ઇયમિન્દ્રં વરુણમષ્ટ મે ગીઃ પ્રાવત્તોકે તનયે તૂતુજાના । સુરત્નાસો દેવવીતિં ગમેમ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
આઠ પ્રકારની સ્તુતિ મેં ઇન્દ્ર અને વરુણ માટે ગાઈ છે, સંતાન અને વંશની સમૃદ્ધિ માટે ઇચ્છા રાખીને. અમને શુભ દાનોથી યુક્ત કરીને દેવોની પૂજા સુધી પહોંચાડો અને હંમેશા અમારો કલ્યાણથી રક્ષણ કરો.
ધીરા ત્વસ્ય મહિના જનૂંષિ વિ યસ્તસ્તમ્ભ રોદસી ચિદુર્વી । પ્ર નાકમૃષ્વં નુનુદે બૃહન્તં દ્વિતા નક્ષત્રં પપ્રથચ્ચ ભૂમ
જે મહાન છે તે વિદ્વાન દેવે સર્વ જીવોને ફેલાવ્યા છે; તેણે આકાશ અને પૃથ્વીને પણ મજબૂત રીતે ઊભા રાખ્યા છે; ઊંચા ગગનને ઊંચું ધકેલીને તારાઓને પણ વ્યાપક રીતે ફેલાવી દીધા છે.
ઉત સ્વયા તન્વા સં વદે તત્કદા ન્વન્તર્વરુણે ભુવાનિ । કિં મે હવ્યમહૃણાનો જુષેત કદા મૃળીકં સુમના અભિ ખ્યમ્
તે પોતાની જ સ્વરૂપથી બધાને જોડે છે; ક્યારે હું વરુણમાં વસું છું? કયું મારું હવન તે સ્વીકારશે? ક્યારે દયાળુ અને સુમન વરુણ મને કૃપાદ્રષ્ટિથી જોશે?
પૃચ્છે તદેનો વરુણ દિદૃક્ષૂપો એમિ ચિકિતુષો વિપૃચ્છમ્ । સમાનમિન્મે કવયશ્ચિદાહુરયં હ તુભ્યં વરુણો હૃણીતે
હું તને પૂછું છું, હે વરુણ, તને જોવા માટે આતુર છું; જાણવાની ઇચ્છાથી તારી પાસે આવું છું; વિદ્વાનો પણ એ જ કહે છે: વરુણ ખરેખર પાપને પોતે ગ્રહણ કરે છે.
કિમાગ આસ વરુણ જ્યેષ્ઠં યત્સ્તોતારં જિઘાંસસિ સખાયમ્ । પ્ર તન્મે વોચો દૂળભ સ્વધાવોઽવ ત્વાનેના નમસા તુર ઇયામ્
હે વરુણ, એ કઈ જૂની ભૂલ હતી, જેના કારણે તમે તમારા ભક્ત અને મિત્રને દુઃખ આપવા ઈચ્છો છો? હે સહેલાઈથી પ્રસન્ન થનાર, મને એ કહો. આ ભક્તિપૂર્વક હું ઝડપથી તમારી પાસે આવ્યો છું.
અવ દ્રુગ્ધાનિ પિત્ર્યા સૃજા નોઽવ યા વયં ચકૃમા તનૂભિઃ । અવ રાજન્પશુતૃપં ન તાયું સૃજા વત્સં ન દામ્નો વસિષ્ઠમ્
પિતૃઓના પાપોમાંથી અમને મુક્ત કરો, અને જે પાપો અમે આપણા શરીરથી કર્યા છે, તેમાંથી પણ મુક્ત કરો. હે રાજા, પશુને ફાંસમાંથી છોડો તેમ, દોરમાંથી વાછરડાને છોડો તેમ, વશિષ્ઠને પણ તેના દોષમાંથી મુક્ત કરો.
ન સ સ્વો દક્ષો વરુણ ધ્રુતિઃ સા સુરા મન્યુર્વિભીદકો અચિત્તિઃ । અસ્તિ જ્યાયાન્કનીયસ ઉપારે સ્વપ્નશ્ચનેદનૃતસ્ય પ્રયોતા
હે વરુણ, કોઈનું પોતાનું કૌશલ્ય, ધીરજ, શૌર્ય કે બુદ્ધિ પૂરતી નથી. મોટા અને નાના બંને નજીકમાં છે; ઊંઘ અને અસત્ય તરફ વળવાની વૃત્તિ પણ ઉદ્ભવે છે.
અરં દાસો ન મીળ્હુષે કરાણ્યહં દેવાય ભૂર્ણયેઽનાગાઃ । અચેતયદચિતો દેવો અર્યો ગૃત્સં રાયે કવિતરો જુનાતિ
જેમ દાસ પોતાના દાતા માટે નિર્દોષ કામ કરે છે, તેમ હું ભગવાન માટે નિષ્કલંક કર્મ કરું છું, સમૃદ્ધિની આશાથી. અજાણ્યા દેવ, જ્ઞાની, વિચારશીલને પ્રેરણા આપે છે; મહાન દેવ કવિને ધન આપે છે.
અયં સુ તુભ્યં વરુણ સ્વધાવો હૃદિ સ્તોમ ઉપશ્રિતશ્ચિદસ્તુ । શં નઃ ક્ષેમે શમુ યોગે નો અસ્તુ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
હે વરુણ, આ ભક્તિભર્યું સ્તુતિગાન તમારા માટે છે અને મારા હૃદયમાં વસેલું છે. અમને ઘરગથ્થું સુખ મળે, પ્રયત્નમાં પણ સુખ મળે; તમે હંમેશાં અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષો.
રદત્પથો વરુણઃ સૂર્યાય પ્રાર્ણાંસિ સમુદ્રિયા નદીનામ્ । સર્ગો ન સૃષ્ટો અર્વતીરૃતાયઞ્ચકાર મહીરવનીરહભ્યઃ
વરુણે સૂર્ય માટે માર્ગો સાફ કર્યા છે; નદીઓનું પાણી, સમુદ્ર જેવું વહે છે. જેમ વહેતી લહેર છોડાય છે, તેમ તેણે ઝડપી નદીઓને ચાલવા દીધી છે, સત્ય માટે મહાન નદીઓ વહે છે.
આત્મા તે વાતો રજ આ નવીનોત્પશુર્ન ભૂર્ણિર્યવસે સસવાન્ । અન્તર્મહી બૃહતી રોદસીમે વિશ્વા તે ધામ વરુણ પ્રિયાણિ
તમારો શ્વાસ પવન છે, તમારો વસ્ત્ર આકાશ છે, જે હંમેશા નવીન રહે છે; તમારી શક્તિ ઘોડા જેવી મજબૂત અને ઝડપી છે. વિશાળ ધરતી અને આકાશમાં, વરુણ, તમારા બધા પ્રિય નિવાસો છે.
પરિ સ્પશો વરુણસ્ય સ્મદિષ્ટા ઉભે પશ્યન્તિ રોદસી સુમેકે । ઋતાવાનઃ કવયો યજ્ઞધીરાઃ પ્રચેતસો ય ઇષયન્ત મન્મ
વરુણ દ્વારા નિર્ધારિત સીમાઓને ધરતી અને આકાશ બંને સ્પષ્ટપણે જુએ છે. સત્યનિષ્ઠ, જ્ઞાની અને યજ્ઞમાં તત્પર મનુષ્યો, જે સમજદારી ધરાવે છે, તેઓ તેની ઈચ્છા સમજવા પ્રયત્ન કરે છે.
ઉવાચ મે વરુણો મેધિરાય ત્રિઃ સપ્ત નામાઘ્ન્યા બિભર્તિ । વિદ્વાન્પદસ્ય ગુહ્યા ન વોચદ્યુગાય વિપ્ર ઉપરાય શિક્ષન્
વરુણે વિચારશીલને કહ્યું: ગાય ત્રણ વખત સાત નામ ધરાવે છે. માર્ગના રહસ્યને જાણીને પણ, તે કહેતો નથી; પ્રેરિત મનુષ્ય આવનારા યુગ માટે શીખે છે.
તિસ્રો દ્યાવો નિહિતા અન્તરસ્મિન્તિસ્રો ભૂમીરુપરાઃ ષડ્વિધાનાઃ । ગૃત્સો રાજા વરુણશ્ચક્ર એતં દિવિ પ્રેઙ્ખં હિરણ્યયં શુભે કમ્
ત્રણ આકાશ અંદર સ્થિત છે, ત્રણ ધરતી ઉપર છે, એમ છ ભાગમાં વિભાજિત છે. વિદ્વાન રાજા વરુણે આ સોનાની ઝૂલાની રચના કરી છે, જે આકાશમાં તેજસ્વી રીતે ઝૂલતી છે.
અવ સિન્ધું વરુણો દ્યૌરિવ સ્થાદ્દ્રપ્સો ન શ્વેતો મૃગસ્તુવિષ્માન્ । ગમ્ભીરશંસો રજસો વિમાનઃ સુપારક્ષત્રઃ સતો અસ્ય રાજા
વરુણ, આકાશ જેવો, નદી ઉપર ઊભો છે; તેજસ્વી, સફેદ અને ઝડપી પ્રાણી, બિંદુ જેવું શક્તિશાળી, તેનું છે. ઊંડા વિચાર સાથે, તે સમગ્ર જગતને જુએ છે; તેની રાજસત્તા ઉત્તમ છે, તે સર્વનો રાજા છે.
યો મૃળયાતિ ચક્રુષે ચિદાગો વયં સ્યામ વરુણે અનાગાઃ । અનુ વ્રતાન્યદિતેરૃધન્તો યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
જે પાપી પર પણ દયા કરે છે, એ વરુણ, અમે તમારા સમક્ષ નિર્દોષ બનીએ. અદિતિના નિયમોનું પાલન કરતા, શક્તિમાં વૃદ્ધિ કરતા, તમે હંમેશાં અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષો.
પ્ર શુન્ધ્યુવં વરુણાય પ્રેષ્ઠાં મતિં વસિષ્ઠ મીળ્હુષે ભરસ્વ । ય ઈમર્વાઞ્ચં કરતે યજત્રં સહસ્રામઘં વૃષણં બૃહન્તમ્
વશિષ્ઠ, તું વરુણને શ્રેષ્ઠ સ્તુતિ અર્પણ કર, જે દાતા છે, નજીકમાં છે, પૂજ્ય છે, હજારો દાન આપે છે, શક્તિશાળી અને મહાન છે.
અધા ન્વસ્ય સંદૃશં જગન્વાનગ્નેરનીકં વરુણસ્ય મંસિ । સ્વર્યદશ્મન્નધિપા ઉ અન્ધોઽભિ મા વપુર્દૃશયે નિનીયાત્
પછી, તેની દૃષ્ટિ જોઈને, હું અગ્નિની હાજરી અને વરુણના વિચાર સુધી પહોંચ્યો છું. જે સ્વર્ગીય આહાર ધરાવે છે, પોષણના સ્વામી છે, તેઓ પોતાનું રૂપ મને દર્શાવે.
આ યદ્રુહાવ વરુણશ્ચ નાવં પ્ર યત્સમુદ્રમીરયાવ મધ્યમ્ । અધિ યદપાં સ્નુભિશ્ચરાવ પ્ર પ્રેઙ્ખ ઈઙ્ખયાવહૈ શુભે કમ્
જ્યારે હું અને વરુણ નાવમાં ચઢ્યા, જ્યારે અમે સમુદ્રના મધ્યમાં ગયા, જ્યારે અમે પાણીમાં પડછાંથી ચાલ્યા, ત્યારે તેજસ્વી ઝૂલો ઝૂલાવીએ.
વસિષ્ઠં હ વરુણો નાવ્યાધાદૃષિં ચકાર સ્વપા મહોભિઃ । સ્તોતારં વિપ્રઃ સુદિનત્વે અહ્નાં યાન્નુ દ્યાવસ્તતનન્યાદુષાસઃ
વરુણે વશિષ્ઠને નાવમાંથી ઋષિ બનાવ્યા; મહાન શક્તિથી જ્ઞાની બનાવ્યા. સ્તુતિ કરનાર, પ્રેરિતને શુભ દિવસો આપ્યા, જેને આકાશ અને ઉષા વિસ્તારે છે.
ક્વ ત્યાનિ નૌ સખ્યા બભૂવુઃ સચાવહે યદવૃકં પુરા ચિત્ । બૃહન્તં માનં વરુણ સ્વધાવઃ સહસ્રદ્વારં જગમા ગૃહં તે
હવે ક્યાં છે એ અમારી મિત્રતાઓ, જેમની સાથે અમે કદીક મળતા હતા, પ્રાચીન સમયમાં પણ? હે વરુણ, મહાન અને સ્વયંભર, હું તમારા હજારો દ્વારવાળા ઘરમાં પહોંચી ગયો છું.
ય આપિર્નિત્યો વરુણ પ્રિયઃ સન્ત્વામાગાંસિ કૃણવત્સખા તે । મા ત એનસ્વન્તો યક્ષિન્ભુજેમ યન્ધિ ષ્મા વિપ્ર સ્તુવતે વરૂથમ્
જે તમારો સદા પ્રિય મિત્ર છે, હે વરુણ, અને ભૂલ કરે છે, તે તમારો સાથી બને. અમે પાપી બનીને તમારો ક્રોધ ભોગવીએ નહીં; જે કવિ તમારી સ્તુતિ કરે છે, તેને રક્ષણ આપો.
ધ્રુવાસુ ત્વાસુ ક્ષિતિષુ ક્ષિયન્તો વ્યસ્મત્પાશં વરુણો મુમોચત્ । અવો વન્વાના અદિતેરુપસ્થાદ્યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
અમે આ સ્થિર વસવાટસ્થળોમાં રહેતાં, અમારે ઉપરના બંધનમાંથી વરુણ દેવ અમને મુક્ત કરે. જે લોકો કૃપા મેળવવા પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ અદિતિ માતાના આશ્રયમાં જાય. તમે હંમેશા અમને કલ્યાણથી રક્ષો.
મો ષુ વરુણ મૃન્મયં ગૃહં રાજન્નહં ગમમ્ । મૃળા સુક્ષત્ર મૃળય
હે વરુણ રાજા, મને માટીના ઘર તરફ ન જવું પડે એવી કૃપા કરજો. હે મહાન શાસક, દયા રાખો, કૃપા કરો.
યદેમિ પ્રસ્ફુરન્નિવ દૃતિર્ન ધ્માતો અદ્રિવઃ । મૃળા સુક્ષત્ર મૃળય
હું જો કંપતી વાસણ જેવો અસ્થિર થઈ જાઉં, તો હે ગર્જનારા, હે મહાન શાસક, દયા રાખો, કૃપા કરો.
ક્રત્વઃ સમહ દીનતા પ્રતીપં જગમા શુચે । મૃળા સુક્ષત્ર મૃળય
જ્યારે મારી મનોબળ ડગે છે અને હું ભટકી જાઉં, ત્યારે હે પાવન, હે મહાન શાસક, દયા રાખો, કૃપા કરો.
અપાં મધ્યે તસ્થિવાંસં તૃષ્ણાવિદજ્જરિતારમ્ । મૃળા સુક્ષત્ર મૃળય
જ્યારે હું પાણી વચ્ચે ઊભો રહીને તરસ્યો અને વૃદ્ધ થઈ જાઉં, ત્યારે હે મહાન શાસક, દયા રાખો, કૃપા કરો.
યત્કિં ચેદં વરુણ દૈવ્યે જનેઽભિદ્રોહં મનુષ્યાશ્ચરામસિ । અચિત્તી યત્તવ ધર્મા યુયોપિમ મા નસ્તસ્માદેનસો દેવ રીરિષઃ
હે વરુણ, અમે માનવો દેવવ્યવસ્થામાં જાણતા કે અજાણતા જે પણ દોષ કરીએ, એ પાપ, હે દેવ, અમને દુઃખ ન આપે એવી કૃપા કરો.
પ્ર વીરયા શુચયો દદ્રિરે વામધ્વર્યુભિર્મધુમન્તઃ સુતાસઃ । વહ વાયો નિયુતો યાહ્યચ્છા પિબા સુતસ્યાન્ધસો મદાય
પવિત્ર અને મધુર પાન અર્પણકર્તાઓએ ઉત્સાહથી આપ્યાં છે; હે વાયુ, તમારી ટીમ સાથે આવો અને આનંદ માટે સોમ રસ પીઓ.
ઈશાનાય પ્રહુતિં યસ્ત આનટ્ છુચિં સોમં શુચિપાસ્તુભ્યં વાયો । કૃણોષિ તં મર્ત્યેષુ પ્રશસ્તં જાતોજાતો જાયતે વાજ્યસ્ય
હે શાસક વાયુ, જે તમારી આરાધના કરે છે તે તમને શુદ્ધ સોમ અર્પે છે; તમે તેને લોકોમાં પ્રસિદ્ધ કરો છો, અને દરેક જન્મે ઉત્સાહી માટે ઇનામ મળે છે.