિઓ રોકાઈને આગળ વધે છે. હે ઇંદુ, જ્યારે તું ગાયોના દૂધ સાથે પાત્રમાં ભળી જાય છે, ત્યારે સારી રીતે પિછાયેલો સોમ કળશોમાં સ્થિર થાય છે.
પવસ્વ સોમ ક્રતુવિન્ ન ઉક્થ્યો ઽવ્યો વારે પરિ ધાવ મધુ પ્રિયમ્ । જહિ વિશ્વાન્ રક્ષસ ઇન્દો અત્રિણો બૃહદ્ વદેમ વિદથે સુવીરાઃ
હે સોમ, બુદ્ધિથી ભરપૂર અને સ્તુતિને યોગ્ય, વહે જા; નિર્મળ છાણમાંથી તારી પ્રિય મીઠાસ સાથે દોડી ફરે. હે ઇંદુ, બધા દુષ્ટો અને દુશ્મનોને નાશ કર; ચાલો અમે સભામાં મહાન શક્તિથી બોલી શકીએ.
પ્ર તુ દ્રવ પરિ કોશં નિ ષીદ નૃભિઃ પુનાનો અભિ વાજમર્ષ । અશ્વં ન ત્વા વાજિનં મર્જયન્તોઽચ્છા બર્હી રશનાભિર્નયન્તિ
દોડો, પાત્રની આસપાસ બેસો, પુરુષો સાથે શુદ્ધ થાઓ અને વિજય માટે દોડો. દોડતા ઘોડા જેવો, ધોઈને, તેઓ તને પવિત્ર કુશ પર લગાડે છે.
સ્વાયુધઃ પવતે દેવ ઇન્દુરશસ્તિહા વૃજનં રક્ષમાણઃ । પિતા દેવાનાં જનિતા સુદક્ષો વિષ્ટમ્ભો દિવો ધરુણઃ પૃથિવ્યાઃ
પોતાની શક્તિથી સજ્જ દેવ ઇંદુ પવિત્ર થાય છે, દુઃખ દૂર કરે છે, પ્રજાનું રક્ષણ કરે છે. દેવોના પિતા, સર્જક, કુશળ, આકાશનો આધાર અને ધરતીનો આધાર છે.
ઋષિર્વિપ્રઃ પુરએતા જનાનામૃભુર્ધીર ઉશના કાવ્યેન । સ ચિદ્વિવેદ નિહિતં યદાસામપીચ્યં ગુહ્યં નામ ગોનામ્
એ ઋષિ, વિદ્વાન, લોકોનો માર્ગદર્શક, કુશળ અને વિચારશીલ છે, કાવ્યથી પ્રેરિત છે. એ જ એ રહસ્ય શોધી કાઢે છે, જે ગાયોના ગુપ્ત નામ રૂપે છુપાયેલું હતું.
એષ સ્ય તે મધુમાઁ ઇન્દ્ર સોમો વૃષા વૃષ્ણે પરિ પવિત્રે અક્ષાઃ । સહસ્રસાઃ શતસા ભૂરિદાવા શશ્વત્તમં બર્હિરા વાજ્યસ્થાત્
આ તારો મધુર સોમ, હે ઇન્દ્ર, વાઘ સમાન, મહાન માટે પવિત્ર પાત્રની આસપાસ વહે છે. હજારો, સૈંકડો ફળ આપે છે, ઘણું આપે છે અને વિજયી માટે સદા ટકતું સ્થાન સ્થાપે છે.
એતે સોમા અભિ ગવ્યા સહસ્રા મહે વાજાયામૃતાય શ્રવાંસિ । પવિત્રેભિઃ પવમાના અસૃગ્રઞ્છ્રવસ્યવો ન પૃતનાજો અત્યાઃ
આ સોમો, ગાય મેળવવા ઈચ્છે છે, હજારોની સંખ્યા ધરાવે છે, મહાન શક્તિ, અમરતા અને યશ માટે. પવિત્ર પાત્રોથી શુદ્ધ થયેલા, વહેતા, યુદ્ધમાં રથસ્વારો જેવાં તેજસ્વી છે.
પરિ હિ ષ્મા પુરુહૂતો જનાનાં વિશ્વાસરદ્ભોજના પૂયમાનઃ । અથા ભર શ્યેનભૃત પ્રયાંસિ રયિં તુઞ્જાનો અભિ વાજમર્ષ
હે બહુવાર બોલાવાયેલા, તું લોકોમાં પવિત્ર થઈને બધું જ ભોજન જીતે છે. હવે શ્યેન દ્વારા લાવેલી ભેટો લાવ, ધન વધારતો, વિજય માટે દોડ.
એષ સુવાનઃ પરિ સોમઃ પવિત્રે સર્ગો ન સૃષ્ટો અદધાવદર્વા । તિગ્મે શિશાનો મહિષો ન શૃઙ્ગે ગા ગવ્યન્નભિ શૂરો ન સત્વા
આ દબાયેલો સોમ પવિત્ર પાત્રની આસપાસ વહે છે, છોડાયેલા પ્રવાહ જેવો, અવરોધ વિના. તીખા દાંત ધરાવતો, મહિષ જેવો શિંગાવાળો, ગાય શોધે છે, વીર જેવો બળવાન છે.
એષા યયૌ પરમાદન્તરદ્રેઃ કૂચિત્સતીરૂર્વે ગા વિવેદ । દિવો ન વિદ્યુત્સ્તનયન્ત્યભ્રૈઃ સોમસ્ય તે પવત ઇન્દ્ર ધારા
એ અંતિમ પર્વત પરથી નીકળી છે, વિશાળ ચરોતર જાણે છે એમ, ગાયોને શોધી કાઢી છે. આકાશમાંથી વીજળી જેમ વાદળોમાં ગર્જના કરે છે, એ રીતે, હે ઇન્દ્ર, તારો સોમ પ્રવાહ પવિત્ર થાય છે.
ઉત સ્મ રાશિં પરિ યાસિ ગોનામિન્દ્રેણ સોમ સરથં પુનાનઃ । પૂર્વીરિષો બૃહતીર્જીરદાનો શિક્ષા શચીવસ્તવ તા ઉપષ્ટુત્
તું, પવિત્ર થયેલો સોમ, ઇન્દ્ર સાથે ગાયોના ટોળા આસપાસ જાય છે, જોડાયેલો છે. અનેક, મહાન, પ્રાચીન દાન આપે છે, બળ આપ, હે શક્તિશાળી, તેઓ તને સ્તુતિ કરે.
અયં સોમ ઇન્દ્ર તુભ્યં સુન્વે તુભ્યં પવતે ત્વમસ્ય પાહિ । ત્વં હ યં ચકૃષે ત્વં વવૃષ ઇન્દું મદાય યુજ્યાય સોમમ્
આ સોમ, હે ઇન્દ્ર, હું તારા માટે દબાવું છું, તારા માટે પવિત્ર થાય છે. તું એનો પાન કરનારો છે, તું એને બનાવ્યો છે, તું એને મજબૂત કર્યો છે, આનંદ માટે અને ઉપયોગ માટે સોમ છે.
સ ઈં રથો ન ભુરિષાળયોજિ મહઃ પુરૂણિ સાતયે વસૂનિ । આદીં વિશ્વા નહુષ્યાણિ જાતા સ્વર્ષાતા વન ઊર્ધ્વા નવન્ત
એ, પહોળા બેઠાડાવાળો રથ જેવો, જોડાયેલો છે, અનેક મહાન ધન જીતવા લાવે છે. નહુષના બધા સંતાન, સૂર્યથી જન્મેલા, વનમાં આનંદથી ઊંચે ચઢે છે.
વાયુર્ન યો નિયુત્વાઁ ઇષ્ટયામા નાસત્યેવ હવ આ શમ્ભવિષ્ઠઃ । વિશ્વવારો દ્રવિણોદા ઇવ ત્મન્પૂષેવ ધીજવનોઽસિ સોમ
વાયુ પોતાની ટીમ સાથે યજ્ઞમાં ઇચ્છિત છે, અશ્વિનીકુમાર બોલાવાય ત્યારે પ્રસન્ન થાય છે. સર્વ દાતા ધન આપનાર જેવો, પુષણ જેવો, ચિંતામાં ઝડપી, એ રીતે તું પણ, હે સોમ.
ઇન્દ્રો ન યો મહા કર્માણિ ચક્રિર્હન્તા વૃત્રાણામસિ સોમ પૂર્ભિત્ । પૈદ્વો ન હિ ત્વમહિનામ્નાં હન્તા વિશ્વસ્યાસિ સોમ દસ્યોઃ
સોમ, તું ઇન્દ્ર જેવો છે, જે મહાન કાર્યો કરે છે અને વિઘ્નોનો વિનાશક છે; તું સર્વમાં શ્રેષ્ઠ છે. વીજળીધારી ઇન્દ્ર જેવો, તું પણ સાપરૂપ દુશ્મનોનો સંહાર કરનારો છે; સોમ, તું દરેક દુશ્મનને હરાવનારો છે.
અગ્નિર્ન યો વન આ સૃજ્યમાનો વૃથા પાજાંસિ કૃણુતે નદીષુ । જનો ન યુધ્વા મહત ઉપબ્દિરિયર્તિ સોમઃ પવમાન ઊર્મિમ્
સોમ, તું અગ્નિ જેવો છે, જે જંગલમાં છૂટી જાય છે અને નદીઓમાં ઉર્જા ફેલાવે છે. લોકોમાં યુદ્ધવીર જેવો, શુદ્ધ થયેલો સોમ, તું યુદ્ધમાં મહાન તરંગ ઊભો કરે છે.