યસ્મિન્વિશ્વાનિ કાવ્યા ચક્રે નાભિરિવ શ્રિતા । ત્રિતં જૂતી સપર્યત વ્રજે ગાવો ન સંયુજે યુજે અશ્વાઁ અયુક્ષત નભન્તામન્યકે સમે
જેમાં બધા કર્મો કેન્દ્રિત છે, જેમ ચકદંડ પર હોય છે; ત્રિતાએ તેને રથચાલકની જેમ પૂજ્યો છે; વાડામાં ગાયોને જોતાં, ઘોડાઓને જોડતાં; સભામાં બીજાઓ અમને અટકાવે નહીં.
ય આસ્વત્ક આશયે વિશ્વા જાતાન્યેષામ્ । પરિ ધામાનિ મર્મૃશદ્વરુણસ્ય પુરો ગયે વિશ્વે દેવા અનુ વ્રતં નભન્તામન્યકે સમે
જે પોતાના નિવાસસ્થાને બધી સૃષ્ટિઓને જુએ છે; જે વરુણના ઘર-ઘર માપે છે, શહેરોમાં આગળ ચાલે છે; બધા દેવો તેના નિયમને અનુસરે છે; સભામાં બીજાઓ અમને અટકાવે નહીં.
સ સમુદ્રો અપીચ્યસ્તુરો દ્યામિવ રોહતિ નિ યદાસુ યજુર્દધે । સ માયા અર્ચિના પદાસ્તૃણાન્નાકમારુહન્નભન્તામન્યકે સમે
તે મહાસાગર જેવો છે, નીચે વહે છે અને પછી આકાશ તરફ ઊંચે ચડે છે, જ્યારે યજ્ઞનો મંત્ર સ્થાપિત થાય છે. તે પોતાની માયાના તેજસ્વી પગલાંથી સ્વર્ગે ચડે છે; બીજા લોકો એ જ સ્થાને આનંદ માણે.
યસ્ય શ્વેતા વિચક્ષણા તિસ્રો ભૂમીરધિક્ષિતઃ । ત્રિરુત્તરાણિ પપ્રતુર્વરુણસ્ય ધ્રુવં સદઃ સ સપ્તાનામિરજ્યતિ નભન્તામન્યકે સમે
જેના ત્રણ સફેદ, બુદ્ધિશાળી પ્રદેશો શાસિત છે, તેઓ ત્રણ વખત વરુણના અચળ સ્થાનને પાર કરી ચૂક્યા છે; તે સાતમાં આનંદ કરે છે, બીજા લોકો એ જ સ્થાને આનંદ માણે.
યઃ શ્વેતાઁ અધિનિર્ણિજશ્ચક્રે કૃષ્ણાઁ અનુ વ્રતા । સ ધામ પૂર્વ્યં મમે ય સ્કમ્ભેન વિ રોદસી અજો ન દ્યામધારયન્નભન્તામન્યકે સમે
જેણે સફેદને શુદ્ધ કર્યા, કાળાને નિયમ પ્રમાણે અનુસર્યા, તે પ્રાચીન સ્થાનને પામે છે; પોતાના થાંભલા વડે બંને લોકને ધારે છે, જેમ અજન્મા આકાશને ધારે છે; બીજા લોકો એ જ સ્થાને આનંદ માણે.
અસ્તભ્નાદ્દ્યામસુરો વિશ્વવેદા અમિમીત વરિમાણં પૃથિવ્યાઃ । આસીદદ્વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રાડ્વિશ્વેત્તાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ
મહાન અને સર્વજ્ઞે, આકાશને સંભાળ્યું અને પૃથ્વીનું વિસ્તરણ માપ્યું. રાજાએ બધી દુનિયાને એકત્ર કરી બેઠા; આ બધું વરુણના નિયમ છે.
એવા વન્દસ્વ વરુણં બૃહન્તં નમસ્યા ધીરમમૃતસ્ય ગોપામ્ । સ નઃ શર્મ ત્રિવરૂથં વિ યંસત્પાતં નો દ્યાવાપૃથિવી ઉપસ્થે
એ રીતે વરુણને વંદન કર, મહાન અને જ્ઞાનવાન અમૃતના રક્ષકને નમન કર. તે અમને ત્રિગુણ સુરક્ષા આપે; આકાશ અને પૃથ્વી અમને પોતાની ગોદમાં રક્ષે.
ઇમાં ધિયં શિક્ષમાણસ્ય દેવ ક્રતું દક્ષં વરુણ સં શિશાધિ । યયાતિ વિશ્વા દુરિતા તરેમ સુતર્માણમધિ નાવં રુહેમ
હે વરુણ, મને સમજણ, દૃઢતા અને કૌશલ્ય આપ, જેથી હું જ્ઞાન મેળવી શકું. આ બધાથી અમે બધા દુઃખો પાર કરી શકીએ; સારી રીતે બનેલી નૌકામાં બેસી જઈએ.
આ વાં ગ્રાવાણો અશ્વિના ધીભિર્વિપ્રા અચુચ્યવુઃ । નાસત્યા સોમપીતયે નભન્તામન્યકે સમે
હે અશ્વિનીકુમારો, પંડિતોએ પ્રાર્થનાથી તમને બોલાવ્યા છે. હે નાસત્ય, સોમપાન માટે, બીજા લોકો એ જ સ્થાને આનંદ માણે.
યથા વામત્રિરશ્વિના ગીર્ભિર્વિપ્રો અજોહવીત્ । નાસત્યા સોમપીતયે નભન્તામન્યકે સમે
જેમ ત્રિર નામના પંડિતે ગીતોથી તમને બોલાવ્યા, હે અશ્વિનીકુમારો, હે નાસત્ય, સોમપાન માટે, બીજા લોકો એ જ સ્થાને આનંદ માણે.
એવા વામહ્વ ઊતયે યથાહુવન્ત મેધિરાઃ । નાસત્યા સોમપીતયે નભન્તામન્યકે સમે
એ જ રીતે હું પણ તમને મદદ માટે બોલાવું છું, જેમ બુદ્ધિશાળાઓએ પહેલાં બોલાવ્યા હતા; હે નાસત્ય, સોમપાન માટે, બીજા લોકો એ જ સ્થાને આનંદ માણે.
ઇમે વિપ્રસ્ય વેધસોઽગ્નેરસ્તૃતયજ્વનઃ । ગિર સ્તોમાસ ઈરતે
આ સ્તુતિઓ વિદ્વાન કવિએ અગ્નિ માટે, યજ્ઞના પુજારી માટે ગાઈ છે.
અસ્મૈ તે પ્રતિહર્યતે જાતવેદો વિચર્ષણે । અગ્ને જનામિ સુષ્ટુતિમ્
હે જાતવેદ, વિવેકી, તારી પાસે આ ભેટો અર્પણ થાય છે; હે અગ્નિ, હું તારી ઉત્તમ સ્તુતિ કરું છું.
આરોકા ઇવ ઘેદહ તિગ્મા અગ્ને તવ ત્વિષઃ । દદ્ભિર્વનાનિ બપ્સતિ
હે અગ્નિ, તારી તીવ્ર કિરણો જેમ ચમકે છે, તેમ તું પોતાના દાંતથી વનને ભસ્મ કરે છે.
હરયો ધૂમકેતવો વાતજૂતા ઉપ દ્યવિ । યતન્તે વૃથગગ્નયઃ
પાંઢરા ધૂમ્રવાળા જ્યોતીઓ, પવનથી દોડતી, આકાશ તરફ પ્રયત્ન કરે છે; અગ્નિના શિખાઓ અલગ-અલગ ચાલે છે.
એતે ત્યે વૃથગગ્નય ઇદ્ધાસઃ સમદૃક્ષત । ઉષસામિવ કેતવઃ
આ અગ્નિના શિખાઓ, પ્રગટ થયેલી, એકસાથે દેખાય છે, જેમ ઉષાની કિરણો.
કૃષ્ણા રજાંસિ પત્સુતઃ પ્રયાણે જાતવેદસઃ । અગ્નિર્યદ્રોધતિ ક્ષમિ
કાળા આકાશમાં જાતવેદનો સંતાન પસાર થાય છે; જ્યારે અગ્નિ પૃથ્વી પર આગળ વધે છે.
ધાસિં કૃણ્વાન ઓષધીર્બપ્સદગ્નિર્ન વાયતિ । પુનર્યન્તરુણીરપિ
પોષણ પેદા કરી, અગ્નિ વનસ્પતિઓને ભસ્મ કરે છે; તે આગળ વધે છે અને લાલચી જ્યોતીઓ ફરી પાછી આવે છે.
જિહ્વાભિરહ નન્નમદર્ચિષા જઞ્જણાભવન્ । અગ્નિર્વનેષુ રોચતે
જિહ્વાથી ચાટી અને તેજસ્વી જ્યોતિથી ઝળહળી, ગર્જના કરે છે; અગ્નિ વનમાં તેજ આપે છે.
અપ્સ્વગ્ને સધિષ્ટવ સૌષધીરનુ રુધ્યસે । ગર્ભે સઞ્જાયસે પુનઃ
પાણીમાં, હે અગ્નિ, તું સ્થિર છે; તું ઔષધિઓને રોકે છે. ગર્ભમાં ફરી જન્મે છે.
ઉદગ્ને તવ તદ્ઘૃતાદર્ચી રોચત આહુતમ્ । નિંસાનં જુહ્વો મુખે
હે અગ્નિ, તારા ઘીમાંથી જે જ્યોત પ્રગટે છે, તે આહુતિ ધરાતાં ઝળહળી ઊઠે છે; તારી જિહ્વાઓ તારા મોઢા પાસે વિસ્તરે છે.
ઉક્ષાન્નાય વશાન્નાય સોમપૃષ્ઠાય વેધસે । સ્તોમૈર્વિધેમાગ્નયે
દૂધના ભોજન આપનારા, માંસના ભોજન આપનારા અને પીઠ પર સોમ ધરાવનારા જ્ઞાની અગ્નિને અમે સ્તુતિઓથી પૂજીએ છીએ.
ઉત ત્વા નમસા વયં હોતર્વરેણ્યક્રતો । અગ્ને સમિદ્ભિરીમહે
હે ઉત્તમ કર્મવાળા યજ્ઞપુરૂષ અગ્નિ, અમે તને વિનમ્રતાથી અને સમિધ વડે ભજીએ છીએ.
ઉત ત્વા ભૃગુવચ્છુચે મનુષ્વદગ્ન આહુત । અઙ્ગિરસ્વદ્ધવામહે
હે ભૃગુ જેવા શુદ્ધ અગ્નિ, માનવોએ જે તને બોલાવ્યા છે, અમે તને અંગિરસ તરીકે પુકારી રહ્યા છીએ.
ત્વં હ્યગ્ને અગ્નિના વિપ્રો વિપ્રેણ સન્સતા । સખા સખ્યા સમિધ્યસે
હે અગ્નિ, તું જ્ઞાની સાથે જ્ઞાની તરીકે, મિત્ર સાથે મિત્ર તરીકે, અગ્નિથી અગ્નિ બની પ્રગટે છે.
સ ત્વં વિપ્રાય દાશુષે રયિં દેહિ સહસ્રિણમ્ । અગ્ને વીરવતીમિષમ્
હે અગ્નિ, સેવા કરનાર જ્ઞાનીને તું હજારોની સંપત્તિ અને વીરોથી ભરપૂર અન્ન આપ.
અગ્ને ભ્રાતઃ સહસ્કૃત રોહિદશ્વ શુચિવ્રત । ઇમં સ્તોમં જુષસ્વ મે
હે અગ્નિ, ભાઈ, શક્તિશાળી, લાલ ઘોડાવાળા, શુદ્ધ વ્રતવાળા, મારા આ સ્તોત્રને સ્વીકાર.
ઉત ત્વાગ્ને મમ સ્તુતો વાશ્રાય પ્રતિહર્યતે । ગોષ્ઠં ગાવ ઇવાશત
હે અગ્નિ, મારી સ્તુતિથી તું શક્તિશાળી માટે પ્રગટે છે; ગૌશાળામાં ગાયો ભેગી થાય તેમ, તેઓ તારી પાસે આવે છે.
તુભ્યં તા અઙ્ગિરસ્તમ વિશ્વાઃ સુક્ષિતયઃ પૃથક્ । અગ્ને કામાય યેમિરે
હે અગ્નિરસમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ સુખી વસાહતો તને જુદી જુદી રીતે ઇચ્છાથી અર્પણ કરવામાં આવી છે.
અગ્નિં ધીભિર્મનીષિણો મેધિરાસો વિપશ્ચિતઃ । અદ્મસદ્યાય હિન્વિરે
વિદ્વાન, બુદ્ધિશાળી, વિચારશીલ અને જ્ઞાનવાનોએ અગ્નિને યજ્ઞસ્થળે પ્રેરિત કર્યો છે.