મન્ત્રમખર્વં સુધિતં સુપેશસં દધાત યજ્ઞિયેષ્વા । પૂર્વીશ્ચન પ્રસિતયસ્તરન્તિ તં ય ઇન્દ્રે કર્મણા ભુવત્
યજ્ઞમાં અખંડિત, સુંદર અને સુવ્યવસ્થિત સ્તુતિ ગાવો. જેને ઇન્દ્ર પોતાના કર્મથી સહારો આપે છે, તેને તો પૂર્વજોએ પણ પાર કરી જાય છે.
કસ્તમિન્દ્ર ત્વાવસુમા મર્ત્યો દધર્ષતિ । શ્રદ્ધા ઇત્તે મઘવન્પાર્યે દિવિ વાજી વાજં સિષાસતિ
હે ધનવાન ઇન્દ્ર, તને કોણ હરાવી શકે? હે દયાળુ, શ્રદ્ધાથી યુક્ત યોદ્ધા દૂરના સ્વર્ગમાં વિજય મેળવવા તને શોધે છે.
મઘોનઃ સ્મ વૃત્રહત્યેષુ ચોદય યે દદતિ પ્રિયા વસુ । તવ પ્રણીતી હર્યશ્વ સૂરિભિર્વિશ્વા તરેમ દુરિતા
જે દાનશીલ છે અને વૃત્રના વિનાશમાં સહાય કરે છે, તેમને પ્રેરણા આપ. હે પીળા ઘોડાવાળા ઇન્દ્ર, તારી દયાથી અમે જ્ઞાની લોકો સાથે બધાં દુઃખો પાર કરી શકીએ.
તવેદિન્દ્રાવમં વસુ ત્વં પુષ્યસિ મધ્યમમ્ । સત્રા વિશ્વસ્ય પરમસ્ય રાજસિ નકિષ્ટ્વા ગોષુ વૃણ્વતે
હે ઇન્દ્ર, તું નીચું ધન પણ આપે છે, મધ્યમ પણ વધારે છે અને સર્વોચ્ચ પર પણ તારો જ રાજ છે—કોઈ તારી પાસે ગાય રોકી શકતો નથી.
ત્વં વિશ્વસ્ય ધનદા અસિ શ્રુતો ય ઈં ભવન્ત્યાજયઃ । તવાયં વિશ્વઃ પુરુહૂત પાર્થિવોઽવસ્યુર્નામ ભિક્ષતે
તુ બધાં ધનનો પ્રસિદ્ધ દાતા છે, વિજયી લોકો તને જ શોધે છે. હે બહુવાર બોલાવાતા, આખું માનવજગત તારી પાસે જ સહાય માગવા આવે છે.
યદિન્દ્ર યાવતસ્ત્વમેતાવદહમીશીય । સ્તોતારમિદ્દિધિષેય રદાવસો ન પાપત્વાય રાસીય
હે ઇન્દ્ર, જેટલું તું ધરાવે છે, એટલું જ હું પણ મેળવો એવી મારી ઈચ્છા છે. હું તારો ભક્ત તારી કૃપા ઇચ્છું છું—તારો દાન દુષ્ટને ના આપ.
શિક્ષેયમિન્મહયતે દિવેદિવે રાય આ કુહચિદ્વિદે । નહિ ત્વદન્યન્મઘવન્ન આપ્યં વસ્યો અસ્તિ પિતા ચન
હે મહાન, હું રોજ શીખવા માંગું છું કે ધન ક્યાં મળે છે. હે દયાળુ, તારા સિવાય બીજું કોઈ ધન આપનાર નથી, પિતાજી પણ નહીં.
તરણિરિત્સિષાસતિ વાજં પુરંધ્યા યુજા । આ વ ઇન્દ્રં પુરુહૂતં નમે ગિરા નેમિં તષ્ટેવ સુદ્ર્વમ્
ઝડપથી ચાલનાર પુરંધિની સહાયથી વિજય મેળવવા જાય છે. હું ગીતથી બહુવાર બોલાવાતા ઇન્દ્રને વંદન કરું છું, જેમ કોઈ સુંદર ચક્રીયા ઘડે છે.
ન દુષ્ટુતી મર્ત્યો વિન્દતે વસુ ન સ્રેધન્તં રયિર્નશત્ । સુશક્તિરિન્મઘવન્તુભ્યં માવતે દેષ્ણં યત્પાર્યે દિવિ
ખોટી સ્તુતિથી કોઈને ધન મળતું નથી, આળસુને ભાગ્ય મળતું નથી. હે દયાળુ, તું શક્તિશાળી છે, સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં યોગ્ય દાન અમને આપ.
અભિ ત્વા શૂર નોનુમો ઽદુગ્ધા ઇવ ધેનવઃ । ઈશાનમ્ અસ્ય જગતઃ સ્વર્દૃશમ્ ઈશાનમ્ ઇન્દ્ર તસ્થુષઃ
હે શૂરવીર, અમે તને એમ આવીએ છીએ જેમ દુધિયાં ગાયો પોતાના માલિક પાસે જાય છે; હે ઇન્દ્ર, તું આ સૃષ્ટિ અને સ્થિર જગતનો સ્વામી છે, પ્રકાશમય લોકને જોનાર છે.
ન ત્વાવાꣳ અન્યો દિવ્યો ન પાર્થિવો ન જાતો ન જનિષ્યતે । અશ્વાયન્તો મઘવન્ન્ ઇન્દ્ર વાજિનો ગવ્યન્તસ્ ત્વા હવામહે
તારા જેવો બીજો કોઈ નથી, ન આકાશમાં, ન પૃથ્વી પર, ન જન્મેલો, ન જન્મવાનો; હે દયાળુ ઇન્દ્ર, અમે તને ઘોડા અને શક્તિ માટે, ગાયો માટે બોલાવીએ છીએ.
અભી ષતસ્ તદ્ આ ભરેન્દ્ર જ્યાયઃ કનીયસઃ । પુરૂવસુર્ હિ મઘવન્ સનાદ્ અસિ ભરે-ભરે ચ હવ્યઃ
હે ઇન્દ્ર, મોટા નાના પર જે બલ છે, એ અમારે લાવ; કેમ કે હે દયાળુ, તું પ્રાચીન સમયથી અનેકને સુખ આપનાર છે અને દરેક યુદ્ધમાં પૂજનીય છે.
પરા ણુદસ્વ મઘવન્ન્ અમિત્રાન્ સુવેદા નો વસૂ કૃધિ । અસ્માકમ્ બોધ્ય્ અવિતા મહાધને ભવા વૃધઃ સખીનામ્
હે દયાળુ ઇન્દ્ર, અમારા દુશ્મનોને દૂર હાંકી દે; અમને સાચું ધન આપ; મોટા ધનમાં અમારો રક્ષક બન અને અમારા મિત્રો માટે તું હંમેશાં બલવાન રહેજે.
ઇન્દ્ર ક્રતુꣳ ન આ ભર પિતા પુત્રેભ્યો યથા । શિક્ષા ણો અસ્મિન્ પુરુહૂત યામનિ જીવા જ્યોતિર્ અશીમહિ
હે ઇન્દ્ર, પિતા પોતાના પુત્રોને જે રીતે સમજાવે છે, એ રીતે અમને દૃઢ નિશ્ચય આપો. અનેકવાર પૂજાયેલા, અમને આ માર્ગ પર સાચી રીતે શીખવો, જેથી અમે જીવંત પ્રકાશ પ્રાપ્ત કરી શકીએ.
મા નો અજ્ઞાતા વૃજના દુરાધ્યો૩ માશિવાસો અવ ક્રમુઃ । ત્વયા વયમ્ પ્રવતઃ શશ્વતીર્ અપો ઽતિ શૂર તરામસિ
અજાણ્યા કે દુશ્મન લોકો અમને હરાવી ન શકે અને દુઃખ અમારામાં વસે નહીં. હે વીર, તારી સાથે અમે હંમેશા ઊંડા પાણી પાર કરી શકીએ છીએ.
શ્વિત્યઞ્ચો મા દક્ષિણતસ્કપર્દા ધિયંજિન્વાસો અભિ હિ પ્રમન્દુઃ । ઉત્તિષ્ઠન્વોચે પરિ બર્હિષો નૄન્ન મે દૂરાદવિતવે વસિષ્ઠાઃ
જેઓના વાળ સફેદ છે અને જમણા બાજુ વાંકડા છે, જેઓ વિચારને પ્રેરણા આપે છે, તેઓ આનંદ માટે આવ્યા છે. હું ઊભો રહી યજ્ઞસ્થળેથી બધાને કહું છું: હે વસિષ્ઠો, દૂરથી પણ મારી રક્ષા કરો.
દૂરાદિન્દ્રમનયન્ના સુતેન તિરો વૈશન્તમતિ પાન્તમુગ્રમ્ । પાશદ્યુમ્નસ્ય વાયતસ્ય સોમાત્સુતાદિન્દ્રોઽવૃણીતા વસિષ્ઠાન્
દૂરથી તેઓ ઇન્દ્રને દબાવેલા સોમ સાથે લાવ્યા, દુશ્મનોથી દૂર, ભયાનક રક્ષક પાસેથી પસાર થયા. પશદ્યુમ્નના વંશજના સોમમાંથી ઇન્દ્રે વસિષ્ઠોને પસંદ કર્યા.
એવેન્નુ કં સિન્ધુમેભિસ્તતારેવેન્નુ કં ભેદમેભિર્જઘાન । એવેન્નુ કં દાશરાજ્ઞે સુદાસં પ્રાવદિન્દ્રો બ્રહ્મણા વો વસિષ્ઠાઃ
એમ કરીને તેણે આ લોકો સાથે નદી પાર કરી, એમ કરીને આ લોકો સાથે અવરોધ તોડી નાખ્યો. એમ કરીને, દિવોદાસના પુત્ર સુદાસ માટે, ઇન્દ્રે તમારી પ્રાર્થનાથી આગળ વધ્યો, હે વસિષ્ઠો.
જુષ્ટી નરો બ્રહ્મણા વઃ પિતૄણામક્ષમવ્યયં ન કિલા રિષાથ । યચ્છક્વરીષુ બૃહતા રવેણેન્દ્રે શુષ્મમદધાતા વસિષ્ઠાઃ
પ્રિય પુરુષો, તમે તમારા પિતાઓની અવિનાશી અને અખંડ શક્તિને વેદમંત્રો દ્વારા પ્રાપ્ત કરો છો; તમે ક્યારેય ભૂલતા નથી, કારણ કે મહાન સ્તુતિઓમાં ઇન્દ્રે વસીષ્ઠોમાં પોતાની શક્તિ ગર્જનાથી સ્થાપી છે.
ઉદ્દ્યામિવેત્તૃષ્ણજો નાથિતાસોઽદીધયુર્દાશરાજ્ઞે વૃતાસઃ । વસિષ્ઠસ્ય સ્તુવત ઇન્દ્રો અશ્રોદુરું તૃત્સુભ્યો અકૃણોદુ લોકમ્
જેમ તરસેલા માણસો પાણી શોધે છે, તેમ પસંદ કરેલા લોકો દશરાજના રાજા માટે તેજસ્વી બન્યા; વસીષ્ઠની સ્તુતિ સાંભળીને ઇન્દ્રે તૃત્સુઓ માટે વિશાળ જગ્યા બનાવી.
દણ્ડા ઇવેદ્ગોઅજનાસ આસન્પરિચ્છિન્ના ભરતા અર્ભકાસઃ । અભવચ્ચ પુરએતા વસિષ્ઠ આદિત્તૃત્સૂનાં વિશો અપ્રથન્ત
લોકો દંડની જેમ હતા, ભરતઓ નાના અને સીમિત હતા; વસીષ્ઠ તેમના નેતા બન્યા અને તૃત્સુઓની જાતિઓ ફેલાઈ ગઈ.
ત્રયઃ કૃણ્વન્તિ ભુવનેષુ રેતસ્તિસ્રઃ પ્રજા આર્યા જ્યોતિરગ્રાઃ । ત્રયો ઘર્માસ ઉષસં સચન્તે સર્વાઁ ઇત્તાઁ અનુ વિદુર્વસિષ્ઠાઃ
ત્રણ લોકો જગતમાં બીજ પેદા કરે છે, ત્રણ આર્ય કુળો પ્રકાશના નેતા છે; ત્રણ હવન દોઢ સાથે જોડાય છે, અને બધા વસીષ્ઠો આ બધું સારી રીતે જાણે છે.
સૂર્યસ્યેવ વક્ષથો જ્યોતિરેષાં સમુદ્રસ્યેવ મહિમા ગભીરઃ । વાતસ્યેવ પ્રજવો નાન્યેન સ્તોમો વસિષ્ઠા અન્વેતવે વઃ
તેમનો તેજ સૂર્યની જેમ છે, તેમનો મહિમા સમુદ્ર જેટલો ઊંડો છે; તેમનો બળ પવનના સંતાન જેવો છે—વસીષ્ઠોની સ્તુતિ સિવાય બીજું કોઈ અનુસરી શકાય તેમ નથી.
ત ઇન્નિણ્યં હૃદયસ્ય પ્રકેતૈઃ સહસ્રવલ્શમભિ સં ચરન્તિ । યમેન તતં પરિધિં વયન્તોઽપ્સરસ ઉપ સેદુર્વસિષ્ઠાઃ
હૃદયની સમજ સાથે, તેઓ હજારો વહેણ સાથે એકસાથે ચાલે છે; યમ દ્વારા ખેંચાયેલા સીમાને વણતાં, વસીષ્ઠો અપ્સરાઓ પાસે પહોંચ્યા.
વિદ્યુતો જ્યોતિઃ પરિ સંજિહાનં મિત્રાવરુણા યદપશ્યતાં ત્વા । તત્તે જન્મોતૈકં વસિષ્ઠાગસ્ત્યો યત્ત્વા વિશ આજભાર
મિત્ર અને વરુણે તમને વીજળીની જેમ ઝાંખી જોઈ, ત્યારે એ જ તમારો જન્મ હતો; અને વસીષ્ઠ ઋષિ, લોકો દ્વારા જન્મે છે.
ઉતાસિ મૈત્રાવરુણો વસિષ્ઠોર્વશ્યા બ્રહ્મન્મનસોઽધિ જાતઃ । દ્રપ્સં સ્કન્નં બ્રહ્મણા દૈવ્યેન વિશ્વે દેવાઃ પુષ્કરે ત્વાદદન્ત
તમે ખરેખર મિત્ર અને વરુણના પુત્ર વસીષ્ઠ છો, ઉર્વશીમાંથી મનની શક્તિથી જન્મ્યા; બધા દેવોએ તમને કમળમાં પડેલા દૈવી ટીપા તરીકે પોતાની દૈવી શક્તિથી સ્વીકાર્યા.
સ પ્રકેત ઉભયસ્ય પ્રવિદ્વાન્સહસ્રદાન ઉત વા સદાનઃ । યમેન તતં પરિધિં વયિષ્યન્નપ્સરસઃ પરિ જજ્ઞે વસિષ્ઠઃ
એ બંનેમાં જ્ઞાન ધરાવતા, બધું જાણતા, હજારો ભેટો આપતા અને હંમેશા દયાળુ એવા વસીષ્ઠ, યમ દ્વારા ખેંચાયેલા સીમાને પાર કરીને અપ્સરાઓમાં જન્મ્યા.
સત્રે હ જાતાવિષિતા નમોભિઃ કુમ્ભે રેતઃ સિષિચતુઃ સમાનમ્ । તતો હ માન ઉદિયાય મધ્યાત્તતો જાતમૃષિમાહુર્વસિષ્ઠમ્
સંઘમાં, બે શક્તિશાળી વ્યક્તિઓએ એક જ બીજ શ્રદ્ધાપૂર્વક કુંડામાં રેડ્યું; એમાંથી હું ઉગ્યો, અને એ જન્મથી મને વસીષ્ઠ ઋષિ કહેવાયા.
ઉક્થભૃતં સામભૃતં બિભર્તિ ગ્રાવાણં બિભ્રત્પ્ર વદાત્યગ્રે । ઉપૈનમાધ્વં સુમનસ્યમાના આ વો ગચ્છાતિ પ્રતૃદો વસિષ્ઠઃ
તે ઉક્ત અને સામ ધારણ કરે છે, પથ્થર લઈ પ્રથમ બોલે છે; શુભ ભાવના સાથે તેની પાસે આવો, કારણ કે દયાળુ વસીષ્ઠ તમારી પાસે આવે છે.
પ્ર શુક્રૈતુ દેવી મનીષા અસ્મત્સુતષ્ટો રથો ન વાજી
દિવ્ય, તેજસ્વી વિચાર અમારી pleased થઈને, ઝડપી રથની જેમ આગળ વધે.