તં હોતારમધ્વરસ્ય પ્રચેતસં વહ્નિં દેવા અકૃણ્વત । દધાતિ રત્નં વિધતે સુવીર્યમગ્નિર્જનાય દાશુષે
યજ્ઞના હોતાર, બુદ્ધિશાળી અને તેજસ્વી અગ્નિને દેવોએ સ્થાપ્યો છે. તે પૂજકને ધન અને શૌર્ય આપે છે, જે લોકોની સેવા કરે છે.
અગ્ને ભવ સુષમિધા સમિદ્ધ ઉત બર્હિરુર્વિયા વિ સ્તૃણીતામ્
હે અગ્નિ, તું સારી રીતે પ્રગટ અને ઉત્તમ ઈંધણથી પ્રજ્વલિત થા; વિશાળ બારણું વ્યાપક રીતે પાથરાવા દે.
ઉત દ્વાર ઉશતીર્વિ શ્રયન્તામુત દેવાઁ ઉશત આ વહેહ
પ્રભામય દ્વારો ખુલ્લા થવા દે; દેવતાઓ, જે પ્રકાશમય છે, એ બધા અહીં આવવા દે.
અગ્ને વીહિ હવિષા યક્ષિ દેવાન્સ્વધ્વરા કૃણુહિ જાતવેદઃ
હે અગ્નિ, તું હવન સાથે આવ અને દેવતાઓની પૂજા કર; હે સર્વજ્ઞ, નિષ્કલંક યજ્ઞ સંપન્ન કર.
સ્વધ્વરા કરતિ જાતવેદા યક્ષદ્દેવાઁ અમૃતાન્પિપ્રયચ્ચ
સર્વજ્ઞ યજ્ઞ નિષ્કલંક રીતે કરે છે; તે અમર દેવતાઓની પૂજા કરે અને તેમને પ્રસન્ન કરે.
વંસ્વ વિશ્વા વાર્યાણિ પ્રચેતઃ સત્યા ભવન્ત્વાશિષો નો અદ્ય
હે બુદ્ધિશાળી, સર્વે ઇચ્છિત વસ્તુઓ આપ; આજે અમારી શુભ કામનાઓ સાચી સાબિત થાઓ.
ત્વામુ તે દધિરે હવ્યવાહં દેવાસો અગ્ન ઊર્જ આ નપાતમ્
હે અગ્નિ, દેવોએ તને હવન લાવનાર અને શક્તિના પુત્ર, પોષણના સ્વામી તરીકે સ્થાપ્યા છે.
તે તે દેવાય દાશતઃ સ્યામ મહો નો રત્ના વિ દધ ઇયાનઃ
હે દેવ, અમે તારી સેવા કરતા રહીએ; તું આગળ વધે ત્યારે અમને મહાન ધન આપ.
ત્વે હ યત્પિતરશ્ચિન્ન ઇન્દ્ર વિશ્વા વામા જરિતારો અસન્વન્ । ત્વે ગાવઃ સુદુઘાસ્ત્વે હ્યશ્વાસ્ત્વં વસુ દેવયતે વનિષ્ઠઃ
હે ઇન્દ્ર, તારા દ્વારા જ આપણા પૂર્વજો પણ સર્વ ઈચ્છિત વસ્તુઓ પ્રાપ્ત કરી શક્યા હતા; તારા કારણે ગાયો વધુ દૂધ આપે છે, તારા કારણે ઘોડાઓ પણ લાભદાયી થાય છે, અને તું ભક્તોને ધન આપનાર છે.
રાજેવ હિ જનિભિઃ ક્ષેષ્યેવાવ દ્યુભિરભિ વિદુષ્કવિઃ સન્ । પિશા ગિરો મઘવન્ગોભિરશ્વૈસ્ત્વાયતઃ શિશીહિ રાયે અસ્માન્
જેમ રાજા પોતાના પ્રજાજનો સાથે હોય છે, જેમ ગોપાળક પોતાના પશુઓ સાથે હોય છે, તેમ હે મેઘાવાન, તું જ્ઞાની લોકોમાં પ્રસિદ્ધ છે; અમારી સ્તુતિથી પ્રસન્ન થા, હે ઇન્દ્ર, અમને ગાયો અને ઘોડાઓ સાથે ધન આપ.
ઇમા ઉ ત્વા પસ્પૃધાનાસો અત્ર મન્દ્રા ગિરો દેવયન્તીરુપ સ્થુઃ । અર્વાચી તે પથ્યા રાય એતુ સ્યામ તે સુમતાવિન્દ્ર શર્મન્
અહીં, હે દેવરૂપ ઈન્દ્ર, આ મધુર ગીતો તારી ભક્તિમાં ગવાઈ રહી છે. તારી કૃપાથી અમને સુખ અને ધન મળતું રહે, અને અમે તારા આશ્રયમાં હંમેશા તારી શુભ દૃષ્ટિમાં રહીએ.
ધેનું ન ત્વા સૂયવસે દુદુક્ષન્નુપ બ્રહ્માણિ સસૃજે વસિષ્ઠઃ । ત્વામિન્મે ગોપતિં વિશ્વ આહા ન ઇન્દ્રઃ સુમતિં ગન્ત્વચ્છ
જેમ ગાયનું દૂધ મેળવવા ઈચ્છાય છે, તેમ વસિષ્ઠે તારી સ્તુતિઓ ગાઈ છે. બધા લોકો તને પોતાના ગોપાલક માને છે, હે ઈન્દ્ર, તારી કૃપા અમારે પર વરસે.
અર્ણાંસિ ચિત્પપ્રથાના સુદાસ ઇન્દ્રો ગાધાન્યકૃણોત્સુપારા । શર્ધન્તં શિમ્યુમુચથસ્ય નવ્યઃ શાપં સિન્ધૂનામકૃણોદશસ્તીઃ
ઈન્દ્રે સુદાસ માટે વિશાળ અને ઊંડા પાણી પાર ઉતારવા યોગ્ય કરી દીધાં. શિમ્યુના વધતા સૈન્યને તોડી નાંખ્યું અને સિંધુ નદીઓનો શાપ પણ દૂર કરી દીધો.
પુરોળા ઇત્તુર્વશો યક્ષુરાસીદ્રાયે મત્સ્યાસો નિશિતા અપીવ । શ્રુષ્ટિં ચક્રુર્ભૃગવો દ્રુહ્યવશ્ચ સખા સખાયમતરદ્વિષૂચોઃ
તુર્વશ અને યદુ યજ્ઞકર્મમાં જોડાયા, મત્સ્ય ધન મેળવવા આતુર અને તીખા હતા. ભૃગુ અને દ્રુહ્યુએ મિત્રતા કરી, અને શત્રુતા વચ્ચે મિત્રએ મિત્રને પાર કરી ગયો.
આ પક્થાસો ભલાનસો ભનન્તાલિનાસો વિષાણિનઃ શિવાસઃ । આ યોઽનયત્સધમા આર્યસ્ય ગવ્યા તૃત્સુભ્યો અજગન્યુધા નૄન્
પક્ત, ભલાન, અલિન, વિષાણિન અને શિવા—all ભેગા થયા. જે આર્યનો સભા ગાય માટે આગળ લાવ્યો, એ ઇન્દ્રે ત્રિત્સુઓના દુશ્મનોને હરાવી દીધા.
દુરાધ્યો અદિતિં સ્રેવયન્તોઽચેતસો વિ જગૃભ્રે પરુષ્ણીમ્ । મહ્નાવિવ્યક્પૃથિવીં પત્યમાનઃ પશુષ્કવિરશયચ્ચાયમાનઃ
જેઓ સમજથી વંચિત હતા અને અદિતીનું અનુગ્રહ મેળવવા ઈચ્છતા હતા, તેઓએ પરુષણી નદી પર કબજો કર્યો. પણ મહાન ઇન્દ્રે રાજા માટે ધરતી ફેલાવી અને ગાયો છૂટા મૂકી દીધી.
ઈયુરર્થં ન ન્યર્થં પરુષ્ણીમાશુશ્ચનેદભિપિત્વં જગામ । સુદાસ ઇન્દ્રઃ સુતુકાઁ અમિત્રાનરન્ધયન્માનુષે વધ્રિવાચઃ
તેઓ લાભ માટે, નુકસાન માટે નહીં, પરુષણી પાસે આવ્યા; તેઓ ઝડપથી જીતવા દોડ્યા, પણ ઇન્દ્રે, સોમરસ માટે આતુર, સુદાસ માટે દુશ્મન અને મૌન રહેનારા લોકોને અટકાવ્યા.
ઈયુર્ગાવો ન યવસાદગોપા યથાકૃતમભિ મિત્રં ચિતાસઃ । પૃશ્નિગાવઃ પૃશ્નિનિપ્રેષિતાસઃ શ્રુષ્ટિં ચક્રુર્નિયુતો રન્તયશ્ચ
ગાયોએ, રખેવાળની જેમ, શત્રુઓ વચ્ચે પણ, હંમેશાની રીત પ્રમાણે ચરવા માટે ગઇ. રંગબેરંગી ગાયોએ, રંગબેરંગી દ્વારા મોકલાયેલી, માર્ગ બનાવ્યો અને સૈનિકો ખુશીથી ઝૂમી ઉઠ્યા.
એકં ચ યો વિંશતિં ચ શ્રવસ્યા વૈકર્ણયોર્જનાન્રાજા ન્યસ્તઃ । દસ્મો ન સદ્મન્નિ શિશાતિ બર્હિઃ શૂરઃ સર્ગમકૃણોદિન્દ્ર એષામ્
એ રાજાએ વૈકર્ણના એક અને એકવીસ પ્રખ્યાત જાતિઓને હરાવી દીધી. ઘરમાં બેસીને, જેમ શૂરવીર બિરાજે, તેમ ઇન્દ્રે તેમના માટે નદી વહાવી.
અધ શ્રુતં કવષં વૃદ્ધમપ્સ્વનુ દ્રુહ્યું નિ વૃણગ્વજ્રબાહુઃ । વૃણાના અત્ર સખ્યાય સખ્યં ત્વાયન્તો યે અમદન્નનુ ત્વા
પછી વજ્રધારી ઇન્દ્રે પાણીમાં વૃદ્ધ કવષ અને દુર્ભાગ્ય દુર્ભ્યુને વશ કરી લીધા. અહીં જે મિત્રતા ઈચ્છતા હતા તેમને મિત્રતા મળી, અને જે તારી ભક્તિ કરતા હતા તેઓ તારી પાછળ ચાલ્યા.
વિ સદ્યો વિશ્વા દૃંહિતાન્યેષામિન્દ્રઃ પુરઃ સહસા સપ્ત દર્દઃ । વ્યાનવસ્ય તૃત્સવે ગયં ભાગ્જેષ્મ પૂરું વિદથે મૃધ્રવાચમ્
ઇન્દ્રે તાત્કાલિક તેમની બધી મજબૂત કિલ્લાઓ, સાત દુર્ગો, તોડીને નષ્ટ કરી દીધી. તૃત્સુ માટે ગયાને દૂર હાંકી કાઢ્યો અને સ્પર્ધામાં કઠોર વાણી બોલનાર પૂરુને પણ વશ કરી લીધો.
નિ ગવ્યવોઽનવો દ્રુહ્યવશ્ચ ષષ્ટિઃ શતા સુષુપુઃ ષટ્ સહસ્રા । ષષ્ટિર્વીરાસો અધિ ષડ્દુવોયુ વિશ્વેદિન્દ્રસ્ય વીર્યા કૃતાનિ
અનુ અને દુર્ભ્યુના સાથીઓમાંથી સાઠ, એકસો અને છ હજાર યોદ્ધાઓ નિદ્રાધીન થયા; સાઠ વીર અને છ નેતાઓ પણ. આ બધું ઇન્દ્રની શક્તિથી શક્ય બન્યું.
ઇન્દ્રેણૈતે તૃત્સવો વેવિષાણા આપો ન સૃષ્ટા અધવન્ત નીચીઃ । દુર્મિત્રાસઃ પ્રકલવિન્મિમાના જહુર્વિશ્વાનિ ભોજના સુદાસે
ઇન્દ્ર સાથે તૃત્સુઓ આનંદમાં ડૂબી ગયા અને પાણીની જેમ વહેતા નીચેથી પસાર થઈ ગયા; દુશ્મનોએ પોતાની ખોટી યોજના બનાવી, પણ આખી સંપત્તિ સુદાસને છોડી દીધી.
અર્ધં વીરસ્ય શૃતપામનિન્દ્રં પરા શર્ધન્તં નુનુદે અભિ ક્ષામ્ । ઇન્દ્રો મન્યું મન્યુમ્યો મિમાય ભેજે પથો વર્તનિં પત્યમાનઃ
સોમરસ પીતા ઇન્દ્રે અડધી આગળ વધી રહેલી સેના પાછી હાંકી દીધી અને ગર્વીલો સામે ઊભો રહ્યો; ઇન્દ્રે ગુસ્સો સામે ગુસ્સો રાખ્યો અને યોગ્ય રસ્તો પસંદ કરી બધું સંભાળ્યું.
આધ્રેણ ચિત્તદ્વેકં ચકાર સિંહ્યં ચિત્પેત્વેના જઘાન । અવ સ્રક્તીર્વેશ્યાવૃશ્ચદિન્દ્રઃ પ્રાયચ્છદ્વિશ્વા ભોજના સુદાસે
માત્ર એક જ ઘા સાથે તેણે ભયાનક દુશ્મનને કંપાવી દીધો અને સિંહને પણ પોતાની તાકાતથી હરાવ્યો; ઇન્દ્રે દુશ્મનના નેતાઓને નાશ કર્યા અને આખી સંપત્તિ સુદાસને આપી.
શશ્વન્તો હિ શત્રવો રારધુષ્ટે ભેદસ્ય ચિચ્છર્ધતો વિન્દ રન્ધિમ્ । મર્તાઁ એન સ્તુવતો યઃ કૃણોતિ તિગ્મં તસ્મિન્નિ જહિ વજ્રમિન્દ્ર
દુશ્મનો સતત વિરોધ કરતા હોવા છતાં તૂટી પડ્યા, ભલે તેઓ તોડવાનો પ્રયત્ન કરતા; જે મરણશીલ તારો સ્તુતિ કરે, એના માટે, ઇન્દ્ર, તું તારો તીખો વજ્ર પ્રહાર કર.
આવદિન્દ્રં યમુના તૃત્સવશ્ચ પ્રાત્ર ભેદં સર્વતાતા મુષાયત્ । અજાસશ્ચ શિગ્રવો યક્ષવશ્ચ બલિં શીર્ષાણિ જભ્રુરશ્વ્યાનિ
યમુના અને તૃત્સુઓએ સવારે ઇન્દ્રને આગળ ધપાવ્યો, બધાં અવરોધો તોડી નાખ્યા; અજાઓ, શિગ્રુઓ અને યક્ષુઓએ ભેટ લઈને ઘોડાની માથાં લઈ ગયા.
ન ત ઇન્દ્ર સુમતયો ન રાયઃ સંચક્ષે પૂર્વા ઉષસો ન નૂત્નાઃ । દેવકં ચિન્માન્યમાનં જઘન્થાવ ત્મના બૃહતઃ શમ્બરં ભેત્
એમને ઇન્દ્રની કૃપા કે ધન, જૂની કે નવી કોઈ પણ ઉષા બચાવી શકી નહીં; હે ઇન્દ્ર, તું પોતે જ પોતાને મોટો માનનારા દેવકને હરાવ્યો અને મહાન શમ્બરને તોડી નાખ્યો.
પ્ર યે ગૃહાદમમદુસ્ત્વાયા પરાશરઃ શતયાતુર્વસિષ્ઠઃ । ન તે ભોજસ્ય સખ્યં મૃષન્તાધા સૂરિભ્યઃ સુદિના વ્યુચ્છાન્
શત્રુના ઘરમાં જે આનંદ કરતા હતા—પરાશર, શતયાતુ અને વશિષ્ઠ—એમણે ભોજના મિત્રતાને ક્યારેય છોડ્યા નહીં; તેથી જ બુદ્ધિશાળી માટે શુભ દિવસો ઉગ્યા છે.
દ્વે નપ્તુર્દેવવતઃ શતે ગોર્દ્વા રથા વધૂમન્તા સુદાસઃ । અર્હન્નગ્ને પૈજવનસ્ય દાનં હોતેવ સદ્મ પર્યેમિ રેભન્
દેવવતાના પૌત્ર સુદાસે બે સો ગાય અને બે વઘાવાળી રથો જીત્યા; હે અગ્નિ, હું પૈજવનની ભેટને પૂજું છું, યજમાનની જેમ ઘરની પરિક્રમા કરીને સ્તુતિ કરું છું.