વિશો યદહ્વે નૃભિઃ સનીળા અગ્નિર્દેવત્વા વિશ્વાન્યશ્યાઃ
જ્યારે એ માણસો સાથે લોકોનું આહ્વાન કરે છે, ત્યારે અગ્નિ પોતાના દેવત્વથી બધાને આવરી લે છે.
નકિષ્ટ એતા વ્રતા મિનન્તિ નૃભ્યો યદેભ્યઃ શ્રુષ્ટિં ચકર્થ
કોઈપણ આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતો નથી; જ્યારે તું આ લોકોને સાંભળવાની શક્તિ આપે છે.
તત્તુ તે દંસો યદહન્સમાનૈર્નૃભિર્યદ્યુક્તો વિવે રપાંસિ
એ તારી શક્તિ છે, જ્યારે તું મનુષ્યો સાથે જોડાઈને બધાં અવરોધો દૂર કરે છે.
ઉષો ન જારો વિભાવોસ્રઃ સંજ્ઞાતરૂપશ્ચિકેતદસ્મૈ
તારે, પ્રભાતે પ્રેમી જેવો તેજસ્વી અને ઉજળો બની, તારો ઓળખાતો સ્વરૂપ તેને દેખાડે છે.
ત્મના વહન્તો દુરો વ્યૃણ્વન્નવન્ત વિશ્વે સ્વર્દૃશીકે
તારી પોતાની શક્તિથી તું દૂરની વસ્તુઓ દૂર કરે છે અને બધા તેજવંતો તારી પાસે આવે છે.
વનેમ પૂર્વીરર્યો મનીષા અગ્નિઃ સુશોકો વિશ્વાન્યશ્યાઃ
અગ્નિ, પ્રાચીન જ્ઞાનથી અમે તારી તેજસ્વી જ્યોત પ્રાપ્ત કરીએ, જે બધાં ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે.
આ દૈવ્યાનિ વ્રતા ચિકિત્વાના માનુષસ્ય જનસ્ય જન્મ
તે જ્ઞાની છે, જે દૈવી નિયમો અને માનવ જાતિની ઉત્પત્તિ જાણે છે.
ગર્ભો યો અપાં ગર્ભો વનાનાં ગર્ભશ્ચ સ્થાતાં ગર્ભશ્ચરથામ્
તે જળનો ભ્રૂણ છે, વનનો ભ્રૂણ છે, ઊભેલા અને ચાલતા બધાનો પણ ભ્રૂણ છે.
અદ્રૌ ચિદસ્મા અન્તર્દુરોણે વિશાં ન વિશ્વો અમૃતઃ સ્વાધીઃ
પથ્થરોની અંદર, ગુપ્ત સ્થાને પણ, અમર જેવો, તે લોકોમાં પોતે જ ટકેલો છે.
સ હિ ક્ષપાવાઁ અગ્ની રયીણાં દાશદ્યો અસ્મા અરં સૂક્તૈઃ
કેમ કે અગ્નિ રાત્રે ધનની રક્ષા કરે છે, પૂજનીય છે અને સ્તુતિથી અમને કલ્યાણ આપે છે.
એતા ચિકિત્વો ભૂમા નિ પાહિ દેવાનાં જન્મ મર્તાઁશ્ચ વિદ્વાન્
હે જ્ઞાની, આ બધું જાણીને, દેવો અને મનુષ્યોની ઉત્પત્તિ જાણીને, વિશાળ પૃથ્વીની રક્ષા કર.
વર્ધાન્યં પૂર્વીઃ ક્ષપો વિરૂપા સ્થાતુશ્ચ રથમૃતપ્રવીતમ્
તે અનેક રાત્રિઓ વધારે છે, વિવિધ રૂપ ધરાવે છે અને સત્યથી ચાલતા રથને આગળ ધપાવે છે.
અરાધિ હોતા સ્વર્નિષત્તઃ કૃણ્વન્વિશ્વાન્યપાંસિ સત્યા
તે યજમાન તરીકે પ્રકાશમાં બેઠો છે અને બધા સચ્ચાઈના કાર્યો પૂર્ણ કરે છે.
ગોષુ પ્રશસ્તિં વનેષુ ધિષે ભરન્ત વિશ્વે બલિં સ્વર્ણઃ
ગાયોમાં, વનોમાં હું સ્તુતિ અર્પું છું; બધા તેજવંતને ભેટ આપે છે.
વિ ત્વા નરઃ પુરુત્રા સપર્યન્પિતુર્ન જિવ્રેર્વિ વેદો ભરન્ત
મનુષ્યો સર્વત્ર તને પિતા સમાન માન આપે છે અને જ્ઞાનપૂર્વક ભેટ લાવે છે.
સાધુર્ન ગૃધ્નુરસ્તેવ શૂરો યાતેવ ભીમસ્ત્વેષઃ સમત્સુ
તે સ્થિર છે, લોભી નથી, વીર જેવો છે; યુદ્ધમાં ભયાનક અને શક્તિશાળી છે.
ઉપ પ્ર જિન્વન્નુશતીરુશન્તં પતિં ન નિત્યં જનયઃ સનીળાઃ । સ્વસારઃ શ્યાવીમરુષીમજુષ્રઞ્ચિત્રમુચ્છન્તીમુષસં ન ગાવઃ
ઉત્સુક બહેનો, પ્રભાતે ગાયોની જેમ, તેજસ્વી સ્વામી પાસે જાય છે અને ગુપ્ત રીતે તેને જન્મ આપે છે.
વીળુ ચિદ્દૃળ્હા પિતરો ન ઉક્થૈરદ્રિં રુજન્નઙ્ગિરસો રવેણ । ચક્રુર્દિવો બૃહતો ગાતુમસ્મે અહઃ સ્વર્વિવિદુઃ કેતુમુસ્રાઃ
મજબૂત પિતાઓ પણ સ્તુતિથી, અંગિરસોએ પથ્થર તોડી નાખ્યો; તેમણે આપણા માટે વિશાળ આકાશ સુધી માર્ગ બનાવ્યો, ઉષાઓએ દિવસનું ચિહ્ન ઓળખ્યું.
દધન્નૃતં ધનયન્નસ્ય ધીતિમાદિદર્યો દિધિષ્વો વિભૃત્રાઃ । અતૃષ્યન્તીરપસો યન્ત્યચ્છા દેવાઞ્જન્મ પ્રયસા વર્ધયન્તીઃ
તેઓ સત્યને જાળવે છે, તેની બુદ્ધિને સમૃદ્ધ બનાવે છે; પ્રાચીન ઇચ્છુકો ઉદાર છે; જળ ક્યારેય થાકે નહીં, તેઓ દેવોના જન્મને મહેનતથી વધારે છે.
મથીદ્યદીં વિભૃતો માતરિશ્વા ગૃહેગૃહે શ્યેતો જેન્યો ભૂત્ । આદીં રાજ્ઞે ન સહીયસે સચા સન્ના દૂત્યં ભૃગવાણો વિવાય
જ્યારે માતરિશ્વાને તેમને ઉકાળી, ત્યારે સફેદ, મહાન અગ્નિ દરેક ઘરમાં જન્મ્યો; પછી રાજા જેવો શક્તિશાળી બની જોડાયો અને ભૃગુઓએ દૂતનું કાર્ય સંભાળ્યું.
મહે યત્પિત્ર ઈં રસં દિવે કરવ ત્સરત્પૃશન્યશ્ચિકિત્વાન્ । સૃજદસ્તા ધૃષતા દિદ્યુમસ્મૈ સ્વાયાં દેવો દુહિતરિ ત્વિષિં ધાત્
જ્યારે મહાન પિતાના માટે તમે રસને આકાશ સુધી વહાવ્યા, ત્યારે ઝડપી અને બુદ્ધિશાળી પૃશન્યએ તેના માટે તેજ પ્રકાશ ફેલાવ્યો; દેવએ પોતાની દીકરીમાં તેજ સ્થાપિત કર્યું.
સ્વ આ યસ્તુભ્યં દમ આ વિભાતિ નમો વા દાશાદુશતો અનુ દ્યૂન્ । વર્ધો અગ્ને વયો અસ્ય દ્વિબર્હા યાસદ્રાયા સરથં યં જુનાસિ
જે તારા ઘરમા તેજથી ઝળકે છે, ભલે તે ભક્ત હોય કે ન હોય, અમારા વંદન સ્વીકારે, એ અગ્નિ, તું જે ધનના રથને દોરી લાવે છે, એના માટે બળ વધાર.
અગ્નિં વિશ્વા અભિ પૃક્ષઃ સચન્તે સમુદ્રં ન સ્રવતઃ સપ્ત યહ્વીઃ । ન જામિભિર્વિ ચિકિતે વયો નો વિદા દેવેષુ પ્રમતિં ચિકિત્વાન્
બધા કુળો અગ્નિને શોધે છે, જેમ સાત મહાન નદીઓ દરિયા તરફ વહે છે; આપણા સંબંધીઓમાં આપણું બળ ક્યારેય ઘટતું નથી—બુદ્ધિશાળી એ દેવોમાં જ્ઞાન મેળવે છે.
આ યદિષે નૃપતિં તેજ આનટ્ છુચિ રેતો નિષિક્તં દ્યૌરભીકે । અગ્નિઃ શર્ધમનવદ્યં યુવાનં સ્વાધ્યં જનયત્સૂદયચ્ચ
જ્યારે અગ્નિ, તું મનુષ્યોના રાજાને ઈચ્છ્યો, ત્યારે તું શુદ્ધ બીજ આકાશની ગોદમાં છાંટ્યું; તું નિર્દોષ, યુવાન અને સ્વયંભૂ સમૂહને જન્મ આપ્યો અને પોષ્યો.
મનો ન યોઽધ્વનઃ સદ્ય એત્યેકઃ સત્રા સૂરો વસ્વ ઈશે । રાજાના મિત્રાવરુણા સુપાણી ગોષુ પ્રિયમમૃતં રક્ષમાણા
જે મનની જેમ એકલો અને ઝડપી માર્ગે જાય છે, એ તરત જ ધનની માલિકી મેળવે છે; રાજા મિત્ર અને વરુણ સુંદર હાથોથી ગાયોમાં પ્રિય અને અમરનું રક્ષણ કરે છે.
મા નો અગ્ને સખ્યા પિત્ર્યાણિ પ્ર મર્ષિષ્ઠા અભિ વિદુષ્કવિઃ સન્ । નભો ન રૂપં જરિમા મિનાતિ પુરા તસ્યા અભિશસ્તેરધીહિ
હે અગ્નિ, અમારા પિતાઓની મિત્રતાનો અંત ન થવા દે; જ્ઞાનવાન બનીને અમને અવગણશો નહીં; જેમ આકાશનું રૂપ વૃદ્ધાવસ્થાથી નાશ પામતું નથી, તેમ એ પ્રાચીન શાપથી અમારો બચાવ કર.
નિ કાવ્યા વેધસઃ શશ્વતસ્કર્હસ્તે દધાનો નર્યા પુરૂણિ । અગ્નિર્ભુવદ્રયિપતી રયીણાં સત્રા ચક્રાણો અમૃતાનિ વિશ્વા
વિદ્વાનના શાશ્વત કાર્યોએ અનેક ઉત્તમ વસ્તુઓ હાથમાં પકડી રાખી છે; અગ્નિ સર્વ સંપત્તિનો સ્વામી થયો, અને સર્વ અમર વસ્તુઓનું સર્જન કર્યું.
અસ્મે વત્સં પરિ ષન્તં ન વિન્દન્નિચ્છન્તો વિશ્વે અમૃતા અમૂરાઃ । શ્રમયુવઃ પદવ્યો ધિયંધાસ્તસ્થુઃ પદે પરમે ચાર્વગ્નેઃ
અમર અને ક્યારેય ન વૃદ્ધ થનારા દેવોએ, ઇચ્છતા છતાં, અમારા આસપાસ ફરતો વાછરડો શોધ્યો નહિ; થાકી ને માર્ગ શોધતા, તેઓ અગ્નિના સર્વોચ્ચ પગથિયે ઊભા રહ્યા, જ્ઞાન સાથે.
તિસ્રો યદગ્ને શરદસ્ત્વામિચ્છુચિં ઘૃતેન શુચયઃ સપર્યાન્ । નામાનિ ચિદ્દધિરે યજ્ઞિયાન્યસૂદયન્ત તન્વઃ સુજાતાઃ
જ્યારે ત્રણ પૌનમો સુધી શુદ્ધ આત્માઓએ ઘીથી તારી ઉપાસના કરી, અગ્નિ, ત્યારે તેમણે યજ્ઞયોગ્ય નામો ધારણ કર્યા અને તેમની ઉત્તમ કાયાઓ પોષાઈ.
આ રોદસી બૃહતી વેવિદાનાઃ પ્ર રુદ્રિયા જભ્રિરે યજ્ઞિયાસઃ । વિદન્મર્તો નેમધિતા ચિકિત્વાનગ્નિં પદે પરમે તસ્થિવાંસમ્
વિશાળ અને જ્ઞાનવાન રુદ્રિયોએ યજ્ઞને સ્વીકાર્યો, અને આકાશ-પૃથ્વી સુધી ફેલાયા; માનવએ પ્રયત્નથી જ્ઞાન પામ્યું અને સર્વોચ્ચ પગથિયે અગ્નિને શોધી લીધો.