ક્વેયથ ક્વેદસિ પુરુત્રા ચિદ્ધિ તે મનઃ । અલર્ષિ યુધ્મ ખજકૃત્પુરંદર પ્ર ગાયત્રા અગાસિષુઃ
તું ક્યાં છે, ક્યાં રહે છે? તારો મન અનેક જગ્યાએ છે. યુદ્ધમાં તું ધસી ગયો, કિલ્લા તોડનાર, અને ગાયત્રી સાથે ગાવા ગયો.
પ્રાસ્મૈ ગાયત્રમર્ચત વાવાતુર્યઃ પુરંદરઃ । યાભિઃ કાણ્વસ્યોપ બર્હિરાસદં યાસદ્વજ્રી ભિનત્પુરઃ
એ માટે ગાયત્રી ગાવો, દયાળુ અને કિલ્લા તોડનારની સ્તુતિ કરો, જેના દ્વારા કાણ્વનું આસન પ્રાપ્ત થયું, અને વીજળીથી શહેરો તૂટી પડ્યા.
યે તે સન્તિ દશગ્વિનઃ શતિનો યે સહસ્રિણઃ । અશ્વાસો યે તે વૃષણો રઘુદ્રુવસ્તેભિર્નસ્તૂયમા ગહિ
તારા દસ, સૈંકડો, હજારો યોકવાળા ઘોડા, શક્તિશાળી અને ઝડપી — એ સાથે, અમારી સ્તુતિથી, તું અમને મળ.
આ ત્વદ્ય સબર્દુઘાં હુવે ગાયત્રવેપસમ્ । ઇન્દ્રં ધેનું સુદુઘામન્યામિષમુરુધારામરંકૃતમ્
આજે હું તને બોલાવું છું, ઇન્દ્ર, દુધાળ ગાય જેવો, ગાયત્રી છંદ માટે, વહેતા સોમ માટે. હું તને, સારી દુધવાળી ગાય, ભરપૂર પોષણ અને અઢળક દયાળુતા માટે શોધું છું.
યત્તુદત્સૂર એતશં વઙ્કૂ વાતસ્ય પર્ણિના । વહત્કુત્સમાર્જુનેયં શતક્રતુઃ ત્સરદ્ગન્ધર્વમસ્તૃતમ્
જ્યારે દૈત્યા, સૂર્ય, એતશ, કે વાંકડો, પવનના પાંદડાથી, કુત્સા, અર્જુનપુત્રને લઈ ગયો, ત્યારે શતક્રતુ ઇન્દ્રે ગંધર્વને દુ:ખમાંથી બચાવ્યો.
ય ઋતે ચિદભિશ્રિષઃ પુરા જત્રુભ્ય આતૃદઃ । સંધાતા સંધિં મઘવા પુરૂવસુરિષ્કર્તા વિહ્રુતં પુનઃ
જે સહાય વિના પણ, પૂર્વજોને સાંધા પર દુ:ખથી બચાવ્યો, એ દયાળુ, અનેકના સ્વામી, ફરીથી વિખેરેલા ને એક કરી દેશે.
મા ભૂમ નિષ્ટ્યા ઇવેન્દ્ર ત્વદરણા ઇવ । વનાનિ ન પ્રજહિતાન્યદ્રિવો દુરોષાસો અમન્મહિ
હે ઇન્દ્ર, અમને ત્યજી દેવાયેલા જેવા કે આશ્રય વગરના લોકો જેવા ન બનાવી દે. હે વજ્રધારી, અમને એવા જંગલો જે છોડાઈ ગયા હોય અથવા એવી સવારે જે આશા વગર હોય, એવા ન થવા દે.
અમન્મહીદનાશવોઽનુગ્રાસશ્ચ વૃત્રહન્ । સકૃત્સુ તે મહતા શૂર રાધસા અનુ સ્તોમં મુદીમહિ
હે વૃત્રનાશક, અહીં અમને ક્યારેય તંગી કે વિનાશ મળ્યો નથી. હે પરાક્રમી, તારી મહાન દયાથી અમે ફરી એકવાર તારી પ્રશંસા કરીને તને પ્રસન્ન કરી શકીએ એવી આશા રાખીએ છીએ.
યદિ સ્તોમં મમ શ્રવદસ્માકમિન્દ્રમિન્દવઃ । તિરઃ પવિત્રં સસૃવાંસ આશવો મન્દન્તુ તુગ્ર્યાવૃધઃ
હે ઇન્દ્ર, જો મારી સ્તુતિ તારા માટે શ્રવણયોગ્ય હોય, તો તેજસ્વી પ્રવાહો પવિત્રતાને પાર કરીને તને આનંદિત કરે, હે શક્તિ વધારનાર.
આ ત્વદ્ય સધસ્તુતિં વાવાતુઃ સખ્યુરા ગહિ । ઉપસ્તુતિર્મઘોનાં પ્ર ત્વાવત્વધા તે વશ્મિ સુષ્ટુતિમ્
આજે, હે મિત્ર, તું આ સભા સ્થાને આવ. દયાળુઓની સ્તુતિ તારી પાસે પહોંચે. હું તારા માટે આ ઉત્તમ સ્તુતિ તૈયાર કરું છું.
સોતા હિ સોમમદ્રિભિરેમેનમપ્સુ ધાવત । ગવ્યા વસ્ત્રેવ વાસયન્ત ઇન્નરો નિર્ધુક્ષન્વક્ષણાભ્યઃ
તારા માટે પથ્થરો વડે સોમ રસ નિચોડવામાં આવ્યો છે. તે પાણીમાં વહેવા દે. જેમ કપડાં ધોઈને શુદ્ધ થાય છે, એમ પુરુષોએ તેને વાસનામાંથી ગાળી શુદ્ધ કર્યો છે.
અધ જ્મો અધ વા દિવો બૃહતો રોચનાદધિ । અયા વર્ધસ્વ તન્વા ગિરા મમા જાતા સુક્રતો પૃણ
પૃથ્વી હોય કે વિશાળ તેજસ્વી આકાશ, એમાંથી, તું આથી તારા શરીરમાં અને મારી વાણીમાં વૃદ્ધિ પામ. હે કુશળ, જે કંઈ મારામાંથી જન્મ્યું છે, તેને તું પૂર્ણ કર.
ઇન્દ્રાય સુ મદિન્તમં સોમં સોતા વરેણ્યમ્ । શક્ર એણં પીપયદ્વિશ્વયા ધિયા હિન્વાનં ન વાજયુમ્
ઇન્દ્ર માટે ઉત્તમ અને આનંદદાયક સોમ રસ નિચોડો. હે શક્ર, તું તેને તારી સર્વજ્ઞતા સાથે પી, જેમ વિજય માટે દોડાવેલો ઘોડો દોડે છે.
મા ત્વા સોમસ્ય ગલ્દયા સદા યાચન્નહં ગિરા । ભૂર્ણિં મૃગં ન સવનેષુ ચુક્રુધં ક ઈશાનં ન યાચિષત્
હું ક્યારેય તને મારી સ્તુતિથી સતત સોમ માટે વિનંતી કરીને થાકાડી ન દઉં. જેમ યજ્ઞમાં ઉગ્ર પ્રાણી ચંચળ રહે છે, એ રીતે કોણ પોતાના સ્વામી પાસે તેની વસ્તુ માગે?
મદેનેષિતં મદમુગ્રમુગ્રેણ શવસા । વિશ્વેષાં તરુતારં મદચ્યુતં મદે હિ ષ્મા દદાતિ નઃ
મજબૂત ઉન્માદથી પ્રેરિત થઈ, મહાન શક્તિથી તે બધાને પાર કરી જાય છે, અને ઉન્માદથી ભરપૂર પાન આપે છે. એ ઉન્માદમાં તે અમને આપે છે.
શેવારે વાર્યા પુરુ દેવો મર્તાય દાશુષે । સ સુન્વતે ચ સ્તુવતે ચ રાસતે વિશ્વગૂર્તો અરિષ્ટુતઃ
દેવો, સેવા કરનાર મનુષ્યને અનેક ઇચ્છિત વસ્તુઓ આપે છે. જે નિચોડે છે અને સ્તુતિ કરે છે, તેને તે સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ અને સર્વે દ્વારા વખાણવામાં આવે છે, એ રીતે આપે છે.
એન્દ્ર યાહિ મત્સ્વ ચિત્રેણ દેવ રાધસા । સરો ન પ્રાસ્યુદરં સપીતિભિરા સોમેભિરુરુ સ્ફિરમ્
હે ઇન્દ્ર, તું આવી, આ સુંદર દાનમાં આનંદ માણ. જેમ પીણાથી ભરેલો સરોવર હોય, એમ આ સોમોથી તું સંપૂર્ણ ભરાઈ જા.
આ ત્વા સહસ્રમા શતં યુક્તા રથે હિરણ્યયે । બ્રહ્મયુજો હરય ઇન્દ્ર કેશિનો વહન્તુ સોમપીતયે
હે ઇન્દ્ર, તારા માટે હજાર અને સો ઘોડાઓ સુવર્ણ રથમાં જોડાયેલા છે. પ્રાર્થનાથી જોડાયેલા પીળા વાળવાળા ઘોડાઓ તને સોમપાન માટે લાવે.
આ ત્વા રથે હિરણ્યયે હરી મયૂરશેપ્યા । શિતિપૃષ્ઠા વહતાં મધ્વો અન્ધસો વિવક્ષણસ્ય પીતયે
તારા માટે, સુવર્ણ રથ પર, મયૂરની પૂંછવાળા અને ચિતરેલા પીઠવાળા બે ઘોડાઓ મધુર અને ઉલ્લાસ આપતા સોમના પાન માટે તને લાવે.
પિબા ત્વસ્ય ગિર્વણઃ સુતસ્ય પૂર્વપા ઇવ । પરિષ્કૃતસ્ય રસિન ઇયમાસુતિશ્ચારુર્મદાય પત્યતે
હે ગીતપ્રેમી, તું આ નિચોડાયેલા સોમનો પાન કર, જેમ તું પહેલો પીનાર છે. આ સારી રીતે તૈયાર કરાયેલું પ્રવાહી પાન તારા માટે અર્પણ છે, જે તને આનંદ આપે છે.
ય એકો અસ્તિ દંસના મહાઁ ઉગ્રો અભિ વ્રતૈઃ । ગમત્સ શિપ્રી ન સ યોષદા ગમદ્ધવં ન પરિ વર્જતિ
જે એકલા જ મહાન, ઉગ્ર અને પોતાના નિયમોમાં શ્રેષ્ઠ છે, એ દાઢીથી શોભિત થઈને આવે, જેમ પતિ પત્ની પાસે આવે છે, જેમ મિત્ર ક્યારેય છોડતો નથી, એમ આવે.
ત્વં પુરં ચરિષ્ણ્વં વધૈઃ શુષ્ણસ્ય સં પિણક્ । ત્વં ભા અનુ ચરો અધ દ્વિતા યદિન્દ્ર હવ્યો ભુવઃ
તમે શસ્ત્રોથી શુષ્ણની ચાલતી કિલ્લાને નાશ કરી. તમે ભાનાનું અનુસરણ કર્યું. જ્યારે બોલાવાયા ત્યારે, હે ઇન્દ્ર, તમે સહાયક બન્યા.
મમ ત્વા સૂર ઉદિતે મમ મધ્યંદિને દિવઃ । મમ પ્રપિત્વે અપિશર્વરે વસવા સ્તોમાસો અવૃત્સત
હે વસવ, તારા માટે મારા સ્તુતિઓ સૂર્યોદયે, મધ્યાહ્ને અને રાત્રે, અંધારામાં પણ, પહોંચે છે.
સ્તુહિ સ્તુહીદેતે ઘા તે મંહિષ્ઠાસો મઘોનામ્ । નિન્દિતાશ્વઃ પ્રપથી પરમજ્યા મઘસ્ય મેધ્યાતિથે
સ્તુતિ કર, સ્તુતિ કર! એ indeed તારા મહાન દાતા છે. રસ્તામાં ઘોડાને દોષ ન આપો, કે જે મહેમાન યથાર્થ છે તેને નિંદા ન કરો.
આ યદશ્વાન્વનન્વતઃ શ્રદ્ધયાહં રથે રુહમ્ । ઉત વામસ્ય વસુનશ્ચિકેતતિ યો અસ્તિ યાદ્વઃ પશુઃ
જ્યારે ઘોડાઓ જોડાયા, ત્યારે હું શ્રદ્ધાથી રથમાં ચઢ્યો હતો; અને જે તમારું ધન છે કે તમારાં પશુઓ છે, તે યાદવ તેનો વિચાર કરે છે.
ય ઋજ્રા મહ્યં મામહે સહ ત્વચા હિરણ્યયા । એષ વિશ્વાન્યભ્યસ્તુ સૌભગાસઙ્ગસ્ય સ્વનદ્રથઃ
જેણે પોતાની શક્તિ સાથે મને ચમકતી સોનાની ચામડી આપી છે—એનો આ ગુંજતો રથ સૌમાં શ્રેષ્ઠ સમૃદ્ધિમાં આગળ વધી ગયો છે.
અધ પ્લાયોગિરતિ દાસદન્યાનાસઙ્ગો અગ્ને દશભિઃ સહસ્રૈઃ । અધોક્ષણો દશ મહ્યં રુશન્તો નળા ઇવ સરસો નિરતિષ્ઠન્
પછી પ્લાયોગ, અગ્નિ, દસ હજાર સાથીઓ સાથે, બીજાઓ કરતાં આગળ વધ્યો; દસ તેજસ્વી, પાણીમાં નળ જેવી, મારા માટે અણજોડા ઊભા રહ્યા.
અન્વસ્ય સ્થૂરં દદૃશે પુરસ્તાદનસ્થ ઊરુરવરમ્બમાણઃ । શશ્વતી નાર્યભિચક્ષ્યાહ સુભદ્રમર્ય ભોજનં બિભર્ષિ
હું તેની વિશાળ આકૃતિ આગળ જોઈ, તેની જાંઘ આરામથી મૂકી, ઘૂંટણ વાળી હતી; હંમેશાં જોતી સ્ત્રી કહે છે: હે મહાન, તું ઉત્તમ ભોજન ધરાવ છે.
ઇદં વસો સુતમન્ધઃ પિબા સુપૂર્ણમુદરમ્ । અનાભયિન્રરિમા તે
હે દયાળુ, આ પિરસાયેલ સોમરસ, તારો ભરેલો પ્યાલો પી; હે નિર્ભય, અમે તને પ્રસન્ન કરીએ.
નૃભિર્ધૂતઃ સુતો અશ્નૈરવ્યો વારૈઃ પરિપૂતઃ । અશ્વો ન નિક્તો નદીષુ
માણસોએ દબાવેલો, પથ્થરો વડે શુદ્ધ કરેલો, વસ્ત્રથી ગાળેલો, એ નદીમાં છોડાયેલા ઘોડા જેવો વહે છે.