અસ્મે ઇન્દ્રો વરુણો મિત્રો અર્યમા દ્યુમ્નં યચ્છન્તુ મહિ શર્મ સપ્રથઃ । અવધ્રં જ્યોતિરદિતેરૃતાવૃધો દેવસ્ય શ્લોકં સવિતુર્મનામહે
ઇન્દ્ર, વરુણ, મિત્ર અને અર્યમા અમને મહાન યશ અને વિશાળ રક્ષા આપે. અદિતીનું અવરોધરહિત પ્રકાશ, સત્યને વધારનાર, અને દેવ સવિતાનું દિવ્ય તેજ—આ બધાનું અમે સ્તુતિ કરીએ છીએ.
આ વાં રાજાનાવધ્વરે વવૃત્યાં હવ્યેભિરિન્દ્રાવરુણા નમોભિઃ । પ્ર વાં ઘૃતાચી બાહ્વોર્દધાના પરિ ત્મના વિષુરૂપા જિગાતિ
હે રાજાઓ ઇન્દ્ર અને વરુણ, હું યજ્ઞમાં ભક્તિ અને હવન સામગ્રીથી તમારી પાસે આવું છું. ઘીનો ધારો, જે તમારા હાથ પર મૂકાયો છે, અનેક રૂપે વહે છે અને બધે ફેલાય છે.
યુવો રાષ્ટ્રં બૃહદિન્વતિ દ્યૌર્યૌ સેતૃભિરરજ્જુભિઃ સિનીથઃ । પરિ નો હેળો વરુણસ્ય વૃજ્યા ઉરું ન ઇન્દ્રઃ કૃણવદુ લોકમ્
તમારું રાજ્ય આકાશ જેટલું વિશાળ અને તેજસ્વી છે, માર્ગદર્શકો અને માર્ગોથી મજબૂતપણે સ્થાપિત છે. વરુણનો રોષ આપણને સ્પર્શે નહીં અને ઇન્દ્ર આપણું જીવન વિસ્તૃત અને સુખમય બનાવે.
કૃતં નો યજ્ઞં વિદથેષુ ચારું કૃતં બ્રહ્માણિ સૂરિષુ પ્રશસ્તા । ઉપો રયિર્દેવજૂતો ન એતુ પ્ર ણ સ્પાર્હાભિરૂતિભિસ્તિરેતમ્
અમારી યજ્ઞવિધિ સૌમ્ય રીતે પૂર્ણ થાય, સભામાં સૌને ભાવે અને અમારા સ્તોત્રો જ્ઞાની લોકોમાં વખાણ પામે. દેવો સાથે ધન-સંપત્તિ અમારી પાસે આવે અને અમને ઉત્તમ સહાયથી દરેક મુશ્કેલી પાર થાય.
અસ્મે ઇન્દ્રાવરુણા વિશ્વવારં રયિં ધત્તં વસુમન્તં પુરુક્ષુમ્ । પ્ર ય આદિત્યો અનૃતા મિનાત્યમિતા શૂરો દયતે વસૂનિ
ઇન્દ્ર અને વરુણ, અમને સર્વત્ર ફેલાયેલું અને ધનથી ભરપૂર સુખ આપો. આદિત્ય, જે અપરિમિત અને પરાક્રમી છે, તે અસત્ય દૂર કરે છે અને અમને અનેક રત્નો આપે છે.
ઇયમિન્દ્રં વરુણમષ્ટ મે ગીઃ પ્રાવત્તોકે તનયે તૂતુજાના । સુરત્નાસો દેવવીતિં ગમેમ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
આ આઠ પદની સ્તુતિ મેં ઇન્દ્ર અને વરુણ માટે ગાઈ છે, સંતાન અને વંશની સમૃદ્ધિ માટે. અમે શુભ દાનોથી શોભાયમાન બનીને દૈવી ઉપાસનામાં પહોંચી જઈએ અને તમે હંમેશા અમારો કલ્યાણથી રક્ષણ કરો.
પુનીષે વામરક્ષસં મનીષાં સોમમિન્દ્રાય વરુણાય જુહ્વત્ । ઘૃતપ્રતીકામુષસં ન દેવીં તા નો યામન્નુરુષ્યતામભીકે
હું મારી શુદ્ધ અને સમજદાર પ્રાર્થના દ્વારા ઈન્દ્ર અને વરુણ માટે સોમરસ અર્પણ કરું છું. જેમ ઉષા દેવી ઘીથી શોભાયમાન થાય છે, એ રીતે તે અમારે તરફ આવે અને અમને વિશાળ રક્ષા આપે.
સ્પર્ધન્તે વા ઉ દેવહૂયે અત્ર યેષુ ધ્વજેષુ દિદ્યવઃ પતન્તિ । યુવં તાઁ ઇન્દ્રાવરુણાવમિત્રાન્હતં પરાચઃ શર્વા વિષૂચઃ
અહીં દેવતાઓ દ્વારા બોલાવાયેલા લોકો સ્પર્ધા કરે છે, જ્યાં ધ્વજો તેજથી ઝળહળે છે અને નીચે પડે છે. ઈન્દ્ર અને વરુણ, તમે દુશ્મનોને હરાવો, તેમને દૂર હાંકો અને ચારે દિશામાં વિખેરી દો.
આપશ્ચિદ્ધિ સ્વયશસઃ સદસ્સુ દેવીરિન્દ્રં વરુણં દેવતા ધુઃ । કૃષ્ટીરન્યો ધારયતિ પ્રવિક્તા વૃત્રાણ્યન્યો અપ્રતીનિ હન્તિ
પાણી પણ, જે પોતાની મહિમા ધરાવે છે, પોતાના સ્થાનમાં ઈન્દ્ર અને વરુણને દેવતાઓ તરીકે પૂજે છે. એકે લોકોનું પાલન કરે છે, વિશિષ્ટ છે, બીજાએ દુશ્મનોને, જેને કોઈ હરાવી શકે નહીં, તેને મારે છે.
સ સુક્રતુરૃતચિદસ્તુ હોતા ય આદિત્ય શવસા વાં નમસ્વાન્ । આવવર્તદવસે વાં હવિષ્માનસદિત્સ સુવિતાય પ્રયસ્વાન્
એ જ્ઞાની અને સત્યને જાણનારો પૂજારી બને, હે આદિત્ય, જે શક્તિ અને ભક્તિથી તમારી પાસે આવ્યો છે. તે તમારી મદદ માટે, હવન લઈને, સુખ-સમૃદ્ધિ માટે બેઠો છે અને કૃપા મેળવવા આતુર છે.
ઇયમિન્દ્રં વરુણમષ્ટ મે ગીઃ પ્રાવત્તોકે તનયે તૂતુજાના । સુરત્નાસો દેવવીતિં ગમેમ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
આઠ પ્રકારની સ્તુતિ મેં ઇન્દ્ર અને વરુણ માટે ગાઈ છે, સંતાન અને વંશની સમૃદ્ધિ માટે ઇચ્છા રાખીને. અમને શુભ દાનોથી યુક્ત કરીને દેવોની પૂજા સુધી પહોંચાડો અને હંમેશા અમારો કલ્યાણથી રક્ષણ કરો.
ધીરા ત્વસ્ય મહિના જનૂંષિ વિ યસ્તસ્તમ્ભ રોદસી ચિદુર્વી । પ્ર નાકમૃષ્વં નુનુદે બૃહન્તં દ્વિતા નક્ષત્રં પપ્રથચ્ચ ભૂમ
જે મહાન છે તે વિદ્વાન દેવે સર્વ જીવોને ફેલાવ્યા છે; તેણે આકાશ અને પૃથ્વીને પણ મજબૂત રીતે ઊભા રાખ્યા છે; ઊંચા ગગનને ઊંચું ધકેલીને તારાઓને પણ વ્યાપક રીતે ફેલાવી દીધા છે.
ઉત સ્વયા તન્વા સં વદે તત્કદા ન્વન્તર્વરુણે ભુવાનિ । કિં મે હવ્યમહૃણાનો જુષેત કદા મૃળીકં સુમના અભિ ખ્યમ્
તે પોતાની જ સ્વરૂપથી બધાને જોડે છે; ક્યારે હું વરુણમાં વસું છું? કયું મારું હવન તે સ્વીકારશે? ક્યારે દયાળુ અને સુમન વરુણ મને કૃપાદ્રષ્ટિથી જોશે?
પૃચ્છે તદેનો વરુણ દિદૃક્ષૂપો એમિ ચિકિતુષો વિપૃચ્છમ્ । સમાનમિન્મે કવયશ્ચિદાહુરયં હ તુભ્યં વરુણો હૃણીતે
હું તને પૂછું છું, હે વરુણ, તને જોવા માટે આતુર છું; જાણવાની ઇચ્છાથી તારી પાસે આવું છું; વિદ્વાનો પણ એ જ કહે છે: વરુણ ખરેખર પાપને પોતે ગ્રહણ કરે છે.
કિમાગ આસ વરુણ જ્યેષ્ઠં યત્સ્તોતારં જિઘાંસસિ સખાયમ્ । પ્ર તન્મે વોચો દૂળભ સ્વધાવોઽવ ત્વાનેના નમસા તુર ઇયામ્
હે વરુણ, એ કઈ જૂની ભૂલ હતી, જેના કારણે તમે તમારા ભક્ત અને મિત્રને દુઃખ આપવા ઈચ્છો છો? હે સહેલાઈથી પ્રસન્ન થનાર, મને એ કહો. આ ભક્તિપૂર્વક હું ઝડપથી તમારી પાસે આવ્યો છું.
અવ દ્રુગ્ધાનિ પિત્ર્યા સૃજા નોઽવ યા વયં ચકૃમા તનૂભિઃ । અવ રાજન્પશુતૃપં ન તાયું સૃજા વત્સં ન દામ્નો વસિષ્ઠમ્
પિતૃઓના પાપોમાંથી અમને મુક્ત કરો, અને જે પાપો અમે આપણા શરીરથી કર્યા છે, તેમાંથી પણ મુક્ત કરો. હે રાજા, પશુને ફાંસમાંથી છોડો તેમ, દોરમાંથી વાછરડાને છોડો તેમ, વશિષ્ઠને પણ તેના દોષમાંથી મુક્ત કરો.
ન સ સ્વો દક્ષો વરુણ ધ્રુતિઃ સા સુરા મન્યુર્વિભીદકો અચિત્તિઃ । અસ્તિ જ્યાયાન્કનીયસ ઉપારે સ્વપ્નશ્ચનેદનૃતસ્ય પ્રયોતા
હે વરુણ, કોઈનું પોતાનું કૌશલ્ય, ધીરજ, શૌર્ય કે બુદ્ધિ પૂરતી નથી. મોટા અને નાના બંને નજીકમાં છે; ઊંઘ અને અસત્ય તરફ વળવાની વૃત્તિ પણ ઉદ્ભવે છે.
અરં દાસો ન મીળ્હુષે કરાણ્યહં દેવાય ભૂર્ણયેઽનાગાઃ । અચેતયદચિતો દેવો અર્યો ગૃત્સં રાયે કવિતરો જુનાતિ
જેમ દાસ પોતાના દાતા માટે નિર્દોષ કામ કરે છે, તેમ હું ભગવાન માટે નિષ્કલંક કર્મ કરું છું, સમૃદ્ધિની આશાથી. અજાણ્યા દેવ, જ્ઞાની, વિચારશીલને પ્રેરણા આપે છે; મહાન દેવ કવિને ધન આપે છે.
અયં સુ તુભ્યં વરુણ સ્વધાવો હૃદિ સ્તોમ ઉપશ્રિતશ્ચિદસ્તુ । શં નઃ ક્ષેમે શમુ યોગે નો અસ્તુ યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
હે વરુણ, આ ભક્તિભર્યું સ્તુતિગાન તમારા માટે છે અને મારા હૃદયમાં વસેલું છે. અમને ઘરગથ્થું સુખ મળે, પ્રયત્નમાં પણ સુખ મળે; તમે હંમેશાં અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષો.
રદત્પથો વરુણઃ સૂર્યાય પ્રાર્ણાંસિ સમુદ્રિયા નદીનામ્ । સર્ગો ન સૃષ્ટો અર્વતીરૃતાયઞ્ચકાર મહીરવનીરહભ્યઃ
વરુણે સૂર્ય માટે માર્ગો સાફ કર્યા છે; નદીઓનું પાણી, સમુદ્ર જેવું વહે છે. જેમ વહેતી લહેર છોડાય છે, તેમ તેણે ઝડપી નદીઓને ચાલવા દીધી છે, સત્ય માટે મહાન નદીઓ વહે છે.
આત્મા તે વાતો રજ આ નવીનોત્પશુર્ન ભૂર્ણિર્યવસે સસવાન્ । અન્તર્મહી બૃહતી રોદસીમે વિશ્વા તે ધામ વરુણ પ્રિયાણિ
તમારો શ્વાસ પવન છે, તમારો વસ્ત્ર આકાશ છે, જે હંમેશા નવીન રહે છે; તમારી શક્તિ ઘોડા જેવી મજબૂત અને ઝડપી છે. વિશાળ ધરતી અને આકાશમાં, વરુણ, તમારા બધા પ્રિય નિવાસો છે.
પરિ સ્પશો વરુણસ્ય સ્મદિષ્ટા ઉભે પશ્યન્તિ રોદસી સુમેકે । ઋતાવાનઃ કવયો યજ્ઞધીરાઃ પ્રચેતસો ય ઇષયન્ત મન્મ
વરુણ દ્વારા નિર્ધારિત સીમાઓને ધરતી અને આકાશ બંને સ્પષ્ટપણે જુએ છે. સત્યનિષ્ઠ, જ્ઞાની અને યજ્ઞમાં તત્પર મનુષ્યો, જે સમજદારી ધરાવે છે, તેઓ તેની ઈચ્છા સમજવા પ્રયત્ન કરે છે.
ઉવાચ મે વરુણો મેધિરાય ત્રિઃ સપ્ત નામાઘ્ન્યા બિભર્તિ । વિદ્વાન્પદસ્ય ગુહ્યા ન વોચદ્યુગાય વિપ્ર ઉપરાય શિક્ષન્
વરુણે વિચારશીલને કહ્યું: ગાય ત્રણ વખત સાત નામ ધરાવે છે. માર્ગના રહસ્યને જાણીને પણ, તે કહેતો નથી; પ્રેરિત મનુષ્ય આવનારા યુગ માટે શીખે છે.
તિસ્રો દ્યાવો નિહિતા અન્તરસ્મિન્તિસ્રો ભૂમીરુપરાઃ ષડ્વિધાનાઃ । ગૃત્સો રાજા વરુણશ્ચક્ર એતં દિવિ પ્રેઙ્ખં હિરણ્યયં શુભે કમ્
ત્રણ આકાશ અંદર સ્થિત છે, ત્રણ ધરતી ઉપર છે, એમ છ ભાગમાં વિભાજિત છે. વિદ્વાન રાજા વરુણે આ સોનાની ઝૂલાની રચના કરી છે, જે આકાશમાં તેજસ્વી રીતે ઝૂલતી છે.
અવ સિન્ધું વરુણો દ્યૌરિવ સ્થાદ્દ્રપ્સો ન શ્વેતો મૃગસ્તુવિષ્માન્ । ગમ્ભીરશંસો રજસો વિમાનઃ સુપારક્ષત્રઃ સતો અસ્ય રાજા
વરુણ, આકાશ જેવો, નદી ઉપર ઊભો છે; તેજસ્વી, સફેદ અને ઝડપી પ્રાણી, બિંદુ જેવું શક્તિશાળી, તેનું છે. ઊંડા વિચાર સાથે, તે સમગ્ર જગતને જુએ છે; તેની રાજસત્તા ઉત્તમ છે, તે સર્વનો રાજા છે.
યો મૃળયાતિ ચક્રુષે ચિદાગો વયં સ્યામ વરુણે અનાગાઃ । અનુ વ્રતાન્યદિતેરૃધન્તો યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
જે પાપી પર પણ દયા કરે છે, એ વરુણ, અમે તમારા સમક્ષ નિર્દોષ બનીએ. અદિતિના નિયમોનું પાલન કરતા, શક્તિમાં વૃદ્ધિ કરતા, તમે હંમેશાં અમને શુભ આશીર્વાદથી રક્ષો.
પ્ર શુન્ધ્યુવં વરુણાય પ્રેષ્ઠાં મતિં વસિષ્ઠ મીળ્હુષે ભરસ્વ । ય ઈમર્વાઞ્ચં કરતે યજત્રં સહસ્રામઘં વૃષણં બૃહન્તમ્
વશિષ્ઠ, તું વરુણને શ્રેષ્ઠ સ્તુતિ અર્પણ કર, જે દાતા છે, નજીકમાં છે, પૂજ્ય છે, હજારો દાન આપે છે, શક્તિશાળી અને મહાન છે.
અધા ન્વસ્ય સંદૃશં જગન્વાનગ્નેરનીકં વરુણસ્ય મંસિ । સ્વર્યદશ્મન્નધિપા ઉ અન્ધોઽભિ મા વપુર્દૃશયે નિનીયાત્
પછી, તેની દૃષ્ટિ જોઈને, હું અગ્નિની હાજરી અને વરુણના વિચાર સુધી પહોંચ્યો છું. જે સ્વર્ગીય આહાર ધરાવે છે, પોષણના સ્વામી છે, તેઓ પોતાનું રૂપ મને દર્શાવે.
આ યદ્રુહાવ વરુણશ્ચ નાવં પ્ર યત્સમુદ્રમીરયાવ મધ્યમ્ । અધિ યદપાં સ્નુભિશ્ચરાવ પ્ર પ્રેઙ્ખ ઈઙ્ખયાવહૈ શુભે કમ્
જ્યારે હું અને વરુણ નાવમાં ચઢ્યા, જ્યારે અમે સમુદ્રના મધ્યમાં ગયા, જ્યારે અમે પાણીમાં પડછાંથી ચાલ્યા, ત્યારે તેજસ્વી ઝૂલો ઝૂલાવીએ.
વસિષ્ઠં હ વરુણો નાવ્યાધાદૃષિં ચકાર સ્વપા મહોભિઃ । સ્તોતારં વિપ્રઃ સુદિનત્વે અહ્નાં યાન્નુ દ્યાવસ્તતનન્યાદુષાસઃ
વરુણે વશિષ્ઠને નાવમાંથી ઋષિ બનાવ્યા; મહાન શક્તિથી જ્ઞાની બનાવ્યા. સ્તુતિ કરનાર, પ્રેરિતને શુભ દિવસો આપ્યા, જેને આકાશ અને ઉષા વિસ્તારે છે.