યત્તે પવિત્રમર્ચિષ્યગ્ને વિતતમન્તરા । બ્રહ્મ તેન પુનીહિ નઃ
હે અગ્નિ, તારો તેજસ્વી છાણ અંદર ફેલાયો છે; એ પવિત્ર શક્તિથી અમને શુદ્ધ કર.
યત્તે પવિત્રમર્ચિવદગ્ને તેન પુનીહિ નઃ । બ્રહ્મસવૈઃ પુનીહિ નઃ
હે અગ્નિ, તારા તેજસ્વી છાણથી અમને શુદ્ધ કર; પવિત્ર સ્તોત્રો દ્વારા અમને શુદ્ધ કર.
ઉભાભ્યાં દેવ સવિતઃ પવિત્રેણ સવેન ચ । માં પુનીહિ વિશ્વતઃ
હે દેવ સવિતા, તારા છાણ અને યજ્ઞ દ્વારા, બંનેથી, મને સર્વ દિશામાંથી શુદ્ધ કર.
ત્રિભિષ્ટ્વં દેવ સવિતર્વર્ષિષ્ઠૈઃ સોમ ધામભિઃ । અગ્ને દક્ષૈઃ પુનીહિ નઃ
હે દેવ સવિતાર, તારી ત્રણ શ્રેષ્ઠ જગ્યાઓથી અને સોમના તેજથી, હે અગ્નિ, તારી કળાથી અમને પવિત્ર કર.
પુનન્તુ માં દેવજનાઃ પુનન્તુ વસવો ધિયા । વિશ્વે દેવાઃ પુનીત મા જાતવેદઃ પુનીહિ મા
દેવતાઓ મને પવિત્ર કરે, વસુઓ બુદ્ધિથી મને પવિત્ર કરે, બધા દેવતાઓ મને પવિત્ર કરે, જાતવેદ, તું પણ મને પવિત્ર કર.
પ્ર પ્યાયસ્વ પ્ર સ્યન્દસ્વ સોમ વિશ્વેભિરંશુભિઃ । દેવેભ્ય ઉત્તમં હવિઃ
હે સોમ, તું તારા બધા ધારો સાથે વહે, વહે જા, અને દેવતાઓને શ્રેષ્ઠ હવન અર્પણ કર.
ઉપ પ્રિયં પનિપ્નતં યુવાનમાહુતીવૃધમ્ । અગન્મ બિભ્રતો નમઃ
અમે પ્રેમાળ, યુવાન અને હવન વધારનારા પાસે નમ્રતા લઈને આવ્યા છીએ.
અલાય્યસ્ય પરશુર્નનાશ તમા પવસ્વ દેવ સોમ । આખું ચિદેવ દેવ સોમ
હે દેવ સોમ, અશિક્ષિતના કુહાડીને નાશ કરતો વહે, હે દેવ સોમ, તું ઉંદર સુધી પણ નાશ કર.
યઃ પાવમાનીરધ્યેત્યૃષિભિઃ સમ્ભૃતં રસમ્ । સર્વં સ પૂતમશ્નાતિ સ્વદિતં માતરિશ્વના
જે પાવમાની મંત્રોનું પાઠ કરે છે, જે ઋષિઓએ એકત્રિત રસ છે, તે બધું શુદ્ધ અને સ્વાદિષ્ટ, માતરિશ્વાન સાથે ભોજન કરે છે.
પાવમાનીર્યો અધ્યેત્યૃષિભિઃ સમ્ભૃતં રસમ્ । તસ્મૈ સરસ્વતી દુહે ક્ષીરં સર્પિર્મધૂદકમ્
જે પાવમાની મંત્રોનું પાઠ કરે છે, જે ઋષિઓએ એકત્રિત રસ છે, તેને સરસ્વતી દુધ, ઘી અને મધમિશ્રિત પાણી આપે છે.
પ્ર દેવમચ્છા મધુમન્ત ઇન્દવોઽસિષ્યદન્ત ગાવ આ ન ધેનવઃ । બર્હિષદો વચનાવન્ત ઊધભિઃ પરિસ્રુતમુસ્રિયા નિર્ણિજં ધિરે
મીઠા સોમના બિંદુઓ ગાયોની જેમ દેવ તરફ વહે છે, જેમ દૂધવાળી ગાય વાછરડાને જાય છે; તેઓ બર્હિ પર સ્થિર થઈ, વાણી અને પાત્રોથી શુદ્ધ હવન ધરાવે છે.
સ રોરુવદભિ પૂર્વા અચિક્રદદુપારુહઃ શ્રથયન્સ્વાદતે હરિઃ । તિરઃ પવિત્રં પરિયન્નુરુ જ્રયો નિ શર્યાણિ દધતે દેવ આ વરમ્
તે સોમે ઉંચી ધ્વનિ કરી, પહેલાનાં બધાને પાર કરી, આનંદથી ઊંચે ચઢી, મીઠાશ છોડી; છાણણીમાંથી પસાર થઈ, વિશાળ શક્તિથી ફરતો દેવ શ્રેષ્ઠ વસ્તુ શોધે છે અને પોતાના બાણ મૂકે છે.
વિ યો મમે યમ્યા સંયતી મદઃ સાકંવૃધા પયસા પિન્વદક્ષિતા । મહી અપારે રજસી વિવેવિદદભિવ્રજન્નક્ષિતં પાજ આ દદે
જે યમના બે ભાગોને માપે છે, મિશ્રિત પાન સાથે દૂધમાં ફૂલે છે, તે જ્ઞાની છે; તે મહાન, અપરિમિત જગાઓને ઓળખે છે અને આગળ વધીને અવિનાશી શક્તિ આપે છે.
સ માતરા વિચરન્વાજયન્નપઃ પ્ર મેધિરઃ સ્વધયા પિન્વતે પદમ્ । અંશુર્યવેન પિપિશે યતો નૃભિઃ સં જામિભિર્નસતે રક્ષતે શિરઃ
તે માતાઓ સાથે ફરતો, સંપત્તિ મેળવનારો, જ્ઞાની પોતાનું પદ પોતાની શક્તિથી ફુલાવે છે; જૌથી શોભાયમાન બિંદુ, જ્યાં મનુષ્યો શુદ્ધ કરે છે, પોતાના જ્ઞાતિ સાથે બેઠો છે અને મથાનું રક્ષણ કરે છે.
સં દક્ષેણ મનસા જાયતે કવિરૃતસ્ય ગર્ભો નિહિતો યમા પરઃ । યૂના હ સન્તા પ્રથમં વિ જજ્ઞતુર્ગુહા હિતં જનિમ નેમમુદ્યતમ્
દક્ષતા અને મનથી કવિ જન્મે છે, તે સત્યનું બીજ છે, નિયંત્રણ કરનારાઓએ તેને સ્થાપ્યું છે; યુવાન હોવા છતાં, તેઓ પહેલાં જન્મેલા છે, ગુપ્ત રીતે છુપાયેલા, તેમનું જન્મ હજુ પ્રગટ થયું નથી.
મન્દ્રસ્ય રૂપં વિવિદુર્મનીષિણઃ શ્યેનો યદન્ધો અભરત્પરાવતઃ । તં મર્જયન્ત સુવૃધં નદીષ્વાઁ ઉશન્તમંશું પરિયન્તમૃગ્મિયમ્
જ્ઞાનીઓએ આનંદદાયક રૂપને ઓળખ્યું છે, જ્યારે શ્યેન દુરથી બિંદુ લાવ્યો; તેઓ તેને નદીઓમાં, સતત વધતા, સૌથી ઉત્સુક બિંદુને ધોઈ, સ્તુતિ માટે યોગ્ય બનાવે છે.
ત્વાં મૃજન્તિ દશ યોષણઃ સુતં સોમ ઋષિભિર્મતિભિર્ધીતિભિર્હિતમ્ । અવ્યો વારેભિરુત દેવહૂતિભિર્નૃભિર્યતો વાજમા દર્ષિ સાતયે
હે સોમ, દસ કન્યાઓ તને ધોઈ છે, ઋષિઓએ વિચાર અને પ્રાર્થનાથી તને સ્થાપ્યો છે; પાણી, આવરણ અને દેવોની સ્તુતિથી, મનુષ્યો જ્યાં સંપત્તિ જોઈને તને પ્રાપ્ત કરવા ઈચ્છે છે.
પરિપ્રયન્તં વય્યં સુષંસદં સોમં મનીષા અભ્યનૂષત સ્તુભઃ । યો ધારયા મધુમાઁ ઊર્મિણા દિવ ઇયર્તિ વાચં રયિષાળમર્ત્યઃ
જ્ઞાનીઓએ સોમને, સારા મિત્ર અને વખાણપાત્રને, ફરતો જોઈને સ્તુતિ કરી છે; જે મધમય તરંગથી, પોતાના પ્રવાહથી અવાજ ઊંચો કરે છે, અમર અને ધનવાન છે.
અયં દિવ ઇયર્તિ વિશ્વમા રજઃ સોમઃ પુનાનઃ કલશેષુ સીદતિ । અદ્ભિર્ગોભિર્મૃજ્યતે અદ્રિભિઃ સુતઃ પુનાન ઇન્દુર્વરિવો વિદત્પ્રિયમ્
આ સોમ આખા આકાશમાં પોતાની ધ્વનિ ફેલાવે છે, શુદ્ધ થઈ પાત્રોમાં બેઠો છે; પાણી, ગાય અને પથ્થરો વડે ધોઈને, શુદ્ધ થઈ, સોમ પ્રિય માર્ગ શોધે છે.
એવા નઃ સોમ પરિષિચ્યમાનો વયો દધચ્ચિત્રતમં પવસ્વ । અદ્વેષે દ્યાવાપૃથિવી હુવેમ દેવા ધત્ત રયિમસ્મે સુવીરમ્
હે સોમ, જેમ તને ઢોળવામાં આવે છે, અમને સૌથી સુંદર તાકાત આપ; અમે અખંડિત આકાશ અને ધરતીને બોલાવીએ, હે દેવતાઓ, અમને ધન અને વિરુત્વાન સંતાન આપો.
ઇષુર્ન ધન્વન્પ્રતિ ધીયતે મતિર્વત્સો ન માતુરુપ સર્જ્યૂધનિ । ઉરુધારેવ દુહે અગ્ર આયત્યસ્ય વ્રતેષ્વપિ સોમ ઇષ્યતે
જેમ ધનુષ પર બાણ ચડાવવામાં આવે છે, તેમ વિચાર હવન માટે લગાવવામાં આવે છે; જેમ વાછરડું ગૌશાળામાં માતાને શોધે છે, તેમ સોમ વિધિમાં શોધાય છે, જેમ વિશાળ દૂધવાળી ગાય પ્રથમ ધારો આપે છે.
ઉપો મતિઃ પૃચ્યતે સિચ્યતે મધુ મન્દ્રાજની ચોદતે અન્તરાસનિ । પવમાનઃ સંતનિઃ પ્રઘ્નતામિવ મધુમાન્દ્રપ્સઃ પરિ વારમર્ષતિ
મનુષ્યની ભાવના નજીક આવે છે, મધુર અને સુમેળભરી બનીને પાત્રમાં હલચલ કરે છે. શુદ્ધ થયેલો અને વહેતો સોમરસ, જેમ કોઈ પ્રહાર કરે તેમ, મધુર અને ઘન રસવાળા બિંદુઓ છનાવટમાંથી પસાર થાય છે.
અવ્યે વધૂયુઃ પવતે પરિ ત્વચિ શ્રથ્નીતે નપ્તીરદિતેરૃતં યતે । હરિરક્રાન્યજતઃ સંયતો મદો નૃમ્ણા શિશાનો મહિષો ન શોભતે
વધૂના ચામડાની આસપાસ વર વહે છે, તેને ઢીલી કરે છે, અદિતીની સંતાન સત્ય માટે પ્રયત્ન કરે છે. પીળો સોમ, યજ્ઞથી જન્મેલો, નિયંત્રિત અને શક્તિશાળી, મહાન બળવાન વાછરડાની જેમ તેજથી ઝળકે છે.
ઉક્ષા મિમાતિ પ્રતિ યન્તિ ધેનવો દેવસ્ય દેવીરુપ યન્તિ નિષ્કૃતમ્ । અત્યક્રમીદર્જુનં વારમવ્યયમત્કં ન નિક્તં પરિ સોમો અવ્યત
વાછરડો ગર્જના કરે છે, ગાયો તેની પાસે આવે છે, દેવીઓ દેવના સ્થાન પર જાય છે. સોમરસ તેજસ્વી છનાવટને પાર કરી, નિષ્ફળ થતી અવરોધને લાંઘી, ધોઈને પહેરેલા વસ્ત્રની જેમ ફેલાઈ જાય છે.
અમૃક્તેન રુશતા વાસસા હરિરમર્ત્યો નિર્ણિજાનઃ પરિ વ્યત । દિવસ્પૃષ્ઠં બર્હણા નિર્ણિજે કૃતોપસ્તરણં ચમ્વોર્નભસ્મયમ્
અમૃતથી ચમકતા વસ્ત્ર સાથે, અવિનાશી પીળો સોમ શુદ્ધ થઈને ફેલાઈ જાય છે. તે આકાશની ઊંચાઈને સ્પર્શે છે, તૈયાર કરેલા આસન પર, વાદળની આવરણમાં, આકાશથી વણાયેલા છે.
સૂર્યસ્યેવ રશ્મયો દ્રાવયિત્નવો મત્સરાસઃ પ્રસુપઃ સાકમીરતે । તન્તું તતં પરિ સર્ગાસ આશવો નેન્દ્રાદૃતે પવતે ધામ કિં ચન
સૂર્યની કિરણોની જેમ, ઝડપી અને ઉત્સુક, ઇચ્છાથી ભરેલા, બધા સાથે આગળ વધે છે. તાંતણા ખેંચાઈ છે, પ્રવાહો આસપાસ વહે છે, ઇન્દ્રના નિવાસ વિના કશું પણ શુદ્ધ થતું નથી.
સિન્ધોરિવ પ્રવણે નિમ્ન આશવો વૃષચ્યુતા મદાસો ગાતુમાશત । શં નો નિવેશે દ્વિપદે ચતુષ્પદેઽસ્મે વાજાઃ સોમ તિષ્ઠન્તુ કૃષ્ટયઃ
નદીના પ્રવાહની જેમ, શક્તિથી ચાલિત પ્રવાહો પોતાના લક્ષ્ય તરફ દોડી જાય છે. સોમ, અમારા ઘરદ્વાર પર, બે પગવાળા અને ચાર પગવાળાઓ માટે કલ્યાણ લાવે, ધન અને લોકો અમારી સાથે સ્થિર રહે.
આ નઃ પવસ્વ વસુમદ્ધિરણ્યવદશ્વાવદ્ગોમદ્યવમત્સુવીર્યમ્ । યૂયં હિ સોમ પિતરો મમ સ્થન દિવો મૂર્ધાનઃ પ્રસ્થિતા વયસ્કૃતઃ
હે સોમ, અમારે માટે સોનાથી ભરપૂર, ઘોડા, ગાય, જવાર અને મહાન બળવાળું ધન શુદ્ધ કર. કેમ કે, હે સોમ, તમે મારા પિતા છો, આકાશની ટોચ પર ઊભા, જીવન આપનાર છો.
એતે સોમાઃ પવમાનાસ ઇન્દ્રં રથા ઇવ પ્ર યયુઃ સાતિમચ્છ । સુતાઃ પવિત્રમતિ યન્ત્યવ્યં હિત્વી વવ્રિં હરિતો વૃષ્ટિમચ્છ
આ શુદ્ધ થયેલા સોમરસો ઇન્દ્ર તરફ વિજય માટે રથોની જેમ આગળ વધે છે. દબાયેલા, અવરોધ વિના છનાવટમાંથી પસાર થાય છે, બંધન છોડીને પીળા સોમ વરસાદ તરફ જાય છે.
ઇન્દવિન્દ્રાય બૃહતે પવસ્વ સુમૃળીકો અનવદ્યો રિશાદાઃ । ભરા ચન્દ્રાણિ ગૃણતે વસૂનિ દેવૈર્દ્યાવાપૃથિવી પ્રાવતં નઃ
હે સોમ, મહાન ઇન્દ્ર માટે, સૌમ્ય, નિર્દોષ અને દાન આપનાર બની વહે. ગાયક માટે તેજસ્વી ધન લાવ, દેવો સાથે આકાશ અને પૃથ્વી અમને રક્ષે.