ઇન્દ્રસ્યાઙ્ગિરસાં ચેષ્ટૌ વિદત્સરમા તનયાય ધાસિમ્ । બૃહસ્પતિર્ભિનદદ્રિં વિદદ્ગાઃ સમુસ્રિયાભિર્વાવશન્ત નરઃ
ઇન્દ્ર અને અંગિરસોના પ્રયાસથી સરમાએ પોતાના સંતાન માટે ગાયો શોધી કાઢી. બૃહસ્પતિએ પથ્થર ફાડી ગાયો બહાર કાઢી અને લોકો ઉષા સાથે આનંદિત થયા.
સ સુષ્ટુભા સ સ્તુભા સપ્ત વિપ્રૈઃ સ્વરેણાદ્રિં સ્વર્યો નવગ્વૈઃ । સરણ્યુભિઃ ફલિગમિન્દ્ર શક્ર વલં રવેણ દરયો દશગ્વૈઃ
સુષ્ટુભ અને સ્તોમ, સાત વિદ્વાનો અને નવ ગાયકોથી, શક્તિશાળીએ પથ્થર તોડી નાખ્યો. ઝડપી ગાયકોથી, હે ઇન્દ્ર, તું દસ ગાયક અને તારી ગર્જના સાથે વલને તોડી નાખ્યો.
ગૃણાનો અઙ્ગિરોભિર્દસ્મ વિ વરુષસા સૂર્યેણ ગોભિરન્ધઃ । વિ ભૂમ્યા અપ્રથય ઇન્દ્ર સાનુ દિવો રજ ઉપરમસ્તભાયઃ
અંગિરસો સાથે ભજન ગાઈ, હે આશ્ચર્યજનક દેવ, તું સૂર્ય અને ગાયો સાથે અંધકાર દૂર કર્યો. પૃથ્વીનું વિસ્તરણ કર્યું અને આકાશને અડગ રાખ્યું.
તદુ પ્રયક્ષતમમસ્ય કર્મ દસ્મસ્ય ચારુતમમસ્તિ દંસઃ । ઉપહ્વરે યદુપરા અપિન્વન્મધ્વર્ણસો નદ્યશ્ચતસ્રઃ
તેણું એ સૌથી સ્પષ્ટ અને સુંદર કાર્ય છે. સંગમસ્થળે ચાર મધુર નદીઓ વહેવા લાગી.
દ્વિતા વિ વવ્રે સનજા સનીળે અયાસ્ય સ્તવમાનેભિરર્કૈઃ । ભગો ન મેને પરમે વ્યોમન્નધારયદ્રોદસી સુદંસાઃ
તેણે બે વખત જુના છુપાયેલા દ્વાર ભજનથી ખોલ્યા. પરમ આકાશમાં ભાગાએ વિચાર્યું નહીં, પણ શક્તિશાળીઓએ પૃથ્વી અને આકાશને આધાર આપ્યો.
સનાદ્દિવં પરિ ભૂમા વિરૂપે પુનર્ભુવા યુવતી સ્વેભિરેવૈઃ । કૃષ્ણેભિરક્તોષા રુશદ્ભિર્વપુર્ભિરા ચરતો અન્યાન્યા
પ્રાચીન સમયથી વિશાળ પૃથ્વી અને વિવિધ આકાશ પોતાના સ્વરૂપે ફરી ફરી નવાઈ પામે છે. કાળી અને લાલ ઉષાઓ તેજસ્વી અને વિવિધ રૂપે એક પછી એક ફરે છે.
સનેમિ સખ્યં સ્વપસ્યમાનઃ સૂનુર્દાધાર શવસા સુદંસાઃ । આમાસુ ચિદ્દધિષે પક્વમન્તઃ પયઃ કૃષ્ણાસુ રુશદ્રોહિણીષુ
પુત્રએ પ્રાચીન મિત્રતાનો વિચાર રાખીને શક્તિ અને બુદ્ધિથી આધાર આપ્યો. એમાં તું કાળી અને લાલ, ફળદાયી ગાયોમાં પક્વ દૂધ મૂક્યું.
સનાત્સનીળા અવનીરવાતા વ્રતા રક્ષન્તે અમૃતાઃ સહોભિઃ । પુરૂ સહસ્રા જનયો ન પત્નીર્દુવસ્યન્તિ સ્વસારો અહ્રયાણમ્
પ્રાચીન સમયથી નીચાણ અને ઊંચાણ, પવન અને અમર દેવતાઓ પોતાના બળથી નિયમો જાળવે છે. અનેક હજાર બહેનો, પત્નીઓની જેમ, અશીર્ણને શ્રદ્ધા આપે છે.
સનાયુવો નમસા નવ્યો અર્કૈર્વસૂયવો મતયો દસ્મ દદ્રુઃ । પતિં ન પત્નીરુશતીરુશન્તં સ્પૃશન્તિ ત્વા શવસાવન્મનીષાઃ
પ્રાચીન યુવાનાઓ નમ્રતા અને નવા ભજનથી આશ્ચર્યજનક દેવ પાસે ધન ઈચ્છી પહોંચે છે. જેમ પત્નીઓ પતિને સ્પર્શે છે, તેમ તેજસ્વી અને પ્રકાશમયાઓ તને શક્તિ અને વિચારથી સ્પર્શે છે.
સનાદેવ તવ રાયો ગભસ્તૌ ન ક્ષીયન્તે નોપ દસ્યન્તિ દસ્મ । દ્યુમાઁ અસિ ક્રતુમાઁ ઇન્દ્ર ધીરઃ શિક્ષા શચીવસ્તવ નઃ શચીભિઃ
પ્રાચીન સમયથી, હે આશ્ચર્યજનક દેવ, તારા હાથમાં રહેલી સંપત્તિ કદી ઘટતી નથી કે સમાપ્ત થતી નથી. તું તેજસ્વી અને બુદ્ધિશાળી છે, હે ઇન્દ્ર, સ્થિર છે – અમને પણ તારી જેમ શક્તિ અને કૌશલ્ય આપ.
સનાયતે ગોતમ ઇન્દ્ર નવ્યમતક્ષદ્બ્રહ્મ હરિયોજનાય । સુનીથાય નઃ શવસાન નોધાઃ પ્રાતર્મક્ષૂ ધિયાવસુર્જગમ્યાત્
હે ઇન્દ્ર, ગૌતમના ભજન તારા માટે ફરીથી ગવાય છે; તારા પીળા જોતાવાળા ઘોડાઓ માટે અમારી પ્રાર્થના રચાય છે. હે બળવાન, તારી શક્તિથી અમને સારું માર્ગદર્શન આપ; હે દયાળુ અને વિદ્વાન, તું વહેલી સવારમાં ઝડપથી અમારી પાસે આવ.
ત્વં મહાઁ ઇન્દ્ર યો હ શુષ્મૈર્દ્યાવા જજ્ઞાનઃ પૃથિવી અમે ધાઃ । યદ્ધ તે વિશ્વા ગિરયશ્ચિદભ્વા ભિયા દૃળ્હાસઃ કિરણા નૈજન્
હે મહાન ઇન્દ્ર, તું તારી શક્તિથી આકાશને ઉત્પન્ન કર્યો અને ધરતીને સ્થિર કરી. જ્યારે તું તારી તાકાતથી પર્વતોને પણ તોડી નાખે છે, ત્યારે મજબૂત પર્વતો પણ ડરીને કાંપી ઉઠે છે.
આ યદ્ધરી ઇન્દ્ર વિવ્રતા વેરા તે વજ્રં જરિતા બાહ્વોર્ધાત્ । યેનાવિહર્યતક્રતો અમિત્રાન્પુર ઇષ્ણાસિ પુરુહૂત પૂર્વીઃ
જ્યારે તારા બે ઘોડા જોડાય છે, ત્યારે ગાયક તારા હાથમાં વજ્ર મૂકે છે. એ વજ્રથી, હે અજેય અને બહુવાર પૂજાયેલા, તું ઘણા દુશ્મનના કિલ્લાઓ તોડી નાખે છે.
ત્વં સત્ય ઇન્દ્ર ધૃષ્ણુરેતાન્ત્વમૃભુક્ષા નર્યસ્ત્વં ષાટ્ । ત્વં શુષ્ણં વૃજને પૃક્ષ આણૌ યૂને કુત્સાય દ્યુમતે સચાહન્
હે ઇન્દ્ર, તું સાચો છે, તારા કામોમાં દઢ છે; તું હવનનો આનંદ માણે છે, તું વીર અને બળવાન છે. તું યુદ્ધના મેદાનમાં શુષ્ણને હરાવ્યો અને યુવાન અવસ્થામાં તેજસ્વી કુત્સાને મદદ કરી.
ત્વં હ ત્યદિન્દ્ર ચોદીઃ સખા વૃત્રં યદ્વજ્રિન્વૃષકર્મન્નુભ્નાઃ । યદ્ધ શૂર વૃષમણઃ પરાચૈર્વિ દસ્યૂઁર્યોનાવકૃતો વૃથાષાટ્
હે ઇન્દ્ર, મિત્રો દ્વારા પ્રેરિત થઈને, તું વજ્રધારી અને શક્તિશાળી બનીને વૃત્રને હરાવ્યો. હે વીર, જ્યારે તું યુદ્ધની ઇચ્છાથી દાસ્યુઓને દૂર હાંકી કાઢે છે, ત્યારે તું તેમને ઢીલા થયેલા ભૂસાની જેમ વિખેરી દે છે.
ત્વં હ ત્યદિન્દ્રારિષણ્યન્દૃળ્હસ્ય ચિન્મર્તાનામજુષ્ટૌ । વ્યસ્મદા કાષ્ઠા અર્વતે વર્ઘનેવ વજ્રિઞ્છ્નથિહ્યમિત્રાન્
હે ઇન્દ્ર, તું દુશ્મનોનો વિનાશક છે, તું મજબૂત અને અમને ન ગમતા મનુષ્યોને પણ હરાવે છે. હે વજ્રધારી, તું અમારી માટે દુશ્મનોને એ રીતે કાપી નાખે છે જેમ લાકડકાટો વૃક્ષો કાપે છે.
ત્વાં હ ત્યદિન્દ્રાર્ણસાતૌ સ્વર્મીળ્હે નર આજા હવન્તે । તવ સ્વધાવ ઇયમા સમર્ય ઊતિર્વાજેષ્વતસાય્યા ભૂત્
હે ઇન્દ્ર, ધન મેળવવા અને કીર્તિ માટેની સ્પર્ધામાં માણસો તને બોલાવે છે. તારી પોતાની શક્તિથી, આ સહાય અમને મળે અને તારો આશીર્વાદ અમારા યુદ્ધોમાં ક્યારેય ઓછો ન થાય.
ત્વં હ ત્યદિન્દ્ર સપ્ત યુધ્યન્પુરો વજ્રિન્પુરુકુત્સાય દર્દઃ । બર્હિર્ન યત્સુદાસે વૃથા વર્ગંહો રાજન્વરિવઃ પૂરવે કઃ
હે ઇન્દ્ર, યુદ્ધ કરતાં તું પુરુકુત્સા માટે તારા વજ્રથી સાત કિલ્લાઓ તોડી નાખ્યા. જેમ તું સુદાસ માટે દુશ્મન ટોળીને વિખેરી દીધા, તેમ રાજા, તું પૂરુ માટે વિશાળ જગ્યા આપી.
ત્વં ત્યાં ન ઇન્દ્ર દેવ ચિત્રામિષમાપો ન પીપયઃ પરિજ્મન્ । યયા શૂર પ્રત્યસ્મભ્યં યંસિ ત્મનમૂર્જં ન વિશ્વધ ક્ષરધ્યૈ
હે ઇન્દ્ર, તું અમારે માટે આ તેજસ્વી દાનોથી ભરપૂર છે, જેમ પાણી પોતાની ધારા સાથે વહે છે. હે વીર, તું આ દાનોથી અમને સર્વત્ર રક્ષે છે; તારી શક્તિ અમને પોષણની જેમ હંમેશા મળે.
અકારિ ત ઇન્દ્ર ગોતમેભિર્બ્રહ્માણ્યોક્તા નમસા હરિભ્યામ્ । સુપેશસં વાજમા ભરા નઃ પ્રાતર્મક્ષૂ ધિયાવસુર્જગમ્યાત્
હે ઇન્દ્ર, ગૌતમોએ તારા માટે આ સ્તુતિઓ શ્રદ્ધાપૂર્વક ગાઈ છે, તારા ઘોડાઓ માટે નમન સાથે બોલી છે. અમને સુંદર સંપત્તિ આપ; હે વિદ્વાન અને દયાળુ, તું વહેલી સવારમાં ઝડપથી અમારી પાસે આવ.
વૃષ્ણે શર્ધાય સુમખાય વેધસે નોધઃ સુવૃક્તિં પ્ર ભરા મરુદ્ભ્યઃ । અપો ન ધીરો મનસા સુહસ્ત્યો ગિરઃ સમઞ્જે વિદથેષ્વાભુવઃ
મજબૂત અને દયાળુ દેવતા માટે, પ્રેરિત ગાયક મરુતો માટે સુંદર સ્તુતિ અર્પણ કરે છે. જેમ પાણી વહે છે, તેમ બુદ્ધિશાળી અને સુકર્મી વ્યક્તિ સભામાં ગીતોને ગોઠવે છે.
તે જજ્ઞિરે દિવ ઋષ્વાસ ઉક્ષણો રુદ્રસ્ય મર્યા અસુરા અરેપસઃ । પાવકાસઃ શુચયઃ સૂર્યા ઇવ સત્વાનો ન દ્રપ્સિનો ઘોરવર્પસઃ
તેઓ આકાશમાંથી ઉંચા જન્મેલા છે, રુદ્રના શક્તિશાળી અને નિર્મળ પુત્રો છે. તેઓ તેજસ્વી છે, સૂર્ય જેવી શુદ્ધતા ધરાવે છે, દ્રઢ અને ઝડપથી દોડતા, ભયાનક રૂપ ધરાવે છે.
યુવાનો રુદ્રા અજરા અભોગ્ઘનો વવક્ષુરધ્રિગાવઃ પર્વતા ઇવ । દૃળ્હા ચિદ્વિશ્વા ભુવનાનિ પાર્થિવા પ્ર ચ્યાવયન્તિ દિવ્યાનિ મજ્મના
યુવાન રુદ્રો, અમર અને ક્યારેય ન વૃદ્ધ થનારા, તું નિર્ભય અને પર્વત જેવું મજબૂત છે. તું ધરતીના દ્રઢ લોકોને પણ હલાવી દે છે અને તારી શક્તિથી સ્વર્ગના લોકોએ પણ હલચલ થાય છે.
ચિત્રૈરઞ્જિભિર્વપુષે વ્યઞ્જતે વક્ષસ્સુ રુક્માઁ અધિ યેતિરે શુભે । અંસેષ્વેષાં નિ મિમૃક્ષુરૃષ્ટયઃ સાકં જજ્ઞિરે સ્વધયા દિવો નરઃ
તેઓ તેજસ્વી શણગારથી પોતાનું વૈભવ દર્શાવે છે; તેમના છાતી પર સુંદર ઝવેરાત ઝગમગે છે. તેમના ખભા પર શસ્ત્રો બંધાયેલા છે; તેઓ પોતાનાં બળથી એકસાથે આકાશમાંથી જન્મ્યા છે.
ઈશાનકૃતો ધુનયો રિશાદસો વાતાન્વિદ્યુતસ્તવિષીભિરક્રત । દુહન્ત્યૂધર્દિવ્યાનિ ધૂતયો ભૂમિં પિન્વન્તિ પયસા પરિજ્રયઃ
પ્રભુ દ્વારા સર્જાયેલા, ગર્જનારા અને કલ્યાણકારી, પવન અને વીજળી જેવી શક્તિશાળી બની ગયા છે. તેમના સ્વર્ગીય પ્રવાહો વહે છે; તેમના વરસાદથી ધરતી પોષક પાણીથી ભરાય છે.
પિન્વન્ત્યપો મરુતઃ સુદાનવઃ પયો ઘૃતવદ્વિદથેષ્વાભુવઃ । અત્યં ન મિહે વિ નયન્તિ વાજિનમુત્સં દુહન્તિ સ્તનયન્તમક્ષિતમ્
મરુતો, દયાળુ દાતા, ઘીથી ભરપૂર પાણી વરસાવે છે, સભામાં દેખાય છે. વરસાદમાં દોડતા ઘોડા જેમ, તેમ તેઓ ઝડપથી આગળ વધે છે; તેઓ ગર્જના સાથે અક્ષય સ્તનમાંથી દૂધ દોહિત કરે છે.
મહિષાસો માયિનશ્ચિત્રભાનવો ગિરયો ન સ્વતવસો રઘુષ્યદઃ । મૃગા ઇવ હસ્તિનઃ ખાદથા વના યદારુણીષુ તવિષીરયુગ્ધ્વમ્
મહાન ભેંસ જેવાં, માયાવાન અને તેજસ્વી, તેઓ પર્વત જેવા મજબૂત અને સ્વયંનિર્ભર છે. જંગલી પ્રાણીઓ અને હાથીઓ જેવી, તેઓ જંગલને ખાઈ જાય છે, જ્યારે લાલ રંગે પોતાની શક્તિ જોડે છે.
સિંહા ઇવ નાનદતિ પ્રચેતસઃ પિશા ઇવ સુપિશો વિશ્વવેદસઃ । ક્ષપો જિન્વન્તઃ પૃષતીભિરૃષ્ટિભિઃ સમિત્સબાધઃ શવસાહિમન્યવઃ
સિંહો જેવી, બુદ્ધિશાળી મરુતો ગર્જના કરે છે; ચિતરાં જેવી, સર્વજ્ઞ છે. તેઓ રાતને ચિતરાં ભાલા વડે જીવંત કરે છે, યુદ્ધમાં દુશ્મનને હરાવે છે, બળ અને ઉત્સાહથી ભરપૂર છે.
રોદસી આ વદતા ગણશ્રિયો નૃષાચઃ શૂરાઃ શવસાહિમન્યવઃ । આ વન્ધુરેષ્વમતિર્ન દર્શતા વિદ્યુન્ન તસ્થૌ મરુતો રથેષુ વઃ
હે મારુતો, તમે જે મહાન છો, વીર અને અડગ શક્તિ ધરાવતા છો, તમારી કીર્તિ બધાંમાં પ્રસિદ્ધ છે. તમારા રથોમાં જે તેજ છે, એ વીજળી જેવી ઝળહળે છે અને તમારી બુદ્ધિ પણ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
વિશ્વવેદસો રયિભિઃ સમોકસઃ સમ્મિશ્લાસસ્તવિષીભિર્વિરપ્શિનઃ । અસ્તાર ઇષું દધિરે ગભસ્ત્યોરનન્તશુષ્મા વૃષખાદયો નરઃ
તમે સર્વે જાણનારા છો, ધનથી સમૃદ્ધ અને એકમન છો, તેજસ્વી અને શક્તિશાળી છો. તમે ધનુષ પર તીરો ચડાવી તૈયાર ઊભા છો; તમારી અખૂટ શક્તિથી, વાઘ જેવા પુરુષો, સદા તત્પર રહે છે.