તં ગૂર્તયો નેમન્નિષઃ પરીણસઃ સમુદ્રં ન સંચરણે સનિષ્યવઃ । પતિં દક્ષસ્ય વિદથસ્ય નૂ સહો ગિરિં ન વેના અધિ રોહ તેજસા
ભજનોથી એનું વખાણ થાય છે, ચકરાં જેવું ફરે છે, જેમ નદીઓ દરિયે મળે છે; હવે એ કૌશલ્ય અને સભાનો સ્વામી છે, બળથી પર્વત પર તેજથી ચડે છે.
સ તુર્વણિર્મહાઁ અરેણુ પૌંસ્યે ગિરેર્ભૃષ્ટિર્ન ભ્રાજતે તુજા શવઃ । યેન શુષ્ણં માયિનમાયસો મદે દુધ્ર આભૂષુ રામયન્નિ દામનિ
એ તુર્વન ધૂળ અને બળમાં મહાન તેજથી ઝળકે છે; એનું બળ પર્વતની વીજળી જેવું ચમકે છે. એના આનંદથી એણે માયાવાળું શુષ્ણને દમન કર્યું અને દુશ્મનોને આનંદિત કર્યા.
દેવી યદિ તવિષી ત્વાવૃધોતય ઇન્દ્રં સિષક્ત્યુષસં ન સૂર્યઃ । યો ધૃષ્ણુના શવસા બાધતે તમ ઇયર્તિ રેણું બૃહદર્હરિષ્વણિઃ
જ્યારે દૈવી શક્તિ જાગે છે, ત્યારે એ ઇન્દ્રને પ્રેરણા આપે છે, જેમ ઉષા સૂર્યને ઉદ્ભવાવે છે. એ ધીરજ અને બળથી અંધકાર દૂર કરે છે, ધૂળ ઉઠાવે છે, અને ગર્જના સાથે મહાન બને છે.
વિ યત્તિરો ધરુણમચ્યુતં રજોઽતિષ્ઠિપો દિવ આતાસુ બર્હણા । સ્વર્મીળ્હે યન્મદ ઇન્દ્ર હર્ષ્યાહન્વૃત્રં નિરપામૌબ્જો અર્ણવમ્
જ્યારે તું આકાશના મજબૂત આધારને ફેલાવું છે, તું બળથી ઉપર ઊભો રહે છે, હે ઇન્દ્ર. સોમપાનના આનંદમાં તું આનંદિત થાય છે અને વૃત્રને મારીને પાણી અને દરિયો મુક્ત કરે છે.
ત્વં દિવો ધરુણં ધિષ ઓજસા પૃથિવ્યા ઇન્દ્ર સદનેષુ માહિનઃ । ત્વં સુતસ્ય મદે અરિણા અપો વિ વૃત્રસ્ય સમયા પાષ્યારુજઃ
તું, હે ઇન્દ્ર, બળથી આકાશનો આધાર સ્થાપે છે અને મહાનતાથી પૃથ્વીના નિવાસ બનાવે છે. સોમપાનના આનંદમાં તું વૃત્રના બંધ તોડી પાણી છોડે છે.
પ્ર મંહિષ્ઠાય બૃહતે બૃહદ્રયે સત્યશુષ્માય તવસે મતિં ભરે । અપામિવ પ્રવણે યસ્ય દુર્ધરં રાધો વિશ્વાયુ શવસે અપાવૃતમ્
હું મારી પ્રાર્થના મહાન અને વિશાળ ધનના સ્વામી, સાચા બળથી પ્રસિદ્ધ એવા મહાનને અર્પણ કરું છું. જેમ પાણી વહે છે, તેમ એની મુશ્કેલ દાન સૌ માટે ખુલ્લું છે, એનું બળ છુપાયેલું નથી.
અધ તે વિશ્વમનુ હાસદિષ્ટય આપો નિમ્નેવ સવના હવિષ્મતઃ । યત્પર્વતે ન સમશીત હર્યત ઇન્દ્રસ્ય વજ્રઃ શ્નથિતા હિરણ્યયઃ
પછી, હે સર્વવ્યાપી, તારી આજ્ઞાથી બધા મનુષ્યો આનંદિત થાય છે; જેમ યજ્ઞ સમયે પાણી નીચે વહી જાય છે અને હવન સામગ્રી લઈને જાય છે. જ્યારે પર્વત પર ઇન્દ્રનો સુવર્ણ વજ્ર, આનંદ આપનાર, અટકાવાયો નહોતો.
અસ્મૈ ભીમાય નમસા સમધ્વર ઉષો ન શુભ્ર આ ભરા પનીયસે । યસ્ય ધામ શ્રવસે નામેન્દ્રિયં જ્યોતિરકારિ હરિતો નાયસે
આ ભયજનકને અમે નમન સાથે યજ્ઞમાં વંદન કરીએ છીએ, જેમ ઉજળી ઉષા સેવા માટે તેજ લાવે છે. જેના ઇન્દ્ર સમાન પ્રસિદ્ધ બળે મહિમા માટે પ્રકાશ પેદા કર્યો છે અને ઝડપથી દોડનારાઓને માર્ગ બતાવ્યો છે.
ઇમે ત ઇન્દ્ર તે વયં પુરુષ્ટુત યે ત્વારભ્ય ચરામસિ પ્રભૂવસો । નહિ ત્વદન્યો ગિર્વણો ગિરઃ સઘત્ક્ષોણીરિવ પ્રતિ નો હર્ય તદ્વચઃ
હે ઇન્દ્ર, અમે એ છીએ, જે તારી આશ્રયે બળથી કાર્ય કરીએ છીએ અને અનેક લોકો દ્વારા વખાણવામાં આવે છીએ. તારા સિવાય બીજું કોઈ અમારા શબ્દોને એક કરી શકે તેમ નથી; જેમ ધરતી જોડાયેલી છે, તેમ તું અમારી વાણી સ્વીકાર.
ભૂરિ ત ઇન્દ્ર વીર્યં તવ સ્મસ્યસ્ય સ્તોતુર્મઘવન્કામમા પૃણ । અનુ તે દ્યૌર્બૃહતી વીર્યં મમ ઇયં ચ તે પૃથિવી નેમ ઓજસે
હે ઇન્દ્ર, તારી શક્તિ ઘણી છે; અમે તારા છીએ, હે દાતાર. સ્તુતિ કરનારની ઇચ્છા પૂર્ણ કર. વિશાળ આકાશ તારી શક્તિનું અનુસરણ કરે છે, અને આ ધરતી પણ તારા બળ માટે તૈયાર છે.
ત્વં તમિન્દ્ર પર્વતં મહામુરું વજ્રેણ વજ્રિન્પર્વશશ્ચકર્તિથ । અવાસૃજો નિવૃતાઃ સર્તવા અપઃ સત્રા વિશ્વં દધિષે કેવલં સહઃ
હે ઇન્દ્ર, તું તારા વજ્રથી એ વિશાળ અને પહોળા પર્વતને ચીરી નાખ્યો, હે વજ્રધારી. તું બંધાયેલા પાણી છોડ્યા અને તારી સમગ્ર શક્તિથી સમગ્ર જગતને સ્થિર કર્યું.
નૂ ચિત્સહોજા અમૃતો નિ તુન્દતે હોતા યદ્દૂતો અભવદ્વિવસ્વતઃ । વિ સાધિષ્ઠેભિઃ પથિભી રજો મમ આ દેવતાતા હવિષા વિવાસતિ
હવે, બળથી જન્મેલો અમર, સ્થિર રહે છે; જ્યારે તે વિવસ્વાનનો યજ્ઞકર્તા અને દૂત બન્યો. તે દેવો દ્વારા નિર્ધારિત માર્ગે ચાલે છે અને ભક્તિપૂર્વક હવન ફેલાવે છે.
આ સ્વમદ્મ યુવમાનો અજરસ્તૃષ્વવિષ્યન્નતસેષુ તિષ્ઠતિ । અત્યો ન પૃષ્ઠં પ્રુષિતસ્ય રોચતે દિવો ન સાનુ સ્તનયન્નચિક્રદત્
તે યુવાન અને અવિનાશી પોતાને પ્યાસે અગ્નિમાં ઉભો રહે છે. ઘોડાની પીઠ જેવી તેની પીઠ ભીની તેજથી ઝળકે છે; પર્વતની ચોટી પર ગાજ જેવું તે ધ્વનિત થાય છે.
ક્રાણા રુદ્રેભિર્વસુભિઃ પુરોહિતો હોતા નિષત્તો રયિષાળમર્ત્યઃ । રથો ન વિક્ષ્વૃઞ્જસાન આયુષુ વ્યાનુષગ્વાર્યા દેવ ઋણ્વતિ
તે રુદ્રો અને વસુઓ સાથે ભયાનક છે, માનવોમાં ધન માટે મુખ્ય યજ્ઞકર્તા તરીકે બેઠો છે. રેસમાં ઝડપથી દોડતી રથ જેવો, એ દેવ જીવન માટે ઇચ્છિત વસ્તુઓ આપે છે.
વિ વાતજૂતો અતસેષુ તિષ્ઠતે વૃથા જુહૂભિઃ સૃણ્યા તુવિષ્વણિઃ । તૃષુ યદગ્ને વનિનો વૃષાયસે કૃષ્ણં ત એમ રુશદૂર્મે અજર
પવનથી ચલિત, તે અગ્નિમાં ઊભો રહે છે, ખાલી ચમચીઓથી શક્તિશાળી અને અવાજ કરે છે. હે અગ્નિ, જ્યારે તું વનમાટે વરદાતા છે, ત્યારે કાળું ઊન પણ તેજસ્વી અને અવિનાશી બને છે.
તપુર્જમ્ભો વન આ વાતચોદિતો યૂથે ન સાહ્વાઁ અવ વાતિ વંસગઃ । અભિવ્રજન્નક્ષિતં પાજસા રજ સ્થાતુશ્ચરથં ભયતે પતત્રિણઃ
પવનથી ઉદ્ભવેલી ગર્જનારી જ્વાળા વનમાં ફેલાય છે; ઝુંડના નેતાઓ જેવો, તે વાંસને વાળી નાખે છે. આગળ વધતી, તે બળથી માર્ગ પાર કરે છે અને ઊભા તથા ઉડતા પક્ષીઓને ડરાવે છે.
દધુષ્ટ્વા ભૃગવો માનુષેષ્વા રયિં ન ચારું સુહવં જનેભ્યઃ । હોતારમગ્ને અતિથિં વરેણ્યં મિત્રં ન શેવં દિવ્યાય જન્મને
ભૃગુઓએ તને મનુષ્યોમાં સ્થાપિત કર્યો છે, જેમ ધન સૌંદર્યમય અને સૌમ્ય લોકો માટે છે. હે અગ્નિ, તું યજ્ઞકર્તા, શ્રેષ્ઠ અતિથિ અને મિત્ર તરીકે દૈવી જન્મ માટે શુભ છે.
હોતારં સપ્ત જુહ્વો યજિષ્ઠં યં વાઘતો વૃણતે અધ્વરેષુ । અગ્નિં વિશ્વેષામરતિં વસૂનાં સપર્યામિ પ્રયસા યામિ રત્નમ્
સાત ચમચીઓ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકર્તાને પસંદ કરે છે, જેને ઉપાસકો યજ્ઞમાં પસંદ કરે છે. હે અગ્નિ, સર્વ વસુઓના આનંદ, હું ભક્તિપૂર્વક તારી પૂજા કરું છું અને ધન મેળવવા ઇચ્છું છું.
અચ્છિદ્રા સૂનો સહસો નો અદ્ય સ્તોતૃભ્યો મિત્રમહઃ શર્મ યચ્છ । અગ્ને ગૃણન્તમંહસ ઉરુષ્યોર્જો નપાત્પૂર્ભિરાયસીભિઃ
હે બળના પુત્ર, આજે અમારા સ્તુતિ કરનારાઓ માટે અખંડિત, મિત્રતા ભરેલું રક્ષણ આપ. હે અગ્નિ, જે પ્રશંસા પામે છે, દુઃખથી મુક્ત છે અને વિશાળ શક્તિ ધરાવે છે, તું તારા પૂર્વજો સાથે અમને આશીર્વાદ આપ.
ભવા વરૂથં ગૃણતે વિભાવો ભવા મઘવન્મઘવદ્ભ્યઃ શર્મ । ઉરુષ્યાગ્ને અંહસો ગૃણન્તં પ્રાતર્મક્ષૂ ધિયાવસુર્જગમ્યાત્
હે તેજસ્વી, સ્તુતિ કરનાર માટે તું આશ્રય બન; દાતાઓમાં શ્રેષ્ઠ માટે રક્ષણ આપ. હે અગ્નિ, વિશાળ રીતે, સ્તુતિ કરનારને દુઃખથી બચાવ; સવારે વિદ્વાન તત્કાળ વિચાર સાથે આવે.
વયા ઇદગ્ને અગ્નયસ્તે અન્યે ત્વે વિશ્વે અમૃતા માદયન્તે । વૈશ્વાનર નાભિરસિ ક્ષિતીનાં સ્થૂણેવ જનાઁ ઉપમિદ્યયન્થ
હે અગ્નિ, તારા દ્વારા બીજા અગ્નિઓ આનંદ પામે છે; બધા અમર દેવતાઓ તારીમાં આનંદ અનુભવે છે. વૈશ્વાનર, તું બધાં લોકોનું કેન્દ્ર છે; સ્તંભ જેવો, તું જાતિઓમાં માન પામે છે.
મૂર્ધા દિવો નાભિરગ્નિઃ પૃથિવ્યા અથાભવદરતી રોદસ્યોઃ । તં ત્વા દેવાસોઽજનયન્ત દેવં વૈશ્વાનર જ્યોતિરિદાર્યાય
અગ્નિ આકાશનો શિખર અને ધરતીનું કેન્દ્ર છે; તેથી તે બંને લોકનો આનંદ બન્યો. દેવોએ તને, હે વૈશ્વાનર, આર્ય માટે દૈવી પ્રકાશ તરીકે સર્જ્યો છે.
આ સૂર્યે ન રશ્મયો ધ્રુવાસો વૈશ્વાનરે દધિરેઽગ્ના વસૂનિ । યા પર્વતેષ્વોષધીષ્વપ્સુ યા માનુષેષ્વસિ તસ્ય રાજા
સૂર્યની કિરણો જેવાં સ્થિર ધન વૈશ્વાનર અગ્નિમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. જે પર્વતોમાં, ઔષધિઓમાં, પાણીમાં અને મનુષ્યોમાં છે, એ બધાનો તું રાજા છે.
બૃહતી ઇવ સૂનવે રોદસી ગિરો હોતા મનુષ્યો ન દક્ષઃ । સ્વર્વતે સત્યશુષ્માય પૂર્વીર્વૈશ્વાનરાય નૃતમાય યહ્વીઃ
વિશાળ સ્તુતિઓ બંને લોકોએ પુત્ર માટે ગાય છે; માનવ યજ્ઞકર્તા દક્ષ જેવો કુશળ છે. સાચા બળથી, તેઓ વૈશ્વાનર, શ્રેષ્ઠ પુરુષ માટે પ્રાચીન ભજનો દ્વારા પ્રશંસા કરે છે.
દિવશ્ચિત્તે બૃહતો જાતવેદો વૈશ્વાનર પ્ર રિરિચે મહિત્વમ્ । રાજા કૃષ્ટીનામસિ માનુષીણાં યુધા દેવેભ્યો વરિવશ્ચકર્થ
દિવના ઊંચા સ્થાનથી, જાતવેદસ વૈશ્વાનર, તારી મહાનતા ફેલાઈ છે; તું લોકોનો, માનવજાતનો રાજા છે, અને યુદ્ધમાં તું દેવતાઓ માટે માર્ગ બનાવ્યો છે.
પ્ર નૂ મહિત્વં વૃષભસ્ય વોચં યં પૂરવો વૃત્રહણં સચન્તે । વૈશ્વાનરો દસ્યુમગ્નિર્જઘન્વાઁ અધૂનોત્કાષ્ઠા અવ શમ્બરં ભેત્
હવે હું વૃષભની મહાનતા ગાઉં છું, જેને પુરુઓ અનુસરે છે, જે વૃત્રનો વિનાશક છે; વૈશ્વાનર અગ્નિ, શત્રુઓને હરાવીને, જંગલને હલાવી દીધા અને શંબરના કિલ્લાને ફાટવી દીધું.
વૈશ્વાનરો મહિમ્ના વિશ્વકૃષ્ટિર્ભરદ્વાજેષુ યજતો વિભાવા । શાતવનેયે શતિનીભિરગ્નિઃ પુરુણીથે જરતે સૂનૃતાવાન્
વૈશ્વાનર પોતાની મહાનતા દ્વારા બધા લોકોમાં પ્રગટ છે; ભરદ્વાજો, ઉપાસકોમાં તે તેજસ્વી છે; શાતવનેયના ઘરમાં, તીવ્ર જ્વાળાઓ સાથે, અગ્નિ અનેક સ્થળે પ્રસિદ્ધિ અને શુભતામાં વધે છે.
વહ્નિં યશસં વિદથસ્ય કેતું સુપ્રાવ્યં દૂતં સદ્યોઅર્થમ્ । દ્વિજન્માનં રયિમિવ પ્રશસ્તં રાતિં ભરદ્ભૃગવે માતરિશ્વા
પ્રભાસ્વી અગ્નિ, સભાનો ધ્વજ, સર્વેને માર્ગ બતાવનાર દૂત, ઝડપથી મળનાર, દ્વિજનમ, પ્રસિદ્ધ ધન, માતરીશ્વાને ભૃગુને આપેલી ભેટ છે.
અસ્ય શાસુરુભયાસઃ સચન્તે હવિષ્મન્ત ઉશિજો યે ચ મર્તાઃ । દિવશ્ચિત્પૂર્વો ન્યસાદિ હોતાપૃચ્છ્યો વિશ્પતિર્વિક્ષુ વેધાઃ
તેને શાસકો અને પ્રજાઓ, હવન કરનાર ઉશિજ અને મનુષ્યો, બધા ભેગા થાય છે; સ્વર્ગમાંથી પણ તે પ્રથમ હોતાર તરીકે સ્થાપિત થયો, પુછવામાં યોગ્ય, કુળોનો સ્વામી, અને જાતિમાં જ્ઞાની છે.
તં નવ્યસી હૃદ આ જાયમાનમસ્મત્સુકીર્તિર્મધુજિહ્વમશ્યાઃ । યમૃત્વિજો વૃજને માનુષાસઃ પ્રયસ્વન્ત આયવો જીજનન્ત
અમે નવી સ્તુતિથી, આપણા હૃદયમાં જન્મેલા, મધુર જીભ ધરાવનાર, અમારી પ્રસિદ્ધિ ધરાવનારને નજીક જઈએ; જેને ઋત્વિજ અને શ્રમશીલ લોકો ઉત્સાહથી લોકોમાં ઉત્પન્ન કરે છે.